176 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
SIMONA VYNIAUTAITĖ
Ins i u o de lenguas Lie u ių
Mokslinių in es igaciones di ecciones: geoling is ica,
dialec ologija, socioling is ica.
SKUODO APYLINKI
ZEMAIČI KALBINS
NUTSTATOS
Language A i udes o Samogi ians
in Skuodas Dis ic
ANOTACIÓN el
A ículos analizados en Skuõdo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os na i osios a mės y
a miakalbių žmonių į e inimas. Análisis se aplica desc end ido ina is modelis, e elando
di e en es plo mes de e aluación a mės idealo, neiš eniamybės, limi o umo. Mues anadas
a mės alo aciones y ma móse lengua concep os, psicológico peculia idad posibles juicios.
ESMINIAI VOODŽIAI: šiau ės zemaičiai elšiškiai, kalbinės nuos a os, a mė, bend inė
kalba, sa imonė.
ANNOTATION
The a icle analyzes he language a i udes o Samogi ians in Skuodas dis ic , namely he
na i e dialec s and he e alua ion o people speaking a dialec . The b oad-b ush inomial
model is applied in he analysis which helps o un eil di e en dimensions o dialec
e alua ion, such as ideal, ine i abili y, limi a ion. The analysis p esen s he concep ions o
dialec e alua ion and na i e language as well as he possible connec ions o psychological
dis inc ion.
KEYWORDS: No he n Samogi ians o Telšiai, language a i udes, dialec ,
s anda d language, sel -awa eness.
A ículos A icles 177 /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
1. ĮVADAS
El signi icado de Te minos en el mundo ac ual, sociedad puede se pe cibiada muy a iopamen e.
La a i mación de que a mė es iqueza, alo ybė, una pa e, pa ece (a odė) de sí mismo
en endible y di ícilmen e nuginčy ina cosa, pe o o a pa e, no siemp e y no a odos. XXI a.,
como cons an emen e can i icados mode nnių ecnologías, globalizació e ame ía, al ybių y
en oques di e si o é, sus cambios se con ie e en obses ebinančiu enominiu. Pa a in luencia
iene an o ex e nos ac o es, an o cie os de la sociedad psicologías, behagsenos cambios.
El hecho que kin a y habla odas sus a mainas. Ta mių paki imai (į ykę bei yks an ys) ne e ai
a o a miniai da iniai (geolek ai, egiolek ai), neg yna, ne ik a a minė kalba o bend inės kalbos
do blogybė – i didesnė negu bend inės kalbos ki imas, o yškėjan ys naujieji
pokyčių laikimas p oceso na u alu, o de la ideología, pe spec i a de ambos p ocesos. Pone
šios blogybės pada inys. Ta mės pokyčių e inimas kaip ėjimas mi ies link,
én asis que la pe spec i a geoling is ina es op imis ina y ánimina ideología del desa ollo
p ipažinimas neiš engiamais, be ne pabaigą žyminčiais eiškiniais, susijęs su
(Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014b: 36). Ideologías c uce ey signi ica i o pe manece ( ik
p obablemen e y aún signi ican e) cues ión, cuán impo an e a mė a los consumido es
o dina ios, o en gene al ella impo an e en desa ollándose ki imui. Debido a es a azón
es udiando a mes cada ez con más ecuencia se conside a en el aspec o de disposiciones
lingüís icas (plg. Vaicekauskienė, Saus e de 2012; Kliukienė 2010; Ramonienė 2013), po que la
pe spec i a de los consumido es del lenguaje, la e aluación es un ac o signi ica i o e incluso
esencial (plg. Mikulėnienė 2015: 103), bas an e bien e lejando la si uación ac ual y lo que es a
si uación puede cibe en el u u o. La impo ancia de las disposiciones lingüís icas se islumb a
y hablando de la po encialidad de supe i encia ellas son uno de los ac o es, que asegu an la
i i i idad, con íns inum de a menes (Aliūkai ė, Bakšienė, Ja osla ienė y k . 2014: 130). En es e
caso disposiciones en endidas no solo como un cie o psicológico, sino ambién como uncioncinis
eiškinys. Ti i elegido Skuõdo k aš as, que es una de Žemai ija localidades, pe enecien es
egióno b anduoliu (plačiau ž . Pe ulis 2005: 168). Debido a es a azón los esiden es se
ca ac e iza bene o ísima zemai iškąja sa imone, glaudžiais sai ais en e iden idad y
na i idad luga . Impo an e y es lo que k aš as no es á pa ibio con aukš aičių a me sanki oje,
po la cual a mę debe ía a a se ya como pe einamąją. Po el con a io, Skuõdo dis i os, en
los cuales es yškėja cos ei o ie as i y los llamados elšiškių one inių, g ama icales
peculia idades c uzamien osis (Gi denis 2012: 13), conside á anse unas de los más
ep esen a i o lingüís ico codo1 sa ininkių ie as i e mės á ea (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014a:
262). Skuõdo, como 1 Podima asigna Skuõdo geolek ą smulkesnį a minį da inio, i iocien e
s ip ių adicinių šnek ų pag indu (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014a: 260).
SIMONA VYNIAUTAITĖ
178 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV muy bien man enikusio a minę lengua la
ciudad, s a us, con i ma y o os da os de in es igaciones2 178 Ac a Linguis ica
Li huanica LXXV Conside a, que sólido undamen o la minis des e k acho y
pe enencia al b anduoli de la egión Žemai ija iene in luencia no sólo a los
p opios habi an es mundièžiū ai o mane ae, sino y a las lingübinėms disposiciones.
1 PAV. Pun os
Obje i o, a eas, mé odos, ma e ial. El obje i o de es e a ículo išsiaišžmones. U ilizándose el p oyec o del
kin i, kaip Skuõdo apylinkių žemaičiai e ina gim ąją a mę i a miakalbius
Ins i u o de la Lengua Li uania 20102013 m. lle ados a cabo Šiuolaikiniai geoling is ikos y imai Lie u oje:
op imización de pun os de ed y in e ac i ioji a minės in o macijos sklaida (plačiau ž . www. a mes.l )
da os (pa eik audio anke ės, 579), que se encuen an en el ins i u o de la lengua Li uania Ke Viñja ie ės (je
Sklia, 13), Sėdė, Šá kės (30), Yūkės (je Pãluknės, 38), Mokios (40) (j. 1). Residen es. Im į cons i uye mayo es (41;
a chy e. Apklaus i Lie u ių kalbos a laso punk ų, p iklausančių Skuõdo k aš-
72 po cien o), mediu ías (10; 17,5 po cien o) y Según disposiciones del p oyec o jaunesniąja gene ación se
conside an pe sonas has a 30 m., mediu ine 3149 m., mayo es 50 m. y mayo es. La educación de los
p esen ado es es bas an e a iada: inicial (16; 27%), al o (14; 25%), sin e mina medio (10; 18%), al oesnís (7;
jaunesniosios (6; 10,5 p oc.) ka ų esponden ai, iš ku ių 45 mo e ys i 12 y ų.
12%), p o esional (6; 11%), medio (4; 7%). Dado que se u iliza odo el ma e ial ecopilado de los pun os, el núme o
de apo ado es en é minos de edad, sexo, educación no es uni o me. En algunos casos conside s oma es os
2 P oyec os Kalbų a ojimas i au inė apa ybė Lie u os mies uose y Socioling is inis Lie u os žemėlapis:
mies ai i mies eliai (ž . Mies ai i kalbos 2. Socioling is inis Lie u os žemėlapis), e nologo Pe o
socioling is inių kin amųjų į akos galimybė. Es espe able que bajo di e en es imi aciones, y los esul ados
pod ían se di e en es. Siekian išanaliza a mės alo aciones y discu i posibles in e conecciones con
mo osios lengua concep a, u ilizaamasi desc ipomuoju analí ico y in e p e ación mé odosis, emiamasi
e nologijos, e nopsichologijos da os de in es igaciones.
