S aipsniai / A icles 55
LAIMUTĖ BALODE
Uni e sidade da Le ónia
Helsinkio uni e si e as
As di eções de pesquisas acadêmicas: bal os onomas ika,
oponimica, an oponimica, leksiniai skoliniai.
NAUJ KRYPČI
UŽUMAZGOS LATVIJOS
ONOMASTIKOJE
The Rudimen s o New Tendencies
in La ian Onomas ics
ANOTACIA
O a igo des ina-se a mais ecen es pesquisas com a socioonomas ika elacionadas
uni e si e e da Le ônia. Is o es udan es ilologas anke as base ealizado an oponimicas e
oponimicas pesquisas: a os, só uma ez na Le ônia egis ados nomes pessoais apjo ga,
no as la ias nomes pessoais da endência de da yba, pais mo i ação e e ybiniai o ien y ai
escolhendo no osagimiams nome, nomes pessoais selecção on es e pessoas, pa icipando no
p ocesso de escolha de nome. Na á ea da oponimica pa icula men e ig ou o in e esse
neo icialiąja u banonimika: enques as jo ens das g andes cidades da Le ônia, oi ecolhida
sob e 700 slengo u banonimų, en ada escla eškin i sua da ybos mo y ação, jo em pon o de
is a em ais neo iciales localo a džių a ojimą. Ainda comple amen e não es udada s i is
onomas ica e gonimica. La ias e gonimų (įs aigos, emp esas, i mų pa adinimų) da ybai
des inado s uden ė K. Tylikos abalho, onde o am apon ados i mų uncioná ios e
išaiškin a conc e os e gonimų kilmė. Rygos e ou as cidades e localidades e gonimus
(ne adicinius ka inių, es au an es, nomeiamen os de loo u ios) é desc ês Ojā as Bušas. Na
onomás ica mundial cada ez mais di unda nomes de p odu os come ciais economonimų
pesquisas, po exemplo, unções de nome da Le ônia e Rygos e gonismos es ão e is asgusa
Laimu ė Balode, economonimus sug e ina com a men alidade do po o sampleou O. Bušas.
Sem nenhuma dú ida, con empo ânea na onomás ica de e su gi luga não só adicionais
diach onicas onomas icas es udos, mas e ainda pouco conhecidos socioonomas icas
pesquisas.
ESMINIAI VOZŽIAI: onomas ika, socioonomas ika, u banonimica, e gonimica.
LAIMUTĖ BALODE
56 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII
ANNOTATION
The a icle is de o ed o ecen socio-onomas ic s udies a he Uni e si y o La ia. base o
They mos ly co e esea ch wo ks in oponymics and an h oponymics ca ied ou on he
ques ionnai es comple ed by philology s uden s: he o e iew o a e, only once egis e ed
pe sonal names in La ia, as well as new ends and endencies in he o ma ion o La ian
pe sonal names; pa en s mo i a ion and alue e e ence-poin s in choosing he newbo ns
name, sou ces and pe sons in ol ed in he p ocess o choosing he name. In 700 slang
he ield o oponymy an in e es has especially inc eased in in o mal u banonymy: abou
u banonyms om he la ges ci ies o La ia we e collec ed and analyzed ying o ind ou
he mo i a ion o hei o ma ion, he ways o de i a ion and young peoples a i ude
owa ds such uno icial place names. E gonymics is ye ano he a ea o onomas ics, which
has no been analyzed be o e. The wo k o K is iāna Tīlika s a ed he s udy o La ian
e gonyms (names o ins i u ions, companies, i ms, en e p ises and o he businesses):
employees o a ious companies we e in e iewed abou he o igin and mo i a ion o he
companys name. Unusual, c ea i e names o ca és, es au an s and shops o Riga we e
s udied by Ojā s Bušs. The in e es in he names o comme cial p oduc s (o economonyms)
has been inc easing in he wo ld o e he las decades. The unc ions o such names as
La ija and Rīga in e gonyms and economonyms o La ia we e examined by Laimu e Balode. O.
Bušs ied o compa e economonyms wi h he na ions men ali y. Wi hou a doub , he e is a
place in mode n con empo a y onomas ics no only o adi ional diach onic s udies o
onomas ics bu also o he esea ch in a less known so-
cio-onomas ic ield.
KEYWORDS: onomas ics, socioonomas ics, u banonymics, e gonymics. 0. Onomas ika como amo da
ciência linguo í ica, encimegada na Eu opa XIX a. início, bal os alcançou países XIX a. inal XX a. p imei a
pa e1. Cla1 bene o p imei o a igo cien í ico de an oponímica le ões pode se conside ado o 3 de
sikinė, a ba adicinė, onomas ika pap as ai labiausiai domisi onimų e imologija,
página de comp imen o Kā lio Mülenbacho Pa la iešu pa ā diem (Apie la ių pa a des) (Mülenbachs
1891: 35), e o p imei o la ius local analysuojančiu eikalu Augus o Bīlenš eino (Augus Go ied
Bielens ein) li o Die G enzen des le ischen Volkss ammes und Volks in de Gegenwa und im 13.
