176 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
SIMONA VYNIAUTAITĖ
Ins i u des langues Li uanies
Les di ec ions de eche ches scien i iques:
géoling is ique, dialec ologie, socioling is ique.
SKUODO APYLINKI
ZEMAIČI KALBINS
NUTSTATES
Language A i udes o Samogi ians
in Skuodas Dis ic
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d en ma iè e de d oi s de l'homme.
L'a icle analyse analysés Skuõdo apylinques e esaiques kalbines disposi ions na i e
a mes e a miakalbių pe sonnes é alua ion. L'analysée es appliquée déc i end in
ina is modelis, é élan di é en s plo mes d'é alua ion a mės idealo, neiš énamybės,
limi o ume. On mon e des in e p é a ions de a mes e ma e nmosios langues concep s,
psychologique pa icula i é possibles connexions.
ESMINIAI VOODŽIAI: no d zemaičiai elšiškiai, kalbinės nuos a os, a mė, bend inė
kalba, sa imonė.
ANNOTATION
The a icle analyzes he language a i udes o Samogi ians in Skuodas dis ic , namely he
na i e dialec s and he e alua ion o people speaking a dialec . The b oad-b ush inomial
model is applied in he analysis which helps o un eil di e en dimensions o dialec
e alua ion, such as ideal, ine i abili y, limi a ion. The analysis p esen s he concep ions o
dialec e alua ion and na i e language as well as he possible connec ions o psychological
dis inc ion.
KEYWORDS: No he n Samogi ians o Telšiai, language a i udes, dialec ,
s anda d language, sel -awa eness.
A icles A icles A icles 177 /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
1. ĮVADAS
La signi ica ion des Te mens dans le monde ac uel, socié é peu ê e pe çue ès di e semen .
L'a i ma ion que a mė c'es ichesse, e i ude, d'une pa , semble (a odė) en soi
comp éhensible e di icilemen nuginčy ina chose, cependan d'au e pa , pas oujou s e
pas à ous. XXI a., comme cons ammen chanc an mode nes echnologies, à l'époque de
globalisa ion, des aleu s e des a i udes di e si é, leu s changemen s de iennen un
phénomène obses ebinančiu. Cela a des in luences an ex e nes ac eu s, an ce ains de la
socié é psychologies, des compo senes changemen s. Le ai que kin a e pa le ou es ses
a maines. Ta mių paki imai (į ykę bei yks an ys) ne e ai a o a miniai da iniai (geolek ai,
do blogybė – i didesnė negu bend inės kalbos ki imas, o yškėjan ys naujieji
egiolek ai), neg yna, ne ik a a minė kalba o bend inės kalbos pokyčių laikimas na u aliu
šios blogybės pada inys. Ta mės pokyčių e inimas kaip ėjimas mi ies link,
p ocesu, ou abiejų p ocesų ideologies, pe spec i e choiximu. Laccen es mis que la pe spec i e
p ipažinimas neiš engiamais, be ne pabaigą žyminčiais eiškiniais, susijęs su
géoling is ine es op imis ine e en aîne une idéologie du dé eloppemen (Aliūkai ė, Mikulėnienė
2014b: 36). Ideologijų jonc ion e signi ica i es e ( ik p obablemen e enco e signi ica i )
ques ion, combien impo an e a mė aux consomma eu s o dinai es, ou en géné al elle
impo an e en se dé oulan ki imui. Pou ce e aison, en é udian des a mes de plus en plus
sou en ien comp e à l'aspec des disposi ions linguis iques (plg. Vaicekauskienė, Saus e de
2012; Kliukienė 2010; Ramonienė 2013), ca le poin de ue des consomma eu s de langue,
l'é alua ion es un ac eu signi ica i e même essen iel (plg. Mikulėnienė 2015: 103), e lé an
assez bien la si ua ion ac uelle e ce, commen ce e si ua ion peu chan e dans le u u . La
signi ica ion des disposi ions linguis iques se oien e en pa lan de po en iel de su ie elles
son l'un des ac eu s, assu an s la i i i é, con is inumum des a mes (Aliūkai ė, Bakšienė,
Ja osla ienė e k . 2014: 130). Dans ce cas, disposi ions comp ennen non seulemen comme un
ce ain psychologique, mais aussi comme un onc ioncinis phénomynys. Ti i choisi Skuõdo
k aš as, qui es l'une des Žemai ijos end oi s, appa enan à égiono b anduoliu (plačiau ž .
Pe ulis 2005: 168). En aison de ce e aison les habi an s se ca ac é ise bene o iausia
zemai iškąja sa imone, glaudžiais sai ais en e iden i é e née place. Impo an e le ai que le
k aš as n'es pas pa ibio a ec aukš aičių a me sanki oje, pou laquelle a mę de ai
ai e déjà comme pe einamąją. Au con ai e, Skuõdo des dis ic s, dans lesquelles éme geai
cô ie des e esaiches e des di s elšiškių phone inių, ca ac é is iques g amma icales
c oisemen sis (Gi denis 2012: 13), soien considé és comme l'un des plus ep ésen a i
linguis ique code1 sa ininkių e esaičių a mės zone (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014a: 262). Skuõdo,
comme 1 On pou ai désigne Skuõdo geolek ą smulkesnį a minį délinnial, i oyan s ip ių
adicinių šnek ų pag indu (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014a: 260).
SIMONA VYNIAUTAITĖ
178 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV ès bien main enusio a minę langue la
ille, s a usą con i me e au es eche ches2 données. Considè e que la solide
onda ion linguis e de ce pays e appa enance au noyau de la égion Žemai ije a
in luence non seulemen aux p op es habi an s mondièžiū ai ou maniè ee, mais
e aux lingubinėms disposi ions.
1 PAV. Poin s
Objec i , âches, mé hodes, ma é iau. Le bu de ce a icle išsiaišžmones. U ilisa ion du p oje de l'Ins i u
kin i, kaip Skuõdo apylinkių žemaičiai e ina gim ąją a mę i a miakalbius
de la langue Li uanienne 20102013 m. mené Šiuolaikiniai geoling is ikos y imai Lie u oje: op imisa ion du
éseau de poin s e in e ac i ioji a minės in o macijos sklaida (plačiau ž . www. a mes.l ) données
(pa eik audio anke ės, 579), qui son mis en place pa l'Ins i u de la langue Li uanienne ui Ke Lie u ių Viñja (je
Sklia Šūs ės, 13), Sėdėko (2), Šá ku (30), Yūk (je Pãluknės, 38), Mokios (40) (j. . 1). Residen s. Im į cons i ue
a chy e. Apklaus i Lie u ių kalbos a laso punk ų, p iklausančių Skuõdo k aš-
senio s (41; 72 pou cen ), médiu ines (10; 17,5 pou cen ) e Selon les disposi ions du p oje jaune gene a ion
son considé és les gens jusqu 30 m., médiu ine 3149 m., senio s 50 m. e senio s. L'éduca ion des
soumissionnai es es assez a iée: p imai e (16; 27%), hau (14; 25%)), non e miné in e médiai e (10; 18%),
jaunesniosios (6; 10,5 p oc.) ka ų esponden ai, iš ku ių 45 mo e ys i 12 y ų.
hau esnys (7; 12%), p o essionnel (6; 11%), in e médiai e (4; 7%). É an donné u ilisé ou le ma é iau
assemblé de poin s, le nomb e des eme cia eu s en e mes d'âge, sexe, éduca ions n'es pas uni o me.
Dans ce ains cas en iss ée ces 2 P oje s Kalbų a ojimas i au inė apa ybė Lie u os mies uose i
Socioling is inis Lie u os žemėlapis: mies ai i mies eliai (ž . Mies ai i kalbos 2. Socioling is inis Lie u os
žemėlapis), in luence du socioling is inių kin amųjų galimybė. On s'a end à ce que sous d'au es imi a ions,
e les ésul a s pou aien ê e di é en s. Pou eche che des in e p é a ions e discu e des liens
possibles a ec la no ion de langue ma e nelle, on u ilise des mé hodes d'analyse e d'in e p é a ion
desc ip i es, on se base su des données de eche ches d'e hnologie, e nopsichologie.
Kalniaus é ude (2012: 331332).
