S aipsniai / A icles 199
MARGARITA MATULYTĖ
Lie u os kul ū os y imų ins i u as
Les di ec ions de eche ches scien i iques: e hnologies aspec s idéologiques.
DOI: h ps://doi.o g/10.35321all-0981/
ANTANO IR JONO JUŠK
L'ACTIONS DES RÉSCIS
KAZANJE IDÉOLOGINIAI
CONTECTAI
The Ideological Con ex o Schola ly Wo k
o An anas and Jonas Juška in Kazan
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme.
L'a iclenyje ise à épond e à la ques ion, pou quoi p écisémen Kazanée 18781882 m. é ai
possible émis les è es Juškų pa eng us eikalus (lie u ių au inį olklo ą) aidynu la ynų.
L'é ude di igée dans leu pé iode d'ac i i é scien i ique la plus ac i e Kazanės k aš e
p é alus condi ions sociokul ū ines e idéologiques en i onnemen scien i ique
con ex s us. ESMINIAI VOODŽIAI: olklo e Li uiniens, la yniškas š i as, ki ilika, édyba,
Kazanės uni e si e as, lingu is inių y imų cen as.
ANNOTATION
The a icle a emp s o answe he ques ion why Kazan was he place whe e he wo ks
(Li huanian olklo e) compiled by he Juška b o he s could be published in he La in sc ip in
he pe iod 18781882. The esea ch ocuses on he sociocul u al condi ions and ideological
con ex s o he schola ly en i onmen ha p e ailed in Kazan egion du ing he pe iod o
hei academic ac i i y.
KEYWORDS: Li huanian olklo e, La in sc ip , Cy illic sc ip , publishing, Kazan
Uni e si y, Cen e o Linguis ic Resea ch.
MARGARITA MATULYTĖ
200 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
ĮVADAS
B olių Juškų biog aphie, laquelle a econs ui An anas Mockus (2003), dis ingue deux
é apes de ie à Kazanėje. Pi masis 18621864 m. Dans ce e pé iode Jonas Juška selon
a ec a ion a ailla Kazanės ka o zinybo école, où p épa ée e sans succès dans la
Russie sciences akademijoje en ée épuisés Li uiniens langue g amma iką. An asis
1875 m. Ces années Jonas įžo à Kazanę a aille p o esseu gymnasie e s'occupai
du è e assemb és des chansons e des œux hab očių édi ion, e 1879 m. alkin i
Jonui ici pe sikėlė e An anas. Abu è es mou è en (An anas 1880 m., Jonas 1886 m.)
e on é é en e és Kazanėje. L'a iclenyje, basé su le biog aphe Juškų A.
Mockaus, éla gi le con ex e des pe sonnali és e ci cons ances ayan eues
in luence à leu ac i i é scien i ique, isan à onde les le es la ynes du olklo e
Li uanien d'édi ion Kazanėje dėsningumą. Appelan à des his o iens Da iaus S aliūno
(2006), Aleksejus Mile io (2010), Hen yko Głębockio (2013), Michailo Dolbilo o Insigh s
su commune empi e usse de la poli ique de colonisa ions, ici, o o ių capi ale,
usinimo s a egijų i p iežas inių yšių, dėmesys koncen uojamas į pe kelis
dešim mečius Kazanėje susi elkusios mokslininkų bend uomenės e osą.
éloignée du cen e poli ique e con li s des oudines, se o me une o e diaspo a
d'o igine polkų e Li uiniens, pa icipan à la égion, cul u e, science, éduca ion e ,
sans dou e, p ése ée e nau inę idéologies, ac i s e sociokul u inę a mosphè e
commune. In ég odamasse dans la communau é locale l'ancienne éli e polonaise e
Li uanienne à Kazanée diegée eu opie išką açon de i e, épandi pa mi les
popula ions locales libé alisme idėjas. Une pa ie d'en e eux ici es ombé ap ès
sys éma ique an ica ines mou emen s e insilissemen s pa icipan s ėmimo dans
Pa olgio egioną. la ague dmoji exm ins de Li uanie Kazanę a ein 1824 m. Ici on é é
exilés iloma es e ila e ai é udian s e p o esseu s de Vilniaus uni e si é: Janas
Wie nikowskis, Józe as Kowalewskis, Feliksas Kulakowskis, Hila ijus Lukaše skis,
Teodo as Lozinskis, Mikalo Kozjuslo skis e au es scien i iques, ad non be g oindo
Kazanė acqui le s a us neo icial des in ellec uels de la empe dans l'empi e usse
(Sha i Jano 2002).