In es igación de Kalniaus (2012: 331332).
A ículos 179 A icle /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
2.MS VALUATION
Poziū is en a mę un signi ica i o aspec o. Se sub aya que cambia no sólo las
diálogos, sino ambién la ac i ud en el a minį discu są (Aliūkai ė 2011: 11). Debido a
es o e minos alo puede se pe cibido di e en e negu an e io men e (pa y
Misalnya, so ie mečiu). Uno de las a ian es, cuando los p esen ado es
di ec amen e alo a on a mę exp esando su opinión o obse ó, accen a o, qué
suelen piensan o os, qué opinión se haya o mado. O a posibilidad decidi , qué
en oque a la a mia, es no la p opia a mia di ec a alo ación, sino opinión sob e
a mialmen e hablando homb e. Se c ee que el igo ingumb e del código lingüino,
la azón de supe i encia más con iimamen e puede e ela asociaciones con él
us ojancios habedo es que el p opio código alo aciones (Ramonienė 2013: 7), en
o as palab as, signi ica i as nesąmoningosios disposiciones. Sin emba go, como
sos iene Dai a Aliūkai ė, aún más exi oso modelo es, cuando se es udian y consciousingosas, y noąmoningosas disposiciones (2013b: 224).
Enque es3 ue on dados algunas posibles desc ipciones de homb e a mi icamen e
hablancio: kaimie is, menkai educ inés, anciano de edad, espbian na i ąją a mę,
io iškai nusi eikęs. Pa eikėjai aip pa nu odė i ki okius a ian us, apibūdinan-
čius a miškai kalban įjį. Kai ku ie esponden ai išsakė po kelis apibūdinimus,
pa odėl dados las espues as, y no núme o esponden ų. Dado que suje os (como y
en gene al población en los pun os analizados) no hay muchos, el núme o de
espues as no es pequeño. Pone en e idencia que a ms nepasida o menos, si ella
i iybinga en uno, y no, po ejemplo, en seis (čia elegi condiginamen e núme os)
pun os. Geoling is inė e ė, ski čių eikšmė pe manece la misma (Aliūkai ė,
Ja osla ienė i k . 2014: 182). Galima eig i, jog požiū io aip pa nepasida o
Bakšienė, menos, si di e encia él decla ando pe sonas y espues as núme o. Las
p incipales y posibles endencias en esencia se e lejan. Ta mialmen e hablan io
humano Desc ipciones y sus núme o dados 1 ablėje. Nu ody a, cuán o hay
espues as de las eces mayo es (V ), mediu inas (Vd), jaunesniosas (J) pa eikėjų.
3 Pa yzdį é. h p://www. a mes.l /index_meniu.php?id=5
SIMONA VYNIAUTAITĖ
180 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
De es as desc ipciones se sob esalen es p incipales imágenes de la mia,
que o man di e en es plo mes: Idealas
Inisie iamidad
Ribo umas
Apibúdinimos a ibución a plo mėms no no es neginčy inas, él más condicional,
dependian e de la in e p e ación. Es e es un cie o esumidido ina is modelis4, al
cual se puede basa analizando la comp ensión y alo de la lengua de los
consumido es. 1 LENTEL. Poziú is en a mialmen e hablando homb e de
Apagúdinimo
Ge bian is la a mę na al
Taip
Pa ió icamen e
acos a és
Kaimie is
Taip c ecido
Vy esnio amžiaus
Real zemai is Taip p igimés
Žemai is
nosi iokés Besilaikando adiciones
G ynak aujis žemai is
O aip no puede
se O aip no puede habla
Menkai educado
In eligingas homb e
Reikia espb i su a mę
Reikia puoselė i su lengua
En ejecido en al en o no
Homb e, que ama su a mú
Núme o
de espues as
13 9 8 7 6 4 1 1 - 1 1 - 1 - 1 1 - 1 Vd 4
2 2 2 1 - 1 1 - - 1 - - - - 1 - J2 2 2 1 1 -
- - - - - 1 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Iš
iso 19 13 12 10 853221111111111
Po cen ai 23 15 14 12 10 642211111111 P opo ciones de la can idad de dine o que se u iliza pa a inancia el p oyec o
2.1. Ta mė ideal Šią plo mę o man el espe o, el pa io ismo y la adición. Ta mės, a miškai
hablan io humano iden i icacion con ales es imenimis lemia o puede 4 Jį se ía posible a a con
uni e salias es uc u a simbolica del á bol del Mundo modelo, įsemiñančiu Pasaulio da ną, a ką
(plačiau ž . Čepienė 2014: 57). De esencia y aquí exis iendo las pa es o man, puede deci se,
lingüís icas disposiciones ha ną, po que e leja odos es (sąlygiškas) plo mes: posi i a
(idealo), neu alią (neiš engiamybės) y nega i a ( ibo umo). El hecho de que noegisis uoja en
odos los ámbi os de consumo, aún no signi ica a mės (is)desapa ición o ex emadamen e
ien ik idealo plo mė, . y. šiuo a eju nė a ik eigiamo požiū io į a mę i šim ap ocen inio jos
malos si uaciones.

S aipsniai / A icles 181
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
dem i impo ancia de a mės a su consumido , i alybingumu, ęs inumú. En
cie o sen ido a s o a imas plo mei es y mis p opias pe sonas conscien e
elección. Debido a es as azones dėmenis puede pe cibi se como o ma ancios
bas an e pe ec o o ce cano idealmen e modelo.
Respec o. La mayo pa e de eces (19) pa eikėjai a mialmen e hablan e homb e de
ca ac e izado como espbian e a mę. Respe o p opia a me, la au o idad a mie en
esencia se conside a p es ijíškumu (Kliukienė 2014: 7). Así, aunque di ec amen e no se dice,
sin emba go se des aca que a mė es conside ada muy p es ijíška5. Es a desc ipción más
ecuen emen e mencionado aún y de o os ep esen an es de pun os de ie as del no e
(plg. Pab ėža 2013: 5). El espe o se conside a impo an e al ybe, gene almen e espe an
muy signi ica i as cosas. Se puede a i ma que incluso y manando a mę p esen e no isu
la ap opiada usa , es e ine sen ido nelabai g ažią, ją haylo alo a , p eciin i, plg.: (1) žėnā, a
lie u iu kalba a ya uoki eik kāpin , uo, žėnā, a žemai iu kalba dėdlē š aka ī , pe o nos ana
ge a ė ėik ī [K. M., m., 79 m., V6.] Aunque en es e caso escla ece gene iné de lengua como
p es ijíiske e co e lingüino, sin emba go a mė se conside a psicológicamen e más
ce cano, mejo u co e lingüinio. Homb e, hablándose a micialmen e, ambién se uel e digno
de espe o y, con a iamen e, en galinčius habla a miškai, pe o nekalbančius o
užmi šusius a mę gen e se mi a bas an e nega i amen e: (2) Tuoks kap išpoikėms a uoda.
Pa ažiou a žemai is kuoks s udėn s ėš Vėlniaus, Kauna, ya so sa ėškēs ya empieza
šnekie ė a li e a ū ėška kalba ė , žėnuok, mon nedėdėlē pa ink, kažkāp, aha, uoks
ėšdėdoms a uoda d elk ėš anuo. [L. Š., m., 52 m., Y.] (3) Ka ēp pasėklausā žmuogos, ka o žėnā,
ka ons gal zemai ėškā šnekie ė ė nešnek, a no mon ēp biški keis ā a uoda ėš ėk ūju,
po que jego ėšema ži iu esam, a galem ė šnekie ė zemai ėškā. [G. P., m., 24 a., M.]
