De nieuwste Litouwse terminologische woordenboeken

JOLANTA GAIVENYTĖ-BUTLER

Instituut voor de Litouwse taal

2010

Verklarend woordenboek van elektrotechnische termen: 10.400 termen: Litouws, Duits, Engels, Frans, Russisch / Technologische Universiteit van Kaunas; [samenstellingsgroep van het woordenboek: Stasys Žebrauskas, Vytis Januševičius, Stanislovas Marcinkevičius, Rimantas Jonas Mukulys, Algimantas Stanislovas Navickas, Algirdas Smilgevičius, Jonas Juozas Stonys, Juozapas Arvydas Virbalis; hoofdredacteur Stasys Žebrauskas]. – Kaunas: Technologija, 2010. – 1078, [1] p. – Oplage 500 exemplaren. – ISBN 978-9955-25-837-7.

Het woordenboek verklaart ruim 10.000 termen uit de theoretische en toegepaste elektrotechniek, de elektrische energievoorziening, elektrische machines, regeltechniek, elektrische aandrijvingen, elektronica, informatica, lichttechniek en andere aan de elektrotechniek verwante vakgebieden. In het voorwoord worden enkele aspecten van de presentatie van termen besproken en wordt de visie van de auteurs op het gebruik en de synonymie van een aantal elektrotechnische termen toegelicht. Naast de Litouwse termen zijn definities in het Litouws en equivalenten in vier talen opgenomen. Enkele belangrijke termen worden uitvoeriger toegelicht. Ook zijn synoniemen van termen opgenomen, met verwijzingen naar de aanbevolen termen. De opbouw is alfabetisch en nestgewijs. Achterin staan registers van Duitse, Engelse, Franse en Russische termen, alfabetisch gerangschikt op het hoofdwoord. De Litouwse termen zijn van klemtekens voorzien. Goedkeuring van het woordenboek: „De Staatscommissie voor de Litouwse taal maakt geen bezwaar.”

Encyclopedie van de esthetica / samensteller, redacteur en wetenschappelijk redacteur Juozas Mureika; [redactiecommissie: Algirdas Gaižutis (voorzitter)... [et al.]. – Vilnius: Centrum voor de Uitgave van Wetenschappelijke Werken en Encyclopedieën, 2010. – 655, [1] p. – Oplage 2000 exemplaren. – ISBN 978-5-420-01682-4.

De encyclopedie bevat ruim 700 artikelen die de belangrijkste kennis over esthetica toelichten. 435 artikelen zijn gewijd aan termen uit de esthetica en de esthetologie, 265 aan personen, waaronder 60 artikelen over theoretici uit Litouwen of met een band met Litouwen. De auteurs omschrijven deze publicatie als een poging om een systematische verkenning van esthetische en artistieke activiteiten samen te stellen

206

J. Gaivenytė-Butler | Naujausi lietuviški terminų žodynai

een kennisoverzicht, „dat zou uitleggen wat klassieke en niet-klassieke esthetiek, aisthetica en esthetologie zijn, evenals somatische, omgevings-, alledaagse, denk-, sport- en technische esthetiek, analytische, objectivistische, informationele, structuralistische en hermeneutische esthetiek, en wat deze wetenschappen met elkaar verbindt“. Er worden niet alleen de belangrijkste begrippen uit de esthetiek toegelicht, maar ook die uit de culturologie, kunstwetenschap, kunstsociologie, kunstpsychologie, filosofie en andere verwante vakgebieden. Er is geprobeerd de esthetiekgeschiedenis en de belangrijkste vraagstukken daarvan bij verschillende volkeren en in verschillende tijdperken te omvatten. Naast de lemma’s wordt de herkomst van sommige termen toegelicht; bij sommige termen worden equivalenten in andere talen gegeven. De artikelen in de encyclopedie bevatten literatuurverwijzingen die helpen meer informatie over het betreffende onderwerp te vinden. De ordening is alfabetisch. De lemma’s zijn niet van klemtoontekens voorzien.

Istorijos žodynas mokyklai: asmenybės, sąvokos, iliustracijos, žemėlapiai / [sudarytojas Remigijus Černius; žemėlapius sudarė Arūnas Latišenką]. – Vilnius: Briedis, [2010]. – 230, [1] p. – Tiražas [3000] egz. – ISBN 978-9955-26-282-4.

In het schoolwoordenboek worden veelgebruikte historische termen, belangrijke data en gebeurtenissen toegelicht, politici, bevelhebbers en andere bekende personen voorgesteld, figuren uit de mythologie van verschillende volkeren beschreven en activiteiten van uiteenlopende organisaties belicht. Er is veel aandacht besteed aan de geschiedenis van Litouwen. De uitgave is rijk geïllustreerd. De ordening is alfabetisch. De herkomst van internationale termen wordt toegelicht. Vertalingen in andere talen ontbreken. Alleen de in het Litouws aangepaste achternamen van buitenlandse figuren zijn opgenomen; hun oorspronkelijke vormen worden niet vermeld. De lemma’s zijn niet van klemtoontekens voorzien. Een voorwoord, beschrijving van de opzet en registers ontbreken.

