Recenzijos / Re iews 269
VILIJA RAGAIŠIENĖ
Ins i u o de lenguas Lie u ių
Mokslinių in es igaciones di ecciones: accen ología,
dialec ología, e noling is ica, lexicog a ía.
DOI: h psdoi.o g/10.35321/all81-14
As a Leskauskai ė (suda y oja)
LEIPALINGIO APYLINKI
TEXTAI
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o,
2018, 230 p. + 1 disco de sonido (CD)
ISBN 978-609-411-223-2 El Consejo de Segu idad de las Naciones Unidas ha adop ado la Di ec i a de la Unión Eu opea sob e la p e ención y el con ol de las emisiones de gases de e ec o in e nade o.
2018 m.
El Ins i u o de lengua Lie u ių emi ió Geoling is ikas cen o la abajado a
supe io de ciencia As os Leskauskai ės más uno lib o Leipalingio apylinkių eks us
con g abaciones de sonido kompak ine plokš ele. Es a publicación es la cua a
uen e de ex os a minos p epa ada po la expe imen ada dialec óloga. A.
Leskauskai ė p ime o emi ió el o igen de la gim osios šnek os Kučiūnų k aš o
šnek os eks us (2006; 428 p.). Después de es años apa eció la madu ez cien í ica
que se ca ac e iza po las me idionales me idiones alš aičių šnek om des inada
publicación Ma cinkonių šnek os eks ai (2009; 384 p.). Pasados unos años de su
a ención ol ió a ecibi su su oes a inis su de al os aicios a eala edi ado
Sei ijų šnek os eks ai (2018; 296 p.) y aquí se esumen Leipalingio apylinkių eks ai (201
230 p.).
Knygos y kompak inas plokš elės p epa ación así edybá ėmė Vals ybinė lie u ių
kalbos komisija de coo dinadamos Lie u ių bend inės kalbos, a mių i ki ų kalbos
a mainų unkciona imo i kai os in es igaciones así como Vals ybinės kalbos
a ojimo, no minimo y sclaidos p og amas ondos. Leidinį ecenza o
compe en es dia lek ologai, a minių eks ų engėjai p o . d . Vy au as Ka delis y doc. d .
Rū a Kazlauskai ė.
Leipalingio apylinkių eks ai es el p ime de la se ie Ta mių eks ynas des inada a
los al š aičiams, ep esen ando el A las de lenguas eu opeas (A las lingua um
Eu opae) 435-ą y el a las de lenguas Lie u ių 686-ą punk us. Es uc u a de es e lib o
VILIJA RAGAIŠIENĖ
Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI no di ie e sus ancialmen e de la es uc u a de
cualquie o a publicación 2701 de la se ie mencionada publicada has a aho a. Como
habi ual, lib o se compone p a a mė (p. 78), in oducción (p. 960) y šnek os exs ai (p.
61194). Al inal del lib o aún se añadió lis a de san umpos de localo iejos (p. 195).
Después de él publiuojase uen es concep os (p. 196), bas an e ex ensos li e a u a
lis a (p. 196204) y solidi sin auka inglés habla (p. 205230). Al lib o adjun a ealizada
E aldo Ože aicija sup og amu a kompak inė plokš elė, en la P a a mėje
pa eikiami knygoje publikuo ų pasakojimų ge os kokybės ga so į ašai.
b e emen e se esumen Leipalingio šnek os in es igaciones y u imi esc i os
uen es. Los úl imos son apenas uno o os unos no pequeños olumen de olumenes
manusc ip i os šnek os desc ipciones de peculia idades con ansc ibuidos ex os,
a miniuose publicaciones publics i neilgi ansc ibui i his o ias y k . Como puede
e se de la eseña, Leipalingio šnek a has a šiol ecibiusa ela i amen e pocos
in es igado es a ención (puede deci se que p incipalmen e ella es domėjęsi los
jó enes cien í icos y es udian es li uanis ai). Así au o ė jus i icadamen e a i ma,
que en el p epa ado eks ų ecopilación Léipalingio šnek a p esen aoma plačiausiai
(p. 8), indica que exis a no sólo ašy inių, sino y sonidos uen es, que se conse an
Li u ias idioma ins i u o Geoling is ikos cen o Ta mių a chy e. Quisie ía algo más
de allada in o mación sob e es as uen es cuán as g abaciones de sonido hay en
o al, cuando ellas g abadas, dados pa ienios šnek os in es igado es o ecopilados
o ganizuo ese dialek ologicas expediciones y e c. In oducą, que conside ey in
se i a cien í ica es udio, cons i uye unos cuambesni o smulkesni secy ia. En el
p ime capí ulo Leipalingio y su apilinkies his o ia esumen (p. 914) basado his ó icas
uen es bas an e de alladamen e abo da la Leipalingio y ecinos de los luga es de la
his o ia desde los más iejos iempos has a hoy en día. En nedideli desy elle
Gy en ojai XIX a. inal y XXI a. comienzo se p esen an in es igación impo an es
da os es adís icos sob e Leipalingio y al ededo es de los pueblos habi an es y su e niné composición.