(4) Mon e en dabā pėk oms, ī i pas mūsa, ko , sakīsio, ī mismo žemai is kaima
ėdu ie banda cambiis ė. <…>. Ta ī ėi as, ko o iene kė ēp okou ėis, ko o iene bėnd au-
ėis, be jego aš kaimė sosė ėksio – mon nesop on amā, mon ėš ėk ūju nesop on amā.
[D. Č., m., 45 a., K.]
(5) Ta qué ėn kė čious ai salgužiuosiu, es yo...? Joukas ėš kė s kė a paskiau. No ka ēp ī .
[J. J., m., 83 a., V.]
5
Giben ojos encues a mos ó que los e enaichos a mė Skuodè se conside a
p es igižiškiausia (Kliukienė 2014: 7). Pone én asis que un abie o p es ijas es eque ido pa a que
bend iné lengua (s anda iniai a ian ai) ue a conside ada símbolo del odo nacional (ž . Aue
2011: 486). En es e caso a mės p es ijas lemia o puede de e min i su man imien o au ís ica
pa e, . y. zemaičių, simboliu. Sin emba go, P. Kalniaus a i mación, en gene al mayo ía de odos
p es ižinę, nes bend inė kalba suku a aukš aičių a mės pag indu (2012: 322).
Žemai ija luga es de los ie asaičius conside o su a mę p esen e ne6 Lauž iniuose skliaus os
žius, ie o ė (Y. – Ylakiai , K. – Ke iai, L. – Lùknės, M. – Mósėdis, S. – Skuõdas, Š. – Šá kė,
indica ag adedo es inicialalas, ly is (m. muje , . homb e), amV. Vižañčiai).
SIMONA VYNIAUTAITĖ
182 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
(6) Jug ī aquí uokiū panieliu, ka uos ėšsėgal uo ė empieza šnekie ė bėnd ėnė kalbo
gī endami Žemai ijuo a joukas ėsė. <…>. Tėi meno , ka ėšgė s , a ėk ā ka joukas.
[G. L., m., 19 a., Y.]
(7) Jug ka p adie umi dabā ne ėš és e ne ėš uo p adie umi aukš ai ėškā okou ėis, ėsė
aplinkou sakī om, que aquí kap bal a a na a sė ada kažkuoki. [J. M., m., 72 m., V.] Mon
a uoda, no joukingā ėik iempo p agī enės kuokiuo Žemai ijuo o ko nuo s ė o
nebemuokie ė sa a gim uosės kalbuos, no i gi ēp... <...>. (8) No c eo, que puede zmė š é
sa a na uosés habbuos pa unos us mienesius o años, ės ėik a sembsi. [B. P., m., 18 a.,
K.]
No hablado se pe cibe e mialmen e como sobe bia, pasipū imo, queis umo apa iška. Tal
compo amien o p o oca enojo o iso. Pab ėž ina, que a ep esen an es de odas
gene a es o no es acep able. El código lingüís ico p incipal se conside a p ecisamen e
a mė, y su non ojimo a un miemb o de la comunidad como sepa aba, él esco e de el
habi ual adicional de la comunidad sis ema, i. i. se con ie e como no su o al menos o o
(ši concep o uni e salioje sa ass e imas opoziciji ocupa el luga in e pinę (Unuko ičius
2014: 192193). El signi icado de la lengua buscando (sa i)iden i icación, (ne)bu ias su p opio
es yškėjo y de 1999 m. lle usios encues as, po que zemaičių kalbos nemokėjimas žmogų
eliminaa iš žemaičių a po (Pakalniškis 2001: 207). El lenguaje se ía posible asemeja se
a i kš ines (en algunos casos y sa ano iškos) iniciaciones dėmeniu supi i exis iendo
kalbinę an iiniciació. Es o con i ma ían y P. Kalniaus desc i a si uación, cuando jo en
žemai ė a i mó noan i žemai ė, po que ya noekalban i žemai iškai (nekalbė i p adėjo
s udijuodama Klaipėdoje) (2012: 310). El kalbinis ísimien o en es e caso condiciona y
apa ybinio. Exis e y o a opinión, cuando a ku ol e habla a miškai, plg.: (9) Žmuogos
mės ne a ojimas sie inas su įp a imu a o i bend inę kalbą. Tokiu a eju sun-
ės ėik ou ons, kė ė nu ī a has a aka a šnek so sa a bėnd amuokslēs ė ip on ,
sa ai ė, mienesi, me us gī en ė ėskas [V. B., m., 44 m., Y.]. Se puede a i ma que es a
opinión exclusi a, po que suelen mi a se c í icamen e a a mės non e ojimien o en su
en o no. Impo an e ambién es que el en oque no es comple amen e adicales
espec o de la lengua comun inesa en cie os luga es, en si uaciones ella se conside a
acep able, a o ina (ž . 2 abelę).
Con espe o debe ía sie i y samp a á, que a mė es alo ybė, y no igno a iki ų
mo, šaipymosi a ki ų neigiamų eiškinių objek as. A si anda pas ebėjimų apie
(nezemaičių) pašaipas, zemaičių a mės no alidación, ej.: (10) Lie u iu kalba ein pu ėsa
Lie o a, uo žemai ėškā anėi ėn nemiegs dėdlē žemai iu, anėi īčiuojės ėšema žemui iu.
<…>. Juge ie bo a ėn ėskuo: ė dzūku, ė aukš ai iu, ė žemai iu ėš ėsuos Lie u uos
bo a. So ėsās lie o ėškā lioubam šnekie ė, ik ā že ī ė, puede zemai ėškā apa ecou ė.
mai ē sa a a pė, jau ka susi inksem, ēp lėng iau palėks, kad neb ēk lėižo ė belunks-
Pe o ya ik á su en eé, uo ēp ya, uo ka no ujau p adies žemai is kuku is ujau pa
p adies īčiuo ėis couldniejé. Ei, esos uokés, puok īpē uokėi ī , uokės madas, que ēk
A ículos A icles 183 /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
auk ė pa dun i, ė auk kė s kė a. ė us dzūkus auk pa dun i, ė us zemai ius
auk pa dun i p iekabiu a ond ėsėms, kas nuo . [V. G., ., 85 a., L.]
(11) Ē, zemai iu nieks nei e ėn, p adiek šnekie ė... Vuo aukš ai ems noink, que somos
zemai ē. <…>. Pe o, digo, aukš ai ē zemai iu nekėn , Jesús Ma ėjė, īpač Kauns ma ėjė. Ēk
o, digo, ma ėjė us edes. Žemai ėškā lioubam pa em ė, ėi s a ībininkā qué sakė e? Jo,
noso os dijimos, pe o, digo, us edes en ende án. Žemai ē, Jesús Ma ėjė! [M. R., ., 51 m.,
Sh.] (12) Žėnā, pe o ėš a ės ėšsėjouks ėsė, ka o ėn [Klaipėdoje] okousīs ēp žemai ėškā.
[K. M., m., 79 a., V.]
Es e en oque puede en ende se como excesi amen e sensiblea eacción, un poco exage ada
čiojimosi, neapykan os e inimą. Kalbos ski ingumas, a si andan is nesup a-
y imas p o oca ma a illbo o iso y quizás no necesa iamen e pik á (plg. mediancación
impo ancia a es e eo ipando, cuando o os a ibuidos asgos se en ienden como menosp ecio
(Go lieb 2006: 3). Sin emba go al ie aaichos sensibilm7 indica su a mės p eganamien o,
pašaipų ne ole a imą, po que a mė pe cep iama como muy impo an e asun o, ma oji lengua.