Ki ą nemažą diaspo as s oksnį composé scien i iques, ap ès é udes de Moscou,
Sank Pe e sbu g ou eu opéennes uni e si és ęsę ka ie ą Kazanės uni e si e e, qui
a e ec ué ôle impo an ų leu mondeėžiū os e scienceine pensée dislaide. Ils ne se
son pas seulemen é ablis à l'uni e si é, mais on aussi éle é leu s amilles de
scien i iques Dmi ij Dogelių (Jans pha macologue, son ils Michailas p o esseu de
d oi in e na ional, sœu s Aleksand as ana ome, physiologis e), Zaleskich, Ma iane
Ko ale skių, Adamiukų, Ko alskich ( ê es Ma ianas e ils Aleksand as as onomes),
Lukaše skių, Pe o ski, Janiše skių (m. 1871 ink as Kazanë bu u, son ils: Dmi y
géologue e paléon ologue, Aljus a chia , psichia ec a ec) (Ga ysla a 2012).
A icles A icles a icles 201 /
An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje
ideologiniai kon eks ai
Pa iculiè emen o us les scien i iques d'o igine polkes b anduolys susi elkée
domaine de philologie. a. XIX. uni e si é se o mai même quelques cen es de
eche ches: école sla is ikos, à laquelle commença le p o esseu Vik o as
G igo o ičius, e des eche ches ęsė Memnonas e son ils Nes o as Pe o skiai;
mongolis ique cen e, don le onda eu é ai Józe as Kowalewski (18541860 m. ėjęs
ec eu de l'uni e si é Kazanės onc ions); compa amosios pa lo y os cen e,
lequel u ondé Jans Baudouins de Cou enay a ec Mikołajumi K uszewskiu. XIX a.
Kazanės uni e si e e a a aillé su 60 Li uanies e polkų o igine scien i iques
(Koe ne , Szwedek, ed., 2001). Leu s eche ches linguis iques on é é e ec uées
des dé a o ables philologie scienceslui condi ions, quand sa le pou oi , menan
ag essi emen l'empi e des peuples cul u es e langues d'adap a ion e
in eg a imo poli ique, di ec emen kichosi e dans science, pasi ilgan le
p og amme d'ac ions e moyens o me . L'his o ien Aleksejus Mile is, compa an
des cas de langues cy iliza ion dans l'empi e usse, no e les endances géné ales
ybių geopoli iniais in e esais, i pab ėžia, kad s a biausiu poli inių ideologų
des p ocessus, les siedan a ec g ands alsužda iniu é aien pas an assimile
pe i es na ions, que o i ie loyales sa pou oi iden i é e supp ime
opposicine in luence: Dans le No d Occiden al che chai la cul u e Li uanienne à se
sépa e des deux Républiques Taïlandaises poussiances des polk, os zėjinėse e es hiennes cul u es qui se en o çaien
in luence allemande, Pa olgio egione de l'empi e O oman, comme musulman
des cen e d'a ac ion (Millle 2010).