Desde el pun o de is a cien í ico pa icula men e aliosos son los capí ulos sob e Leipalingio
šnek os lingüicas peculia idades Šnek os á ea y dis inamosas peculia idades (p. 1620), Ga synas (p.
2025), Ki is y p iegaidės (p. 2528), Mo ología y palab as da yba (p. 2839), Sin aksė (p. 3940), Leksika (p.
4044) y Šnek os kai os aojai (p. 4446). Sep iue Šnek os á ea y dis inamós peculia idades discu iendo
dis inamós peculia idades Leipalingio šnek os asen ada más impo an e li e a u a cien í ica, eigenia
basada en uen es de sonidos y esc i inos ma e ial. Te mínicos ex os de ecopilaciones no menos
impo an e es indica los lími es del á ea in es iga i o. Del dado mapa de Leipalingis y su a edinkės
nolojašku, de las cuales habi amíos zonas a ibuidas Leipalingio šnek a. Sky iuje Ga synas bas an e
de alladamen e discu ida šnek os balsinių onemų sis ema, dzūka anje, kie ųjų y minkš ųjų p iebalsių
consumo. No desea ía acep a 1 Es as se ies de publicaciones sepa adamen e no dándose acla iamás
ocynélis. In o mación sob e p és amos, a amen e usados palab as y sus signi icados se
p opo ciona en hinnos.
Leipalingio apylinkių eks ai
Re isiones Re iews 271 sólo con au o és a i mación, que leipalingiškiai ki čiuo us
balsius [a], [e] a ia co os daik a a džių šauksmininke con a ayuk iniu ki čiu, ej.,
megèla ~ me gẽle (p. 21). En es e šnek e, como y en oda el su de al š aičių plo a,
deminu y ai con los accesos -elis, -elė ki čiuojami d ejopai i agališkai a ba
kai iniu ki čio 2009: 47; 2016: 47)2. Del lib o se dicen ex os de e que los
ženklu, p z.: duk .l. / duk àl., su.n.lis / su.nèlis (plg.: Leskaukai ė 2006: 30;
ep esen an es de la i iamosios šnek os, especialmen e los mayo es de la
gene ación pa eikėjai, ki čiuo us balsius [a], [e] suelen a ia co os, ej.: su.nèlis,
su.nèɔ., su.nèli, duk àl, duk èl.αi, duk àls, αikèlài, b ɔ.lẹli. y k . (p. 79, 8486, 99).
