230 Logos
Cul u a | 85
19-oJI JoNo JabloNsKIo KoFFERENCIJa
LETUVJ LABOROS SINTAKSS
ŠIMTMEČIUI PaMENTI
Vilniaus uni e si e e 2012 m. ou ub o 5 d. yko de yniolik oji (nuo 1993 m.) Jono
Jablonskio con e ência. do ins i u o lie u ių kalbos bend inės kalbos sky iaus e
Vilniaus uni e si e o lie u ių kalbos ka ed os su eng a con e ência es a ez oi
dedicada 1911 m. seinuos edi ada ygiškių Jono (J. Jablonskio) Lie u os kalbos
sin aksės šim mečiui menciona . Pe slaciona cinco sin aksês eo ia e p a ica
des inados ela ó ios: ali ada sob e pala as, pala as conjuninių e sakinių
a oseną, discu i sin aksės aidos polinkiai. Pab ėž a sin aksês da língua
Li uãs, in i uladas doana lie u ių kalbai, nauda e impo ância escolasem: a é ol
ado ėlių, nos quais se ia pa e sin aksês, mui o al ko. Vi as Labu is (Vilniaus
uni e sidade) no ela ó io ygiškių Jono Lie u os kalbos sin aksės I dalies
pa yzdžiai, jų šal iniai, paski is, pa eikimo būdai ap a ė 110 paginias da
publicação o necidos mais de 2900 exemplos de mais de 2900 exemplos de
šnekamosios e ašomosios kalbos. A maio pa e deles em nenhum ou o luga
ixa não. J. Jablonskis, pe cebendo que as dênies e eg as da sin akse podem
se es abelecidas a pa i abundância de esnekamosios linguagem, au osakos e
cuidadosamen e selecionadas exemplos da esc i aosios linguagem, eles
cuidadosščiai e p ecisamen e esco is ê de aco do pa e do ase, ipos de
ases e ou as sin aksines peculia idades, ad al classi icação em ase e mais
a de começados a pe mi i sin akseses abalhos. J. Jablonskio sin aksė das
línguas Li uãs incen i ou e ou os albininkus co ąsiau me eng i sin aksês y inėjimų caminhou.
albINas D uK EINIs (Klaipėdos uni e sidade) ap esen a am os esul ados do
es udo de su aukimen o de es u u as seman íneas de ase (seman inės
sakinio s uk ū os su aukimas: ak an ų inko po a imo ipas),
desc iend inamuosius e pa ienių leksemų y imus. Kon e encias pa icipan es
sudomino o que, pa a pe a ky i a es u u a sen inio e c ia an inho sen inio
mui as ezes possí eis a iações (subjek inação, p edica o subs an y ina ion
ou sua es u u a su aukção e k .), nusakanças di e en e in enção do alado .
I a MIlIūNaI (lie u ių kalbos ins i u as), ac ualizuodama sin aksines bū io
aiškos kons ukcijas, na con e ência eadė p anešimą bū io aiška
kons ukcijose su eiksmažodžiu ap i: a osenos i kodi ikacijos p ieš a a.
Kalbininkė le an ou o p oblema de que a no ma codi icada não pa icula men e di e sa
19-oji Jono Jablonskio con e ência Li uanhas linguagem sin aksês
cen enmechiu menciona i 231 nai coincida com ealiąja a osena e não é
es á el. No s būd a diškosios aiškos bū io cons uções com become de e ia
se usados d ejybiniai linksniai, mas pažyminio posiçãoção, sude inus linksnius,
ais cons uções bas an e mui as ezes pa ece nena ū alios. endo em con a
os dados da a ual a osena, suge iu-se ais cons uções codi icação a alia
de no o e, se osse encon ado s a ios a gumen s, pako egi . asuol
VlaDa sKIEN (lie u ių kalbos ins i u as), analisando emą sudė inių
p ijungiamųjų sakinių no minimas, compa ou anks esniuose no minamuosiuose
publicações ap esen adas ecomendações de consumo de sudė inių sakinių com
omis, dos quais laikomasi ago a. A maio pa e da a enção oi a ibuída
p ijungií eis sakinių dėmenim, siejamiem pala a com qual. Discu uo a, quando
desse ipo compos os sakiniai são eg asingi, e quando aisy ini, po que suas
a osena a é šiol não como eikian es i a. Po isso e a no ma de inidas não
bem cla amen e, e su ge di iculdades pa a os usuá ios da língua. A maio ia dos
pa icipan es da con e ência man e eu a opinião de que mais impo an e
conside a -se a signi icância do sujemen o p ijungiá el, i. i. àquilo, se o
sujemen o especi ica a pala a ou o compoinho com o qual se combina o qual
nome. Veiksmų seka ais sakinių eg asingumum doan e quan o meno
in luência.
DaIVa ŠVEIKausKIEN (lie u ių kalbos ins i u as) no ela ó io sin axinis
eks ynas le an ou p oblemą, que a língua lie u ių Eu opoje é uma das menos
compu ado izuo as. no Li uânia eks ynų, nos quais ossem indicadas e
sin aksικές unções, ainda nãoku a, e no mundo ais eks ynai (di e i o
núme o de línguas, o ma de ano ação e/o olume) são mui o popula es, seus
dados amplamen e aplicados em á ias compu ado izadas ecnologias.
P anešėja discu iu planos pa a p epa a ex os sin aksís ico da língua
li uânica, o qual, c iado com base dependomidades g ama ica e endo em con a
os p incípios adicionalis as g ama ica, se ia ex emamen e alioso pa a
odos os usuá ios da língua. p opos as, como desen ol e pesquisas de
linguagem e melho a no mas codi icação, ap esen a am não só ela o es, mas
ambém pa icipan es da con e ência. Em cada uma con e ência de Jono
Jablonski, se pa ilhando expe iência, insigh s, a i amen e discu indo,
o gulha-se do a o de que bend inês no mamassi abalho das línguas li uanas esul a i amen e con inuado.
Gau a 2012 12 01 uGN
aMaŠausKaI ins i u o
da língua li uânica
P. Vileišio g. 5, l -10308 Vilnius
[email p o ec ed]