Ce eâ opinion du scien i ique es con i mée e en a i e de l'académie usse des
sciences émis les chansons p épa ées Juškų en ca ac è es la iniens. Comme on le
sai , 1867 m. le p emie 33 ecueil de chan s dans les a aux de Mokslų akademijos a
é é éluissé ki ilika a ec J. Juškos ansla ion dans usų kalbą. m. 1878 è es
Juškos, e enus à la édi ion de chansons Kazanės uni e si e e, égalemen
ad essè en e à Mokslų akademiją pou possibili é publie o iginalą,
ne ansc ibuan ex es en ki iliką. Sos inai e, le ecueil de chansons Li u iques
s o binės dajnos la ynų abėcėle a é é publié seulemen en 1883, e en 1884 es so ie
une au e publica ion dans l'édi ion de l'Académie Mokslų, combien plus a d appa u
e le dic ionnai e des langues Li uaniques- useslenkų de An ano Juos ano,
seulemen , con ai emen à la pé iphé ique de Kazanë, considé é une ques ion plus
longue ( ūpinosi 1100 p o esseu Izmail S ezne Rus, minis e des langues e de la
li é a u e de l'Académie usse des sciences G o as, Cha ko o Yako skis
p o esseu Maksim Po ebnia) e les hau es é udes en 2003 1880 su la ou ni u e
d'un sys ème de langue à l'uni e si é (pagalago Augus o Schleiche ) du sa
Alexande II Maka ios e les Li uaniens du No d on é é suspendus.
MARGARITA MATULYTĖ
202 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
LINGVISTINI TYRIM CENTRAS
KAZANS UNIVERSITETE:
DEPOLITIZUOTAS MOKSLAS Il es p obable que ous ayez en endu pa le d'un
Au cou s de la pé iode, où à Kazanée on é é p épa és e imp imés des Li uiniens
liaudies dains, l'uni e si é onc ionnai selon les alables Gén us Russes
impé iškųjų uni e si e ų įs a us (Зайцева 2016: 217218, 220). m. app ou é les
s a u s aux uni e si és donnai un plus g and au onomiškumu, éla gi la
compé ence scien i ique a é é su o muée la s uc u e des acul és
(Is o ijos- ilologijos, Fizikos-ma ema ikos, Teisės, Medicinos), ce qui de 1863 pa i
complic o poli ique des cad es en aison éla s o des é a u s de p o esseu s à
l'uni e si é de Kazan p is igo p o esū os. Rapidemen cul i an de nou eaux
scien i iques e pedagogues, l'uni e si é deuxiennes s ažuo ėms à l'é ange
siųsdai des s ipendininkes, qui a aien la possibili é pendan 24 ans
au onomankiquemen e ec uan des eche ches p éplique e dé end e
disse a ions. Ainsi en 1868 m. Uni e si é de Kazanée le i e de p o esseu
acco dé même 9 jeunes scien i iques, don l'âge moyen é ai 34 ans, e 1869 m.
idu inis amžius bu o 31 me ai (Костина, Куприянов 2017: 933). Tokia ka-
d ų kai a bei liaudies š ie imo minis o 1868–1869 m. sp endimais uni e si e ų
p o esseu s son de enus enco e 7 scien i iques, don l'âge moyen a eignai 38
ans, e 1871 m. leu limi a ion de sa i aldé aisai une in luence néga i e la quali é
des é udes e de l'adminis a ion de la science chai e a laissé des pe sonnali és au o i és, que emplaçaien silpnes scien i iques (Костина, Куприянов 934 2017:).
Comme kad ų poli iką eigia y inėję his o iikai Ta jana Kos ina e Aleksejus
Kup ijano as, Kazanės uni e si e as, en compa an a ec Sank Pe e sbu g,
Moscou e Do pa o (Ta u) hau esosi écolesmi, XIX a. 8-ąjį deš. les plus
essen aien le manque de spécialis es de hau e quali ica ion e a ec le dis ic
de l'éduca ion con iė inio oliun a is inį s yles de ges ion des cad es (Костина,
Куприянов 2017: 935). D'au e pa , l'uni e si é ès a enou elé su elké libé aux
pau eu s p og essangi à la communau é scien i ique. Néanmoins, la plus
impo an e éalisa ion du nou eau modèle uni e si ai e u sa i alda du pou oi
de la science in e ne e de l'adminis a ion des é udes décisi le ec eu de
l'uni e si é e ses subo donnés collegialūs o ganes (Conseil de l'Uni e si é, conseil
e ibunal). La compé ence de décision su les publica ions scien i iques
appa enai au conseil de l'Uni e si é, don le p ésiden é ai le ec eu , e don
les memb es ous les o dinai es e ex ao dinai es p o esseu s (Зайцева 2018:
218 219). Les a aux académiques é aluaien e pou leu adéqua esse publie
ésęssai une assemblée de acul é, qui cons i ué le doyen e la acul é p o esseu s (Загоскин, ed., 1900: 9, 1216).
