scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Naujų krypčių užuomazgos Latvijos onomastikoje

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Naujų krypčių užuomazgos Latvijos onomastikoje

Author: Laimutė Balode
Year: 2015
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/903/992
S aipsniai / A icles 55
LAIMUTĖ BALODE
Uni e sidade da Le ónia
Helsinkio uni e si e as
As di eções de pesquisas acadêmicas: bal os onomas ika,
oponimica, an oponimica, leksiniai skoliniai.
NAUJ KRYPČI
UŽUMAZGOS LATVIJOS
ONOMASTIKOJE
The Rudimen s o New Tendencies
in La ian Onomas ics
ANOTACIA
O a igo des ina-se a mais ecen es pesquisas com a socioonomas ika elacionadas
uni e si e e da Le ônia. Is o es udan es ilologas anke as base ealizado an oponimicas e
oponimicas pesquisas: a os, só uma ez na Le ônia egis ados nomes pessoais apjo ga,
no as la ias nomes pessoais da endência de da yba, pais mo i ação e e ybiniai o ien y ai
escolhendo no osagimiams nome, nomes pessoais selecção on es e pessoas, pa icipando no
p ocesso de escolha de nome. Na á ea da oponimica pa icula men e ig ou o in e esse
neo icialiąja u banonimika: enques as jo ens das g andes cidades da Le ônia, oi ecolhida
sob e 700 slengo u banonimų, en ada escla eškin i sua da ybos mo y ação, jo em pon o de
is a em ais neo iciales localo a džių a ojimą. Ainda comple amen e não es udada s i is
onomas ica e gonimica. La ias e gonimų (įs aigos, emp esas, i mų pa adinimų) da ybai
des inado s uden ė K. Tylikos abalho, onde o am apon ados i mų uncioná ios e
išaiškin a conc e os e gonimų kilmė. Rygos e ou as cidades e localidades e gonimus
(ne adicinius ka inių, es au an es, nomeiamen os de loo u ios) é desc ês Ojā as Bušas. Na
onomás ica mundial cada ez mais di unda nomes de p odu os come ciais economonimų
pesquisas, po exemplo, unções de nome da Le ônia e Rygos e gonismos es ão e is asgusa
Laimu ė Balode, economonimus sug e ina com a men alidade do po o sampleou O. Bušas.
Sem nenhuma dú ida, con empo ânea na onomás ica de e su gi luga não só adicionais
diach onicas onomas icas es udos, mas e ainda pouco conhecidos socioonomas icas
pesquisas.
ESMINIAI VOZŽIAI: onomas ika, socioonomas ika, u banonimica, e gonimica.
LAIMUTĖ BALODE
56 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII
ANNOTATION
The a icle is de o ed o ecen socio-onomas ic s udies a he Uni e si y o La ia. base o
They mos ly co e esea ch wo ks in oponymics and an h oponymics ca ied ou on he
ques ionnai es comple ed by philology s uden s: he o e iew o a e, only once egis e ed
pe sonal names in La ia, as well as new ends and endencies in he o ma ion o La ian
pe sonal names; pa en s mo i a ion and alue e e ence-poin s in choosing he newbo ns
name, sou ces and pe sons in ol ed in he p ocess o choosing he name. In 700 slang
he ield o oponymy an in e es has especially inc eased in in o mal u banonymy: abou
u banonyms om he la ges ci ies o La ia we e collec ed and analyzed ying o ind ou
he mo i a ion o hei o ma ion, he ways o de i a ion and young peoples a i ude
owa ds such uno icial place names. E gonymics is ye ano he a ea o onomas ics, which
has no been analyzed be o e. The wo k o K is iāna Tīlika s a ed he s udy o La ian
e gonyms (names o ins i u ions, companies, i ms, en e p ises and o he businesses):
employees o a ious companies we e in e iewed abou he o igin and mo i a ion o he
companys name. Unusual, c ea i e names o ca és, es au an s and shops o Riga we e
s udied by Ojā s Bušs. The in e es in he names o comme cial p oduc s (o economonyms)
has been inc easing in he wo ld o e he las decades. The unc ions o such names as
La ija and Rīga in e gonyms and economonyms o La ia we e examined by Laimu e Balode. O.
Bušs ied o compa e economonyms wi h he na ions men ali y. Wi hou a doub , he e is a
place in mode n con empo a y onomas ics no only o adi ional diach onic s udies o
onomas ics bu also o he esea ch in a less known so-
cio-onomas ic ield.
KEYWORDS: onomas ics, socioonomas ics, u banonymics, e gonymics. 0. Onomas ika como amo da
ciência linguo í ica, encimegada na Eu opa XIX a. início, bal os alcançou países XIX a. inal XX a. p imei a
pa e1. Cla1 bene o p imei o a igo cien í ico de an oponímica le ões pode se conside ado o 3 de
sikinė, a ba adicinė, onomas ika pap as ai labiausiai domisi onimų e imologija,
página de comp imen o Kā lio Mülenbacho Pa la iešu pa ā diem (Apie la ių pa a des) (Mülenbachs
1891: 35), e o p imei o la ius local analysuojančiu eikalu Augus o Bīlenš eino (Augus Go ied
Bielens ein) li o Die G enzen des le ischen Volkss ammes und Volks in de Gegenwa und im 13.