Ob iamen e, que en es e caso hay que habla no sob e pa ienios o mas consumo y
ki cio a i aukimą, y sob e g e imines accen inas pa adigmas, la cual puede se
he edi ada de seno, exis ación. Sep iue Ki is y p iegaidés se discu e el sis ema de
ki čiación šnek os, que, según A. Leskauskai ės, be eik no di ie e de o os aka ines
lunas alch aičius (p. 25). En es e capí ulo p incipalmen e a ención dedicada a dos
enómenos de acen ología discu i : 1) a dažodžių y sus o mas de a ian iškumui
así polinkiu į oksi onezę, 2) muchoskiemenių palab as del p incipal y la e al ki cio
casos. De o os exclusi o y más ampliamen e abo dable ase ción sob e ma iškosios
giminės būd a džius con sucesaga -oka, i iamojoje šnek oje ki čiuojamus según la
p ime a y e ce aja acen en es pa adigmas, p z.: uš óka uš okà, aukš óka
aukš okà / (p. 27)3. Sólo Punsko y Seinų šnek os es os ediniai más a menudo que en
o o luga ki chiuojami d ejopai, ej.: ge ókas, -à (3) ge ókas, -a sma kókas, -à (3) (1),
sma kókas, -a (1) y k . (Ragaišienė 2015: 2016: 290; 167). En o os esnek os de
al ís imos del su se a an los adje i os ienden a ki cija según un pa adigma
acen ís ico: en el su e eale más ex endidas o mas de p ime a ki čiuo ės, en el
su oes e pa e del á ea casos de ki čiación kilnojamojo (Leskauskai ė: 54; 2009: 57;
Ragaišienė: 2015: 296). A. Leskauskai ės ci a ejemplos de Leipalingio šnek os
con i man dos asun os. P ime o, los apéndices -okas, -a ca ac e a djios de los
šnek os de los pinos al os son ca ac e ís icos de di e en es polinkas de
acen uación (plg. Ragaišienė 2015: 290 291). En a, Leipalingio šnek a jus i icadamen e
a ibuida máximo del acen o del a ian iškumo cen o conside omam a ealui
(Ragaišienė 2010: 139; é. 7 ig., įklija en e
140141 p.).
Bene más de allado in oducido capí ulo Mo ologija y palab as de doyba es á desglosado en da
smulkesnius posky ius según la lengua pa e. La mayo pa e del en oque es á dedicado a
daik a a dji y accionmajodji pa a discu i , sob e o a pa e de la lengua į a džius, 2 Tokio
ki čia imo casos en abundan en el dobi omi Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų dicciona io (Leskauskai ė,
Ragaišienė 2016, 2019).
3 No es á cla o, según la cual la p ime a y (o) e ciaja accen ánea pa adigma šnek oje ki ciuojamas
es as p ecesagas edinių y iškosios giminės o mas. Tex os suda y ojai sus ki chiación polinkių,
coño, no pudo es ablece debido a escasez de ma e ial.
VILIJA RAGAIŠIENĖ
272 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI p ielinksnius y jun ukus da os dada menos. Tokį
au o é decisión, al ez, debió al hecho de que Léipalingio šnek os g ama ica sis ema
en muchas peculia idades es simila a los ecinos su os al oš aičių šnek ų (p. 28). No
es á cla o po qué no se p esen a on en absolu o da os sob e adje i os4. Vienu
sakiniu pasaios, que Léipasis emos, po an o aquí neap a iamas (p. 35), debe ía al
lingio šnek os būd a džių linksnia imas niekuo nesiski ia nuo pie ų aukš aičių
menos indica la más impo an e li e a u a lingüís ica. Sob e su os al š aičių
būd a džių linksniación sis ema, da ybą y di e sos aspec os a osenos esc i a no
sólo p opias A. Leskauskai ės, sino y o os kalbininkų (ž . : Zinke ičius 1966: 268, 272273;
G umadienė 1994: 97 106; Mikulėnienė 1996: 150151; Ma ke ičienė 1999: 33;
Lazauskai ė-Ragaišienė 2008: 94104; Leskauskai ė 2006: 53; 2008: 3143; 2009: 5557; 69 2016:;
Ragaišienė 2015: 274308; 2016: 120199 k y.). A aeña la a ención al nomb e de es e
depa amen o Mo ologija y palab as de doyba. Ob iamen e, que en él debe ía se
hablado no sólo sob e impo an es y b iskesne mo ología, sino ambién de las
peculia idades de hace palab as. Sin emba go aquí no se p opo cionan da os sob e
polinkios o excepcionales casos (pa y example, de alladamen e desc i as
daik a a džių núme ous y gimines ca ego ías, adecuadamen e discu ida aleg nia o
sis ema, pe o nada no se menciona sob e da ybą). Valo ado au o é a i mación, que