A icles 179 A icles /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
2.TM S VALUENTION
Poi iū is dans a mę un aspec signi ica i . On me l'accen su le ai que
change pas seulemen la almine, mais aussi l'a i ude dans le a minį disku są
(Aliūkai ė 2011: 11). À cause de ce e mies la aleu peu ê e pe çue
di é emmen negu aupa a an (pa y Misalnya, so ie mečiu). L'un des a ian s,
quand les au eu s di ec emen é aluaien a mę en exp imen an leu opinion ou
ema qué, accen a o, ce que géné alemen pensen les au es, quelle opinion se
soi o mée. Une au e possibili é décide , quel poin de ue à la a mie, es pas la
a mie elle-même di ec e é alua ion, mais opinionée su a miquemen pa lan
homme. On pense que le i ybingume du code linguin, la aison de su ie plus
sûimemen peu é éle associa ions a ec lui us oyanciaux pa la eu s que le
p op e code é alua ions (Ramonienė 2013: 7), en au e mo , signi ica i es
nesąmoningosios disposi ions. Cependan , comme décla e Dai a Aliūkai ė, enco e plus éussi modèle es , quand son é udiées e les consciousingoses, e les nonąmoningosios disposi ions (2013b: 224).
Les ques ionnai es3 on é é donnés quelques possibles ca ac é isa ions d'homme
pa miquemen pa lan : kaimie is, menkai édu isé, plus âgé, espec an la na e
io iškai nusi eikęs. Pa eikėjai aip pa nu odė i ki okius a ian us, apibūdinan-
čius a miškai kalban įjį. Kai ku ie esponden ai išsakė po kelis apibūdinimus,
langue, pa odėl les données des éponses, e non le nomb e des esponden . Puisque
des enquê es (comme e en géné al popula ion dans les poin s analysés) ne son pas
beaucoup, le nomb e de éponses es pe i . Pénè e es que a ms pasida o moins,
si elle i en ybine en un, e non, pa exemple, en six (čia choisi condi ionginiai
skaičiai) poin s. Geoling is inė e ė, ski čių eikšmė es e la même (Aliūkai ė,
Ja osla ienė i k . 2014: 182). Galima eig i, jog požiū io aip pa nepasida o
Bakšienė, moins, si di è e le nomb e de pe sonnes e éponses le décla an . Les
p incipales e possibles endances en subs ance son e lé ées. Ta miquemen
pa lan un humain Desc ip ions e leu nomb e donne 1 ableau. Nu ody a, combien
il y a éponses du plus âgniè e (V ), médiu ines (Vd), jaunesniè es (J) ois
eme cia eu s. 3 Pa yzdį oi h p://www. a mes.l /index_meniu.php?id=5
SIMONA VYNIAUTAITĖ
180 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
Pa mi ces desc ip ions s'éme gen ois p incipaux pic u es de a mes,
cons i uan di é en s plo mes: Idealas
Inïs iduami é
Ribo umas
Apibūdinimų a ibu ion plo mėms n'es pas noninčy inas, il es plu ô condi ionnel,
dépendan de l'in e p é a ion. Il s'agi d'un ce ain ésumé ina is modelis4 auquel
on peu se é é e en analysan la comp éhension e aleu de la langue des
consomma eu s. 1 LENTEL. Poin s de ue dans a miquemen pa lan homme de
Apbôdinemen
Ge bian is la na e
Taip
Pa io iquemen
habi ua ès
Kaimie is
Taip g andès
Vy esnio amžiaus
V ais zemai is Taip na u imès
Žemai is La commune de Vy esnio es si uée dans la égion de Vy esnio.
nusi ikés Besilaikan des adi ions
a mę G ynak aujis žemai is
Ki aip ne peu
ê e Ki aip ne peu pa le
Menkai éduqué
P o ingas homme
Reikia espec e son
a mę Reikia puoselė i son langage
Augainé en el
en i onnemen Homme, aiman son a mum
Nomb e
de éponses
13 9 8 7 6 4 1 1 - 1 1 - 1 - 1 1 1 - 1 Vd
4 2 2 2 1 - 1 1 - - 1 - - - - 1 - - J2 2 1 1
1 - - - - - - - 1 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Iš
iso 19 13 12 10 853221111111111
P ocen ai 23 15 14 12 10 642211111111 Ce n'es pas le cas pou les au es É a s memb es.
2.1. Ta mė idéal Šią plo mę cons i ue le espec , le pa io isme e la adi ion des ê emen s.
Ta mės, a miquemen pa lan homme iden i ica ion a ec de els ê emen sime lème ou peu 4
Jį se ai possible de isse a ec uni e salios s uc u e symbolique Modèle de l'a b e du Monde,
en elian iu Le Monde da ną, o de ką (plaî e oi Čepienė 2014: 57). De l'essence e ici exis an
les pa ies cons i uen , peu -on di e, des disposi ions linguis iques ha ną, ca e lè e ous
ois (sąlygiczny) plo mes: posi i e (idealo), neu alię (neiš engiamybės) e néga i e (limo ume).
Le ai qu'il n'exis e dans ous les domaines de consomma ion, ne signi ie enco e pas a mes
ien ik idealo plo mė, . y. šiuo a eju nė a ik eigiamo požiū io į a mę i šim ap ocen inio jos
(is)dispincemen ou ex êmemen mau aises si ua ions.

S aipsniai / A icles 181
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
dé e mine la impo ance de a mes à son consomma eu , i ybingume,
pou sus inumou. D'un ce ain sens a s o a imas plo mei es e des p op es
gens choix conscien . Pou ces aisons dėmenis peu ê e pe çu comme
cons i uan assez pa au ou p oche à l'idéal modèle.
Respec e. Le plus sou en (19) ois pa eikėjai a miquemen pa lan homme cha ac e isai
comme espec an a mę. Respec p op e a me, l'au o i é a mie es essen iellemen
considé ée comme p es ižiškumu (Kliukienė 2014: 7). Ainsi, bien que di ec emen ne le dise pas,
ou e ois il se dégage que a mė es considé ée ès p es igieška5. Ce e ca ac é isa ion
es le plus sou en men ionnée enco e e d'au es ep ésen an s de poin s des e es du
no d (plg. Pab ėža 2013: 5). Le espec es considé ée une aleu impo an ebe,
géné alemen espec és ès signi ica i s choses. On peu a i me que même e manan
a mę p ésence ne isu con enable u ilise , es hé e sens de nelabai beaužią, ją au
é alue , ché i i, plg.: (1) žėnā, a lie u iu kalba a déjà uoki eik kāpin , uo, žėnā, a
žemai iu kalba dėdlē š aka ī , mais nous ana ge a ė ė īik [K. M., m., 79 m., V6.] Bien que dans
ce cas éme ge une commun inée de langues comme concep de code linguin plus p es igieux,
néanmoins a mė es considé ée psychologiquemen le plus p oche, le meilleu code linguin.
L'homme, pa lan a miquemen , aussi de ien digne de espec e , au con ai e, dans
galinčius kalbė i a miškai, mais nekalbančius ou užmi šusius a mę les gens ega dima
assez néga i emen : (2) Tuoks kap išpoikėms a uoda. Pa ažiou a zemai is kuoks s udėn s
ėš Vėlniaus, Kauna, déjà so sa ėškēs déjà commence šnekie ė a li ū ėška langue ė ,
žėnuok, mon nedėdėlē pa ink, kažkāp, aha, uoks ėšdėdoms a uoda d elk ėš anuo. [L. Š., m., 52
m., Y.] (3) Ka ēp pasėklausā žmuogos, ka o žėnā, ka ons gal zemai ėškā šnekie ė ė nešnek,
a no mon ēp biški keis ā a uoda ėš ėk ūju, ca jego ėšema ži iu esam, a galem ė
šnekie ė zemai ėškā. [G. P., m., 24 ans, M.]
(4) Mon e en dabā pėk oms, ī i pas mūsa, ko , sakīsio, ī lui même zemai is kaima
ėdu ie banda changeis ée. <…>. Ta ī ėi as, ko o a kė ēp okou ėis, ko o a bėnd au-
ėis, be jego aš kaimė sosė ėksio – mon nesop on amā, mon ėš ėk ūju nesop on amā.
[D. Č., d., 45 ans, K.]
(5) Ta qui ėn kė čious ai qui žiuosiu, c'es je...? Joukas ėš kė s kė a paskiau. No ka ēp
ī . [J. J., m., 83 ans, V.]
5
Gi en ois poll a mon é que les e esaiques a mė Skuodè es considé ée p es ižiškiausia
(Kliukienė 2014: 7). Pénècemen es ai , qu'ou as p es ižas es nécessai e, pou que bend inė
langue (s anda iniai a ian i) soi considé ée symbole de la na ion o ale (ž . Aue 2011: 486).