Aunque, según P. Kalniaus, puede se , que bu lymasis iene undamen o: <...> un cie o p esión
ie aaičių a mei con inúa pe maneciendo ella más ėmė ole a solo in elec ualia Li uania. La
eacción de los lingu is inos alš aičių (especialmen e más bajas de la sociedad capoksnių) se
puede deci , es poco cambiada žemai iškam kalbėjimui ellos siguen pe maneciendo no i in
ole an iški (2012: 321). Es p obable que la eacción nega i a e leje y an e io men e no
pa icula men e posi i a ac i ud hacia a mes, o, pa eikėjo palab as, en deci , es o es
simplemen e p iekabių ieškojimas. En gene al no a as eces pasaba que a ie asaichos mi ada
como a cuán demasiado e nocen iškus pe sonas au inas, kūl ū ines, his o inas, kalbines
sa as ies pe manen es yškin ojus. Mien aspues bajosaiños al c í ica pa ece bas an e
o auli, insigni ícase no alo ación, bu lymasis. Es o puede in e p e a se como una cie a
en en amien o, ensión de zauomazgą, pe o puede pe cibi se y como unos o os nepik ybinį
nesup a imą, di e encias cul u ales y egocija se que ellos exis ia XX a. y XXI a. a p incipios.
Simila es ie asaicios obse aciones sob e ellos y su a mės no aluación za ixada expedición
Skuõdo, Šiaulių y Pãne ėžio dis i os. Se alega, que con ap iecha en e ie asaicias y
al š aičių, de inie ian i zemai išką apa umą, es con ap iemas en o as Li uo ėse, eno mes
ciudades. Zemaičiai, su a mė pe cibiama ya no como pašaipų obje o, pe o pasidžiaugiama,
šos a p lenkų i lie u ių iesioginė analogija (plačiau ž . Čepai ienė 2001: 91).
Esama i p iešingos nuomonės, kad y a didelis Žemai ijos i žemaičių palaiky-
posi i amen e odo es o se e alúa: (13) nuo s ākā, ka ėš ažia a i Vėlnio muoki ėis, a dice, ka
pasakiau ėš 7 Psichologinis y imas pa odė, que zemaičiai en gene al es jau esni negu
aukš aičiai (Bliumas
2000: 59).
SIMONA VYNIAUTAITĖ
184 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV Žemai ėjės ėk ā uos ne Die as esi. No, a
uoks Žemai ėjės palaikīms ī ū uokiū, kažkāp ēp a paga bē [L. P., m., 44 m., M.]. No
se puede echaza asumpciones que mucho que depende no sólo de el concep o, lo que
es įžeidu, pašaipu, sino ambién de di e en es pe sonas expe iencias, sob e i en ų
si uaciones o en gene al polinkio įž elg i
eigiamus a neigiamus dalykus.
De los pa eikedo es espues as esc yskėjo y upu ėlį o o aspec o de espe o.
Pab ėžiamas p opio del homb e nusposición, po que él no simplemen e moka, puede
habla a miškai, pe o es o hace po espe o. Una ez mencionado muy pa ecidos
desc ipcionamien o hay que espe a su a mę. Apibúdinase no an o el consumido
a mia, pe o di ec amen e pasakoma, con i ma se que a mė es digna de espe o, es
cuidadoimas cosa. Aunque a micialmen e hablancio del homb e, la p opia a mie con
espec oba es la asocia ion más ecuen e de odos los desc i ú imos, sin emba go
posi i a y con a iamen e: (14) yo noanau, que habla ēkkāp kažbe b ė ipa ingā. Nē.
Kalba ī skė a iz eikš ė, no anā paga buos ēk, no... Aiškē, ū keiksmažuodžiu a ėk ā
ī , nadie nie ga bie anū a uo ė, pe o okou ėis a mėškā, que aš ge bio kalba,
kažkāp eidmainėškā skomb, nemanau [G. J., m., 38 m., Y.]. Se puede hace p esun aidó,
que habla ( a mė), su uso en es e caso deidealizuojamo, en endámonos como pu amen e
p ác ico ca ác e u ining eiškinys. Paga ba más sie ina con la cul u a de la lengua,
po ejemplo, keiksmažodžių ne a ojimu. Con alo esidades es echamen e
elacionada o a desc ipción homb e, aman es su a mę. Meilė, como y espe oba, es
ambién una de los mayo es aldibios, po lo que sus gua dando el homb e pe cibido
ex emadamen e posi i amen e. Toks habė ojas alo an e y p eciinan e a mę.
Pa io ismo. An as dėmuo, o mando idealiąją plo mę, es pa ió ico desi iquima. En o al hay
12 ales espues as. Hablamien o a mialmen e pe cibiamos como pa e del pa io ismo.
Va o i a mę signi ica jun o ama ė i, espb i su k aš ą, se decidyžusiam po él (i gim osios
kalbos) mucho hace , sac io is. Tal en oque sie inas con au ine sa imone, po que 39 (68%)
pa eikėjai indicó esą žemaičiai (o icioji au ybė lie u ių), ambién la mayo ía (43; 75%) gim ąja
kalba laiko i žemaičių a mę. Gim oji lengua pa eikėjų consciencia asociójase con pa io ismo,
po lo que es o a ima samp a ai, que habla una de las más impo an es pa es de la nación. Se
aleig ina que esencialmen e la lengua cons i uye comunidad (Ga e , Coupland, Williams 2003:
12), es un signo esencial de iden idad (Račiūnai ė-Vyčinienė 2014: iiden i icación y sepa ación de
los nežemaičiai el indicado más impo an e no el e i o io habi ado, no menama his o inė
223). Šį eiginį pa i ina i žemaičių si uacija: „daba iniams žemaičiams sa-
Žemai ija, sino o a lengua (dialek as) (Kalnius 2012: 405). En ambos casos p ecisamen e lengua
en endida como p incipal indicado de iden idad. T upu į o as opiniones se siguen en aún un
es udio en lengua pe cibiama e enocho caso como en segundo luga es ando y iden idad
ma can e el ac o , y más impo an e conside ado luga de nacimien o (Čepai ienė 2001: 190).