Leipalingio šnek oje a a ez se u iliza d iskai a. En los ex os se encuen an sólo
unas pocas o mas de galininko d iskai os de gimines a iškės, ej.: dù ũdini.ku, li ù,
m·neu, šim ù, ɔzù y k . (p. 90, 9192, 105, 123, 170). Más a menudo las pa ociosan pa a
encues a el signi icado léxico de obik a ó gio y cuando él iene señimį el p ime
mencionamien o + Pp (p. 29). Sky iuje Sin aksė aba os en Leipalingie y sus
a edinkėse u ilizadas iejas p ielinksninės cons ucciones, dada bas an e
a i maciones ilus ó ojan es a osenos ejemplos. En es a publicación se desc iben
las cons ucciones sin ác icas mencionas y en las publicaciones Kučiūnų k aš o
šnek os eks ai y Sei ijų šnek os eks ai (Leskauskai ė 2006: 6365; 2016: 7779). Es o
indica que en el pie aka iniame pie ų alš aičių a eale iejas cons ucciones
sin aksicas son bas an e bien man enidas. Muchos aliosa y in e esan e ma e ial
lei a ojas as sky iuje Leksika. En él incluidos de di e sas uen es […] g abaciones de
sonido, manusc i os y dicciona ios ecogidos las palab as u ilizadas de los
ep esen an es de la in es igamò ia šnek os y sus leksinės signi icanzas. De
bas an e ilgo de es as palab as lis a Rudaminas šnek oje (Lazdijų .) u o que oí se
ep esen an es de la gene ación más anciana u ilizando sólo eiksmajodį ma aškó i
‘painio i, ej.: nema ašk·k ú·lu. | sumag·si; α.kas kα(p)paù is ma ašk·jes pɔ.k·jom, e
daik a a dį nedalánga ‘ne ykėlis, po ejemplo.: i bú·k umá.n ɔ.ks nedàlá.ŋga.
Algunas palab as o sus leksinės signi icanzas apilando dicciona io de lenguas Li u ias nue os da os, ej. :
4 Glaus ai būd a džiai es án desc i os y en la publicación Sei ijų šnek os eks ai (Leskauskai ė 2016: 69; plg. da
Ragaišienė 2017: 290).
Leipalingio apylinkių eks ai
Re isiones Re iews 273 gūduméinia ‘gūduma, k akamùlis ‘kleckas5, nedalánga
‘ne ykėlis y k . / Además de es os casos, indicado mucho léxico ejemplos, us ojamų
no solo i iamojoje šnek e, pe o y en o as su os alš aičių y aka ų alš aičių
kauniškių habi amosias localidades. Unos de ellos insc ibi en mayo acle, o os
paludi a apenas dos o es šnek os. Po ción de las palab as mencionadas au o és
noabejo inas se aen de la ac i osía a osena, ej.: núogožos ‘cas queda
koš u yje, mašė ‘ asa ojaus (miežių, a ižų y ikių) mezcla y k .6 La mayo ía de el
su oes e y la pa e me idional de las alz aicias del su de los dzūkos son negi dėję
algunas de las palab as au o esas zadas o conoce sus signi ica i os, ej.: gagalas
‘kliuksėjimas, gu gždėjimas caballo den o de los biegando, maiš iùs ‘sumišimas,
paupls ‘spuogas, elemkas ‘mencas animales y k . Tad A. Leskauskai ės incluidas
palab as y sus signi icanzas a k eips los ojos de leci y ojos a a amen e
usoujamus o p imi s us palab as y sus signi icados. Cap iue Šnek os kai os cuojai
discu a Leipalingio šnek os kai a y sus causas, di e en es iempos šnek os
ep esen an es de lengua peculia idades y cambios, a mines disposiciones. De la
in es igación ealizada puede e se que Leipalingio apillinkėse se habla semiai
a mine lengua. Los al os del su ca ac e ís icos de las ca ac e ís icas one icas
adicionales se u ilizan ya nebesis emiamen e. Kin a y o os ni eles de lengua
mo ología, palab as da yba, sin aksė. Sin emba go sus cambios exis a
ela i amen e pocos y ellos más di ícilmen e no ables que los yškiųjų one inių
peculia idades dzūka anja o balsių [a·], [e·] es eu imien o e i ación.
Ampliamen e abo da p incipalmen e el abajo de la au o a y la compe encia cien í ica exigida la
mayo pa e del lib o Teks ai (p. 61194). Temá ica y lingüís icas peculia idades pun o de is a en es a
publicación, como y en o os A. Leskauskai ės compa y uos a miniuose uen es, publiuojami
ex osi son adecuadamen e escogido y nep iekaiš ingai su ansc ibui . En el lib o incluidos es
eces ep esen an es de his o ias de di e en es asen amien os de Neliubonių, Mikalinos, Tau ėnų,
Ve šių, Ricielių kaimų y Leipalingio mies elio muy bien p esen a XX a. pab.XXI a. p . Leipalingio šnek ą.