Dans ce cas a mės p es ižas lème ou peu dé e mine son main ien de la na ionnelle pa ie, . y.
zemaičių, symbole. Néanmoins, P. Kalniaus a i man , en géné al la majo i é de ous les égions
p es ižinę, nes bend inė kalba suku a aukš aičių a mės pag indu (2012: 322).
de Žemai ija des žemaičių considè e son a mę esan ne6 Lauž iniuose skliaus ues indique
žius, ie o ė (Y. – Ylakiai , K. – Ke iai, L. – Lùknės, M. – Mósėdis, S. – Skuõdas, Š. – Šá kė,
pa eikėjų ini iales, ly is (m. žena, . muž), amV. Vižañčiai).
SIMONA VYNIAUTAITĖ
182 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
(6) Jug ī ici uokiū panieliu, ka uos ėšsėgal uo ė commence šnekie ė bėnd ėnė kalbo
gī endami Žemai ijuo a joukas ėsė. <…>. Tėi plus pe i e, ka ėšgė s , a ėk ā ka joukas.
[G. L., m., 19 ans, Y.]
(7) Jug ka p adie umi dabā ne ėš ac uellemen ne ėš ou p adie umi aukš ai ėškā
okou ėis, ėsė aplinkou sakī om, que ici kap bal a a na a sė ada kažkuoki. [J. M., m., 72
m., V.] Mon a uoda, no joukingā ėik emps p agī enės kuokiuo Žemai ijuo a ko nuo s
ė o nebemuokie ė sa a na uosės kalbuos, no i gi ēp... <...>. (8) Mon a uoda, no
joukingā ėik me u p agī enės kuokiuo Žemai ijuo a ko nuo s ė o nebemuokie ė sa a
na uosės kalbuos, no i gi ēp... <...>. Je ne pense pas que peux zmy š ée sa na uosée albues pa quelques us mienesius ou années, ės ėik a siminsi. [B. P., m., 18 ans, K.]
Ne pa lemen a miquemen pe çu comme a ogance, pasipū imo, queis ume ap aška.
Tel compo emen p o oque colè e ou i e. Pab ėž ina, que pou les ep ésen an s de
ou es géné a ions cela n'es pas accep able. Le code linguis ique p incipal es
considé é p écisémen a mė, e sa non ojimas memb e de la communau é comme
sépa e, il éc oule du habi uel sys ème de la communau é adi ionnelle, i. i. de ien
comme non son ou au moins un au e (ce concep uni e salioj sa ass e imas opoziciji
occupe la place in e pinée (Unuko ičius 2014: 192193). La signi ica ion du langage
che chan (sa i)iden i ica ion, (ne)ê e son p op e a éclai škėjo e à pa i de 1999 m.
menées une enquê e, ca zemaičių kalbos nemokėjimas žmogų eliminuje iš žemaičių
a po (Pakalniškis 2001: 207). Le langage se ai possible d'appa aî e a i kš inės (dans
ce ains cas e sa ano iškos) ini ia ion dėmeniui man i exis an la kalbinę an iiniciację.
Cela con i me ai e P. Kalniaus déc i une si ua ion, quand une jeune zemai ée décla a
n'ê e zemai ée, ca déjà nonekalban i zemai iquemen (nekalbė i p adėjo
s udijuodama Klaipėdoje) (2012: 310). Le langage […]échè emen dans ce cas condi ionne
mės ne a ojimas sie inas su įp a imu a o i bend inę kalbą. Tokiu a eju sun-
e apa ybinium. Il y a e au e opiniones, quand a ku enco e pa le a miquemen , plg.:
(9) Žmuogos ės ėik ou ons, kė ė nu ī a jusqu aka a šnek so sa a bėnd amuokslēs ė
ip on , sa ai ė, mienesi, me us gī en ė ėskas [V. B., m., 44 m., Y.]. On peu a i me que
ce e opinion exclusi e, ca géné alemen ega de c i iquemen dans a mės ne
alo ojimą dans son en i onnemen . Impo an aussi, c'es que l'app oche n'es pas
ou à ai adicales ela i emen à la langue commun inée dans ce ains end oi s, dans des si ua ions elle es considé ée accep able, a o ina (ž . 2 ableelę).
A ec espec de ai se lie e samp a é, que a mė c'es aleu , e non igno a iki ų
mo, šaipymosi a ki ų neigiamų eiškinių objek as. A si anda pas ebėjimų apie
(nežemaičių) pašaipas, zemaičių a mės ne alymą, exemple.: (10) Lie u iu kalba ein pu ėsa
Lie o a, uo žemai ėškā anėi ėn nemiegs dėdlē žemai iu, anėi īčiuojės ėšema žemui iu.
<…>. Juge ie bo a ėn ėskuo: ė dzūku, ė aukš ai iu, ė žemai iu ėš ėsuos Lie u uos
bo a. So ėsās lie o ėškā lioubam šnekie ė, ik ā že ī ė, peu zemai ėškā appa okou ė.
mai ē sa a a pė, jau ka susi inksem, ēp lėng iau palėks, kad neb ēk lėižo ė belunks-
Mais déjà ik à sa en eé, uo ēp déjà, uo ka ne ujau p adies žemai is kuku is ujau
même p adies īčiuo ėis incapiejée. Ei, ceux uokées, puok īpē uokėi ī , uokės madas,
A icles a icles 183 /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
que ēk auk ée pa dun i, ė auk kė s kė a. ė us dzūkus auk pa dun i, ė us
zemai ius auk pa dun i p iekabiu a ond ėsėms, ce nuo . [V. G., ., 85 ans, L.]
(11) Ē, zemai iu nieks nei e ėn, commeniek šnekie ė... Vuo aukš ai ems neink, que sommes
zemai ē. <…>. Mais, dis-je, aukš ai ē zemai iu nekėn , Jésus Ma ėjė, īpač Kauns ma ėjė.
Ēk o, dis-je, ma ėjė ous. Žemai ėškā lioubam pa em ė, ėi s a ībininkā quoi sakė e? Jo,
nous a ons di me, mais, dis-je, ous comp end ez. Žemai ē, Jésus Ma ėjė! [M. R., ., 51 m.,
Sh.] (12) Žėnā, mais ėš a ės ėšsėjouks ėsė, ka o ėn [Klaipėdoje] okousīs ēp zemai ėškā.
[K. M., m., 79 ans, V.]
Ce a i ude peu ê e comp ise comme opig sensible à la éac ion, un peu exagé é à y imas
čiojimosi, neapykan os e inimą. Kalbos ski ingumas, a si andan is nesup a-
p o oque admi a ion ou i e e peu -ê e pas nécessai emen pik ą (plg. média ion impo ance
à s é éo ypise , quand au es a ibués des ai s son comp ises comme mép is (Go lieb
2006: 3). Cependan el aible sensibil ume7 indique leu a mes de ancemen , pašaipes
ne ole a imą, ca a mė pe ce iame comme ès impo an suje , na oji langue. Bien, selon P.
Kalniaus, peu ê e, que aipymasis a ondemen : <...> une ce aine p ession e esaičių a mei
con inue es e elle da an age ėmė olé e que les in elligen sia Li uiniens. Ling is inių
aukš aičių (y comp is humbleniųjų isuomenės sluoksnių) éac ion, peu -on di e, es peu changée
žemai iškam kalbėjimui ils con inuen de es e ne i in ole an iški (2012: 321). On s'a end à ce
que la éac ion néga i e e lè e e p écédé ieu pas pa iculiè emen posi i e a i ude dans
a mes, ou, pa eikėjo mo ses pa lan , cela es simplemen p iekabių ieškojimas. En géné al
n'es pas a e qu'il a i e que dans les e esaiches ega dée comme en combien op beaucoup
e nocen iškus pe sonnes na ionnelles, kūl ū inės, is o inės, kalbinės sa as ies pe manen s
yškin ojus. Alo s qu'aux žemaiciens elle c i ique semble assez enchauli, insigni ié un
insigni ica ion, moi ymasis. Cela peu ê e in e p é é comme une ce aine con on a ion,
ension zauomazgą, mais il es possible pe ce oi e comme quelques au es nepik ybinį
nesup a imą, di é ences cul u elles e ejoind e qu'ils exis aien XX a. e XXI a. débu . Des
obse a ions e es es similai es su eux e leu a mės ne alemen зафиксирована
экспедиции Skuõdo, Šiaulių e Pãne ėžio dis ic s. Il es a i mé que con ep iecha en e
e esaiches e aukš aičių, dé inissan žemai išką apa umą, es con ep iemas dans d'au es
Li uo ėse, éno mes illes. Žemaičiai, leu a mė pe çue déjà pas comme pašaipų obje , mais
šos a p lenkų i lie u ių iesioginė analogija (plačiau ž . Čepai ienė 2001: 91).