Jah hunde (Bielens ein 1892). Alguns anos an es imp imiu-se o abalho de Ju gio Sp uogio sob e
Žemai ija an uosos his ó icos nomes geog á icos (Sp uogis 1888). Pa imônio e con inuação des e
pe íodo Kazimie o Būga localo a džių e nomes pessoais ka o ekos, Ju i Plaķio (Pķislā 1936, 1939) e Jānio
Endzelīno lança am p imei os a igos sob e localo a džių inkiniai (Endzelīns 1922, 1926) e es es
emaika (Endzelin 1931 e 1934 k .).
A igos A icles 57 /
Naujų k ypčių užuomazgos La ijos onomas ikoje
on nomes doyba e on nomes semân ica2. À classikinesa semân ica pode a ibui e
compa a cedo su gida eó ica onomas ica, e onimų his ó ias, seus aidos bem
cai os pesquisas. Tal ez já a adicionais á eas eslieja e p á ica onomas ika, à
qual se ia possí el chama e aplicomaija onomas ika a uais empos ge almen e
elacionada com oponimais pad onização, opo a džių o mas em mapas, ilho
sinais e e c. Kiekjeunesnė onomas ikos a šaka li e ū inė onomas ika (no s
p imei os comen á ios e pesquisas da Bíblia de nomes e localo a džių conhecidos
já XVI a. ge almen e minimi An e pene 1569 1572 m. isleis i 8 omai Biblia Sac a),
ge almen e in es iginėjan i um au o ou a é mesmo de uma ob a e elados on
peculia idades.
A é šiol an o ins i u o da língua Li uânia Va dyno seção, an o Vilniaus uni e o a džių e
si e o, iek i La ių kalbos ins i u o onomas ai daugiausia dėmesio sky ė ie-
pessoas a džių e imologia ques ões, combinando pesquisas de o igem com onimų da ybos e
pi minė semân ica análise. 1.Nos úl imos anos obse a-se na onomás ica mundial g andes
deslocações. Os úl imos ês cong essos de onomas ica (ICOS In e na ional Council o
Onomas ic Sciences), oco ê em To on e 2008 m., Ba celonem 2011 m., Glazge 2014 m., cla amen e
mos a am que um pouco aps a a enção à onomás ica clássica, que jo emja kalbininkų ca a
cada ez a aukles i az-se pesquisas socioonomas icas. Como exemplo, pode-se menciona
á ios emas de an oponimica, sob e as quais oi e e uada du an e o úl imo cong esso:
Asmen a džiai como e lexo de iden idade em amílias múl iiakalbėse (E. Ald in, Suécia),
Asmen a džiai em amílias mix as (K. Eskola, Finlândia), Asmen a džių (A mada. Hussa , Es ija),
Asmen a džiai, отражающие социальные и религиозные изменения (A. Demsky, Is aelis),
Asmen a džiai в юридической системе (G. Bo i, I alija). Além disso, no úl imo empo cada ez
mais amplamen e es udinėjamas p a a dés, po exemplo, polí icos, spo ininkų, p o esso es
Rumunijos poli ikų p a a dės (D. Felecan, O. Felecan, Romunija), Psicholing is inė moky ojų
p a a džių analizė (O. Felecan, Romunija), e slapy a džiai, pa icula men e usados no espaço
i ual. Abo dam-se a é ais emas como Asmen a džiai e luga o a džiai nebylių kalboje (P.
Rainò, Suomija). Vie o a dzes o igem e p imi ie signi icado em odos os empos a aė y ėjus,
po ém a uais empos cada ez com mais equência mudando o aspec o in es igamen o. Po
exemplo, eme gem ais no os emas como Emocinė iš aiška oponimikoje (P. Š ěpán, Heng ija),
Poli inis akcen as Aus alijas abo igenų oponimikoje (M. Walsh, Aus ália), 2 Requia adiciona
que sob e es a á ea onomas ica onimų seman ikos discu e mui o e a é ago a não há uma opinião
unânime en e os onomas os do mundo: es i amen e ejei a onimų seman icos, e ou os
endem a ala sob e o signi icado leksical de onimų, analisa pelo menos e imologicamen e ou
p imá ia.
LAIMUTĖ BALODE
58 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII
Vie o a džiai como ma cas de iden idade (B. Helleland, No uega), Na a y ai
ag onimų kolekcijās (A. Bu ns). Nos úl imos anos os olhos dos pesquisado es
pa icula men e encaminha am-se pa a cidades localo a džius u banonimus. A
lis a dos emas dos ela os lidos nos cong essos ICOS: U banonimai e suas
mudanças (A. Kagami, Japão), Slengo oponimika/u banonimika (J. Vuol eenaho, T.