Jah hunde (Bielens ein 1892). Alguns anos an es imp imiu-se o abalho de Ju gio Sp uogio sob e
Žemai ija an uosos his ó icos nomes geog á icos (Sp uogis 1888). Pa imônio e con inuação des e
pe íodo Kazimie o Būga localo a džių e nomes pessoais ka o ekos, Ju i Plaķio (Pķislā 1936, 1939) e Jānio
Endzelīno lança am p imei os a igos sob e localo a džių inkiniai (Endzelīns 1922, 1926) e es es
emaika (Endzelin 1931 e 1934 k .).
A igos A icles 57 /
Naujų k ypčių užuomazgos La ijos onomas ikoje
on nomes doyba e on nomes semân ica2. À classikinesa semân ica pode a ibui e
compa a cedo su gida eó ica onomas ica, e onimų his ó ias, seus aidos bem
cai os pesquisas. Tal ez já a adicionais á eas eslieja e p á ica onomas ika, à
qual se ia possí el chama e aplicomaija onomas ika a uais empos ge almen e
elacionada com oponimais pad onização, opo a džių o mas em mapas, ilho
sinais e e c. Kiekjeunesnė onomas ikos a šaka li e ū inė onomas ika (no s
p imei os comen á ios e pesquisas da Bíblia de nomes e localo a džių conhecidos
já XVI a. ge almen e minimi An e pene 1569 1572 m. isleis i 8 omai Biblia Sac a),
ge almen e in es iginėjan i um au o ou a é mesmo de uma ob a e elados on
peculia idades.
A é šiol an o ins i u o da língua Li uânia Va dyno seção, an o Vilniaus uni e o a džių e
si e o, iek i La ių kalbos ins i u o onomas ai daugiausia dėmesio sky ė ie-
pessoas a džių e imologia ques ões, combinando pesquisas de o igem com onimų da ybos e
pi minė semân ica análise. 1.Nos úl imos anos obse a-se na onomás ica mundial g andes
deslocações. Os úl imos ês cong essos de onomas ica (ICOS In e na ional Council o
Onomas ic Sciences), oco ê em To on e 2008 m., Ba celonem 2011 m., Glazge 2014 m., cla amen e
mos a am que um pouco aps a a enção à onomás ica clássica, que jo emja kalbininkų ca a
cada ez a aukles i az-se pesquisas socioonomas icas. Como exemplo, pode-se menciona
á ios emas de an oponimica, sob e as quais oi e e uada du an e o úl imo cong esso:
Asmen a džiai como e lexo de iden idade em amílias múl iiakalbėse (E. Ald in, Suécia),
Asmen a džiai em amílias mix as (K. Eskola, Finlândia), Asmen a džių (A mada. Hussa , Es ija),
Asmen a džiai, отражающие социальные и религиозные изменения (A. Demsky, Is aelis),
Asmen a džiai в юридической системе (G. Bo i, I alija). Além disso, no úl imo empo cada ez
mais amplamen e es udinėjamas p a a dés, po exemplo, polí icos, spo ininkų, p o esso es
Rumunijos poli ikų p a a dės (D. Felecan, O. Felecan, Romunija), Psicholing is inė moky ojų
p a a džių analizė (O. Felecan, Romunija), e slapy a džiai, pa icula men e usados no espaço
i ual. Abo dam-se a é ais emas como Asmen a džiai e luga o a džiai nebylių kalboje (P.
Rainò, Suomija). Vie o a dzes o igem e p imi ie signi icado em odos os empos a aė y ėjus,
po ém a uais empos cada ez com mais equência mudando o aspec o in es igamen o. Po
exemplo, eme gem ais no os emas como Emocinė iš aiška oponimikoje (P. Š ěpán, Heng ija),
Poli inis akcen as Aus alijas abo igenų oponimikoje (M. Walsh, Aus ália), 2 Requia adiciona
que sob e es a á ea onomas ica onimų seman ikos discu e mui o e a é ago a não há uma opinião
unânime en e os onomas os do mundo: es i amen e ejei a onimų seman icos, e ou os
endem a ala sob e o signi icado leksical de onimų, analisa pelo menos e imologicamen e ou
p imá ia.
LAIMUTĖ BALODE
58 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII
Vie o a džiai como ma cas de iden idade (B. Helleland, No uega), Na a y ai
ag onimų kolekcijās (A. Bu ns). Nos úl imos anos os olhos dos pesquisado es
pa icula men e encaminha am-se pa a cidades localo a džius u banonimus. A
lis a dos emas dos ela os lidos nos cong essos ICOS: U banonimai e suas
mudanças (A. Kagami, Japão), Slengo oponimika/u banonimika (J. Vuol eenaho, T.