Esama i p iešingos nuomonės, kad y a didelis Žemai ijos i žemaičių palaiky-
pasidžiaugiama, posi i emen ou cela es é alué: (13) nuo s ākā, ka ėš ažia a i Vėlnio
muoki ėis, a di , ka pasakiau ėš 7 Psichologinis y imas pa odė, que žemaičiai en géné al es
jau esni negu aukš aičiai (Bliumas
2000: 59).
SIMONA VYNIAUTAITĖ
184 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV Žemai ėjės ėk ā uos ne Die as esi. No, a
uoks Žemai ėjės palaikīms ī ū uokiū, kažkāp ēp a paga bē [L. P., m., 44 m., M.]. Il
ne au pas eje e des p émisses que beaucoup de choses dépend pas seulemen de
la no ion, ce qui es en 'jeidu, pašaipu, mais e de di é en es pe sonnes
expé iences, su i en des si ua ions ou en géné al polinkio insé e
eigiamus a neigiamus dalykus.
Des eme i eu s des éponses é yškėjo e upu ėlį un au e aspec de espec .
Pab ėžiamas p op e homme na i ude, pa ce qu'il ne ai pas jus e moka, peu pa le
a miquemen , mais cela ai du espec . Une ois men ionné ès panašus
déc é ionmen il au espec e son a mę. Apibūdinas pas an le consomma eu
a mie, mais di ec emen pasakoma, con i me, que a mie es digne de espec ,
c'en imas chose. Bien a miquemen pa lan io humain, la p op e a mie associa ion
a ec espec ba es la plus équen e de ous les déc ū u emen s, néanmoins posi i e
e con ai emen : (14) je neanau, que kalba ēkkāp kažb ė ipa ingā. Nē. Kalba ī skė a
é eikš ė, ne anā paga buos ēk, ne... Aiškē, ū keiksmažuodžiu a ėk ā ī , ienkam nie
ga bie anū a uo ė, mais okou ėis a mėškā, que aš ge bio kalba, kažkāp
eidmainėškā skomb, nemanau [G. J., m., 38 m., Y. aussi]. On peu ai e p émisse à que
langue ( a mė), son u ilisa ion dans ce cas deidealizuojamas, comp enus comme
pu emen p a ique un ca ac è e ayan un eiškinys. Le espec sié ina da an age
a ec la cul u e de la langue, pa exemple, keiksmažodžių ne a ojimu. A ec aleu s es
é oi emen lié un au e déc i issemen homme, aiman son a mę. Meilė, comme e
espec ba, es aussi l'une des plus g andes e usbių, donc leu obse an l'homme
pe çoi ex êmemen posi i emen . Toks causa eu […] é aluan e ché issan a mę.
Le pa io isme. An as dėmuo, cons i uan l'idéaliée plo mę, es pa io iquemen dé iensim.
Au o al il y a 12 elles éponses. Le pa le es a miquemen pe çu comme une pa ie du
pa io isme. Va o i a mę signi ie ensemble aime , espec e son k aš ą, ê e
dé e minyžusiam pou lui (i gim osios kalbos) beaucoup ai e, sac i ico is. Toks app oche
sie inas a ec au ine sa imone, ca 39 (68%) pa eikėjai on indiqué esą žemaičiai (o ialioji
au ybė lie u ių), ainsi que majo i é (43; 75%) gim ąja kalba laiko i žemaičių a mę. Gim oji
langue pa eikėjų sąsiėje associejasi a ec le pa io isme, donc cela a ima samp a ai, que
langue une des plus impo an es pa ies de la na ion. Ilig ine qu'essen iellemen la langue
cons i ue une communau é (Ga e , Coupland, Williams 2003: 12), es un indice essen iel
d'iden i é (Račiūnai ė-Vyčinienė 2014: iiden i ica ion e sépa a ion des nežemaičių le plus
223). Šį eiginį pa i ina i žemaičių si uacija: „daba iniams žemaičiams sa-
impo an indica eu ne es habi able le e i oi e, ne menama his o inė Žemai ija, mais une
au e langue (dialek as) (Kalnius 2012: 405). Dans les deux cas p écisémen langue en endue
comme p incipal indica eu d'iden i é. T upu į ki os nuomonės adhè e en enco e une é ude
langue pe çue dans le cas žemaičių comme au deuxième lieu se ou an e iden i é ma quan le
ac eu , e le plus impo an considé é lieu de naissance (Čepai ienė 2001: 190). Ce que la langue
de ien un ac eu impo an pe ce oi na ionali é, elle in e ace es possible e code
la gemen u ilisé. Tokį le passage à la consomma ion a mie peu se lie e a ec l'âge, quand
A icles A icles A icles 191 /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
paūgėję en an s ims pa le a miquemen . P igimimas. Deux ois men ionné ingénissemen .
Ta mę u ilisan homme dans ce cas se pe çoi déjà naissan acquisis le discou s a miné. En
d'au es e mes, si u es né a miquemen schnekan dans une amille ou e en i onnemen ,
iné i ablemen lui pa le ai aussi bien a miquemen . Peu ê e depuis la naissance l'homme
déjà comme obligé pa le a miquemen , lui ainsi des inée. To change es p esque impossible,
ca le usage a mie égale neiš engiamybei a mė es considé ée a ališku eiškiniu. Ainsi a ec
la naissance acquis un phénomène es pe çu comme nécon an (panašie comme dans le cas de
s a iškosios en i onnemen ). Pou ce e aison le non ojemen a mie semble complè emen
incomp éhensible e non jus i ié, susci an passionnemen (plg. 28, 19 ci a ion). Ce e opinion
sie ųsi a ec ap ès ois mené s déc épinemen s au emen ne peu ê e e au emen ne
peu pa le . Deuxième pasakymu plus succonk e inama, indiqué le discou s. D'une pa ,
l'app oche pou ai appa aî e assez adicalus, ca accen ué seulemen le seul a ian de
pa lemen a mė, e bend inė langue comme nep ipažįs ama, nesoukiama comme possible e
de ama. Si quelqu'un sai a miquemen , il le ai e doi pa le , dans ce cas žemai is doi
šnekė i žemai iškai (plg. 16 ci a ą). D'au e pa , ce ne de ai pas lie a ec adicalisme. De
elles penses mon en la habi uali é a mie (con i me déjà men ionné une ac à à ce suje ),
sa pe cep ion comme langues na ales. Ne pas pou oi au emen pa le enco e possible
comp end e e comme di icul e é u ilise bend inée langue, ca ne emen simpličiau, plus
acilemen , na u elemen pa le gim ąja a me. Non seulemen plus acile, mais e
since djiau, ca p écisémen since dumu, simplumu (ou ces quali és ca ence) no eb pa eikėjai,
exemple.: (28) Jau pa em ī pap as iau okou ėis, o nuošė diau okoujīs, pap as iau. O que
déjà esi ismuokès langue, déjà quelquekāp ès ėik ėi juodē ligu ne ėi juodē, ligu a langue ne
a langue, ligu manquex quelquekuo. [Ž. V., ., 23 m., S.] (29) Là muokīkluo, pa izdžiou, so ākās, a
ici ka dė bo so ākās, no selon pedagogiką de ai pa le éguliè emen lie u iquemen . No mais
cink ė ėskas, ė ākā pa is. kė ēp commence bėnd au ė, ka zemai ėškā, ca anėi en e
sonès a zemai ėškā okoujės. P adedi bėnd au ė, kė ēp ė so anās sosė a ė gali, neb ēk
ba ėis, nebie ū pīk iu. Jego ka as nuo s ėn p adiejė sios ée ėn, pasakē kū nuo s upūžė
žaliuoji, ka oi subinie dun is išdīg om a dā kas, no aš čia en e ki ko, ēp nesakau, no, mais no
kažkū uokė pasakā žemai ėškā, ė as ožākska ons kap sa s žmuogos ī . [V. M., ., 31 m., S.]