Es o, que la lengua se con ie e en un impo an e ac o pe cibi nacionalidad, al
in e elación es posible y código ampliamen e u ilizado. Tokí el paso al consumo a mia puede
a a y con la edžiu, cuando paūgėję niños ims habla a miškai. P igimas. Dos eces mencionado
A ículos A icles 191 /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
inna e. Ta mę usando homb e en es e caso pe cep iéndose ya naciendo adqui idós a minį
habla. En o as palab as, si es ás nacido a mialmen e šnekancejen e a amilia o y en o noca,
ine i ablemen e él mismo habėsi ambién ambién a miškai. / Tal ez desde el nacimien o el
homb e ya a si obligado habla a miosamen e, le así des inada. Es o cambia es casi
imposible, ya que el uso de a mė es igual neiš engiamybe a mė se conside a a ališku
eiškiniu. Así con el nacimien o adqui ido eškinys se pe cibe como noecin an e (palaší como
s a iškosios en o no caso). Po es a azón el ne ojimien o a mia pa ece comple amen e
incomp ensible e injus i icado, susci ando pasibinación (plg. 28, 19 ci a. Es a opinión sie ųsi con
po ez menė os ca ac e izadimien os de o a mane a no puede se y de o a mane a no
puede habla . Segundo dicho con más sucónk e ización, se indica habla. Una po una pa e, el
en oque pod ía apa ece bas an e adicalus, po que en a izado sólo la única a ian e del
habla a mė, y bend inė habla a si nep ipažįs ama, nosuokiama como posible y de ama. Si una
pe sona sabe a micialmen e, él así y obliga habla , en es e caso žemai is iene šnekė i
žemai iškai (plg. 16 ci a ą). Po o a pa e, eso no debe iese a a con adicalismo. Tales
pensamien os indican la habi ualidad de a mia (a i ma ya menė ą ac a sob e es o), su
pe cepción como lenguas na mosios. Noalización de o a mane a habla aún se puede en ende
y como di icul ad usa bend iné lengua, po que signi ica i amen e simplía, más ácil,
na u almen e habla gim ąja a me. No sólo más ácil, sino y since ši džiau, po que
p ecisamen e since ši dumą, sencillez (o al a de es as cuali icaciones) no eb pa eikėjai, ej.:
(28) Jau pa em ī pap as iau okou ėis, o nuošė diau okoujīs, pap as iau. O que ya es ás
demuokés lengua, ya kažkāp ės ėik ėi žuodē ligu no ėi žuodē, ligu a lengua no a lengua, ligu
al aks kažkuo. [Ž. V., ., 23 m., S.] (29) Aquí muokīkluo, pa izdžiou, so ākās, a aquí ka dė bo
so ākās, no según pedagogiką debe ía habla eglamen amen e lie u iškai. No be cink ė
ėskas, ė ākā pa is. kė ēp comienza bėnd au ė, ka žemai ėškā, po que anėi en e suės a
žemai ėškā okoujės. p adedi bėnd au ė, kė ēp ė so anās sosė a ė gali, neb ēk ba ėis,
nebie ū pīk iu. Jego ka as nuo s ėn p adiejé sios é ėn, pasakē kū nuo s upūžė žaliuoji,
ka au subinie dun is išdīg om a dā kas, no aš čia en e ki ko, ēp nesakau, no, pe o no kažkū
uokė pasakā žemai ėškā, ė as ožākska ons kap sa s žmuogos ī . [V. M., ., 31 m., S.] (30)
Tēp maluonē, maluonē, que izgi s i o kū nuo in ās ėi seimūnā, ka ās ėn ko ėns kė s ėn
žemai ėškā kū pasaka. Tēp ge ā on šė dėis uods ya o zemai is esi. A ba ėš ū a is u žėnā,
ka o žemai is, ēp mon ge ā on šė dėis. A is á, más kas nuo in ás, ėsė, no a, žemai is
ašī uos, a ėš Žemai ėjės, aquí mūsa žmuogos, mūsa žmuogos so uokio džiaugsmo. [D. Č., m.,
84 m., V.] (31) Žemai ėškā, ya puonėškā ne okoujemuos. [A. L., m., 87 a., L.]

SIMONA VYNIAUTAITĖ
192 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
(32) Kėik sólo ākš iuojo Muosiedie pu seniūnėjė, kė o nie ėn li e a ū ėškā, bėnd ėnė
kalbo nie okou ėis kāpok nemu eikin . Be eik nieks nemuok kāp eikin okou ėis, ik ās
s ėngas okou ėis, ė joukingā ka ās a uoda. Ta mejo okou omės zemai ėškā ė nebū o
joukingā. Pe o kou pada īsi, jmuogos nuo se é puonėšks. [A. Z., ., 59 m., M.] No sólo pačiam
es buena habla a miškai, pe o pasidžiaugiama y de o os lengua, especialmen e žemaičių,
i ian es no Žemai ijoje, o en gene al zinomų žmonių. Te minio habla del an ep iecha en es e
caso bend iné habla į a dijama como ca ac e ís ica, p i inkan i ponams poniška. Es a
concepción aices debiesen busca se en el pasado, po que algún iempo bend iné lengua
conside ada poniška, miesčioniška, pe o al mismo iempo en a izacion, que es a opinioné
en e zemaičių exis e y hoy (Kalnius 2012: 321), y, según A. Čepai ienės, al kalbinį poniškumą
debe ía incula se con his o icamen e i uojancios es e eo ipos sob e los li uanos on os
y polkų ponus (2001: 191). Así bend iné de la lengua asociación con ponais uel e bas an e
undada. Bend iné la lengua man enimien o poniškumo señallu con i mados desc úbiamén
mužikiška (33) jemai iu kalba ī aděnama neg aži kalba ya aquí ī nu sena mužėkėška, g ubi,
dėdlē g ubi [J. M. U., m., 71 m., Y.]], asignados a los bajos a me, que, en opinión de los
ag adecedo es a las pe sonas, es ca ac e ís ica de los simples, de los nuoši dios.
Neiš egiamybės plo mės dėmenys uel e indica cie os esenciales enominos:
acos umb imas → gim osios lengua concep o basados umas, aplinka → di e sosas e is
a mės consumo, p iginimas → nekin amumas.
2.3. Ta mė limi o um Es e plo mė sie ina con ales dėmenimis, que a mę y su
consumoim sup esimplican, iboja, įsp audžia en cie os ėmos. En es e caso
es o es kaimie iškumas, amžius, educa ima. Dėmenys puede de e min i y
a mės apa auklumą, su nope spec i idad.
Kaimie iškumas. Ta mialmen e hablando homb e 8 eces sie es con el pueblo. Šį que
dėmenį galima sup as i kaip konk ečią geog a inę a ba socialinę ka ego iją. Tai,
a miškai šneka los esiden es del pueblo, una pa e, lógica, po que di e encia el
campo y la ciudad espacios, la mane a de ida de las pe sonas. Se alega que el espacio
de las ciudades, ambién y lengbiné, más ápido y más b ilhan e mue e, ella
cons an emen e se econs uye, in luida po sociales, polí icas, económicas,
cul u ales acciones y co idianes p ác icas comunica i as (Ramonienė 2010: 279).
Debido a al in a iación, cons an e cambio, ca ac e ís ico a las ciudades, a mės
asociación con el pueblo uel e bas an e c eíble. Pa ys pa eikėjai no ó ski ingumą
a mės en los pueblos y en las ciudades: (34) Mies a žmuoniū kė uoki a kalba, kaimie iu ī uoki g obesnė. [B. B., m., 82 a., V.]
A ículos A icles 193 /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
(35) ad, digo, so kaima žmuonims pasėšneki, i gi noso os ya aquí, miesčiuonis, somos biški
a sėlėkė. [A. R. Š., m., 70 m., S.]
(36) Jug senėjē žmuonis a, dabā biškilieli a lengua kei as, o kaimūs, ko uolėi gī en, anėi
dā ėš ėk ūju ė ebkalb ou, eb okoujės ėksliau ēk sakī ė, ou ėk ėnė kalbo. [B. L.,
m., 61 m., M.]
La lengua de los pueblos se pe cibe como au en iškesnė, ik esnė, menos
expe imen ada de la lengua bend inė o de o os idiomas in luencia, ambién y
šiu kš esnė. Ka ais a mės ne a ojimas en la ciudad sie inas con neno u sepa a se
de o os, llama a sí a ención, plg.: (37) no ažiouk i Vėlnio šnek ėsė aukš ai ėškā, pasak
kūīk nuo s žemai ėškā ėsė i a i a sisok, a uoda kap ėsėškā k kalba [B. P., m., 18 m.,
K.]. Pundėžiamas ski ingum del código lingüinio ( an o de o os a minos, an o
bend inés de lengua), que no a as eces se con ie e en lengua de man enimien o10 de
la lengua. Se alega que bend a imo unkcijos nesėkmė noen endimien o,
nousikalbėjimas y es el más cie o es imonio del alo cul u al de a mia (Visos
a mės g ažiausios 2013: 10). La no comp ensión puede se e aluable no solo al aspec o
cul u al, sino ambién como un indicado de la b echa en e lengua y lenguaje, pe o
mu ipusis (G o es 2007: 9). En es e caso el noen endimien o desempeña la unción
dis in i a. Es o, que o os, que no dicen zemai iosamen e, no comp enda es a codio
lingüino, señala muchos pa eikėjų11, ej.: (38) Daug kas nesop on uos zemai iu kalbuos
mies ė. [G. L., m., 19 m., Y.] (39) Kad i Vėlnio bo au ėš ažia usi, <...> a ėš ėsuos Lie u uos
su ažia a ėsuokiū ū a miū. Vėės li e a ū ėškā más šnekiejė. O mon bo a di íciles
pa sėlaužėms, di íciles. Pa iuo p adiuo zemai ėškā diejau, o, Jėzau, kė ė sólo eiz, klausuos nesop on .