Ainiala, Finlândia), Is o inė daugiakalbys ė ga ėžiuose (P. Päll, Es ija), Ga a džiai i
iden as (I. Sæ heim, No uega), Pas a ų pa adinimai Singapū e (P. Tan, Singapu ),
Vie o a džiai kelio znakluose (P. Jo dan, Aus ia, L. Dehlin, Suécia). Mesmo izkilūs
onomas ai não e ia no os emas, elacionados com zoonimica especialmen e ais
obje os de pesquisamen o popula es nos Es ados Unidos das Amé icas, po
exemplo, Ži gų a dai a abų k onikose (J. Suble , F ança), Gy ūnų a dai La ija),
skoliniai Š edijoje“ (K. Leib ing, Š edija), „Šunų a dai La ijoje“ (O. Bušs,
Naujos naminių gy ūnų a dų endencijos (A. Be gien, Alemanha) e pan.
Como um amo onomas icas ela i amen e ecen emen e su gido é necessá io
menciona ch ema onimiká, po exemplo: Nai ões, yach os, nomes e o iá ios
(E. Ca a elli, I ália), Nai ões ipologia de nomes (A. Schybe gson, Finlândia), Baldos
designinimai (i.e., seções, nomes de cadei as, seções de cozinhas ou do mi ó ios,
sh ies u os, asos) (M. Blomquis , Finlândia), e e gon Didim, B i annia: Pa du
Ch is iani (Ban a, Dinama ca, I ália), S adionis, nomes de ma cas, S adionis,
nomes de ma cas, M. Mallin, M. Ainda mais a a, mas apidamen e populia ėjan i
šaka economonimų y inėjimai, po exemplo, dounos, sū io, iogu o, inho e k .
denominações de p odu os alimen a es, que elacionados com me cadooda a,
comp ado es psicologia e pan. Cada ez mais a enção é dada a onimas do mundo
i ual: Vi ualioji onomas inė aplinka (V. Nekleso a, Uc aína), Skai meninio
mundo onomas ika luga o a džiai ideo games (J. Bu le , G ã-B e anha). Mesmo
ais emas queis os como Nomes de Taksi nas ilhas Ca ibeas (W. Ah ens, Canadá),
Au omobilios egis a ion nume ai e es ilos de ida (B. Nee hling, Á ica do Sul),
Š ie imo ins i uições nomeiimai (V. Tuzluko a, Omanas) encon am luga na
mode na onomas ikoje do mundo (plačiau e XXIII ICOS cong es.
To on e, Canadá, XXIV Cong esso ICOS em Ba celona, Espanha, XXV Cong esso ICOS
Glazge, Escócia). Aqui lis adas emas de mensagens e iden emen e es emunha
cingindo, i. i. espalhando, onomas ikos obje o. Das no as endências não que em
ica pa a ás e es udan es da Uni e sidade de Helsinki ilólogos, apossando-se de
ais emas ge almen e de na u eza socioling is ina em seus p imei os abalhos
cien í icos: Pamėg i Kale alos epo pe sonalônimos, Oikodomonimai s uden ų
kalboje, U banonimai šnekamojoje s uden ų kal oje, mo y acija e e ybiniai
A igos A icles 59 /
Naujų k ypčių užuomazgos La ijos onomas ikoje
Slengo localo i zes inmig an es, Usuá io de nome e sob enome em edes sociais,
Žaislų e lėlių nomes ilhos alboje, Li e a ū inių he ojų a dai aikų li e a ū oje
e k . Os abalhos de onomas ica de bacha elado e magis o ní el lide am
p o esso es da Faculdade de Humanidades da Uni e sidade de Helsinki T. Ainiala,
R. L. Pi känen, K. Malla , L. Balode. 2. O a igo baseia-se expe iência, adqui ida
mui os anos ensinando bal os onomas iką da Uni e sidade da Le ônia
Humani a inas Ciencias akul e e, Helsinkio uni e si e e (Suomijoje) e
abalhando à le ônia locaiso a džių слодыно La ių kalbos ins i u o
Onomas ikos g upėje. Nos úl imos anos, além clássicas e adicionais
onomas icas in es iginções, cada ez mais opcndos e socioonomas icas emas.
2.1. Viena iš s uden us dominančių, be da mažai y inė ų emų – ė ų
o ien y ai pa enkan naujagimiamsą, e pessoas que pa icipam no p ocesso de
escolha de nome. Úl imos anos abalhos uni e si á ios da Uni e sidade da Le ónia
nes a emá ica: E. Ho s e Jaunākās pe son ā du iz ēles endences La ijā un
Lie u ā (Naujausios asmen a džių endencijos La ijoje i Lie u oje) (Ho s e
2008); E. Rudzī e Pe son ā du iz ēles mo ī i (D audzīgā aicinājuma Cēsu Vals s
ģimnāzijas ap aujas da i) (Va dų da imo endencijos Cėsių als ybinės gimnazijos
apklausos duomenimis) (Rudzī e 2012); M. Madžule Bē nu ā du iz ēles mo ī i
(bals o ies uz ap aujas da iem pi mssskolas izglī ības ies ādēs) (Mo i os de
escolha de nomes de c ianças, com base em dados de pesquisa de c ianças de ja dim
de in ância) (Madžule 2014). 2.1.1. Men ioná el algumas conclusões do Elynos
Rudzy ės (Rudzī e 2012) y inėjimo, pa a i o de uma escola (Cėsių als ybinės
gimnazijos) mokslei ių pe sonal a džių escolha mo i am e elados. O p incipal
c i é io que indica am nos seus ques ioná ios os esponden es é a eu onia do
nome, em segundo luga o iginalidade do nome, em e cei a combinação do nome com
a sob enome (pagal inicialus, po somambesį e po semân ica). Popula iais 79 classes
de alunos nomes: me gaičių Linda, Elīna, Ge da, Laine, Luīze, San a, Sin ija e
be niukų Jānis, Dā is, Reinis, A ū s, Emīls, K is aps, Lau is, Oska s, Toms. São
nomes, que coincidem essencialmen e com em odo o país os mais comuns nomes
no osagimios no pe íodo co esponden e. A maio ia dos apon as as alunos (90 de
104) sa is ei os seu nome e não deseja iam o oca . Apenas onze esponden es
cinco meninos e seis meninas insa is ei os com a escolha dos pais e p e e i iam se
chamados po ou o nome ( ys esponden es sua opinião nea skleidė).