Lietuvos medingųjų augalų vardynas: lietuvių, lotynų, anglų, vokiečių, lenkų ir rusų kalbomis / Dalia Kisielienė, Ieva Grigienė, Algirdas Grigas. – Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras, 2010. – 191, [1] p. – Tiražas 500 egz. – ISBN 978-5-420-01672-5.

Dit is het vierde Litouwse plantenregister dat door deze auteurs is samengesteld (eerder verschenen registers van cultuurgewassen en onkruiden, dendrologie en sierplanten). Dit register bevat de benamingen in het Litouws, Latijn, Engels, Duits, Pools en Russisch van 753 belangrijke taxa van honingplanten die in Litouwen groeien of worden geteeld. Eerst wordt de naam van het plantengeslacht vermeld, gevolgd door de namen van de soorten binnen dat geslacht. Bij de naam van het plantengeslacht staan tussen haakjes de Litouwse en Latijnse namen van de familie waartoe de planten van dat geslacht behoren. De uitgave is bedoeld voor onderzoekers, docenten, studenten, landbouwadviseurs en imkers. In het voorwoord wordt toegelicht welke planten als honingplanten worden beschouwd. De ordening is alfabetisch en nestgewijs. Achterin staan alfabetische, nestgewijs ingedeelde registers van de Latijnse, Engelse, Duitse, Poolse en Russische namen, waarin de plantennamen alfabetisch op geslachtsnaam zijn gerangschikt, en een register van de auteurs van de Latijnse plantennamen. De Litouwse taxonnamen zijn van klemtoontekens voorzien. De goedkeuring van het register luidt: „De Staatscommissie voor de Litouwse taal heeft geen bezwaar“.

Terminologija | 2011 | 18

207

Litouwse sportencyclopedie: LSE: 3 dln. / Departement voor Lichamelijke Opvoeding en Sport bij de Regering van de Republiek Litouwen, Litouws Sportinformatiecentrum; [wetenschappelijke redactieraad: Povilas Karoblis (voorzitter), Kęstas Miškinis, Zigmантas Motiekaitis, Antanas Račis, Stanislovas Stonkus, Algimantas Bertašius, Albinas Grabnickas, Pranas Majauskas, Valentinas Paketūras, Artūras Poviliūnas, Algirdas Raslanas, Arvydas Stasiulis, Povilas Tamošauskas, Valentina Keraminienė]; [hoofdredacteur Stanislovas Stonkus... [et al.]. – Vilnius: Litouws Sportinformatiecentrum, 2010-. – ISBN 978-609-413-003-8 (volledige uitgave).

[T.] 1: A–K. – Vilnius, 2010. – 724 p. – Tiražas 2000 egz. – ISBN 978-609-413-002-1.

Zoals in het voorwoord van de uitgave wordt opgemerkt, is dit „de eerste wetenschappelijke informatiepublicatie over de sport in Litouwen, die het geheel van kennis over lichamelijke opvoeding, sportwetenschap en sportpraktijk omvat“. De uitgave is bestemd voor een breed lezerspubliek. De encyclopedie licht de belangrijkste termen uit de lichamelijke opvoeding en sport toe en behandelt de activiteiten van uiteenlopende sportorganisaties, sportclubs en -teams, sportscholen en periodieke sportpublicaties. De biografische artikelen bevatten informatie over de bekendste sporters, trainers, scheidsrechters, sportwetenschappers, docenten lichamelijke opvoeding, medici, organisatoren van sport en lichamelijke opvoeding en journalisten. De ordening is alfabetisch. Lemma’s en achternamen zijn van klemtoontekens voorzien. Sommige artikelen uit de encyclopedie zijn te vinden in de onlineversie op www.lse.lt.

Mokyklinis dailės terminų žodynas: mokymosi priemonė vyresniųjų klasių mokiniams / Elida Ignatavičienė. – [Kaunas]: Ugda, [2011]. – 43, [1] p. – Tiražas [2000] egz. – ISBN 978-609-8051-01-8.

In dit rijk geïllustreerde woordenboek zijn meer dan 500 termen uit de beeldende en toegepaste kunst opgenomen. De uitgave is bedoeld voor leerlingen die kunst, geschiedenis, kunstgeschiedenis en literatuur studeren, maar ook voor docenten, medewerkers in de toeristische sector en iedereen die belangstelling heeft voor kunst. Het woordenboek beschrijft verschillende kunstdisciplines, technieken, gereedschappen en materialen, bespreekt kenmerken van kunst uit uiteenlopende tijdperken en bouwstijlen en soorten en onderdelen van gebouwen, en presenteert de bekendste kunstmusea ter wereld. Sommige termen worden uitvoeriger toegelicht. De ordening is alfabetisch. Naast internationale termen staan afkortingen die aangeven uit welke taal het woord afkomstig is. De lemma’s zijn niet van klemtoontekens voorzien.