A icles A icles a icles 203 /
An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje
ideologiniai kon eks ai
Tad è es Juškų les p emie s manusc i s de chan s du p o esseu J. Baudouino
de Cou enay disposi ionmen d'abo d es ombé dans l'His o ie- ilologies
akul e o1 dékano Nikolajaus Buličiaus mains. Né ukus sans aucun obs acles
p emiè e p emiè e publica ion de qua e qua e Li uanies populaes dainų
ca ac è es la yns Lie u iškos dajnos, su aši os pa An aną Juške ičę a é é
publiée m. 1878 en mai de l'Uni e si é impé iale de Kazanė de connaissances e de
sciences (Mockus 2003: 108109). Tokį apide e a o ankes décision dainas
imp uddi i o iginalias, e non ki ilika, p enai neeilines biog aphies pe sonnali é. À
Kazan, éle é e au local uni e si é philosophie é udiéa us N. Buličiaus (g. 1824)
mondialėžiū ą su o mai a ge ingas domėjimasis p ancūzų u opinio socialismo
doc ine, 1848 m. é énemen s de la é olu ion ançaise e Nau ų pa asa io
idėjomis ainsi que communica ion a ec polkų poli iniais em iniais. Da an é an
de ing ans il pa lai lib emen polkiquemen , connaissai Adomo Micke ičiaus
œu e, méminai mokėjo p esque ou e la pa ie du poème Vėlinė, ci ai un
signi ica i pa mi les œu es du poè e Poną Tadą (Булич 1903: 745), pa lequel a ai
solida izuo is su als ybingumo a kū imą puoselėjančiomis lenkų, lie u ių, bal-
possibili é de comp end e Abiejų Tau ų Respublikos esmę i a usių, uk ainiečių au omis.
Pendan les é udes il a eu communique e discu e su Spinozos iloso iné sys ème a ec Kazanée d oi
é udiija usiu Le u Tols ojumi, appa eni i à uni e si é Mosk a sec e ai associa ion Kazanės s uden ų
biblio eka, collabo usiai p ie na odnikų o ganizacijos Žemė i ė, ejoind e a ec Aleksand o Ge ceno
įs eig o an imona chis inių pažiū ų laik aščio Va pas edakcija. m. apgynés disse a ion su la
philosophie de F ied ich Schelling, il en a dans l'uni e si é e de in en 1845 le g a es des pedagogues e
de in le p é é é des é udian s, ep ésen an la mé hodologie des écoles eu opéennes occiden ales.
Ap ès une leçon (1859 m.), eceukusies des é udian s aud inges o a ions, l'adminis a ion uni e si ai e
ce inciden le ai a comme sé ieuse iola ion de l'o d e: pou aplodismen us même neu é udian s on
é é éliminés, des onc ions. À l'uni e si é de Kazan, ces é énemen s appellen Buličiaus lie a, e le
p o esseu lui-même au obiog aphie les a appelés comme la plus di icile pé iode de ie: Mane eng iu oi
pa ies N. Buličiaus epu acija pašlijo, kol po kelių mėnesių į ampos, 1860 m. a-
sa io mėnesį, jis už kenksmingos k yp ies paskai as bu o a leis as iš p o eso iaus
la plus a euse ins iga ion publique; é ai di icile i e, e aussi a aille aussi bien (Vengé o , ed.,
1904: 128). Me us il a passé Sank Pe e bu ge, où ęsé le a ail scien i ique, suo nè en a ec de
l'Académie des sciences usse Rusų 1 His oi e-philologie acul és ins i uig as m. 1863 sous la di ec ion
d'Alexande II app ou és Bend ais
des uni e si és impé ieskes de Russie cons i u i s (Zayce a 2016: 214229). Les chai es de la acul é
d'his oi e-philologie: Philosophie, Klasikinės ilologijos, Lyginamosios kalbo y os e sansk i o langues,
Rusų kalbos i li e a ū os, Sla ų ilologijos, Visuo inės is o ijos, Rusų is o ijos, Vaka ų Eu opos
li e a ū os, Bažnyčios is o ijos, Meno eo ijos i is o ijos (Загоскин 1900: 9, 163165).