[L. Š., m., 52 a., Y.]
(40) No ī ī , ka nesop on esos mūsa kalbuos. [Z. A., m., 69 a., Š.] (41) No nesop on , no
nesop on anėi [nezemaičiai]. O noso os somos asablī a gen e, noso os sop on am
ésas a mės, ésas a mės sop on am. [S. J., m., 71 m., S.] (42) Žėnā, anėi [aukš aičiai]
mūsa nesop on . anū ės ėik Aš šėik ėik sop on o. [E. M., m., 87 a., L.]
(43) Vuo ėn [Bi š one] ėsė uokėi nesop on žemai ėškā. Be žemai is ėsēp okou jės:
ė osėškā, ė la ėškā, ė žīdėškā <...>. Žemai is ėsas habla okoujės. [K. R., m., 80
a., K.]
10 Aunque se in en a es ablece c i e ios, dis inguiendo lenguas (pa y ať, Wa dhaugh 2006: 33), se
obse a que el p oblema de lenguas y dialec o lingü is ikoje (y no solo) en gene al es nošsolucible
(Aliūkai ė 2013a: 4). Así a menudo mucho que depende de la pe spec i a o in e p e ación. 11 La
a i mación sob e incomp ensamidad con i ma y los esul ados de la encues a de habi an es de
a ias ciudades, po que zemaičių a mė se conside a noen endamiausia (plg. Ba anauskienė, K upickai ė 2012: 4).
SIMONA VYNIAUTAITĖ
Ac a Linguis ica 194 Li huanica LXXV
En algunos casos la ciudad en a izada como ie aaichos a mės noen endimien o, quizás y
ne a ojimo espacio. En gene al, a menudo la ciudad conside adoísino modelo del en o no
noa minesa lingübinesa (plg. Vaicekauskienė 2014: 13). Así con i ma se que bajosaiños es más
kaimo, kaip geog a inės aplinkos, ka ego ija. Įdomūs pas ebėjimai, kai eigiama,
ácil en ende o os a mes que o os ada mios ep esen an es žemai iškai, o más ácil
ap ende en gene al o os idiomas. Es o se puede eje con a minos y bend inés g ado de
di e enciación del lenguaje. Po que bend inesa lengua lengua y ie as de las a mas
pag indas y a aka ų aukš aičių kauniškių pa a mė, ski umai a p bend inės
bas an e g ande. Bend iné lengua en esencia necesi a ap ende como o os lingüi és
sis emas, po lo que pa eik o es pa ece que y o os a mes mucho que más ácil de
en ende , si e es un usua io de un codio lingüíno ue emen e se di e enciando. Pa eikėjai
conscien emen e o inąconscien emen e sepa a a mę y bend iné lengua como dos
opues os sis emas lingüís icos, ej.: (44) Ka p adiejau su uok ė, kāpė a sakon , que ēk
muoki ėis lie u iu bėnd ėnė kalba, nes kė ēp muokluo a ėi nesīk, kāpīs sakon , pa ašīs
au ėš dėk an u ik ā d ēje us, no a ė iseksiejė p isikī ė, nieko nedingsi. Reikiejė
ismuok ė on ojė habla, kāp yo digo [api eglasingo bend iné lengua]. <…>. Dėdėlē ī sunkē,
žemai iou sin gala. No, o dėdėlē lėng ā, o dėdėlē sunkē. de eso ya, kāp pasakī ė, jego ya
exmuoks i, ya se á dėdėlē sunkē. [Ž. V., ., 23 m., S.] (45) Ve iejaujo ėš žemai iu kalbuos i
o žėnā, kāp ēk, jau ume jau dėdlē lėng ā, be jego o a nepagausi, ėskas būs a ėi,
lie u iu. Ka ās ī Mūsa žuodie, pa izdžiou, ī Vaka ū Lie u a, as ī p īds, ėn ėi
puslapelē ī , kam nuo s pa uodā o dā kāp nuo s, nesop on žmuonis. No ė paimi ė ėš e i i
lie u iu habla. [A. R. Š., m., 70 m., S.] (46) Tou dėdlē skai au nege a dalīka, dėdlē nege s dalīks,
que dice, nu pė muos klasės muoki ė žemai ėškā. Tas ya dėdlē nege s dalīks, uoks ya
nege s dalīks. <…>. Jego ou āka ismuoki umi nu pė muos claseses zemai ėškā skai ī ė,
ons ėsėškā nepaskai ī om [lie u iškai], anou sogadini, ons lie o ėška kninga in alides
bepaskai ī ė. <…>. Ons palėks kap s e ėm au is. [V. N., ., 80 m., L.] Pab ėžiamas es ue zos
adap a i os y sudė ingumas, cuando hay que ap ende una lengua bend inesa. Ella se
conside a al código lingüís ico, al que hay que ap ende simplemen e como ex año.
Bend inė habla pe cibiama y como ese código lingübinis, que se u iliza pa a que o os
(nezemaičiai) en as ų. No hay duda de que bend iné lengua se á en end as a, y
ie aaichos a mė no siemp e (plg. (47) yo jau ous amiausē ė saugiausē okoudamuos
bėnd ėnė, cuan o buena, ēp [G. J., m., 38 m., Y.]. Debido a es a azón noen a imien o (quizás
a eces y imaginado) a menudo se con ie e esmane no hablado, de iniosi al codio lingüino
pašneko o p ižas imi. Pab éciendo a mės y bend iné di e encia del lenguaje, a i ma se
que en cie os casos p ecisia aduci de un codio lingüino en o o. LKŽe (2008) eiksmažodis
aduc i iene signi icado ʻ ienos lenguaje ex o a išdės y i ki a kalbaʼ (DLKŽe 2011
analogiška
S aipsniai / A icles 195
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
11 signi icado). Pa eikėja a odama al accionmajodí p obablemen e y iene en
men e dos sepa ados lingüines sis emas. Pa icula men e g an di e encia se
exp esa en 46 ejemplody. Aunque di ec amen e no se dice que ie aaichos a mė es
lengua, sin emba go men is, que enseñando a los niños žemai iškai, ellos noebemokės
bend inés de idiomas p ecisamen e lee (apie con e samien o nožsimenama. Dado
liau – i o eikia moky is la inan įgūdžius, skai ymas sup an amas kaip a
an e io men e ap ends ama habla , y lee ės i is, donde puede se hecha
nepa aisoma žala. Kažkiek in luencia alía opinión p obablemen e iene y lo que,
esc ibiendo žemai iškai, di e encia algunos esc i os12) demues a oda una
lingüís icos códigos ski ingumą. Pa eikėjo pasąmonía ambos códigos lingübinos
pe cibianse como dos sepa ados sis emas lingübinés. Kyla asociación con
mokėjimas šiuo a eju jau eda į kul ū ų ski umus, au inę di e enciaciją. Tai
ex animum, po que al homb e en endido ya como ep esen an e de o a nación.
La a ian e nep ionesinga de la lengua, cuando no a mės ne a ojim, pe o sus
o mas de consumo ex ensión sepa a homb es de sus (plg. a mės ne a ojimą
bend uomenėje). El pueblo, más como ca ego ías sociales, y no de espacios
geog á icos, concep o ambién es posible. P. Kalniaus a i mación, algo di e encia
men alinis ipo, su b iskad en e zemaičių, i ian es en el pueblo y en la ciudad (2007:
108). Sin emba go, es p obable que ag adecedo es no eligie on es a desc ipción
p ecisamen e debido a la conexión con socialumu po daik a a džių kaimie is, kaimas
asociacijos con cie o mencinim. Daik a a dis kaimas sub as inas como
ʻp asčiokas, neišmanėlis, k ailys, mulkis, ne isp o is, bukap o is, ne ikėlis,
ne ykėlis, žioplysʼ (Lie u ių ža gono bazė. Pag indiniai duomenys 2010: 88), aunque ni
en la palab a de los ie as del no e (Vanagienė 2014: 247), ni en o o dicciona ios (KDLŽe; LKŽe) no se denu odan ninguna conno ación nega i a.