Ainiala, Finlândia), Is o inė daugiakalbys ė ga ėžiuose (P. Päll, Es ija), Ga a džiai i
iden as (I. Sæ heim, No uega), Pas a ų pa adinimai Singapū e (P. Tan, Singapu ),
Vie o a džiai kelio znakluose (P. Jo dan, Aus ia, L. Dehlin, Suécia). Mesmo izkilūs
onomas ai não e ia no os emas, elacionados com zoonimica especialmen e ais
obje os de pesquisamen o popula es nos Es ados Unidos das Amé icas, po
exemplo, Ži gų a dai a abų k onikose (J. Suble , F ança), Gy ūnų a dai La ija),
skoliniai Š edijoje“ (K. Leib ing, Š edija), „Šunų a dai La ijoje“ (O. Bušs,
Naujos naminių gy ūnų a dų endencijos (A. Be gien, Alemanha) e pan.
Como um amo onomas icas ela i amen e ecen emen e su gido é necessá io
menciona ch ema onimiká, po exemplo: Nai ões, yach os, nomes e o iá ios
(E. Ca a elli, I ália), Nai ões ipologia de nomes (A. Schybe gson, Finlândia), Baldos
designinimai (i.e., seções, nomes de cadei as, seções de cozinhas ou do mi ó ios,
sh ies u os, asos) (M. Blomquis , Finlândia), e e gon Didim, B i annia: Pa du
Ch is iani (Ban a, Dinama ca, I ália), S adionis, nomes de ma cas, S adionis,
nomes de ma cas, M. Mallin, M. Ainda mais a a, mas apidamen e populia ėjan i
šaka economonimų y inėjimai, po exemplo, dounos, sū io, iogu o, inho e k .
denominações de p odu os alimen a es, que elacionados com me cadooda a,
comp ado es psicologia e pan. Cada ez mais a enção é dada a onimas do mundo
i ual: Vi ualioji onomas inė aplinka (V. Nekleso a, Uc aína), Skai meninio
mundo onomas ika luga o a džiai ideo games (J. Bu le , G ã-B e anha). Mesmo
ais emas queis os como Nomes de Taksi nas ilhas Ca ibeas (W. Ah ens, Canadá),
Au omobilios egis a ion nume ai e es ilos de ida (B. Nee hling, Á ica do Sul),
Š ie imo ins i uições nomeiimai (V. Tuzluko a, Omanas) encon am luga na
mode na onomas ikoje do mundo (plačiau e XXIII ICOS cong es.
To on e, Canadá, XXIV Cong esso ICOS em Ba celona, Espanha, XXV Cong esso ICOS
Glazge, Escócia). Aqui lis adas emas de mensagens e iden emen e es emunha
cingindo, i. i. espalhando, onomas ikos obje o. Das no as endências não que em
ica pa a ás e es udan es da Uni e sidade de Helsinki ilólogos, apossando-se de
ais emas ge almen e de na u eza socioling is ina em seus p imei os abalhos
cien í icos: Pamėg i Kale alos epo pe sonalônimos, Oikodomonimai s uden ų
kalboje, U banonimai šnekamojoje s uden ų kal oje, mo y acija e e ybiniai
A igos A icles 59 /
Naujų k ypčių užuomazgos La ijos onomas ikoje
Slengo localo i zes inmig an es, Usuá io de nome e sob enome em edes sociais,
Žaislų e lėlių nomes ilhos alboje, Li e a ū inių he ojų a dai aikų li e a ū oje
e k . Os abalhos de onomas ica de bacha elado e magis o ní el lide am
p o esso es da Faculdade de Humanidades da Uni e sidade de Helsinki T. Ainiala,
R. L. Pi känen, K. Malla , L. Balode. 2. O a igo baseia-se expe iência, adqui ida
mui os anos ensinando bal os onomas iką da Uni e sidade da Le ônia
Humani a inas Ciencias akul e e, Helsinkio uni e si e e (Suomijoje) e
abalhando à le ônia locaiso a džių слодыно La ių kalbos ins i u o
Onomas ikos g upėje. Nos úl imos anos, além clássicas e adicionais
onomas icas in es iginções, cada ez mais opcndos e socioonomas icas emas.
2.1. Viena iš s uden us dominančių, be da mažai y inė ų emų – ė ų
o ien y ai pa enkan naujagimiamsą, e pessoas que pa icipam no p ocesso de
escolha de nome. Úl imos anos abalhos uni e si á ios da Uni e sidade da Le ónia
nes a emá ica: E. Ho s e Jaunākās pe son ā du iz ēles endences La ijā un
Lie u ā (Naujausios asmen a džių endencijos La ijoje i Lie u oje) (Ho s e
2008); E. Rudzī e Pe son ā du iz ēles mo ī i (D audzīgā aicinājuma Cēsu Vals s
ģimnāzijas ap aujas da i) (Va dų da imo endencijos Cėsių als ybinės gimnazijos
apklausos duomenimis) (Rudzī e 2012); M. Madžule Bē nu ā du iz ēles mo ī i
(bals o ies uz ap aujas da iem pi mssskolas izglī ības ies ādēs) (Mo i os de
escolha de nomes de c ianças, com base em dados de pesquisa de c ianças de ja dim
de in ância) (Madžule 2014). 2.1.1. Men ioná el algumas conclusões do Elynos
Rudzy ės (Rudzī e 2012) y inėjimo, pa a i o de uma escola (Cėsių als ybinės
gimnazijos) mokslei ių pe sonal a džių escolha mo i am e elados. O p incipal
c i é io que indica am nos seus ques ioná ios os esponden es é a eu onia do
nome, em segundo luga o iginalidade do nome, em e cei a combinação do nome com
a sob enome (pagal inicialus, po somambesį e po semân ica). Popula iais 79 classes
de alunos nomes: me gaičių Linda, Elīna, Ge da, Laine, Luīze, San a, Sin ija e
be niukų Jānis, Dā is, Reinis, A ū s, Emīls, K is aps, Lau is, Oska s, Toms. São
nomes, que coincidem essencialmen e com em odo o país os mais comuns nomes
no osagimios no pe íodo co esponden e. A maio ia dos apon as as alunos (90 de
104) sa is ei os seu nome e não deseja iam o oca . Apenas onze esponden es
cinco meninos e seis meninas insa is ei os com a escolha dos pais e p e e i iam se
chamados po ou o nome ( ys esponden es sua opinião nea skleidė).