(30) Tēp maluonē, maluonē, que išgi s i a kū nuo in ās ėi seimūnā, ka ās ėn ko ėns kė s
ėn žemai ėškā kū pasaka. Tēp ge ā on šė dėis uods déjà o zemai is esi. Ou ėš ū a is u
žėnā, ka o zemai is, ēp mon ge ā on šė dėis. A is ā, plus qui nuo in ās, ėsė, no a, zemai is
éc ī uos, a ėš Žemai ėjės, ici mūsa žmuogos, mūsa žmuogos so uokio džiaugsmo. [D. Č., m., 84
m., V.] (31) Žemai ėškā, déjà puonėškā ne okoujemuos. [A. L., m., 87 ans, L.]

SIMONA VYNIAUTAITĖ
192 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
(32) Kėik seulemen ākš iuojo Muosiedie pu seniūnėjė, kė o nie ėn li e a ū ėškā,
bėnd ėnė kalbo nie okou ėis kāpok nemu eikin . Be eik nieks nemuok kāp eikin okou ėis,
ik ās s ėngas okou ėis, ė joukingā ka ās a uoda. Ta mieux okou omės zemai ėškā ė
nebū o joukingā. Mais kou pada īsi, jmuogos nuo ê eé puonėšks. [A. Z., ., 59 m., M.] Non
seulemen à lui es bonne pa le a miquemen , mais pasidžiaugiama e des au es langue,
pa iculiè emen zemaičių, i an an s non Žemai ijoje, ou en géné al zinomų žmonių.
Te minio pa lemen a an p iecha dans ce cas bend inė kalba į a dijama comme
ca ac é inga, p i inkan i ponams poniška. Les acines de ce e no ion aud ai che che
dans le passé, ca pendan un emps bend inė langue a é é considé ée poniška, miesčioniška,
mais en même emps soule ina, que ce e opinioné pa mi zemaičių exis e e aujou d'hui
(Kalnius 2012: 321), e , selon A. Čepai ienės, el langbinį poniškumą aud ai lie a ec les
s é éo ypes his o iquemen iučiais su les Li uaniens énéb eux e les polkų ponus (2001:
191). Ainsi commun inée langue associa iona ion a ec ponais de ien assez ondée. Le
main ien de la langue bend inée poniali é signe con i més ca ac é isa ion mužikiška (33)
zemai iu kalba ī adė neg aža kalba jau čia ī nu sena mužėkėška, g ubi, dėdlē g ubi [J. M. U.,
m., 71 m., Y.]), a ibué au a mei de basai, qui, selon les eme cia eu s, es ca ac é is ique
des gens o dinai es, nuoši di. Neiš ingiamybės plo mės dėmenys enco e indique ce ains
essen iels phénomènes: habi ua imas → gim osios kalbos samp a as pag įs umas, aplinka →
į ai ias e is a mės a ojimas, p iginimas → nekin amumas.
2.3. Ta mė limi o ume Ce e plo mė sié ine a ec de els dėmenims, qui a mę e
son usageim supp ime, iboie, įsp audžia dans de ce ains ėms. Dans ce cas ce
es kaimie iškumas, amžius, édu isme. Dėmenys peu dé e mine e a mes
peu a i lum, son nonpe spec i i é.
Kaimie iškumas. Ta miquemen pa lan homme 8 ois siè es a ec le illage. Ce que
dėmenį galima sup as i kaip konk ečią geog a inę a ba socialinę ka ego iją. Tai,
qu' a miquemen šneka les habi an s du illage, une pa , logiška, ca di è e du
illage e de l'espace u bain, des gens mode de ie. Il es a i mé que l'espace u bain,
aussi bien que la langbinée, change plus i e e plus i emen , elle es cons ammen
écons ui e, in luencée des ac ions sociales, poli iques, économiques, cul u elles
e quo idiennes de communica ion (Ramonienė 2010: 279). En aison d'une elle
im a abili é, du cons an changemen , p op emen aux illes, a mės associa ion
a ec le illage de ien assez c édible. Pa ys pa eikėjai ema qué ski ingumą
a mes dans les illages e dans les illes: (34) Mies a žmuoniū kė uoki a kalba, kaimie iu ī uoki g obesnė. [B. B., m., 82 ans, V.]
A icles A icles a icles 193 /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
(35) ad, dis-je, so kaima žmuonims pasėšneki, aussi nous déjà ici, miesčiuonis, sommes biški
a sėlėkė. [A. R. Š., m., 70 m., S.]
(36) Jug senėjē žmuonis a, dabā biškilieli a langue kei as, o kaimūs, ko uolėi gī en, anėi
dā ėš ėk ūju ė ebkalb ou, eb okoujės ėksliau ēk sakī ė, ou ėk ėnė kalbo. [B. L.,
m., 61 m., M.]
La langue des illages es pe çue comme au hen iškesnė, ik esnė, moins ép ou ée
commun ines ou au es langues d'in luence, ainsi que e šiu kš esnė. Pa ois a mes
non ojim dans la ille sie inas a ec neno u se dis ingue de au es, a i e à soi
a en ion, plg.: (37) no ažiouk i Vėlnio šnek ėsė aukš ai ėškā, pasak kūīk nuo s
žemai ėškā ėsė i a i a sisok, a uoda kap ėsėškā k kalba [B. P., m., 18 m., K.].
Pab ėžiamas di é ingume du code linguinien ( an du au es a ismes, an
commun ines langues), qui de nomb euses ois de ien a mes de main ien langue10
p éžas imi. Il es a i mé que bend a imo unkcijos nesėkmė nesup a ing,
nesusikalbėjimas e es le plus ce ain émoignage de la aleu cul u elle de a mės
(Visos a mės g ažiausios 2013: 10). Le non-comp éhension peu ê e é aluable non
seulemen un aspec cul u el, mais aussi comme un indica eu de la pa i ion en e
langue e langage, mais mu uipusis (G o es 2007: 9). Dans ce cas non-comp éhension
exe ce la onc ion dis inca ice. Ce que d'au es, ne pa lan zemai iquemen , ne
comp ennen pas ce codé linguinien, on indiqué beaucoup pa eikėjų11, pa exemple: (38)
Beaucoup qui nesop on ceux zemai iu pa buos mies ė. [G. L., m., 19 m., Y.] (39) Kad i Vėlnio
bo au ėš ažia usi, <...> a ėš ėsuos Lie u uos su ažia a ėsuokiū ū a miū. Vėės
li e a ū ėškā plus šnekiejė. O mon bo a di icos pa sėlaužėms, di icos. Pa iuo p adiuo zemai ėškā diejau, o, Jėzau, kė ė seulemen eiz, klausuos nesop on .
[L. Š., m., 52 ans, Y.]
(40) No ī ī , ka nesop on ceux mūsa kalbuos. [Z. A., m., 69 an., Š.] (41) No nesop on , no
nesop on anėi [nezemaičiai]. O nous sommes asablī a na ion, nous sop on am ésas
a mės, ésas a mės sop on am. [S. J., m., 71 m., S.] (42) Žėnā, anėi [aukš aičiai] mūsa
nesop on . anū ės ėik Aš šėik ėik sop on o. [E. M., m., 87 ans, L.]
(43) Vuo ėn [Bi š one] ėsė uokėi nesop on žemai ėškā. Be žemai is ėsēp okou jės:
ė osėškā, ė la ėškā, ė žīdėškā <...>. Žemai is ėsas kalbas okoujės. [K. R., m.,
80 ans, K.]
10 Bien qu'il soi en é de dé ini des c i è es, dis inguan des langues (pa yçons, Wa dhaugh 2006:
33), on cons a e que le p oblème des langues e dialec e lingu is iqueje (e pas seulemen ) en
géné al es i ésoluble (Aliūkai ė 2013a: 4). Donc sou en beaucoup qui dépend de l'app oche ou
in e p é a ion. 11 L'a i ma ion su l'incomp éhensibili é con i me e les ésul a s du sondage
des habi an s de di e ses illes, ca zemaičių a mė es considé ée incomp éhensamiausia (plg. Ba anauskienė, K upickai ė 2012: 4).