En gene al la mayo ía de ag adecedo es no linken a min language sie i con social
o geog á ico kaimie iškumu (impo bu, que de los elegisi es e desc ibiminio es sólo
po una mediu inas y ju ennias gene acion ep esen an e, aigi ju ennios
in o man is al in e az bas an e inacep able), lo que signi ica que a min
speech esponden es en endian como comple amen e posible, incluso
acos umb a y en las ciudades. Es e es un en oque bas an e nue o, no
adicional, que mues a la i i i idad a mia, y no aislamien o en pueblos: (48)
Bueno p i quién aquí ese kaimie is? Kaimie is al se ė ė Aukš ai ijuo [V. B., m., 44
m., Y.]. En es e caso la desc ipción aún g e inamos con conc e í ( esponden ei
gim uoju) egión Žemai ija, po lo que causa una eacción nega i a. Con i ma se,
que pa eikėjai a mės no asocian con menkumu u o os nega i os obje os.
Amžius. Sólo es sykius a mialmen e hablan e homb e iden i icado con senio
edadum. Es e es uno del adicional pa eikėjo concep o dėmenų según NORMo
c i e ios (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014b: 32). Y aho a a menudo p e alece la
endencia a a a alminį habla con las pe sonas en ejecidas. La mayo p obabilidad de que 12 Más amplamen e é. Gi denis, Pab ėža 1998.
SIMONA VYNIAUTAITĖ
196 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV p ecisamen e la gene ación mayo i a bien domina
a mę, man eniusi más sus peculia idades. Sin emba go es a ca ac e ización elegida a a
( señalójį po una de odos los iempos ep esen an es de), lo que indica la mayo ía de
pa eikėjų sąmonėje bajo o ookią samp a ą. Po ejemplo: (49) Tėisē š ėisē pasakīsio
en e suės jó enes okoujės žemai ėškā. [V. M., ., 31 m., S.] (50) Vākā ī dėdesnė žemai ē
negu ie ā, negu, pa izdžiou, aš so žmuono. [D. V., ., 51 a., Š.]
(51) Vėsė okoujės poikiausē: ė uokėi, ė meno , ė dėdesnė. [Ž. V., ., 23 m., S.] las pe sonas
Ta mės a ojimas apa inamas su į ai ių ka ų a s o ais, ski ingo amžiaus
en endidos como alen es habla y hablan an es in e micialmen e. Al mismo iempo es o
demues a la i ybingumb e a mena. Samp a ą ambién con i ma ían el uso de la lengua
en di e sas es e as, cuando solo en algunos casos se puede conside a s y i eces
in luencia la apode ándose kalbinį kodą, analizė. Reikšminga y es que la mayo ía pa eikėjų
son anciano de edad, pe o no piensa, jog a mės pago, consumo sie inas con anciano agjiu.
Ellos a si no linken muy aisla i os eces y suma end ina cualquie a cualquie a del g upo de
edad del consumo a mės, sólo a eces es o no o bi. Exis e el en oque, cuando la gene ación
más jo en se conside a mejo es a mės moko e negu idu inė (plg. 50 ci a ą). En o os
casos, cuando en jaunesnę ez mi ada c í icamen e o no ado su neno a habla a miškai,
pami šimas, simul áneamen e obse ado y posi i o cambio, su gido adqui iendo
expe iencias, con el anscu so del iempo: (52) Labē lamen a que pa aža ė ākā mūsa
ėšiaus mies elėmu nebokie ė sa a ie ū a mies, uo p aded šnekie ė li e a ū ėnė kalbo. š
ėk ūju as bėn muni dėdėlē e zėn. nemaluonē ėš ėk ūju klausī ėis, no īpač pu pė ma,
on a ku sa, paskou iel a ė s ligu i žemai ius, ya empieza sop as ė, que nieks ėš anū
nejouksės amė mies ė, que anėi nemuoku ėis li e a ū ėnė oko kalbo. [V. Ž., m., 55 m., Y.] (53)
Dabā ya kažkāp ī , ma ī , uoks omžios o kas, ma ī ėis, que ēk b ungin ė sa a kalba, mon
a uoda, que ė omžios da a sa a, que ēk b ungin ė sa a kalba. [A. T., de 75 años, Y.]
En un caso se susi ocada, sug įž ama en žemai iškąją iden idad y lengua, y o o es a iden idad
įgyjama. Se puede deba i sob e el jo en homb e como buscan e, no disce nien e aledicciones, como
besi o mándose pe sona, cuando el uso y signi icado del e mio puede s y a desde pame imo,
g įžimo o a adimo de nue o (plg. sužemai ėjimo caso, 27 ci a a). Así se ía posible habla sólo sob e la
empo al lengua y y o apa ybina an iiniciación. En gene al, la mayo edad aún se en iende como iempo
de pe cepción de e dade os alo es en es e caso la na i idad 13. 13 Plg. eas e n y pie ičius ilniškių
ka ų di e en es ep esen an esos a o ecimien o a mėms, ab i ąjį p es ižą, cuando lo
demues a la ju en ud, y no mediu inė y especialmen e la gene ación mayo (U bana ičienė 2014: 72).

S aipsniai / A icles 197
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
Educacinamien o. Unaą ez homb e, hablando a miškai, desc i o como menkai educa és.
En es e caso in lujo de poco ins ucción al uso del in e mezzo puede se acla ada
d ejopai: 1) el usua io del in e mezzo nopa habla bien bend ine lingua, po lo que habla
in e miškai; 2) el usua io de a mės sabe bien gene iné lengua, pe o debido a cie o
culú ingumo, in eligencia escasos habla a miškai. En algunos casos la meno educación
se conside ai n una signi ican e más a iable socioling is inuego en o noka (pueblo
ciudad) (ž . Al onze i 2015: 26). Deba o ina, si ealmen e la educación14 iene in luencia
en el en oque. Po una pa e, bas an e habi ual pensa que de meno educación homb e
mejo doma á a mę, sin emba go el en oque a ella, a a miškai hablandojį no siemp e
se á p es ižiško. Es o con i mados y del p oyec o cien í ico Kalbų a ojimas i
au inė apa ybė Lie u os mies uos15, cuando las pe sonas de menkesnio educacinio
muy no esu eikšmino sus šaknų, a mės, kalbos (Kliukienė 2010: 97). Po o o lado, es
p obable que una pe sona más educada ap ecie sob emane a bien la a miná lengua16,
aunque y con más ecuencia usando bend iná, quizás ya menos man eniendo a la a me
ca ac e ís icas p opias (plg. no s didokues en ciudades población e nié es uc u a y
mix i, en ellas el uso de a mies ambién se apoya, enjejan es o con un más al o
educado de la población (Ba anauskienė, K upickai ė 2012: 22). Sin emba go no hayama una
cla a endencia, po lo que y menkese educacion puede se asociado con una muy
posi i a ac i ud hacia a mę, y mayo sólo con bend ines lengua man eniendo
p es ijíška. Dado ė a uno al espues a ( ye niosis gene ación ep esen an e), casi a
odos ag adedo es a mė no asocijuya con el educado de ni el. Es o signi ica que an o
bemolslis homb e, como enido excelen es educadima igualmen e puede paga se y habla
a miškai (plg.: (54) Aplink mumis a aquí amė k aš ė ī mucho jemai iu ė gal bū ė,
iene onse ė ėsus ėšsėla ėnėmus pa ius aukš ia, bū ė pasiekės sa a p o esinie s i ie
aukš umū ė ons oko galu ėis ik žemai ė [G. J., m., 38 m., Y.].].] Como con ap iešą
nošsila iniTa mės consumo se incula con in eligen e, sabio compo amien o. Es como la
mui iš dalies bū ų galima sup as i da ieną apibūdinimą – ai p o ingas žmogus.
mejo opción, conscien emen e pe cibido del p opio humano. Tal ez se opone que al
u iliza bend iná lengua se ac úa ya no an acionalmen e o del odo k ailai. P o ingumas
siemp e muy alo ado humano aojas, aspi aamidad, o se in eligam, mos a que al
e es, en es e caso se puede hablando a miškai. Así a minis habiendo en endido no
como umba, k ailumo señal, pe o, al con a io, sabidu ía.