Mokslei o es opinião, mais bonzia la iški nomes Jānis e Līga, en e bonziausių
meninė i e madingi skoliniai, po exemplo, Ke ija, Saman a, Daniels. Os dados da
enque e mos am que a moda de nomes eminiços muda mui o mais ápido do que
masculinos. Respos as dos pais a es am que

LAIMUTĖ BALODE
60 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII
ge almen e o nome pa a a c iança escolhia ambos os pais jun os (maio do que
klaus ųjų) a ba ik mo ina. Maždaug ečdalis ė ų p isipažino, kad aiko a -
me ade de odos apdo a escolha não e a ácil: escolhido nome á ias ezes
queis o ou e e que escolhe de á ias a ian es.
2.1.2. Mada os Madžulės (Madžule 2014) ealizado um es udo sob e nomes de c ianças
em ijuis c ianças ja dis mos ė endências semelhan es. Mais equen emen e
mencionada mo i ação da escolha do nome soambesce do nome (58 % de odos os
en e is ados), o iginalidade do nome (27 %, combinação do nome com pa ilhe (25%),
p e e ida le a de sob enome (25%). F equen emen e ajuda a decisão acei a
in e p au iškidade do nome (19%), b e idade (11%), signi icado do nome (15%), da a
de jo nal (14%). Menžiausiai in luênciaá azem modingi, populia ūs nomes, a amen e
se escolhem e na amília pa eldė i nomes bem li e ú icos ac o es, cine ac o ias,
spo ininkų nomes. Šeimos nem a as ezes combinam os nomes de i mãs e i mãos
segundo a p imei a le a segundo inicialas, po exemplo: K is aps e K is īne,
K is o e s e Ka līna, Ma a e Mada a. Aplausus ões de ilhos, pais e a ós nomes
compa ação pe mi e aze conclusão, que em amílias la ias nomes de ge ação
mais sênio memb os da amília he eldimi a ai. Ma y , es a adição na Le ônia não be ęsiama.
Nas espos as dos Responden es bas an e equen emen e mencionam e dois
nomes: me gai as Ma a Ma ija, Anna Ka e, Alise Maija, Zane Ka īna, Agne e
Saman a, Elīza Saman a, Romija Es e e, be niukai Kā lis Robe s, Ed a ds Raiens, Emīls K is e s, Hel is
K is ians, K is aps Ad ians.
2.1.3. Es udan e da Uni e sidade da Le ônia bal ís ica Ie a Plesuma pesquisou e us,
só uma ez egis ados na Le ônia nomes pessoais, no as la ias nomes de da ybos
endências (Plēsuma 2012, 2014). Au o ês a os nomes pessoais ka o eca oi
compilada a pa i do Minis é io do In e io da República da Le ônia Cilie ības e
mig ação depa amen o da população le ã de nomes pessoais ca álogo, selecionando
apenas uma ez egis ados nomes: ~ 700 nomes (en e eles 500 p imei os nomes, 200
segundos ou e cei os nomes). Embo a segundo as leis da República da Le ônia
pessoas possam e não mais do que dois sob enomes, p a icamen e são mui as
exceções egis ada de pessoas, endo ês e ke u is sob enomes. e imon kos,
Pas ebė a, kad ienašakniai e ieji a dai dažnai pada y i iš lo os seman i-
ge almen e de lo es nomeiamen os ( an o nullinės a iksacijos manei a, an o e
ju egando á ios p ecei os), po exemplo: Ama illisa (1 ez como p imei o nome e 1
ez como an as Edī e Ama illisa) < la. ama illis; La anda < la anda; dē , zieds e
Magnolija < magnolija; O hideja < o hideja; Vā pulis < ā pa + -ulis; Ziediņa < zie-
Ziediņš Ma eks < ziedē , zieds. Mui os menos pas ou a oco e an oponimínicos
no osada os, cuja base auno semân ica e imonas, po exemplo: Čaks e < čaks e
‘medša kė, embo a nes e caso mais espe ė ina ligação do nome com a Le ônia
A igos A icles 61 /
Naujų k ypčių užuomazgos La ijos onomas ikoje