En ellas a speña es a in e esan e de Dzūkijos kampelio his o ia, bui is, pasaulė oka, cos umb e y
adiciones, co idianos abajos, es i es, amilias, giminés, ecinos y amchiulių elaciones, di e sos
pe íodos de ida ecue dos, eal sinch oninė šnek os si uacija (p. 8). Teks en pa eikėjai son
sammojingi y sabios, al mundo mide ilosó icamen e y op imis i icamen e, a ąsamen e pasa ía
cualquie ipo de negandas, ej..: laim·ŋgα(s) žm.ɔgùs | ka ìz g.li d· p ; ska(s) su ak· i | gi. é.( )
αinẹ· à αip le.g a; gi. á.m duob·s nẹ· à | u ì gi. .; beñ.d as 5 Rudaminos šnek oje insc i o
daik a a dis k akamùliai ‘skanės as, ga dumynas (LKŽe). Es a palab a no haco oído u ilizando en
signi icado li e al. La conjunción de palab as засиманити k akamulių gene almen e signi ica ‘no ė i
nežinia ko, no ė i ypa ingų dalykų. 6 Esas palab as suelen in a i se en ealidades desapa ecidas o
nyks ancias.

VILIJA RAGAIŠIENĖ
274 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
a kls sada lesas i k . (p. 66, 109, 107, 118)7. Tad ep esen an es de di e en es
eces cuen os en di e sos emas es e dade o lobis no sólo lexicología,
mo ología o sin aksés, sino y a mių y bend iné lengua, lingüos in e acción
in es igado es. P o esionalmen e seleccionada y adecuadamen e p esen ada
ma e ial pe mi e a los cien í icos e alua la e olución y cambios de di e sos ni eles de lengua.
P ima iamen e los ex s e minales esponden a mucho discusiones en la segunda
pa e del siglo XX. kėlusį cues ión sob e los la gos balsios [i·], [u·], [ẹ·], [ɔ·] y
poli ongų [ie], [uo] p iegaidžių aspin o en sudocca inėse pie ų aukš aičių
šnek ose8. De ellos se e que en muchos casos i ap adė y i agalė p iegaidės
pa eikėjų a iamas cla amen e. Como señaló ex os p epa ado a, más di ícil
p igaidé de e mina en onces, cuando dėl k in ančios in onaciones, especialmen e
del inal de la palab a, menė i sonidos se dicen más co os (p. 28). En es os casos
señalima idu inė p iegaidė, ej.: piln.s, ɔ.ke .s y k . (p. 67, 104). Pag įs ai idu inė
p iegaidė indicada y de las palab as del ca cajamien o en mo imien o,
apibend inusių ki į kamiene, o mas cuya apa ición sie ina con dos ipos del
ca cajamien o as aus y ca nej o ma imusi, ej.: an·kus, mašin·las, m.kla.k·kla(s),
pl· az, kɔp·s us, a ··, kn·ga y k . (p. 75, 67, 111, 143, 174, 181, 193). Así A. Leskauskai ės
publica el ex os del á ea del su oes e Kučiūnų, Sei ijų y Leipalingio šnek ų como y
debe ía ayuda la ašką diskusijoje sob e p iegaidžių (ne)sky imo.
Tex ai con i ma que sudwes a inas su os alš aičių šnek om ca ac e ís ico polinkis hacia accen inį
a ian iškumą. Leipalingio apylinkėse gausu a iedamen e ki chiuojamų aleg niuojamųjų palab as y
sus o mas, ej.: d ·u. d ɔ.bès, lá.iškαs lα.šku., laiškùs, m·ki. ɔ.jo mɔ.k· ɔ.jẹi, nåudà ná.uda, åud·ni
åudɔ.nũ·, du sú·nus i(s)su·nùs, ši. αi šim α y 119. k . (p. 64, 84, 72, 99, 97, 105, 115, 12, 141, 147, 166, 174, 176,
180). Aquí, como y en o os pie aka ines pie os alš aičių šnek os, d ejopai ki čiuojamas o mas
pa eikėjo puede se u ilizadas p amaišiui, p z.: lŋkαi leŋkα, lŋku. leŋk., mɔ.ki.klà mɔ.k·kla, p ibu .jè
p ıbu ·je, α.dini.ka(s), α.dini.ku., α.dini.kαisɔ adin·ka, .kẹčẹ ·kečẹi y k . (p. 67, 106, 115, 127, 177, 184;
plg. Leskauskai ė 2006 /). Sin emba go ales casos no son ecuen es, i. y. palab as iendama c učiuo i
según uno acen ina pa adigma. Po ejemplo, p eesagos -ėjas, -a edinių ends ama apibend in i kilk .