Mokslei o es opinião, mais bonzia la iški nomes Jānis e Līga, en e bonziausių
meninė i e madingi skoliniai, po exemplo, Ke ija, Saman a, Daniels. Os dados da
enque e mos am que a moda de nomes eminiços muda mui o mais ápido do que
masculinos. Respos as dos pais a es am que
LAIMUTĖ BALODE
60 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII
ge almen e o nome pa a a c iança escolhia ambos os pais jun os (maio do que
klaus ųjų) a ba ik mo ina. Maždaug ečdalis ė ų p isipažino, kad aiko a -
me ade de odos apdo a escolha não e a ácil: escolhido nome á ias ezes
queis o ou e e que escolhe de á ias a ian es.
2.1.2. Mada os Madžulės (Madžule 2014) ealizado um es udo sob e nomes de c ianças
em ijuis c ianças ja dis mos ė endências semelhan es. Mais equen emen e
mencionada mo i ação da escolha do nome soambesce do nome (58 % de odos os
en e is ados), o iginalidade do nome (27 %, combinação do nome com pa ilhe (25%),
p e e ida le a de sob enome (25%). F equen emen e ajuda a decisão acei a
in e p au iškidade do nome (19%), b e idade (11%), signi icado do nome (15%), da a
de jo nal (14%). Menžiausiai in luênciaá azem modingi, populia ūs nomes, a amen e
se escolhem e na amília pa eldė i nomes bem li e ú icos ac o es, cine ac o ias,
spo ininkų nomes. Šeimos nem a as ezes combinam os nomes de i mãs e i mãos
segundo a p imei a le a segundo inicialas, po exemplo: K is aps e K is īne,
K is o e s e Ka līna, Ma a e Mada a. Aplausus ões de ilhos, pais e a ós nomes
compa ação pe mi e aze conclusão, que em amílias la ias nomes de ge ação
mais sênio memb os da amília he eldimi a ai. Ma y , es a adição na Le ônia não be ęsiama.
Nas espos as dos Responden es bas an e equen emen e mencionam e dois
nomes: me gai as Ma a Ma ija, Anna Ka e, Alise Maija, Zane Ka īna, Agne e
Saman a, Elīza Saman a, Romija Es e e, be niukai Kā lis Robe s, Ed a ds Raiens, Emīls K is e s, Hel is
K is ians, K is aps Ad ians.
2.1.3. Es udan e da Uni e sidade da Le ônia bal ís ica Ie a Plesuma pesquisou e us,
só uma ez egis ados na Le ônia nomes pessoais, no as la ias nomes de da ybos
endências (Plēsuma 2012, 2014). Au o ês a os nomes pessoais ka o eca oi
compilada a pa i do Minis é io do In e io da República da Le ônia Cilie ības e
mig ação depa amen o da população le ã de nomes pessoais ca álogo, selecionando
apenas uma ez egis ados nomes: ~ 700 nomes (en e eles 500 p imei os nomes, 200
segundos ou e cei os nomes). Embo a segundo as leis da República da Le ônia
pessoas possam e não mais do que dois sob enomes, p a icamen e são mui as
exceções egis ada de pessoas, endo ês e ke u is sob enomes. e imon kos,
Pas ebė a, kad ienašakniai e ieji a dai dažnai pada y i iš lo os seman i-
ge almen e de lo es nomeiamen os ( an o nullinės a iksacijos manei a, an o e
ju egando á ios p ecei os), po exemplo: Ama illisa (1 ez como p imei o nome e 1
ez como an as Edī e Ama illisa) < la. ama illis; La anda < la anda; dē , zieds e
Magnolija < magnolija; O hideja < o hideja; Vā pulis < ā pa + -ulis; Ziediņa < zie-
Ziediņš Ma eks < ziedē , zieds. Mui os menos pas ou a oco e an oponimínicos
no osada os, cuja base auno semân ica e imonas, po exemplo: Čaks e < čaks e
‘medša kė, embo a nes e caso mais espe ė ina ligação do nome com a Le ônia
A igos A icles 61 /
Naujų k ypčių užuomazgos La ijos onomas ikoje