do p imei o p esiden e da República pa a de Jānis Čaks e. Vá ios no osada os
elacionados com os nomeamen os de obje os e enômenos da na u eza, po exemplo:
Saulena < saule ‘saulė + p eesaga -ena; Z aigzne Ri ma < z aigzne ‘ž aigždė (Siliņš 1990:
340) ( iesa, deminu y inė o ma Z aigznī e é mais amplamen e di undusi egis a 5
ezes como p imei o sob enome e 2 ezes como segundo sob enome). a amen e
oco eu de b angakmenias denominações aze naujada ai: Rubīna (2 ezes) < ubīns
ubinas, ou de e nonimų su gadê nomes: La is (1 ez) e como an as e e ças nome:
Maikls La is, Augus s Labai Ģinsedim La is. I. De aco do com o es udo de plesuma,
mais equen emen e oco e abs akças semân icas de a os nomes, ei os do
la ians língua apelia i os, po exemplo: Dzi ks e < dzi ks e ‘kibi kš is (Siliņš 1990:
104); Fū a < jū as ‘jausmai; K ēle Daiņa < k ēle ‘ais a (Siliņš 1990: 204); Mie ī e < mie s
‘paika, amybė + p eesaga -ī e; Mie iņš < mie s + apêndice -iņš; Nāko ne < nāko ne
‘a ei is. Especialmen e pommag i á ias semân ica bicalmenias naujada ai, pa- +
yzdžiui: B ī nese < b ī s ‘lais as’ + nes ‘neš i’; Mīļce ī e < mīļš ‘meilus, mielas’
ce ē ‘ ikė is, il is + p eesaga -ī e; D oš aldis < d ošs ‘na sus, d ąsus + aldī
‘ aldy i; Jū aldis < jū as ‘jausmai + aldī ; Mež aldis < mežs ‘miškas + aldī (Siliņš
1990: 238); Si ds alda < si ds ‘ši dis + aldī (Siliņš 1990: 292); God a s bė + aze ‘da y i;
< gods ‘ga bė’ + a ē ‘galė i’ (Siliņš 1990: 139); Mie da s < mie s ‘ aika, amy-
Tau mīlis e Raimonds Tau mīlis < au a ‘ au a+ mīlē ‘mylė i (Siliņš 1990: 303). Da
di e sosi esni bicamienis nomes pessoais, que são conhecidos só como segundos ou
e ços nomes de pessoa: Iman s Ilg ā ds < ilgs ‘ilgas + ā ds ‘žodis, nomeas; Jānis
Jū aldis < jū a + aldī ‘ aldy i (Siliņš 1990: 187); Al ēds K is s Spēk a s < spēks
‘jėga + a a ‘ aldžia, galybė ou a ē ‘galė i; Ādol s Robe s Die mīls < die s
‘die as+ mīlē ‘mylė i (K. Silinio asmen a džių žodyne za egis oado só 1882 m. o nome
eme iškas Die mīla (Siliņš 1990: 98). Tokios d ikamienias de nomes gausa pode ia
mos a sąsają com senaisiais nomes da camada nobmingos ou pelo menos dos pais
on ade de pomêdžio i eles. Além disso, mencionadois a os nomes es udo mos ou,
que nomes pessoais equen emen e pa- < mo . a do Malda, plg. la. açãomazodí pa a
da omi iš jau žinomo p iešingos ly ies asmen a džio: pa yzdžiui: Malds Ē iks
eza ‘klys i? (Siliņš 1990: 226); Skaid ī is < mo . a do Skaid ī e (Siliņš 1990: 293); Zanis
< mo . a do Zane (Siliņš 1990: 335), ou de dois já conhecidos nomes compos os de
dū inhas-naujada ai, po exemplo: Laineanna < Laine + Anna; Lijamā a < Lija + Mā a;
Roze i a < Roze + Vi a. Como no a endência cu iando no osada us é a combinação de
ambos os pais mamas e pai nomes, po exemplo: Aigu a pais pessoais Aija e
Go īds (= Gu is); Lid aldis <? Lidija e Valdis. Ypač en e os a os nomes popula es
deminu y inės o ma de pessoal: Ag ī is < Ag is; Al ī e < Al a ou Al is; And ī e <
And a ou And is; A nī e < A nis; Baibī e < Baiba; B ī ī e < B ī a; Dai ī e < Dai a;
Dai ī e < Dai a; Elzī e < pe son ā ds Elza; Gaidī e < Gaida; Gai iņš < Gai is; Ie ī e <
Ie a e mui os ou os. Es is oka que nes e caso deminu y ai
LAIMUTĖ BALODE
62 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII pada omi i egulia men e (ne Ie iņa, mas Ie ī e,
não Baibiņa, mas Baibī e) ma y , que di e enciųsi dos habi ualsos mažybinių a dų
o mų.