MARGARITA MATULYTĖ
204 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
kalbos i li e a ū os sky iaus ado u Jako u G o u, Pe e bu go uni e si e o p o-
eso iumi Izmailu S ezne skiu, qui p essudes es ic ions au débu di ec emen
s'occupaien Li u iques édi ions la inyniškais ašmenimis publica imu. m. N. Buličius
įžo à Kazanę e ap ès men ionnée ans o ma ion de l'uni e si é spa čiai mon a
ca ieu s échelons: son pažiū os e nuodėminga p aei is nesu ukdė ois ois ê e
élu ép ou du decan (18621864, 18751878, 18811882), 18611871) e même ice- ec eu
(18621885). a o ables en ou age, laissan dans la p esse à la p emiè e chansons, que
Mokslo zap ašų édi o iumu à ce momen (nou 1874 à 1883 m.) a aillai jeunes (36
ans) p o esseu de d oi Adol as Osipo (g. 1842), o iginai e de Podolesa
gou e na u e, moès à Va so os Kilmingų ins i u e, é udii a d oi aux uni e si és
de Heidelbe go e Do pa o, acquiescé au doc o a de d oi e depuis 1869 m. Ka as
dans le domaine des d oi s poli iques e ci iques in e na ionaux ès à l'uni e si é de
Kazan (Zaśgoskin, ed., 1900: 112). Il me semble que in ellec uus libé aux pa oi s doyen,
p o i an ayan susiklosčiusia si ua ion e , bien sû , les s a u s de l'uni e si é
p é u le d oi au con enu des publica ions applique seulemen la censū ą in e ne2,
décision admise sans dou e. Sudė ingiau klos è en ul é ieu s è es Juškų dainų
a ail édybinis. Pa agin as N. Buličiaus ne s'a ê e e publie le plus comple
ecueil de chansons, J. Juška bien ô
(1878 m. décemb e mois) à nou eau ad essé à J. Baudouiną de Cou enay, que ce
in e ininkau ų aide ai une édi ion scien i ique de l'uni e si é publie au moins une
pa ie des 170 p épa ées chansons, que A. Juška su inko Pušalo o e Veliuonos
apylinkées. P incipal e J. Juškos, e J. Baudouin de Cou enay a gumen su les
ex es au hen iques (exsaugan a mę e aidyną) ma iè e de publica ion a é é
signi ica ion compa a i ayaïe dialo y a e imp ime ie J. Juškos comp e, cas
iančiam uni e si e ui aip pa bu o s a bu (Mockus 2003).
inancie s di icumus pa iŠį ois Juškų lie u ių liaudies dainų ésoud e ques ions
usė m. sep emb e 1878 mois de N. Buličo de la acul é d'his oi e-philologie
pe ęsėmų p o esseu d'his oi e, e hnog aphe, Pa olgio p oblemom koloniza imo
ski ų au o ius (F, 1866) Nikola Fi jus (g. 1831) (Zai ski, ed., 1900: 56). Consids an le
ecueil aux séances de aien pa icipe les p o esseu s de linguo y os
compa a i e Janas Baudouins de Cou enay e Nikolajus K uše skis, uses
philologie p o esseu Nikolajus Buličius, g ecques philologie p o esseu Dmi ijus
Beliaje s, sla es philologie p o esseo ius Memnonas
Pe o skis.
La décision les lemian s expe s b anduol le cons i ué p og essy ios lingu is ines école p adininkai, p io i é
à eikę mokslui. J. Baudouino de Cou enay e son 2 Bend ų Rusijos impe a o iškųjų uni e si e ų įs a ų 128
pa ag aphe éc i que uni e si és on sa censū a, appliquée aux hèses, considé a ions e au es leu s
publiés de con enu scien i ique-li e a ū n du ou ages e ecueils (Uni e si e ski us a 1863: 55, 108).