Mokyklinis tarptautinių žodžių žodynas / parengė Irena Ermanytė, Violeta Černė, Jonas Klimavičius, Lijana Puzinienė. – Kaunas: Šviesa, 2010. – 285, [2] p. – Tiražas 2000 egz. – ISBN 978-5-430-05212-6.

Dit woordenboek bevat ongeveer 9.000 woorden en uitdrukkingen die worden gebruikt in schoolboeken, naslagwerken en andere leermiddelen. Het woordenboek is aangevuld met nieuwe

208 J. Gaivenytė-Butler | Naujausi lietuviški terminų žodynai

termen, betekenissen aangescherpt. De publicatie is bestemd voor leerlingen van de hogere klassen van middelbare scholen en studenten van hogescholen, leraren en iedereen die belangstelling heeft voor internationale woorden. Aan het begin van het woordenboek is als inleiding het overzicht „Internationale woorden in de Litouwse taal” van J. Klimavičius opgenomen. De trefwoorden zijn van klemtoontekens voorzien. Achterin is een woordenlijst met woorden en uitdrukkingen uit andere talen opgenomen.

Synoniemenwoordenboek van Litouwse namen van vogels uit de wereld / Mečislovas Žalakevičius; Staatsinstituut voor wetenschappelijk onderzoek, Centrum voor Natuuronderzoek. – Vilnius: Centrum voor Natuuronderzoek, 2010. – 167, [1] p. – Oplage 500 exemplaren. – ISSN 978-9986-443-50-6.

Het woordenboek van synoniemen van vogelnamen vormt een aanvulling op het in 2009 verschenen „Woordenboek van vogelnamen” van Mečislovas Žalakevičius en Irena Žalakevičienė. Het bevat de goedgekeurde vogelnamen, gerangschikt volgens de taxonomische indeling en opgenomen in het genoemde woordenboek, en hun synoniemen, verzameld uit uiteenlopende bronnen. Sommige van deze synoniemen zijn niet gangbaar. Na de Latijnse naam van elke systematische groep staat vermeld wie die groep wanneer voor het eerst heeft beschreven; vervolgens worden de goedgekeurde Litouwse equivalenten van de namen en hun synoniemen gegeven. De Litouwse vogelnamen zijn van klemtoontekens voorzien. Achterin zijn alfabetische registers op Latijnse en Litouwse namen opgenomen.

Encyclopedie van de oosterse wijsheid: boeddhisme, hindoeïsme, taoïsme, zenboeddhisme / [auteurs van de artikelen Ingrid Fischer-Schreiber, Franz-Karl Ehrhard, Kurt Friedrichs, Michael S. Diener; samenstellers en redacteuren Stephan Schuhmacher, Gert Woerner]; uit het Duits vertaald door Zita Baranauskaitė-Danielienė en Antanas Danielius. – Vilnius: Tyto alba, 2010. 493, [2] p. – Orig. titel: Lexikon der östlichen Weisheitslehren. – Oplage 2000 exemplaren. – ISSN 978-9986-16-799-0.

Deze vertaalde encyclopedie is de eerste publicatie in Litouwen waarin de voornaamste oosterse religies (boeddhisme, hindoeïsme, taoïsme, zenboeddhisme) in hun geheel worden behandeld. Ze maakt kennis met de oosterse mythologie en met monumenten van schriftuur, architectuur en beeldende kunst, en bevat fragmenten uit oude geschriften en werken van wijzen. Er zijn ongeveer 4000 artikelen opgenomen. De encyclopedie is bestemd voor specialisten, onderzoekers van Azië, filosofen, godsdienstwetenschappers, psychologen en iedereen die belangstelling heeft voor Aziatische culturen, religie en filosofie. De publicatie beoogt de spelling van Litouwse woorden die begrippen uit oosterse religies en filosofie benoemen, te systematiseren. De trefwoorden worden eerst in Litouwse spelling gegeven; daarnaast staat een afkorting (B, H, D, Dz) die aangeeft bij welke religie ze horen, evenals de niet-wetenschappelijke, vereenvoudigde internationale spelling van die woorden. Wanneer de Litouwse en internationale spelling overeenkomen, wordt slechts één trefwoord vermeld. De ordening is alfabetisch. De trefwoorden zijn niet van klemtoontekens voorzien.