Mui o g ande pa e dos nomes a os são compos os po emp és imos de á ios
idiomas (mais comumen e do inglês), po exemplo: Ma līne p ancūzų pe sonal
name, apon ado do g eikos idioma; Mauda inglês sob enome, nome Ma ilda
umpinys; Naiks a ian e inglesa do pessoal Nick sula in o; Na ingula indos
sob enome; Sal a o s pe sonalidade de o igem la ynas < sal us (Siliņš 1990: 282),
p o a elmen e nome naujagimio escolhido e e bando espanhas apy oją
Sal ado Dali. Dado que no Depa amen o de Cilie ības e mig ação da República
da Le ônia não se menciona na lis a de nomes pessoais a nacionalidade do
indi íduo, pode-se suje e se es e é um la io nome. Mas na maio ia dos casos,
quando esc e e dois ou ês sob enomes de pessoa e um deles la iškas,
pode-se adi inha que é uma pessoa de e nia la ių (ou pelo menos de amília
mix ia), po exemplo: Seāns Jānis ii ių asmen a dis; Ad ians Jānis Lusjēns
ancūziška a do Lucianus o ma; Amanda Peidža K is īne inglês me gaičių (i
be niukų) pe sonagem Page // Paige ‘jaunas se nas; Andis Žose ands
pe sonalidade ancūzų; Ani a Kimblija ma y , undido a ian e do pessoal inglês
Kimbe ly; Ani a Zane Dalcija inglês pe sonal name < la ynų dulcis ‘saldus; Dainis
K ēgs ško ų, inglês pe sonalinnis C aig, cujo pi minė semân ica ‘uola; Džan Luka
E ols Jānis al ez und ido nome chinês Zhang; Edga s Mak īns esco ų sob enê
Mcqueen; Ē iks Ozijs inglês sob enome, a do Oswald, Osbo n deminu y inė o ma e c.
Tokie a os nomes pesquisas ajuda a é só cons a a no os nomes de c iação
manei as, a ian es skolinių, mas e en a obs ui caminho a endências não
desejadas. Isso, en e ou a ko, e p á ica […] aplicomoji […] desses
an h oponiminių pesquisas, que domina e la gia a sociedade, adu. shy as não um
2.2. Be jau paminė ų an oponimkos da bų, pas a aisiais me ais y a pa a-
oponimikai des inado es udo. Po exemplo, ao adicional onomas ikos šliejasi
Ilzės Š ausos (Š ausa 2005) k uopščiai ealizado um es udo da pa e sul da
Le ônia um alsčiaus onimų Uk u pagas a onomas iskā sis ēma
(pe son ā di un ie ā di).
2.2.1. Socio oponimikai des inado ou a da Uni e sidade da Le ônia bal is ės Sin ijos
Duoninias abalho, des inado neo icialiųjų u banonimų y imams jaunimo
kalboje Neo iciālie ie ā di jauniešu alodā (Doniņa 2013). S uden ė
anke amen o manei a acumulou 700 u banonimų ka o eką de cinco cidades da
Le ônia de á ias e nog á icas egions: Rygos (306), Valmie os (121), Kuldygos
(114), Rėzeknės (93), Bauskės (82). Obje i o do abalho examine modelos de
da ybos de u banonimais neo iciais, apa ição mo i ação e unções em slnekamojoje kalboje.
A igos A icles 63 /
Naujų k ypčių užuomazgos La ijos onomas ikoje
A conclusão cons a a que o mais di undæs neo icialus u banonimas é o nome de
slengo do es au an e de comida ápida Hesbu ge Hesî is: Rygoje menciona 85
ezes, Kuldygoje 44; Valmie oja mais equen emen e ixado il o Dzelzs il s
nome neo icialus deminu y ine o ma Dzelzî s; Bauskėje a galinha S a oil
neo icialus nomeamen o S aíiks, o Rėzeknėje dis i o da cidade Ziemeïu ajons
‘Šiau ės ajonas nomeamen o a ian e slengo Se e ka. De aco do com os
esul ados da enque e, um opoobje ois p as i em um ou dois nomes slengo, mas
há e exceções. Po exemplo, p incipalmen e nomeiamen os e a ian es não o iciais
é usado nomeando es au an e de as ood McDonalds: Maíis (2 ezes) // Maíî s
(38 ezes) // Maíî is (74 ezes) // Maèî is (1 ez) // Mahî is (1 ez) // Makijs (1 ez) //
Maíiks (1 ez) // Makèiks
(1 ez) // Makdaks (3 ezes).
Da ybiniu pon o de is a, neo icialus localo i zes pada omi su umpinus onimą, po
exemplo, desca ando dū inio (ou pala a de conjunção) an ąjį componen e e
p isegus de i acinę galūnę: Āģis (< Āgenskalns), Bas ejs (< Bas ejkalns), Čie is (<
Čiekalns), Ezeizis (< Ezeiza mežs), Ķenga ensis Ķenga (< Zasags), Ķīpis (<
Zasīpsala), Zass (< Zasuks), Čuguns (< Čuguna Ķze), Ezis (< Ezis) //
signi ica i amen e ečiau oco em casos, quando o mando slengo u banonimą é
ejei ado o p imei o componen e dú inio (ou combinação de pala as): Ciems (<
Iļģuciems), Saule (< Jauna saule), Ne o (< Supe ne o).