A icles a icles 205 /
An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje
ideologiniai kon eks ai
élè e e collègue N. K uše skio des aspec s psychologiques e sociologiques de la
langue son de enus p incipaux non seulemen Kazanès linguis ique écoles, qui a
é é o ien ée à la héo ique du phénomène onc ionnemen de la langue analyse
(Андрамонова 2002: 3542), mais e lėmė changemen de la linguis ique mondiale
(Якобсон 1985: 331). la aleu scien i ique du sou ce Tokyo on pa ai emen
comp is e leu s collègues: N. Buličius (Загоскин, ed., 1900: 36), ancien g ecques
langues e li é a u es che cheu , sa posi ion clai emen exp imée pa la
p emiè e solu ion, D. Beliaje s (g. 1846) (Загоскин, ed., 1900: 37), que jus e e enu
des cen es cul u els eu opéens (žinių įgijęs Leipcigo uni e si e e, Pa is, Rome,
Flo ence, Naples e les musées e biblio hèques de Venise), apsigyn disse a ion
Eu ipidė (1878) e a ob enu le i e de p o esseu ; M. Pe o skis (Загоскин, ed.,
1900: 48), sa an d'o igine polkų, l'un des plus b illan s XIX a. sla is es, a ibué
sla o ilams, mais n'ayan né eligieuses, ni his o iques disposi ions, ni le plus
chau inis ines ins inc s (Корсаков: 264; Лаптева 2003: 152), enseigné à l'uni e si é
de Kazan 1912 Sla Sla Sla li e a u e and languages, excellemmen ismanès de
l'his oi e des chèques, bulga es, polk, se bes, c oa es e au es na ions
eu opéennes. Ano A. Mockaus, qui a é udié les sou ces a chi ines, acul é s'es
in é essée à la possibili é à la publica ion en Li uanie p idé e la aduc ion en
langue usse (Mockus 2003: 110). Cependan en aison du seny o âge e du manque
de emps Juškoms ne ikus p end e el a ail plus à la ques ion ne eg įž a, e su ki iliką même nežsmin a.
1879 m. mois de ma s Uni e si é au conseil de l'uni e si é soumis pou considé e
des ecueils de chansons, J. Baudouins de Cou enay déjà la p ochaine jou née
conseil de l'uni e si é p oposa dans le p og amme d'examens magis o de la
acul é d'His oi e- ilologie inclu e la langue Li uiniens, comme an aeil au suje . A.
akcen uo i dainų leidinio, kaip šal inio, po eikį ne ik mokslui, be i s udijoms
(Mockus 2003: 111). Uni e si e o a yba i pi miausia jai ado a ęs ek o ius
Mockaus a is, ce é ai le p o esseu s a égique pas siekė Eug a as Osokinas
(Загоскин, ed., 1900: 112), p o esseu d'économie poli ique, d oi e inance
his o ienik, eu opie iško édu imo (ne ois e ec uai dans longueikes s ažuo es à
l'é ange ) e la ges pažiū ų asmenybė, nep ieš a a o, que la langue Li uanien soi
incluse dans le p og amme uni e si ai e (p emie cas dans la p a ique académique
de l'empi e usse), e Juškoms a donné pe mission d'imp ime des dains sans ins uc ions quelque chose épa e ou change .
En epusėjusius imp us u ėje dainyno a aux d'édi ion a ê è en Kazanės
cenzo iaus Se gejaus Špile skio (Загоскин, ed., 1900: 119), lequel a eigni
in o ma ion su uni e si e publiée Li u išką li é a u e, o iciellemen pa eikš as
p ohibi ion. Publica ion e a ès cenzo ius Kazanée connu a oca , ancien p o esseu
uni e si ai e, onda eu de A chéologie, his oi e e e hnog aphie (Шпилевский),
au eu de nomb eux a icles de e ue (Катанов 1907) inalemen ne pou ai pas ne
éagi à la plain e, mais sa décision néga i e aussi bien ne jus i ie e n'ou ei non une
aison (dainos Na u ellemen , nemaj in luence au lo am décisionnemen a ai de
MARGARITA MATULYTĖ
206 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI imp imées en le es la ynes),
e ec i emen comp enan que selon les s a u s il n'a pas des pou oi s mix es
dans les a ai es in e nes de science de l'uni e si é. Le p ocessus a du é ous
les ans de 1878 m. décemb e jusqu'à 1879 m. décemb e mois (Mockus 2003: 109124),
jusqu'à ce que inalemen ap ès l'his oi e-philologie Facul y aien é abli une
posi ion e me e J. Baudouin de Cou enay a gumen a ion que censo s iolen
les s a u s de l'uni e si é, les chansons Li uaniennes imp imées en le es
scien i iques, en plus, les a ai es scien i iques la iniennes on déjà é é
publiées e d'au es édi ions, les uni e si és on décidé d'app ou e les
Li uaniens e la publica ion des le es pou l'absence de lo us 1880.1882 m. on
é é émis ois olumes, comme Mlooks pou le public, g e a e V.