(p. 73, 127, 163, 175). P iesagos -ykla dejaik a a des más di undidas o mas de cons an e ki čiación,
ej.: gam·kla, mɔ.k·kla, a ·kla y k . (p. 67, 110111)9. 7 Leipalingio šnek os ep esen an es ca ac e es y
modo de peculia idades no di ie en de los su eños su os alš aičių a eale i iendo humano del mundo
nojamąjį ki į, p z.: åudẹ.jè, šɔ.kẹ.jè, pa da ẹ.j·s, p ibu .jè, eȓpẹ.jè, eȓpẹ.j·s i
in e io peculia idades (Ragaišienė 2019: 5167).
8 Más amplamen e z . : Leskauskai ė 2004: 180194; Ragaišienė 2010: 2023 y en min. li . 9 P iesagų -ėjas,
-a y -ykla g e iminas a ian es ag adedo es consumami ečiau, ej.: kep·je, l.udiez gi.n·jẹi, bùɔ. u ·jẹi,
gani·klà y k . (p. 114, 130, 142, 171).
Leipalingio apylinkių eks ai
Re iews de Re iews 275 /
Leipalingio šnek os sis ema de ki chiación es bas an e complejo. No siemp e es cla o,
a ia sólo paski ų o mų ki čia imas o o mada oda g e iminė akcen inė pa adigma,
a amen e pasa an es casos son he edė i de iejo o su gidė nue a a mane a
analogía. A. Leskauskai ė en muchos casos no solo es ableció ales o mas de
p iegaidę, sino y en isnošas adecuadamen e pakomen ó e esnius acen uacijos
casos. En los ex os ocu en sólo un o o dudoso p iegaidės akū o o ci kum lekso
señalamien o de la palab a kamiene caso, ej.: m·kslɔ (plg.: m·kslas, m·kslαis), iúo ẹ.,
s·ki. (g e a s·ki.), ienúolẹ.s (g e a unolẹ.s), pu ·nu. (g e a pu ·nu.), ž·dαi (g e a ž·das,
ž·dαi, ž·du.) y k . (p. 62, 68, 108, 109, 113, 116, 122, Skai an ex os en los ojos k en a o o
123, 193).
un asun o šnek osų a s o ų labai aizdinga i iš aiškinga kalba. En los ex os gausu
deminu i os, compa aciones, azeologismos, igu dingųjų eiksmajodžių y k .
Vaizdingoji leksika no sólo o o ga a los cuen os i eza y sono idad, sino y e elajia
ella a ojančios comunidades pasaulė aizdį y su aišką (plačiau é Ragaišienė 2017a:
129). A es e es a o léxico le ca ac e iza exp esi idad, emoingum, dinamiskidad y el
aspec o alo ado (pasigė ėjimas, o gullo, desp ecio, menosp ecio, e c.).
Leipalingio šnek oje pa icula men e a menudo se usan deminu y ai con p e aagom palab as
compues as, conin ys mino ybina malonina signi icado. en los ex os p edominan daik a a džių
deminu y ai, que suelen o ma se con los p e ajos -elis, -elė, -(i)uk, -(i)ukė, -ulis, -ulė (plg.
Leskauskai ė 2006: 51), ej.: duk àl., ẹ. eù, up·li, up·l., agèli, sæn.lẹ. ; a kùkαi, kama ùkẹ., kamba ùkα,
kelnukès, pa šùkai, peùkas, eùkas, ɔbùkẹ., ied ùkan; mɔ. ùl., sαsùl., e ùl., ẹ. ùlis, ẹ. ùɔ. y k .