Paminė inas ab e ia iū os e ac onimas pa icula men e empolga i e amplamen e
consumimi jo ens: ČBK // Čēbēkā (< ka inė Če i bal i k ekli ‘ke u i bal i ma škiniai
Rygoje); GēCē // GāCē (< cen o come cial Gale ija Cen s Rygoje); (< KK K eisais
k as s ‘Daugu os i e kai ysis k an as em Rygoje); ZZ (< Ziedoņdā zs pa que em
Rygoje); A-kojas (< s uden ų bend abu is Auseklio ga ėje (Ausekļa iela)
Valmie oje), B-kojas (< s uden ų bend abu is Bea ės ga ėje (Beā es iela)
Valmie oje); Z-kojas (< s uden ų bend abu is Z ejniekų ga ėje (Z ejnieku iela)
Valmie oje), C-iela (< Cēsu iela Valmie oje); T-iela (< Tē ba as iela Valmie oje); (< MK
Mul iklubs Valmie oje); ZB (< edi ício Ziemeļblāzma ‘šiau ės paš ais ė Rėzeknėje).
I šioje u banonimų apklausoje pasi i ino anks esni pas ebėjimai, kad daž-
n oco e mais o apêxago -ene da inių (es e apêxago mui o ca ac e ís ico e la ių
slengo apelia i a leksikai E ns sone, Tid iķe 2006: 36). Especialmen e mui os des e
modo são ei os ga ė a džių (čia minė i pa yzdžiai iš Rygos): A o ene (= A o u iela),
B ī ībene (= B ī ības iela), Čakene (= Čaka iela), Dzi na ene (= Dzi na u iela),
Gogolene (= Gogoļa iela), Jū malene (= Šoseja), Kan o ene (= Kan o a), Kuģene (=
Kuģu iela), Ma īsene Ma īsa iela), S abene S abu), Tē ba ene (= Tē ba as),
Valdemē ba as iela (= Valdemā a ielašjāna). Onomas inio slengo da yboje
pa icula men e a o ecidos deminu y inės p iesagos -ī is /
-ī s, -iņš, cuja p isegamos ge almen e a su umpin es ou mudis ų u banonimų
o mų: Ķīpī s < Ķīpī is < *Ķīpis < Ķīpsala (nome da ilha Rygoje). Tokių
LAIMUTĖ BALODE
70 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII
Madžule Mada a 2014: Bē nu ā du iz ēles mo ī i (bals o ies uz ap aujas da iem
pi mssskolas izglī ības ies ādēs). Rīga: La ijas Uni e si ā e, HZF. Mülenbachs
Kā lis 1891: Pa la iešu pa ā diem. Dazi pe gun asjumi po língua la iešu.
[1.bu n.]. Rīga: Jelga a, 35.
Nolikums pa als s alodas lie ošanu nosaukumos un in o mācijā. Decisão do Conselho de
Minis os da República da Le ónia No 462, § 2.4, 04.11.1992. acessí el na in e ne :
h p://likumi.l / doc.php?id=63051
Plāķis Ju is 1936: La ijas ie u ā di un la iešu pa ā di, I d. Ku zemes ā di. La ijas
Uni e si ā es Raks i, Filoloģijas un iloso ijas akul ā es se ija, IV sēj, N .1, Rīga. Plāķis Ju is
1939: La ijas ie u ā di un la iešu pa ā di, II d. Zemgales ā di. - La ijas Uni e si ā es
Raks i, Filoloģijas un iloso ijas akul ā es se ija, V sēj, No. 5, Rīga. Plēsuma Ie a 2012: Re o
pe sonal ā du īpa nības mode na na La . Bakalau a abalho.
Rīga: La ijas Uni e si ā e, HZF.
Plēsuma Ie a 2014: Re o endências de da ização de pe son ā du la ino. Maģis a abalho.
Rīga: La ijas Uni e si ā e, HZF.
Rapa Sanda 2014: Ģeog ā iskās nomenkla ū as ā di la iešu oponīmijā. P omoções
abalho. Rīga.
Rudzī e Elīna 2012: Pe son ā du iz ēles mo ī i (D audzīgā aicinājuma Cēsu Vals s
ģimnāzijas ap aujas da i). Maģis a abalho. Rīga: La ijas Uni e si ā e, HZF.
Siliņa-Piņķe Renā e 2006: P iekš ā di Rīgā 15. século ā pēc ķeme ejas eģis a
ma e iāliem. P omoções abalho. Rīga.
Siliņš Klā s 1990: La iešu pe son ā du ā dnīca. Rīga: Zinā ne. Sp uogis Ju gis 1888:
Geóg aphe XVI, dic a i de geog a ia da an iga e da e a de Jomoi cons i uído po 40 a os de
li os do A qui o da Rússia, do T ibunal de Jus iça de Vilhena, do A qui o Cen al da Vilhena, do
A qui o de li os de a os de Vilhena, de Co ênia, de G odno e de Minsk, de I ano-F anki sk, de
Yako le , de S a insk, em 2005. Maģis a abalho. Rīga: La ijas Uni e si ā e, Filoloģijas
Спрогисомъ, Вильна.