do p imei o p esiden e da República pa a de Jānis Čaks e. Vá ios no osada os
elacionados com os nomeamen os de obje os e enômenos da na u eza, po exemplo:
Saulena < saule ‘saulė + p eesaga -ena; Z aigzne Ri ma < z aigzne ‘ž aigždė (Siliņš 1990:
340) ( iesa, deminu y inė o ma Z aigznī e é mais amplamen e di undusi egis a 5
ezes como p imei o sob enome e 2 ezes como segundo sob enome). a amen e
oco eu de b angakmenias denominações aze naujada ai: Rubīna (2 ezes) < ubīns
ubinas, ou de e nonimų su gadê nomes: La is (1 ez) e como an as e e ças nome:
Maikls La is, Augus s Labai Ģinsedim La is. I. De aco do com o es udo de plesuma,
mais equen emen e oco e abs akças semân icas de a os nomes, ei os do
la ians língua apelia i os, po exemplo: Dzi ks e < dzi ks e ‘kibi kš is (Siliņš 1990:
104); Fū a < jū as ‘jausmai; K ēle Daiņa < k ēle ‘ais a (Siliņš 1990: 204); Mie ī e < mie s
‘paika, amybė + p eesaga -ī e; Mie iņš < mie s + apêndice -iņš; Nāko ne < nāko ne
‘a ei is. Especialmen e pommag i á ias semân ica bicalmenias naujada ai, pa- +
yzdžiui: B ī nese < b ī s ‘lais as’ + nes ‘neš i’; Mīļce ī e < mīļš ‘meilus, mielas’
ce ē ‘ ikė is, il is + p eesaga -ī e; D oš aldis < d ošs ‘na sus, d ąsus + aldī
‘ aldy i; Jū aldis < jū as ‘jausmai + aldī ; Mež aldis < mežs ‘miškas + aldī (Siliņš
1990: 238); Si ds alda < si ds ‘ši dis + aldī (Siliņš 1990: 292); God a s bė + aze ‘da y i;
< gods ‘ga bė’ + a ē ‘galė i’ (Siliņš 1990: 139); Mie da s < mie s ‘ aika, amy-
Tau mīlis e Raimonds Tau mīlis < au a ‘ au a+ mīlē ‘mylė i (Siliņš 1990: 303). Da
di e sosi esni bicamienis nomes pessoais, que são conhecidos só como segundos ou
e ços nomes de pessoa: Iman s Ilg ā ds < ilgs ‘ilgas + ā ds ‘žodis, nomeas; Jānis
Jū aldis < jū a + aldī ‘ aldy i (Siliņš 1990: 187); Al ēds K is s Spēk a s < spēks
‘jėga + a a ‘ aldžia, galybė ou a ē ‘galė i; Ādol s Robe s Die mīls < die s
‘die as+ mīlē ‘mylė i (K. Silinio asmen a džių žodyne za egis oado só 1882 m. o nome
eme iškas Die mīla (Siliņš 1990: 98). Tokios d ikamienias de nomes gausa pode ia
mos a sąsają com senaisiais nomes da camada nobmingos ou pelo menos dos pais
on ade de pomêdžio i eles. Além disso, mencionadois a os nomes es udo mos ou,
que nomes pessoais equen emen e pa- < mo . a do Malda, plg. la. açãomazodí pa a
da omi iš jau žinomo p iešingos ly ies asmen a džio: pa yzdžiui: Malds Ē iks
eza ‘klys i? (Siliņš 1990: 226); Skaid ī is < mo . a do Skaid ī e (Siliņš 1990: 293); Zanis
< mo . a do Zane (Siliņš 1990: 335), ou de dois já conhecidos nomes compos os de
dū inhas-naujada ai, po exemplo: Laineanna < Laine + Anna; Lijamā a < Lija + Mā a;
Roze i a < Roze + Vi a. Como no a endência cu iando no osada us é a combinação de
ambos os pais mamas e pai nomes, po exemplo: Aigu a pais pessoais Aija e
Go īds (= Gu is); Lid aldis <? Lidija e Valdis. Ypač en e os a os nomes popula es
deminu y inės o ma de pessoal: Ag ī is < Ag is; Al ī e < Al a ou Al is; And ī e <
And a ou And is; A nī e < A nis; Baibī e < Baiba; B ī ī e < B ī a; Dai ī e < Dai a;
Dai ī e < Dai a; Elzī e < pe son ā ds Elza; Gaidī e < Gaida; Gai iņš < Gai is; Ie ī e <
Ie a e mui os ou os. Es is oka que nes e caso deminu y ai
LAIMUTĖ BALODE
62 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII pada omi i egulia men e (ne Ie iņa, mas Ie ī e,
não Baibiņa, mas Baibī e) ma y , que di e enciųsi dos habi ualsos mažybinių a dų
o mų.