SIMONA VYNIAUTAITĖ
Ac a Linguis ica 194 Li huanica LXXV
Dans ce ains cas la ille es soulignée comme des e esaiches a mes de
non-comp éhension, peu -ê e e non- ojimo espace. En géné al sou en la ille considé ée
nona mines modèle de l'en i onnemen lingubines (plg. Vaicekauskienė 2014: 13). Ainsi
kaimo, kaip geog a inės aplinkos, ka ego ija. Įdomūs pas ebėjimai, kai eigiama,
con i me- -on qu'eux son plus aciles à comp end e d'au es a mes que d'au es
ada mies aux ep ésen an s zemai iquemen , ou plus aciles à app end e en géné al
d'au es langues. Cela peu se isse a ec des a miques e commun inès deg é de
pag indas y a aka ų aukš aičių kauniškių pa a mė, ski umai a p bend inės
di é ence de langue. Puisque les langues commun ines des langues e e esaiches a mes
assez g and. Bond ines langues pa essence au app end e comme d'au es linguiniques
sys èmes, donc aux pa eike s semble que e d'au es a mes beaucoup quelque chose de
plus acile à comp end e, si u es un u ilisa eu de o emen se dis inguan linguin codé.
Pa eikējs consciemmen ou inconsciemmen sépa e a m e bend iné langue comme deux
opposan s sys èmes linguis iques, pa exemple.: (44) Ka p adiejau su uok ė, kāpė a sakon ,
que ēk muoki ėis lie u iu bėnd ėnė kalba, nes kė ēp muokluo a ėi nesīk, kāpīs sakon ,
pa ašīs au ėš dėk an u ik ā d ēje us, no a ė iseksiejė p is nedikī ė, nieko nedingsi.
Reikiejė ismuok ė on ojė pa le, kāp je disu [apie éguliè e commun inée langue]. <…>.
Dėdėlē ī sunkē, zemai iou sans gala. No, ou dėdėlē lėng ā, ou dėdėlē sunkē. son o déjà, kāp
o žėnā, kāp ēk, jau ume jau dėdlē lėng ā, be jego o a nepagausi, ėskas būs a ėi,
pasakī ė, jego déjà exmuoks i, déjà se a dėdėlē sunkē. [Ž. V., ., 23 m., S.] (45) Ve iejaujo
ėš žemai iu kalbuos i lie u iu. Ka ās ī Mūsa žuodie, pa izdžiou, ī Vaka ū Lie u a, as ī
p īds, ėn ėi puslapelē ī , kam nuo s pa uodā ou dā kāp nuo s, nesop on žmuonis. No ė
paimi ė ėš e i i lie u iu langue. [A. R. Š., m., 70 m., S.] (46) Tou dėdlē skai au nege a dalīka,
dėdlē nege s dalīks, que di , nu pė muos classeses muoki ė žemai ėškā. Tas déjà dėdlē
nege s dalīks, uoks déjà nege s dalīks. <…>. Jego ou āka ismuoki umi nu pė muos
classeses zemai ėškā skai ī ė, ons ėsėškā nepaskai ī om [lie u iškai], anou sogadini, ons
lie o ėška kninga negalies bepaskai ī ė. <…>. Ons palėks kap é ėm au is. [V. N., ., 80 m., L.]
P ebėžiées e o s adap a i s e di iciles quand il au app end e une commune langues.
Elle es considé ée el un linguis ique code, qui doi ê e app is simplemen comme
é ange . Bend inė langue pe ce iama e comme ce code lingubinis, qui es u ilisé pou que
d'au es (nezemaičiai) comp as ų. Il n'y a aucun dou e que bend inée langue se a
comp as a, e e esaičių a mė ne pas oujou s (plg. (47) je jau ous amiausē ė
saugiausē okoudamuos bėnd ėnė, quoi bonne, ēp [G. J., m., 38 m., Y.]. Pou ce e aison le
non-comp éhension (peu -ê e pa ois e imaginé) de ien sou en essen ielle nebalnemen
a miquemen , de inimosi au pašneco o linguini code p iežas imi. Pab éçan a mes e
commun ines di é ingumu de la langue, a i me- -on que dans ce ains cas nécessi e de
adui e d'un code linguinien en au e. LKŽe (2008) eiksmažodis adu i a la signi ica ion
ʻ ienes langues ex e à élabo e ki a kalbaʼ (DLKŽe 2011 analogiška
S aipsniai / A icles 195
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
11 signi ica ion). Pa eikée a odama el ac ionmajodį p obablemen e a à l'esp i
deux sépa és linguines sys èmes. Pa iculiè emen g ande di é ence éme gea en
46 exempledy. Bien que di ec emen ne se dise pas que les e esaiches a mė es
langue, cependan men is, que app enan les en an s žemai iquemen , ils nebemokės
bend ines langues no ammen li e (apie con e sa ion nežsimenama. Puisque
liau – i o eikia moky is la inan įgūdžius, skai ymas sup an amas kaip a
aupa a an app iss ama pa le , e li e ės i is, où peu ê e ai ée nepa aisoma
žala. Kažkiek in luence elle opinion a aisemblablemen e ce que, éc i an
žemai iquemen , di è e ce ains éc i s12) émoigne ou e une langue des codes
ski ingi ude. Pa eikėjo pasąmonée les deux codes linguis iques pe ce ien comme
deux sépa és lingubinés sys èmes. Kyla associa iona ion a ec é imum, ca el
mokėjimas šiuo a eju jau eda į kul ū ų ski umus, au inę di e enciaciją. Tai
homme comp enus déjà comme ep ésen an d'une au e na ion. La langue
nep éhigne a ian e, quand non pas a mės ne a ojimas, mais ses o mes de
consomma ion é endues sépa e les humains de ses p op es (plg. a mės
ne a ojimą bend uomenėje). Le illage, plus comme ca égo ies sociales, e non pas
spa ies géog aphiques, concep es égalemen possible. P. Kalniaus a i man ,
quelque peu di è e le men alin ype, son yškumas en e žemaičių, i an dans le
illage e dans la ille (2007: 108). Néanmoins, il es p obable que pa eikėjai n'aien
choisi ce e ca ac é isa ion p écisémen en aison de l'in e ac ion a ec socialumu
pou des daik a a džių kaimie is, kaimas associa iona ion a ec un ce ain menkinim.
Daik a a dis kaimas comp as inis comme ʻp asčiokas, neišmanėlis, k ailys, mulkis,
ne isp o is, bukap o is, ne ikėlis, ne ykėlis, žioplysʼ (Lie u ių ža gono bazė.
P incipales données 2010: 88), bien que ni le ocodyne des e es du No d (Vanagienė 2014: 247), ni au e dans les dic ionnai es (DLKŽe; LKŽe) ne soien conno ées aucune conno a ion néga i e.
En géné al la majo i é des eme cia eu s ne linquaien a minée langue de liens
a ec social ou géog aphique kaimie iškumu (impo bu, que du choisis ce e
déc é ionmen es seulemen po une médiu ines e jeunniè es géné a ion
ep ésen ée, aie donc jeunnie s âge in o man s elle in e connexion assez
inaccep able), ce qui signi ie que a minée con e sa ion esponden es
comp ennen comme complè emen possible, même habi uel e dans les illes.
C'es une assez nou elle, non adi ionnelle app oche, mon an la i ibindé de
a mie, e non sépa é- -il dans les illages: (48) Mais p qui ici ce kaimie is?
Kaimie is peu ê eée ė Aukš ai ijuo [V. B., m., 44 m., Y.]. Dans ce cas
ca ac é isa ion enco e g u inam a ec conc è emen ( esponden ei gim uoju)
égion Žemai ija, donc pose une éac ion néga i e. A i mée que pa eikėjai
a mės ne lien pas a ec menkumu ou au es néga i s suje s. Ages. Seulemen
ois sykius a miquemen pa lan homme iden i ia in a ec senio aguium. C'es
l'un du adi ionnel pa eikėjo no ion des ê emen s selon NORMo c i è es
(Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014b: 32). E main enan sou en p é au la endance à lie le alminemen à des pe sonnes âgées. La plus g ande p obabili é que 12 Plus la ge oi Gi denis, Pab ėža 1998.
SIMONA VYNIAUTAITĖ
196 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV p écisémen la géné a ion plus âgée bien maî ise la
a mę, conse an use plus ses ca ac é is iques. Néanmoins ce e desc ip ion choisie
es a e ( indiquéjį po une de ous les ois ep ésen an s de), ce qui indique la plupa des
pa eikėjų sąsiėje é an un au e samp a ą. Pa exemple: (49) Tėisē š ėisē pasakīsio
pa mi sonès jeunesims okoujės žemai ėškā. [V. M., ., 31 m., S.] (50) Vākā ī dėdesnė
žemai ē negu ie ā, negu, pa izdžiou, aš so žmuono. [D. V., ., 51 ans, Š.]