akul ā e. XXIII Cong esso ICOS em To on e, Canadá 23 In e na ional Cong ess o Onomas ic
Sciences, ICOS. Accesso in e ne : h pyo kspace.lib a y.yo ku.ca/xmlui://handle/10315:2900/
b owse? pp=20&o de =ASC&so _by=-1&e al=-1& ype=au ho &s a s_wi h=0

S aipsniai / A icles 71
Naujų k ypčių užuomazgos La ijos onomas ikoje
XXIV Cong esso ICOS em Ba celona, Espanha 24 h In e na ional Cong ess o
ic Sciences, ICOS. P ieiga in e ne e: h p://e-onomas ics.blogspo . i/2014/08/p oce-
Onomasedings-o -icos-xxi -online.h ml
XXV ICOS cong esso Glazge, Escocia 25 h In e na ional Cong ess o Onomas ic Sciences.
Accesso in e ne : h pwww.icos2014.com/wp-con en /uploads://ICOS-2014-/
Lis -o -Abs ac s- 3.pd
The Rudimen s o New Tendencies in La ian
Onomas ics
SUMARY
The las cong esses o ICOS (In e na ional Council o Onomas ic Sciences) held in To on o (2008),
Ba celona (2011) and Glazgow (2014) e i ied ha new b anches o he esea ch o onyms a e
becoming mo e and mo e popula . The aim o his a icle is o in oduce he la es
socio-onomas ic s udies ca ied ou a he Uni e si y o La ia. Vá ios MA and PhD esea ch
wo ks in La ian mode n an h oponymics and oponymics ca ied ou by he s uden s o he
Facul y o Humani ies on he basis o ques ionnai es a e b ie ly p esen ed in his a icle. Fo
example, he o e iew o he s udy on he choice o he newbo ns name, pa en s mo i a ion and
he main c i e ia in choosing a name: euphony o he name, o iginali y o he name, ha mony
be ween he name and he su name, e c. (Rudzī e 2012, Madžule 2014). maio ia absolu a o he
esponden s eplied ha hey a e sa is ied wi h hei name; Jānis and Līga a e men ioned as
he nices La ian names. I is a he common o amilies o ha monise he names o sis e s
and b o he s by ini ials, o example K is aps and K is īne, Dina and Di a, o by seman ics, o
ins ance Gundega and Mada a (bo h names o he lowe s). A compa ison o he names o
child en, pa en s and g andpa en s leads o he conclusion ha nowadays he names inhe i ed
om ances o s a e a he a e. I is inc easingly popula o choose e y a e names o
newbo ns. I. Plēsuma (2012, 2014) s udied a e (only once egis e ed) pe sonal names in La ia as
well as he newes ends and endencies in La ian i s name o ma ion. In he ield o
oponymy an in e es ing s udy on in o mal u banonymy was ca ied ou (Donina 2013): abou 700
slang u banonyms om i e ci ies o La ia loca ed in di e en e hnog aphical egions we e
collec ed and analysed. The ques ionnai e helped o ac onyms, also su ix -ene, -ī is, -iņš
de i a i es as well as me apho s). The mos popula slang e gonym among esponden s is
ind ou he mo i a ion o hei o ma ion, he ways o de i a ion (mos ly abb e ia ions o
Hesī is (= as ood es au an Hesbu ge ); he la ges numbe o a ian s was eco ded in
naming he as ood es au an McDonalds Maķis
LAIMUTĖ BALODE
72 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII
// Maķī s // Maķī is // Mačī is // Mahī is // Makijs // Maķiks // Makčiks // Makdaks. This s udy
also showed he young peoples a i ude ega ding uno icial place names. E gonymics is ye
ano he a he new and un ouched a ea o onomas ics in Bal ic lanwe e ca ied ou in
guages. Some in e es ing esea ch wo ks (Laugale 2009, Bušs 2012, Balode, Bušs 2014)
La ia. Po exemplo, he employees o a ious companies o La ia we e in e iewed abou
he o igin and mo i a ion o hei companys name (Tīlika 2012). The s udy o he names o
comme cial p oduc s (o economonyms) has also been ini ia ed. Fo ins ance, O. Bušs (2013)
compa ed economonyms o he coun y wi h he na ions men ali y.
The usage o eponyms (appella i es ha o igina ed om onyms an h oponyms o oponyms)
is a new, almos uns udied ield in he Bal ic coun ies. The Dic iona y o Eponyms (2007),
compiled by B. Banka a, has been ecen ly published. She has also de ended he PhD
disse a ion (2011) en i led Eponyms in La ian: Linguis ic Aspec . Embo a he e ymology,
seman ics and de i a ion o onyms emain he p ima y issues ha cons i u e he basis o
onomas ic esea ch, new b anches o onomas ics a e al eady on he way.
In oducido m. 31 de ma ço de 2015
LAIMUTĖ BALODE
Uni e sidade La ijas, La ių kalbos ins i u as
Akadēmijas laukums 1, Rīga LV-1050, La ija
laimu [email protected]
Helsinkio uni e si e as
Faculdade de Ciências Humani á ias, Šiuolaikinių kalbų
ka ed a, Unioninka u 40, Helsinki Fi-00140, Suomija
laimu e.balode@helsinki. i