l'Académie usse des sciences 1865 m abc de K is ijono Donelai is (To ale e Liaudies)
publiés (Me odes, le es, le es) qui en 1865) on é é une éponse c i ique à la
publica ion. À la ques ion hé o ique soule ée pa l'au eu anonyme, pou quoi Sank
Pe e bu ge pou usus a gen éluisi édi ion a ichin lenkiškomis, e non
usiškomis le es (Голос... 1865), éagissan , la édac ion a p ésen é s a iés
a gumen s: ex e de publica ion a ec spécialemen cons i ué du dic ionnai e des
langues Li uiniens ômeches p épa é le p o esseu Augus as Schleiche is,
comp enan la aleu linguis ique e e hnologique de la poème; ce a ail es la phase
p épa a oi e du che cheu en ame ai de la linguo y ie compa ée des eche ches,
co espondan aux objec i s de l'académie: Pasauliniai kalbo y os éalisa ions
amp emen liées a ec Russie signi ica i s in e esais y inė i inių laikų pasaulio
y imams (Ob... издании 1866: 6162). La plus g osse nuopelnai dans ce b eakžyje
lie u ių e nosą, labai a imą sla ų au oms i labai s a bų usų–sla ų p iešis o-
incombe J. Baudouinui de Cou enay be scien i ique engagžuo um, p o esseu ius
posi ion lėmė e pžiū os. Il n'a jamais econnu l'in e dic ion de la p esse li huanienne
e la disc imina ion de la langue son poin de ue exp imai dans a ail Lie u ių
abėcėlės p oblema als ybėje Rusijos i jos sp endimas (Baudouin de Cou enay
1904), e ela ion a ec l'é a le onc ionnemen des langues décla ai dans les
considé a ions su le Na ional e e i o ial au onomie anchemen e isionnai e
pasisakė con e la poli ique de colonisa ion des pe i es na ions de l'empi e usse: Ką
giusių didžia gen is, jeigu ai iš ik ųjų? C éé éno minique p ison non seulemen
pou ous les au es peuples e na ions, mais aussi e même des usse nau a, p ison,
qui main enan déiaunan au an des e o s e des ic imes, e enco e ques ion,
si éussi ai dé ui e ce e p ison de so e qu'a ec lui aussi nonp g en e ou
nelem as usiškas als ybingumas
(Бодуэн де Куртенэ 1913: 56).
De plus, comme jus emen dans ces édi ions olklo o li uanais Kazanėje années
(1880 1882 m.) onc ions du ec eu de l'uni e si é ėjo médecine p o esseu us Nikolajus
A icles A icles A icles 207 /
An ano i Jono Juškų mokslinės eiklos Kazanėje
ideologiniai kon eks ai
Kowalewskis, ex-sous-che de la socié é des philoma es, exm inien de Kazanée
Józe o Kowalewski. Uni e se o adminis a ion e scien i iques enè en
eux-mêmes: ne s'insulidoi poli ique de leu ac i i é églemen ai e e apgyné
scien i iques in e esus. KAZANS KRAŠTO KRIKŠČIONIZIMAS le pays es le plus impo an du monde
IRUSIFIKAVIMAS:
SOCSLO IR POLITIKOS SVEIKA es un g oupe de che cheu s e che cheu s spécialisés dans les ques ions de san é humaine.