(51) Vėsė okoujės poikiausē: ė uokėi, ė plus pe i e, ė dėdesnė. [Ž. V., ., 23 m., S.] les gens
Ta mės a ojimas apa inamas su į ai ių ka ų a s o ais, ski ingo amžiaus
comp ennen és comme galan s pa le e pa lan s a miquemen . À la ois cela p ou e la
i ybingueu a mie. Samp a ą aussi con i me aien la langue dans di e s sphè es de
consomma ion, quand seulemen dans ce ains cas il es possible considé e ois in luence
pa cou an le langbinį codé, analyse. Reikšminga e le ai que la plupa des pa eikėjų son
âgés d'âge, cependan ne pense, que a mes paiemen , consomma ion sie inas a ec âgni
agjium. Ils ne enden pas ès à sépa e les ois e à ésum ine la consomma ion de la
langue de quelque g oupe d'âge, seulemen pa ois ça e e ien à l'esp i . Il y a de
l'app oche, où la jeune géné a ion es considé ée meilleu es a mes moko e que idu inė
(plg. 50 ci a ą). Dans d'au es cas, quand dans jaunesnę ois l'on ega de c i iquemen ou
ema qué leu neno a pa le a miquemen , pami šimas, simul anémen un changemen
isible e posi i , appa aissan en acqué an des expé iences, en s'écoulan le emps: (52)
Labē plaila que pa ažia ė ākā mūsa ėšiaus mies elėmu nebokie ė sa a ie ū a mies, uo
p aded šnekie ė li e a ū ėnė kalbo. š ėk ūju as bėn muni dėdėlē e zėn. nemaluonē ėš
ėk ūju klausī ėis, no īpač pu pė ma, on a ku sa, paskou iel a ė s ligu i žemai ius, déjà
commence sop as ė, que niex ėš anū nejouksės amė mies ė, que anėi nemuoku ėis
li e a ū ėnė oko kalbo. [V. Ž., m., 55 m., Y.] (53) Dabā déjà kažkāp ī , ma ī , uoks omžios ou
qui, ma ī ėis, que ēk b ungin ė sa langue, mon a uoda, que ė omžios da a sa a, que ēk
b ungin ė sa langue. [A. T., d., 75 ans, Y.]
Un cas sei océe, sug įž ama dans zemai iškąją iden i é e langue, e un au e ce e iden i é
įgyjama. On peu discu e su le jeune homme comme che chan , ne dis inguan pas des aleu s,
comme besi o ma ionnan e pe sonnali é, où le usage e la signi ica ion du e me peu en s y e de
pame imo, g įžimo ou a adimo de nou eau (plg. sužemai ėjimo cas, 27 ci a a). Ainsi se ai possible
pa le seulemen de la empo ai e langue e e ou apa ybine an iiniciació. En géné al plus ieux âge
es enco e comp is comme le emps de pe cep ion des é i ables aleu s dans ce cas la langue née 13.
13 Plg. eas e n e sou h-eas e n ilniškių ka ų di é en s ep ésen an s de la a o abili é aux
a mėms, ou ąjį p es ižą, quand il le démon e la jeunesse, e non médiu inė e su ou la
géné a ion plus âgée (U bana ičienė 2014: 72).

S aipsniai / A icles 197
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
Éduca ion. Une ois un homme, pa lan a miquemen , déc i comme menkai édu is. Dans
ce cas, l'in luence du peu d'ins uc ion à l'usage de a mes peu ê e expliquée
deuxjopai: 1) le consomma eu de a mes ne sai pas bien pa le bend ine langue, donc
pa le a miquemen ; 2) le u ilisa eu de a mes bien maî é commun inée langue,
cependan en aison d'un ce ain cul u ali é, in elligence manqueos pa le a miquemen .
Dans ce ains cas, plus bas ni eau d'ins uc ion es considé éi commeune signi ica i e
socioling is ine a iable negu en i onnemen ka ( illages ille) (ž . Al onze i 2015: 26). La
discussion es de sa oi aimen l'éduca ion14 a une in luence su l'app oche. D'une
pa , assez habi uel de pense que d'un plus bas éduquemen homme mieux maî ise a
a mę, cependan l'app oche en elle, en a miquemen pa lan jį ne se a pas oujou s
p es ižiškas. Cela on con i més e le p oje scien i ique Kalbų a ojimas i au inė
apa ybė Lie u os mies uose15, où les gens de lkesnes éduca ions ès ne
nesu eikšmino leu s šaknų, a mės, kalbos (Kliukienė 2010: 97). D'au e pa , on s'a end à
ce qu'une pe sonne plus éduquée app écie ex êmemen bien la a minée langue16, bien
e plus sou en u ilisan bend inée, peu -ê e déjà moins main enu des
ca ac é is iques ca ac é is iques de la a me (plg. no s didokues dans les illes
popula ion e hnié s uc u e e mix i, elles y u ilisen aussi des a mies, lian cela a ec
plus hau ni eau d'éduque de popula ion (Ba anauskienė, K upickai ė 2012: 22). Néanmoins
n'exis e pas une seule ne es endance, donc e menkesne éduquance peu ê e liée
a ec une ès posi i e a i ude e s a mę, e plus seulemen a ec la commun ines
langue enan p es ižiška. Puisqu ė a un el éponse ( ieniè e géné a ion de
ep ésen an ), p esque ous les eme cia eu s a mė ne associe pas a ec le ni eau
d'éduca ion. Cela signi ie que aussi bien bemolklis homme, que ayan d'excellen s
éduca ions peu en égalemen paye e pa le a miquemen (plg.: (54) Aplink mumis a
ici amė k aš ė ī beaucoup žemai iu ė gal bū ė, a onse ė ėsus ėšsėla ėnėmus pa ius
aukš ia, bū ė pasiekės sa a p o esinie s i ie aukš umū ė ons oko galu ėis ik žemai ė
mui iš dalies bū ų galima sup as i da ieną apibūdinimą – ai p o ingas žmogus.
[G. J., m., 38 m., Y.].].]). Comme con ep iešą nešsila iniTa mės consomma ion es lié a ec
in elligen , sageigu compo emen u. C'es comme le meilleu choix, consciemmen
pe cep u du p op e humain. Peu ê e on pense que en u ilisan commun inée langue, on
se compo e déjà pas si in elligemmen ou ou k ailai. P o ingume oujou s ès
app écié humain aožas, siekiamybė, a ê e in elligingam, mon e , que el es, dans ce
cas possible pa lan a miquemen . Ainsi a minis pa le issage comp enai pas comme
énèb es, k ailume signe, mais, au con ai e, sagesse.
14 Pou l'éduca ion des p op es eme cie s oi in oduc ion. 15 Ti a
seulemen dans les g andes illes li huaniennes: Vlniuje, Kaunè, Klapėdoje
16 Ypač eigiamas a mės e inimas būdingas šiau ės žemaičiams k e ingiškiams, u in iems
supé ieu celui ou supé ieu celui édu inemen (Lubienė, Pakalniškienė 2015: 108).
SIMONA VYNIAUTAITĖ
198 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
Apibend inan galima saky i, kad kaimie iškumas labiausiai sie inas su išsis-
ky imu des au es (social, qui a sou en une nuance néga i e, ou géog aphique,
accen uan la di é ence de la ille). Amžius considé éi ine peu d'in luence ayan
un élémen ou, au con ai e, de ce ains changemen s (habi uellemen posi i s)
ac eu . Le ni eau d'éduca ion e la a mie in e ace c ée bon moko mau ais
moko , in elligen k ails, cul u ing noncul u ing con ep iešas / /.
3. IŠVADOS
Skuõdo apylinques e esaiches kalbines disposi ions déc i end in inas ina io
modelio ep ésen diniais, o ma ančiais idealo, neiš engiamybės, limi o umo
plo mes. Ta mès, a miquemen pa lan le humain iden i ica ion a ec idealo
plo mės dėmenimis (paga ba, pa io izmu, adicija) lemme a mes impo ance à
son consomma eu , i an ingume, ęs inum. A o a ion plo mei es e des
p op es gens un choix conscien . Ta mės liaison a ec espec ba, choisie
p incipalemen ois, sie inas a ec p es ižu. Dansmiquemen pa le pou an , mais ne
pa lan pas les gens ega den assez néga i emen . Ac ualisée sa ass e im
con ep iecha, ca a mes, considé ées p incipal code linguis ique, non ojimas
memb e de la communau é sépa e du sys ème habi uel de la communau é
adi ionnelle, e , au con ai e, pa le isme a miquemen indique appa enance à la
communau é. Bend oomeninį yšį pag indžia i a mės sąsaja a ec pa io izmu,
quand a mė comp endue comme žemai iškumo, žemai iškosios sa imonės
į odymas. Ce e app oche ie ine a ec la no ion de langue ma e nelle, au ine
sa imone, ca 39 (68%) pa eikėjai on indiqué esą žemaičiai (o ialioji au ybė
lie u ių). Le oisième démen o adi ion, cons i uan une souche en e passé,
p ésen e a eni , di é en es ois, es é idemmen une é é ence de con inui é.