(p. 63, 66, 7072, 76, 79, 82, 85, 149, 151, 157)10. De más a as ag adables mino ybines daik a a džių
p eesagos menė inas -ai is, -ai ė, -ėlis, -ėlė, -y is, -y ė y -u is, -u ė, p z.: me gá.i ẹ, kama α. ẹ. ;
bekɔ.n·li., aka ·lẹi, a ·u. ; gẹ.l· ẹ.m, mam· ẹ. ; bɔ.bù ẹ., puzbɔŋkùci., såulù ẹ., snukù i. y k . (p. 63, 73, 76,
79, 85, 89, 91, 95, 103, 151). Leipalingio šnek oje, como y en odo pie aka iniame pie ų aukš aičių a eale,
edinių abundancia se dis ingue p ensagas -ukas, -ukė daik a a džiai (plg. Ragaišienė 2017a: 130).
Es as p ecesagas ediniai o man daumoje puede unciona dos ( ečiau keli) deminu y ai, u in ys
la misma lexisina y seman ina signi icado, pe o di e en es p ecesagas, ej.: sesù ẹ. sαsùl., ẹ. ùlis
ẹ. ùkas ẹ. .lis, a ukùs a ẹ·ùs y k . (p. 7173, 95, 122124). / / 10 Con es a apéndice se hacen y
giau kaip pusę eks uose as ų mažybinių žodžių. Daik a a džių da ybos sis e-
pequeñasybiniai a ibu zii, ej.: ku.dùkẹ., meŋkù ẹ., mažùkαi, mažùlis y k .
(p. 69, 100, 155).
VILIJA RAGAIŠIENĖ
276 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
Leipalingio apilinkių ex os se dis ingue gausa azeologismos11. Ellos en su
signi icado suelen coincidi con el signi icado de una palab a y pic ó icamen e
desc iben esa palab a indi idual, mues an emociones y in ensidad de acciones, ej.:
α.k u ž.mẹ.z gu.be (žemės g ‘umbasmaž aikis); is·ɔ.(m) mad·m ‘ isaip; subú·mbα
pɔ.n·u (po nosimi) ‘nega siai, noaciskiai; åucìk aks e cı ‘įžūliai, akiplėšiškai (elgiesi);
zl.cin in a α ‘supykdai; bα.k as k ùkis ‘i baig a; bαisùz dá.ik αs, bαisùz dá.ik e ‘muy
muy mucho, muy g ande; zagal ·s isus·mi. ‘susik im ę, susi ūpinę y k . (p. 66, 80, 81,
86, 173, 174). Au o ė azeologismos signi icados en isnašos explica nenuoseklamen e.
Pa eis, incls ama indica ečiau us ojamų y azeologizmos con skoliniais
signi icados. Poziū is en se dicho obje o, su alo ación en his o ias puede se
eiškiamos compa aciones. Es e ins umen o es ilis ín se u iliza a una cosa o
exp esión suge e a o compa a con o a, pa a dis ingui , acen ua , elejishina o
acla a alguna pa icula idad, aužą, acción o busená, ej.: ka peks m·naùs ·
ka(p)pagal· gul·jɔ; placù ka(p)pečedα.k ẹ.s sùbini; žandα. dga kapugns y k . (p. 101, 165,
167). Unas compa aciones son si uacinas, c eadas po el lujo del lenguaje de los
con ado es, o os cons an o ūs, adicionales, se u ilizan como nusis o ėjusios
acos umb adas medidas del lenguaje (Ragaišienė 2017a: 140).
No menos que azeologizmas o compa aciones na a ijum le da i ima y į aigumo
los igu dingieji eiksmajodžiai. Ellos es án di ec amen e elacionados con la
e aluación del mundo ex e no y (o) los es ue zos del na ado imaginingia, aiškija
p esaca un ac o en cu so o exp esa sus pensamien os, ej.: nug abží· a
‘nuk apš y a, nukas a pa i šiumi, pl.ška ‘ga siai z amba, aidi, i.ša eica ‘p ilupa,
p imuša, p ũpå.kinåu ‘p išnekėjau, sùupa ‘susimu, e c. (p. 65, 75, 80, 93, 146). A la
so p esa y in ensidad del ac o p escindi se usan is ic ucos, ej.: b ú·kš , pl.ukšč,
pá.ukšč, pú·kšč, ú·šč y k . (p. 67, 83, 93, 100)12.