Mui o g ande pa e dos nomes a os são compos os po emp és imos de á ios
idiomas (mais comumen e do inglês), po exemplo: Ma līne p ancūzų pe sonal
name, apon ado do g eikos idioma; Mauda inglês sob enome, nome Ma ilda
umpinys; Naiks a ian e inglesa do pessoal Nick sula in o; Na ingula indos
sob enome; Sal a o s pe sonalidade de o igem la ynas < sal us (Siliņš 1990: 282),
p o a elmen e nome naujagimio escolhido e e bando espanhas apy oją
Sal ado Dali. Dado que no Depa amen o de Cilie ības e mig ação da República
da Le ônia não se menciona na lis a de nomes pessoais a nacionalidade do
indi íduo, pode-se suje e se es e é um la io nome. Mas na maio ia dos casos,
quando esc e e dois ou ês sob enomes de pessoa e um deles la iškas,
pode-se adi inha que é uma pessoa de e nia la ių (ou pelo menos de amília
mix ia), po exemplo: Seāns Jānis ii ių asmen a dis; Ad ians Jānis Lusjēns
ancūziška a do Lucianus o ma; Amanda Peidža K is īne inglês me gaičių (i
be niukų) pe sonagem Page // Paige ‘jaunas se nas; Andis Žose ands
pe sonalidade ancūzų; Ani a Kimblija ma y , undido a ian e do pessoal inglês
Kimbe ly; Ani a Zane Dalcija inglês pe sonal name < la ynų dulcis ‘saldus; Dainis
K ēgs ško ų, inglês pe sonalinnis C aig, cujo pi minė semân ica ‘uola; Džan Luka
E ols Jānis al ez und ido nome chinês Zhang; Edga s Mak īns esco ų sob enê
Mcqueen; Ē iks Ozijs inglês sob enome, a do Oswald, Osbo n deminu y inė o ma e c.
Tokie a os nomes pesquisas ajuda a é só cons a a no os nomes de c iação
manei as, a ian es skolinių, mas e en a obs ui caminho a endências não
desejadas. Isso, en e ou a ko, e p á ica […] aplicomoji […] desses
an h oponiminių pesquisas, que domina e la gia a sociedade, adu. shy as não um
2.2. Be jau paminė ų an oponimkos da bų, pas a aisiais me ais y a pa a-
oponimikai des inado es udo. Po exemplo, ao adicional onomas ikos šliejasi
Ilzės Š ausos (Š ausa 2005) k uopščiai ealizado um es udo da pa e sul da
Le ônia um alsčiaus onimų Uk u pagas a onomas iskā sis ēma
(pe son ā di un ie ā di).
2.2.1. Socio oponimikai des inado ou a da Uni e sidade da Le ônia bal is ės Sin ijos
Duoninias abalho, des inado neo icialiųjų u banonimų y imams jaunimo
kalboje Neo iciālie ie ā di jauniešu alodā (Doniņa 2013). S uden ė
anke amen o manei a acumulou 700 u banonimų ka o eką de cinco cidades da
Le ônia de á ias e nog á icas egions: Rygos (306), Valmie os (121), Kuldygos
(114), Rėzeknės (93), Bauskės (82). Obje i o do abalho examine modelos de
da ybos de u banonimais neo iciais, apa ição mo i ação e unções em slnekamojoje kalboje.
A igos A icles 63 /
Naujų k ypčių užuomazgos La ijos onomas ikoje
A conclusão cons a a que o mais di undæs neo icialus u banonimas é o nome de
slengo do es au an e de comida ápida Hesbu ge Hesî is: Rygoje menciona 85
ezes, Kuldygoje 44; Valmie oja mais equen emen e ixado il o Dzelzs il s
nome neo icialus deminu y ine o ma Dzelzî s; Bauskėje a galinha S a oil
neo icialus nomeamen o S aíiks, o Rėzeknėje dis i o da cidade Ziemeïu ajons
‘Šiau ės ajonas nomeamen o a ian e slengo Se e ka. De aco do com os
esul ados da enque e, um opoobje ois p as i em um ou dois nomes slengo, mas
há e exceções. Po exemplo, p incipalmen e nomeiamen os e a ian es não o iciais
é usado nomeando es au an e de as ood McDonalds: Maíis (2 ezes) // Maíî s
(38 ezes) // Maíî is (74 ezes) // Maèî is (1 ez) // Mahî is (1 ez) // Makijs (1 ez) //
Maíiks (1 ez) // Makèiks
(1 ez) // Makdaks (3 ezes).
Da ybiniu pon o de is a, neo icialus localo i zes pada omi su umpinus onimą, po
exemplo, desca ando dū inio (ou pala a de conjunção) an ąjį componen e e
p isegus de i acinę galūnę: Āģis (< Āgenskalns), Bas ejs (< Bas ejkalns), Čie is (<
Čiekalns), Ezeizis (< Ezeiza mežs), Ķenga ensis Ķenga (< Zasags), Ķīpis (<
Zasīpsala), Zass (< Zasuks), Čuguns (< Čuguna Ķze), Ezis (< Ezis) //
signi ica i amen e ečiau oco em casos, quando o mando slengo u banonimą é
ejei ado o p imei o componen e dú inio (ou combinação de pala as): Ciems (<
Iļģuciems), Saule (< Jauna saule), Ne o (< Supe ne o).