Le pa le es linguis iquemen considé éy ine adicine egsena, qui signi ica i eau e que mode nnybę (en ce cas bend ines langue usage). Ga de la T adi ion signi ie appa enance
sa iems, o jos sulaužymas sup an amas kaip neigiamas dalykas.
Neiš ingiamybės plo mės dėmenys (įp a imas, aplinka, p igimimas) e lè e des
neu es, neidealizuée a mės é alua ion isudinį. Le choix d'Indi ide a moins (ou du
ou n'a) in luence, con ai emen que l'idéal à sphè e, celle des hommes qui la
composen . Impo biu es considé é habi ua is, pou lequel a mė comp endue
comme y aujan , p incipale langue. Cela con i me e la no ion de langue na e […] la
majo i é des pa eikėjų (43; 75 p oc.) gim ąja langue du emps e žemaičių a mę.
Ta miquemen pa lan homme es associé a ec l'en ance, b endissemen pé iode,
kalba. Iš yškėja ne ik šeimos (su jos na iais bend aujama a miškai), p i ačio-
g andissan danskiepy a sios espaces, mais e publique espaces en ée, géog aphis
eiksnys. A spindima eali kalbinė si ua ion poin ses, ca p é au di e sesas e is
a minis communica ion, cependan bend inė pa le dans ce ains end oi s,
A icles A icles a icles 199 /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
si ua ions es aussi considé ée accep able, a o ina. Donc en géné al
en i onnemen considé y ina a o ankia a miniam pa lėjimui e pe. Ta mės sąsija
a ec na u nime exp ime exp ime a ališkumą e inconnamumu. L'impossibili é de
pakei imas – šiuo a eju bend inės kalbos a ojimas – „poniškumo“ ženklas.
emplace a minium code sou en comp is e comme simplici é, since dume, e
Ribo um plo mė sie ina a ec de els dėmenimis (kaimie iškumu, amžiumi, é ila inimu),
qui a mę e son u ilisa ion supp simpli ien , iboja, peu en dé e min i e a mės
nepa auklumą, sa nonpe spek i i é. Kaimie iškumo dėmenį peu ê e comp is
comme une conc è e ca égo ie géog aphique ou sociale. Dans ce ains cas la ille es
soulignée comme a mes non-comp éhension, non- ojimo espace, donc
non-comp éhension (peu -ê e pa ois e imaginé) de ien sou en esmine
nealbemen a miquemen , de inimosi à pašneko o linguini code p iežas imi. Il ne ai
aucun dou e que bend iné langue se a comp as a, e e esaičių a mė ne pas
oujou s. Pa eikėjai consciencieusemen ou insąconscien emen sépa e a mę e
e d ės, samp a a aip pa y a galima. Šiuo a eju a mė bū ų sie ina su am i-
commun inée langue comme deux opposés linguines sys èmes. Coimo, plus comme des
ca égo ies sociales, e non géog aphées k u menkinimu. L'in e connexion de Ta mės
a ec le social ou géog aphique kaimie iškumu le plus inaccep able aux in o man s de
plus jeune âge, ce qui signi ie que a minį kalbėjimą épondan es comp ennen
comme complè emen possible, habi uelle dans di e ses géog aphées e socialisées
espa ées. Ta mée usage iden i icé a ec di é en s ois ep ésen an s, di é en
âge les gens é alués comme galin ys pa le e pa lan s a miquemen . Dans un cas
senio amžius es pe çu comme é i ableis a mes consomma ion aleu
comp éhensionsa a psnis, un au e jaunenio i ca e es considé ée ge esne
a mes moko e. Reikšminga, que la plupa des eme cia eu s son senio s d'âge,
cependan ne pense, que a mė sié ine a ec senio s d'âge. Nelinks ama ès
sépa i i ois e ésend in i quelle que soi g oupe âge a mie de consomma ion.
L'Age es considé é des changemen s posi i s, appa aissan acqué an expé ience,
à un ce ain in e alle de emps, ac eu , quand pami š a, pames a a mė, sa
consomma ion e aleu peu g įž i ou ê e a as a de nou eau. Ta mės sie i a ec
éduquemen , pa iculiè emen menku, n'ens ama. Il n'exis e pas d'une o e endance, donc e menkesne éduquance peu ê e associé a ec une ès posi i e a i ude e s a mę, e supé ieu seulemen a ec la ga de de la langue commun ines p es ižiška ou a i kščiai.
LITERATŪRA
Al onze i Gio anna 2015: Age- ela ed Va ia ion in Code-swi ching be ween I a-
lian and he Sicilian Dialec . – A hens Jou nal o Philology 2(1), 21–34. P ieiga pe in-
e ne ą h p://www.a hensjou nals.g /philology/2015-2-1-2-Al onze i.pd .
SIMONA VYNIAUTAITĖ
200 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
Aliūkai ė Dai a 2011: Kul ū inės y imų schemos geoling is ikos pa adigmoje: dėl
kai ku ių socioling is inės anke os klausimų. – Valoda 21, 11–17.
Aliūkai ė Dai a 2013a: Ho izon alusis i e ikalusis kalbos kon inuumo skaidu-
mas: XXI amžiaus kalbėjimo a ian ai pap as ojo kalbos e in ojo požiū iu. – Taiko-
moji kalbo y a 2. P ieiga pe in e ne ą h p:// aikomojikalbo y a.l .azalija.se e iai.l /
l /2013/03/ho inzon alusis-i - e ikalusis-kalbos-kon inuumo-skaidumas-xxi-amzi-
aus-kalbejimo- a ian ai-pap as ojo-kalbos- e in ojo-poziu iu.
Aliūkai ė Dai a 2013b: Kalbos a ian iškumas paauglių akimis: ly ies kin ama-
sis. – Ac a Linguis ica Li huanica 69, 219–268.
Aliūkai ė Dai a, Rima Bakšienė, Ju gi a Ja osla ienė i k . 2014: Punk-
ų inklo ankis geoling is inės ski ies aukš aičiai : žemaičiai požiū iu. – XXI a. p a-
džios lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai),
sud. D. Mikulėnienė, V. Meiliūnai ė, žemėlapius pa engė V. Čeponis. Vilnius: B iedis,
129–196.
Aliūkai ė Dai a, Danguolė Mikulėnienė 2014a: Geolek ų i egioninių dia-
lek ų o ma imosi ypa umai Lie u oje. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis
i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. D. Mikulėnienė, V. Meiliū-
nai ė, žemėlapius pa engė V. Čeponis. Vilnius: B iedis, 257–262.
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2014b: Geoling is ika: ideologija,
eo ija i me odai. Pag indinės są okos. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis
i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. D. Mikulėnienė, V. Meiliū-
nai ė, žemėlapius pa engė V. Čeponis. Vilnius: B iedis, 29–47.
Aue Pe e 2011: Dialec s. s anda d: a ypology o scena ios in Eu ope. – The lan-
guages and linguis ics o Eu ope. A comp ehensi e guide, ed. by B. Ko mann and J. an
de Auwe a. Be lin: Mou on de G uy e , 485–500.
Ba anauskienė Vik o ija, K upickai ė Do ilė 2012: Lie u os mies ų gy-
en ojų a minės egioninės sa imonės ypa umai (socioling is inio y imo duome-
nimis). – Taikomoji kalbo y a 1. P ieiga pe in e ne ą h p:// aikomojikalbo y a.l /
l /2012/10/lie u os-mies u-gy en oju- a mines- egionines-sa imones-ypa umai-so-
cioling is inio- y imo-duomenimis.
Bliumas Remigijus 2000: Aukš aičių i žemaičių e ninės p iklausomybės de e -
minuo ų psichinių eiškinių sa i umai. – E niškumo s udijos: eo iniai samp o a imai i
empi iniai y imai. Vilnius: Eug imas, 53–64.
Čepai ienė Auksuolė 2001: A gai inan e ninį apa umą: indi idas, simbolis, ie-
a. – Lie u os e nologija: socialinės an opologijos i e nologijos s udijos 1(10), 167–198.