Fa ancée coïncidence, que les è es Juškų p épa é du collec ion de chansons
populai es li uaniens ne pa icipai pas au considé s ym islamologue, philologue
Nikolajus Ilminskis, ancien p o esseu de l'Is o ijos- ilologijos akul e e, 18611872
m. uni e si é lés ès u kų- o o ių kalbą, depuis 1867 m. ėjęs e Mokslo za ašų
édac eu des onc ions. Uni e sé il qui a en 1872, ayan eçu la nomina ion de
di ige le séminai e des enseignan s de Kazanès (Загоскин, ed., 1900: 41).
m. J. Juškai a i an en 1875 à Kazanę, N. Ilminskis é ai déjà bien connu dans la milieu
académique locale comme ki ilizacijos héo icien e p a ique. m. N. Ilminskis
ensemble a ec un local misionie iaujančiu cle icinku Vasilij Timo eje u émis le
p emie k ešenam (k ikš y iem o o iams) elemen o ių ki ilika (Букварь... 1862 1862).
Emp ise de ce a ail iu k des langues g oupes synaksès connao à e e imologue
N. Ilminskį encou agé non seulemen les in é ê s scien i iques, mais e des
objec i s poli iques de l'É a : la Russie his o ique con li s a ec l'O de d'O
su o o iais plė o ė, Vidu inio Pa olgio egione papli usio islamo į akos ma-
žinimas (Ильминский 2011: 11–13). Mokslininko pas angos pi miausia bu o
expé iences e ul é ieu es ela ions di igées dans k ešenams des inées de la
li é a u e eligieuse accessibili é e comp éhensibili é. Il p oposai non seulemen
de enonce a abes g aphiques, mais e cy ilika p épa és ex es u ilise
šnekamąją o o ių langue, qui, conse au an au hen ique pasaulėjau ą, cla i k is ionišką mo pe duik ų a imesnėmis asociacijomis, sub ilie e
(Исхаков 2015: 319).
To o ių kalbos a abų aš o, comme e lie u ių kalbos la yniškos aš ijos, ansli e a imas
ki ilika sie inas a ec e ninės kul ū os assimilia imu e musulmonų kon esijos kei imu į
s ačia ikybę. Des Ta o iens bap issés du Moyen Pa olgie adap ée Ilminskio abėcėlė se nauja
jusqu šiol, bien que des en a i es passe à la ins e a abes alphabe s aien é é pas un3. On peu
di e que XIX a. yko an asis humani ai e 3 1999 m. Ta a s ano Republik Vals ybės Ta yba
(Государственный Совет Республики Татарстан) a adop é la loi su le passage au o o ių aidyno
la ynų g a ikos pag indu (Закон
Республики Татарстан от 15 сентября 1999 г. № 2352 О восстановлении татарского
alphabe su base de la g aphie la ine) qui es en é en igueu depuis 2001., e la é o me de ai
ê e accomplie a an 2011., cependan l'exécu ion de ce e loi a é é suspendue en 2002. Fede acijos Rusijos
MARGARITA MATULYTĖ
214 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXI
Su l'au e cô é, he Cy illic ansli e a ion o he sc ip s o he na ions colonised by he
Empi e is associa ed wi h he p ocesses o es ablishing he iden i y loyal o he Tsa is
go e nmen and supp essing he opposi ion. Pendan la mise en œu e de he Cy illic sc ip in he
No hwes e n K ai he i s and o emos e o s we e placed in o dis ancing Li huanian
cul u e om he Poles who we e nou ishing he idea o he ees ablishmen o he
PolishLi huanian Commonweal h. Meanwhile, in he case o he T ans olga Region i mean he
educ ion o he in luence o he O oman Empi e, he cen e o Islam. Thus, he publishing o
Li huanian olklo e in Kazan, which was dis an om he sociocul u al ho bed (Li huania) and
poli ical cen e (Sain Pe e sbu g), was ega ded as a solely schola ly p ojec .
Į eik a 2019 m. sep emb e 1 d.
MARGARITA MATULYTĖ
Lie u os kul ū os y imų ins i u as
Sal oniškių g. 58, LT-08105 Vilnius, Lie u a
ma ga i [email p o ec ed]