Terminologija | 2011 | 18

2 0 9

Kaasn amen: gebruik, norm, woordenlijst / Jurgita Girčienė, Danutė Liutkevičienė. – Vilnius: Instituut voor de Litouwse taal, 2010. – 207, [1] p. – Oplage 800 exemplaren. – ISBN 978-609-411-042-9.

De woordenlijst bevat eendelige kaasnamen die de afgelopen twee decennia in Litouwse teksten zijn verschenen, gevormd door recente ontleningen en niet opgenomen in woordenboeken die vóór 1990 zijn verschenen. Er worden 82 in het Litouws aangepaste normatieve vormen van kaasnamen gegeven, met equivalenten in het Engels, Duits, Frans en soms andere talen, verklaringen van de herkomst en definities. Ook worden voorbeelden gegeven van niet-aanbevolen varianten van kaasbenamingen. In het overzichtsgedeelte „Tendensen in het gebruik en de normering van kaasnamen” worden kwesties rond de normering van naamvarianten besproken en de oorzaken van het ontstaan van deze varianten onderzocht. De ordening is alfabetisch. De Litouwse namen zijn van klemtoontekens voorzien. Achterin staan registers van varianten van kaasbenamingen en van kaasnamen in andere talen. Goedkeuring van het woordenboek: „De Staatscommissie voor de Litouwse taal maakt geen bezwaar.”

Internationale afkortingen van financiën, bedrijfsleven en handel = International abbreviations of finance, business and commerce [encyclopedisch naslagwerk over financiën en economie] / Antanas Buračas; Mykolas Romeris-universiteit. – Vilnius: Uitgeverijcentrum van de Mykolas Romeris-universiteit, 2010. – 646, [1] p. – Oplage 150 exemplaren. - ISBN 9986-18-046-5 (derde deel, onjuist). – ISBN 9986-18-050-3 (hele publicatie, onjuist).

Deze publicatie bevat afkortingen en verkorte vormen op het gebied van financiën, bedrijfsleven en handel die in uiteenlopende internationale documenten, bij transacties op beurzen en bij banktransacties, in de internationale handel en in de statistiek worden gebruikt. Ook worden internationale SWIFT- en andere codes voor geldtransacties vermeld. Naast elke afkorting of verkorte vorm staat een Engelse toelichting met de Litouwse vertaling ervan. Bij de Litouwse toelichting staat een afkorting die het toepassingsgebied aangeeft. De ordening is alfabetisch.

Encyclopedie van de techniek: 4 delen / [redactieraad: voorzitter Edmundas Kazimieras Zavadskas... [et al.]. – Vilnius: Instituut voor wetenschap en encyclopedie-uitgeverij, 2000–2010. Deel 4: Parels–grind. – Vilnius: Centrum voor wetenschap en encyclopedie-uitgeverij, 2010. – 919, [1] p. – Oplage 2000 exemplaren. – ISSN 978-5-420-01681-7.

Woordenboek van termen uit de veredeling en zaadteelt van landbouwgewassen = Dictionary of agricultural terms for plant breeding and seed production = Словарь терминов по селекции и семеноводству сельскохозяйственных растений / A. Sliesaravičius,

210

J. Gaivenytė-Butler | Naujausi lietuviški terminų žodynai

J. Lazauskas, V. St anys, St. Keinys, G. Klimovienė. – Vilnius: Inforastras, 2010. – 337, [1] p. – Tiražas 500 egz. – ISSN 978-9955-608-83-7.

Het woordenboek behandelt ongeveer 3000 belangrijke, meest gebruikte termen uit de veredeling en zaadteelt, evenals uit de cytologie, genetica, biotechnologie en plantkunde. Ook beschrijft het de veld- en tuinbouwgewassenrassen die door Litouwse veredelaars zijn ontwikkeld en zijn opgenomen in de „Lijst van de meest geschikte gewassen voor teelt in Litouwen” of in wetenschappelijke publicaties zijn beschreven. De uitgave is bestemd voor landbouwspecialisten, biologen, docenten aan instellingen voor hoger en beroepsonderwijs, wetenschappelijk medewerkers, promovendi, masterstudenten en studenten, leraren in de natuurwetenschappen, scholieren en iedereen die belangstelling heeft voor de plantenwereld. Naast de Litouwse termen zijn Engelse en Russische equivalenten opgenomen. De structuur is alfabetisch en genest. Achterin staan alfabetische registers van Litouwse, Engelse en Russische termen en plantennamen. De Litouwse termen zijn van klemtoontekens voorzien. Het woordenboek is goedgekeurd door: „De Staatscommissie voor de Litouwse taal maakt geen bezwaar”:

Ontvangen op 2011-12-15

Jolanta Gaivenytė-Butler

Instituut voor de Litouwse taal

P. Vileišio g. 5, LT–10308 Vilnius

E. paštas [email protected]

Terminologija | 2011 | 18

2 1 1