Paminė inas ab e ia iū os e ac onimas pa icula men e empolga i e amplamen e
consumimi jo ens: ČBK // Čēbēkā (< ka inė Če i bal i k ekli ‘ke u i bal i ma škiniai
Rygoje); GēCē // GāCē (< cen o come cial Gale ija Cen s Rygoje); (< KK K eisais
k as s ‘Daugu os i e kai ysis k an as em Rygoje); ZZ (< Ziedoņdā zs pa que em
Rygoje); A-kojas (< s uden ų bend abu is Auseklio ga ėje (Ausekļa iela)
Valmie oje), B-kojas (< s uden ų bend abu is Bea ės ga ėje (Beā es iela)
Valmie oje); Z-kojas (< s uden ų bend abu is Z ejniekų ga ėje (Z ejnieku iela)
Valmie oje), C-iela (< Cēsu iela Valmie oje); T-iela (< Tē ba as iela Valmie oje); (< MK
Mul iklubs Valmie oje); ZB (< edi ício Ziemeļblāzma ‘šiau ės paš ais ė Rėzeknėje).
I šioje u banonimų apklausoje pasi i ino anks esni pas ebėjimai, kad daž-
n oco e mais o apêxago -ene da inių (es e apêxago mui o ca ac e ís ico e la ių
slengo apelia i a leksikai E ns sone, Tid iķe 2006: 36). Especialmen e mui os des e
modo são ei os ga ė a džių (čia minė i pa yzdžiai iš Rygos): A o ene (= A o u iela),
B ī ībene (= B ī ības iela), Čakene (= Čaka iela), Dzi na ene (= Dzi na u iela),
Gogolene (= Gogoļa iela), Jū malene (= Šoseja), Kan o ene (= Kan o a), Kuģene (=
Kuģu iela), Ma īsene Ma īsa iela), S abene S abu), Tē ba ene (= Tē ba as),
Valdemē ba as iela (= Valdemā a ielašjāna). Onomas inio slengo da yboje
pa icula men e a o ecidos deminu y inės p iesagos -ī is /
-ī s, -iņš, cuja p isegamos ge almen e a su umpin es ou mudis ų u banonimų
o mų: Ķīpī s < Ķīpī is < *Ķīpis < Ķīpsala (nome da ilha Rygoje). Tokių
LAIMUTĖ BALODE
70 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII
Madžule Mada a 2014: Bē nu ā du iz ēles mo ī i (bals o ies uz ap aujas da iem
pi mssskolas izglī ības ies ādēs). Rīga: La ijas Uni e si ā e, HZF. Mülenbachs
Kā lis 1891: Pa la iešu pa ā diem. Dazi pe gun asjumi po língua la iešu.
[1.bu n.]. Rīga: Jelga a, 35.
Nolikums pa als s alodas lie ošanu nosaukumos un in o mācijā. Decisão do Conselho de
Minis os da República da Le ónia No 462, § 2.4, 04.11.1992. acessí el na in e ne :
h p://likumi.l / doc.php?id=63051
Plāķis Ju is 1936: La ijas ie u ā di un la iešu pa ā di, I d. Ku zemes ā di. La ijas
Uni e si ā es Raks i, Filoloģijas un iloso ijas akul ā es se ija, IV sēj, N .1, Rīga. Plāķis Ju is
1939: La ijas ie u ā di un la iešu pa ā di, II d. Zemgales ā di. - La ijas Uni e si ā es
Raks i, Filoloģijas un iloso ijas akul ā es se ija, V sēj, No. 5, Rīga. Plēsuma Ie a 2012: Re o
pe sonal ā du īpa nības mode na na La . Bakalau a abalho.
Rīga: La ijas Uni e si ā e, HZF.
Plēsuma Ie a 2014: Re o endências de da ização de pe son ā du la ino. Maģis a abalho.
Rīga: La ijas Uni e si ā e, HZF.
Rapa Sanda 2014: Ģeog ā iskās nomenkla ū as ā di la iešu oponīmijā. P omoções
abalho. Rīga.
Rudzī e Elīna 2012: Pe son ā du iz ēles mo ī i (D audzīgā aicinājuma Cēsu Vals s
ģimnāzijas ap aujas da i). Maģis a abalho. Rīga: La ijas Uni e si ā e, HZF.
Siliņa-Piņķe Renā e 2006: P iekš ā di Rīgā 15. século ā pēc ķeme ejas eģis a
ma e iāliem. P omoções abalho. Rīga.
Siliņš Klā s 1990: La iešu pe son ā du ā dnīca. Rīga: Zinā ne. Sp uogis Ju gis 1888:
Geóg aphe XVI, dic a i de geog a ia da an iga e da e a de Jomoi cons i uído po 40 a os de
li os do A qui o da Rússia, do T ibunal de Jus iça de Vilhena, do A qui o Cen al da Vilhena, do
A qui o de li os de a os de Vilhena, de Co ênia, de G odno e de Minsk, de I ano-F anki sk, de
Yako le , de S a insk, em 2005. Maģis a abalho. Rīga: La ijas Uni e si ā e, Filoloģijas
Спрогисомъ, Вильна.
akul ā e. XXIII Cong esso ICOS em To on e, Canadá 23 In e na ional Cong ess o Onomas ic
Sciences, ICOS. Accesso in e ne : h pyo kspace.lib a y.yo ku.ca/xmlui://handle/10315:2900/
b owse? pp=20&o de =ASC&so _by=-1&e al=-1& ype=au ho &s a s_wi h=0
S aipsniai / A icles 71
Naujų k ypčių užuomazgos La ijos onomas ikoje
XXIV Cong esso ICOS em Ba celona, Espanha 24 h In e na ional Cong ess o
ic Sciences, ICOS. P ieiga in e ne e: h p://e-onomas ics.blogspo . i/2014/08/p oce-
Onomasedings-o -icos-xxi -online.h ml
XXV ICOS cong esso Glazge, Escocia 25 h In e na ional Cong ess o Onomas ic Sciences.