En los ex os ocu en y uno o o keiksmajodis. Jais eiškiamas emociones
nega i as, nepasi enkinima acon ecimien os o acciones, deseima coño coño malo,
pik a, ej.: ka jùs abùdu ipe kũ·na(s) eñ. as zadåũ.š u. ; ·ju.(s) sakå kɔ.lè ɔ.s; inajie
kibinim. y k . (p. 83, 173, 177).
Da inas llamó la a ención a los comen a ios de los ex os a míns. En las Isnašas
comen ojadas a as one inas, mo ologicas y o ookias peculia idades,
ne egulia ús lenguaje eiškinya, mencionan skoliniai, explicanadas a as palab as
Dauguma dalykų pakomen uo a moksliniu požiū iu nep iekaiš ingai, . y. labai
signi icado y e c. cla amen e, p ecisamen e y glus ai.
11 Si compa ásemos la pic ó ica leksiká con lo es puokš e o žydinčia pie a, es o mismas puošniausios y
g ažiausios gėlės se ían azeologizmai (Lipskienė 2008 5). 12 En los ex os e isados se encuen an
ela i amen e pocos. Mucho más ecuen e is ik ukas y jaus ukas se u ilizan Kučiūnų, Rudaminos,
Punsko y k . pie aka inėse pie ų aukš aičių šnek ose.
Leipalingio apylinkių eks ai
Re iejes Re iews 277 /
Baigian ecenziją que íasi podgoja se de la publicación a ís ico apipa idalinimu
del pin o Roko Gelažiaus, del maque uo oya Rasos Labu ienė y As os Leskauskai ė
abajo. Pa icula men e aliosas en la publicación p esen adas Leipalingio
apylinkes p esen a ancias a chy inės y ex os suda y oja o og a ías.
Recenzijoje indica algunos noikslumai o nenuoseklumai ni poco nousumenkina A.
Leskauskai ės p o esionalmen e ealizado abajo y publicación Leipalingio
apylinkių eks ai alo cien í ica. A idus la lec u a del lib o y su discusión sólo
mues a, que pe y usių dialek ologų p epa ados a minia uen es son eque idos
y impo an es no solo hoyas, sino y u u os a mė y a. Aunque a minías uen es
no se conside an aliosa p oducción cien í ica, Kolegei linkiu p epa eng i aún no de
una šnek os ex os, po que iene a lk α.dini.ka(s) sà ɔ. p. eigas | · žmɔ·gù(s) sàɔ.
p. eigas (p. 106).
LITERATŪRA
G umadienė Laima 1994: Kele as más nue os Punsko šnek os aleg niación y
ki čiación de peculia idades. Li uáneos lingüo y os p egun as 34, 97106.
Lazauskai ė-Ragaišienė Vilija 2008: P iesagos -inis, -ė būd a džiai pie inių pie ų
aukš aičių šnek ose. Homb e y palab a 10(1), 94104. Leskauskai ė As a 2004: El
ocalismo y p ozodía de los Al os de Su cuojai. Vilnius:
Ins i u o de lenguas Li u ias.
Leskauskai ė As a 2006: Kučiūnų k aš o šnek os ex ai. Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u o.
Leskauskai ė As a 2008: Daugiaskiemenių būd a džių da yba me idionales pie ų
aukš aičių šnek ose. Li unis ica 54 4(76), 3143.
Leskauskai ė As a 2009: Šnek os á ea y las ca ac e ís icas más impo an es.
Ma cinkonių šnek os ex osi. Vilnius: Li u ias idioma ins i u o, 2976. Leskauskai ė
As a 2016: Šnek os á ea y las ca ac e ís icas más impo an es. Sei ijų šnek os
ex ai. Vilnius: Lie u os kalbos ins i u o, 4588. Leskauskai ė As a, Ragaišienė Vilija
2016: Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų žodynas (AM) I. Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as. Leskauskai ė As a, Ragaišienė Vilija 2019: Pie inių pie ų aukš aičių šnek ų
žodynas (NŽ) II. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o. Lipskienė Jonina 2008: Vaizdingieji
lie u ių kalbos posakiai. Vilnius: Lie u ių kal-
bos ins i u as.