Accesso in e ne : h pwww.icos2014.com/wp-con en /uploads://ICOS-2014-/
Lis -o -Abs ac s- 3.pd
The Rudimen s o New Tendencies in La ian
Onomas ics
SUMARY
The las cong esses o ICOS (In e na ional Council o Onomas ic Sciences) held in To on o (2008),
Ba celona (2011) and Glazgow (2014) e i ied ha new b anches o he esea ch o onyms a e
becoming mo e and mo e popula . The aim o his a icle is o in oduce he la es
socio-onomas ic s udies ca ied ou a he Uni e si y o La ia. Vá ios MA and PhD esea ch
wo ks in La ian mode n an h oponymics and oponymics ca ied ou by he s uden s o he
Facul y o Humani ies on he basis o ques ionnai es a e b ie ly p esen ed in his a icle. Fo
example, he o e iew o he s udy on he choice o he newbo ns name, pa en s mo i a ion and
he main c i e ia in choosing a name: euphony o he name, o iginali y o he name, ha mony
be ween he name and he su name, e c. (Rudzī e 2012, Madžule 2014). maio ia absolu a o he
esponden s eplied ha hey a e sa is ied wi h hei name; Jānis and Līga a e men ioned as
he nices La ian names. I is a he common o amilies o ha monise he names o sis e s
and b o he s by ini ials, o example K is aps and K is īne, Dina and Di a, o by seman ics, o
ins ance Gundega and Mada a (bo h names o he lowe s). A compa ison o he names o
child en, pa en s and g andpa en s leads o he conclusion ha nowadays he names inhe i ed
om ances o s a e a he a e. I is inc easingly popula o choose e y a e names o
newbo ns. I. Plēsuma (2012, 2014) s udied a e (only once egis e ed) pe sonal names in La ia as
well as he newes ends and endencies in La ian i s name o ma ion. In he ield o
oponymy an in e es ing s udy on in o mal u banonymy was ca ied ou (Donina 2013): abou 700
slang u banonyms om i e ci ies o La ia loca ed in di e en e hnog aphical egions we e
collec ed and analysed. The ques ionnai e helped o ac onyms, also su ix -ene, -ī is, -iņš
de i a i es as well as me apho s). The mos popula slang e gonym among esponden s is
ind ou he mo i a ion o hei o ma ion, he ways o de i a ion (mos ly abb e ia ions o
Hesī is (= as ood es au an Hesbu ge ); he la ges numbe o a ian s was eco ded in
naming he as ood es au an McDonalds Maķis
LAIMUTĖ BALODE
72 Ac a Linguis ica Li huanica LXXII
// Maķī s // Maķī is // Mačī is // Mahī is // Makijs // Maķiks // Makčiks // Makdaks. This s udy
also showed he young peoples a i ude ega ding uno icial place names. E gonymics is ye
ano he a he new and un ouched a ea o onomas ics in Bal ic lanwe e ca ied ou in
guages. Some in e es ing esea ch wo ks (Laugale 2009, Bušs 2012, Balode, Bušs 2014)
La ia. Po exemplo, he employees o a ious companies o La ia we e in e iewed abou
he o igin and mo i a ion o hei companys name (Tīlika 2012). The s udy o he names o
comme cial p oduc s (o economonyms) has also been ini ia ed. Fo ins ance, O. Bušs (2013)
compa ed economonyms o he coun y wi h he na ions men ali y.
The usage o eponyms (appella i es ha o igina ed om onyms an h oponyms o oponyms)
is a new, almos uns udied ield in he Bal ic coun ies. The Dic iona y o Eponyms (2007),
compiled by B. Banka a, has been ecen ly published. She has also de ended he PhD
disse a ion (2011) en i led Eponyms in La ian: Linguis ic Aspec . Embo a he e ymology,
seman ics and de i a ion o onyms emain he p ima y issues ha cons i u e he basis o
onomas ic esea ch, new b anches o onomas ics a e al eady on he way.
In oducido m. 31 de ma ço de 2015
LAIMUTĖ BALODE
Uni e sidade La ijas, La ių kalbos ins i u as
Akadēmijas laukums 1, Rīga LV-1050, La ija
laimu [email protected]
Helsinkio uni e si e as
Faculdade de Ciências Humani á ias, Šiuolaikinių kalbų
ka ed a, Unioninka u 40, Helsinki Fi-00140, Suomija
laimu e.balode@helsinki. i