14 Sob e la educación de los p opios ag adecidos éase in oducción. 15
Ti a sólo en las g andes ciudades li uanas: Vlniuje, Kaunè, Klapėdoje más
16 Ypač eigiamas a mės e inimas būdingas šiau ės žemaičiams k e ingiškiams, u in iems
al ojį o más al ojį desila inimą (Lubienė, Pakalniškienė 2015: 108).
SIMONA VYNIAUTAITĖ
198 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
Apibend inan galima saky i, kad kaimie iškumas labiausiai sie inas su išsis-
ky imu de o os (social, que a menudo iene un ma iz nega i o, o geog á ico,
acen uando la di e encia de la ciudad). Amžius conside í ino poco in luencia
eniendo elemen o o, con a iamen e, cie os cambios (usualmen e posi i os)
ac o niu. El ni el de eslila amien o y a mės in e az c ea buen moko malos
moko , in eligen e k ails, cul u ing nekul ü ing con ap iešas / /.
3. IŠVADOS
Skuõdo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os apibend in inas ina io modelio
imagindiniais, o ma ančiais idealo, neiš engiamybės, limi o umo plo mes. Ta mės,
a miškai hablancio humano iden i icación con idealo plo mės dėmenimis (paga ba,
pa io izmu, adición) lemb a a mės impo ancia la su consumido , gy ybingumu,
ęs inum. Rep esen o ándose plo mei es y de las p opias pe sonas una elección
conscien e. Ta més siejimien o con espe oba, elegida p incipalmen e eces,
sie inas con p es ižu. Į a mialmen e habla capaces, pe o no hablancios pe sonas
mi ada bas an e nega i amen e. Ak ualizándose sa ass e ima con ap iecha,
po que a mies, conside adas p incipal código lingüís ico, non ojimas miemb o de
la comunidad sepa an del habi ual adicional comunidad sis ema, y,
con a iamen e, hablado a miškai mues a pe enecimien o a la comunidad.
Bend oomeninio ínculo undamen ja y a mės sujeja con pa io ismo, cuando
a mė en endida como žemai iškumo, žemai iškosios sa imonės demos amien o.
Tal en oque sie ina con el concep o de lengua na i a, au ine sa imone, ya que 39
(68%) pa eikėjai señala esą žemaičiai (o icialji au ybė lie u ių). Te cie o dėmeno
adición, cons i uyendo sąsią en e pasado, p esen e y u u os, di e en es
eces, es mani ies ísima e e encia de con inuidad. El hablamien o a mialmen e
conside y ini adicionaline elgsena, que signi ica ότερη que mode nnybę (en es e caso bend inés lenguaje de uso). Obse a T adición signi ica pe enece
sa iems, o jos sulaužymas sup an amas kaip neigiamas dalykas.
Neiš egiamybės plo mės dėmenys (įp a imas, aplinka, p iginimas) e leja neu alų,
neidealizuo ą a mės e aluación isualį. La elección Indi ido iene menos (o nada iene)
in luencia, con a iamen e que ideala es e a, ella cons i uyen es dėmen. Impo biu
conside ado acos umb ís, po el cual a mė en endida como y aujan i,
p incipalína lengua. Es o con i ma y samp a a de la lengua ma mòs mayo ía
pa eikėjų (43; 75 p oc.) gim ąja lengua iempo y žemaičių a mę. Ta mialmen e
hablando homb e se asocia con la in ancia, b endimo pe íodo, c eciendo įskiepy a
kalba. Iš yškėja ne ik šeimos (su jos na iais bend aujama a miškai), p i ačio-
sios espacios, pe o y pública espacias en aña, geo inis eiksnys. A spindima eal
kalbinė si uación pun os, po que p e alece di e sasas e is a minis comunic a im,
pe o bend inė habla en algunos luga es, si uaciones ambién conside ada acep able,
A ículos A icles 199 /
Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os
a o ina. Así en gene al en o no conside ey ina a o ankia a miniam kalbėjimui
e pe. Ta mės sąsaja con p ignimo exp esa a ališkumą y inconinamismo. La
imposibilidad de cambia el código a minio a menudo en endido y como sencillez,
pakei imas – šiuo a eju bend inės kalbos a ojimas – „poniškumo“ ženklas.
since idad, a Ribo umo plo mė sie ina con ales dėmenimis (kaimie iškumu, amžiumi,
išsila inimu), que a mę y su consumo supe simpli ica, iboja, puede de e min i y
a mės nepa auklumą, su no p ospec i umu. Kaimie iškumo dėmení puede
en ende se como una conc e a ca ego ía geog á ica o social. En algunos casos la
ciudad en a izado como a mės desen endimien o, ne a ojimo espacio, po lo que
desen endimien o ( al ez a eces y imaginado) a menudo se con ie e esmine
nekalbėjimo a miškai, de inimosi al pašneko o lingüino códo p iežas imi. No
dudojojama que bend iné lengua se á en end as a, y ie aaichos a mė no
siemp e. Pa eikėjai conscien emen e o inąconscien emen e sepa a a mę y
gene iné lengua como dos opues os lingüines sis emas. Kaimo, más como
e d ės, samp a a aip pa y a galima. Šiuo a eju a mė bū ų sie ina su am i-
ca ego ías sociales, y no geog aphicas k u menninimu. Ta mės in e elación con
social o geog á ico kaimie iškumu más inacep able a in o man es de edad más jo en,
lo que signi ica que a minįėjimą hablamien o esponden es en ienden como
comple amen e posible, habi ualá en di e sas geog a ías y socialinėse espa ėse.
Ta més consumo iden i icado con di e sos iempos ep esen an esis, di e en e
edad pe sonas alo ados como galin ys habla y hablan an es a miškai. En un caso
senio amžius se pe cibe como cie ois a psnis de comp ensión del alo de
consumo a mės, o o jaune niji ka a se conside a ge esne a mės moko e.
Reikšminga, que la mayo ía ag adido es son mayo es de edad, sin emba go no c ee,
que a mė sie ina con mayo edjiu. Nelinks ama muy sepa i i eces y apibend in i
cualquie a aunque g upo de edad a mės del consumo. Agžius conside ado de cambios
posi i os, que apa ecen adqui iendo expe iencias, a cie o in e alo de iempo,
ac o nio, cuando pami š a, pames a a mė, su consumo y alo puede g įž i o se
a as a de nue o. Ta més sie i con educa iim, especialmen e menku, no enls ama. No
hay una cla a endencia de una, po lo que y menkese educadía puede se asociado
con una muy posi i a ac i ud hacia a mę, y más ele ado sólo con la man enién de la lengua gene inesa p es ijíška o a e ščiai.
LITERATŪRA
Al onze i Gio anna 2015: Age- ela ed Va ia ion in Code-swi ching be ween I a-
lian and he Sicilian Dialec . – A hens Jou nal o Philology 2(1), 21–34. P ieiga pe in-
e ne ą h p://www.a hensjou nals.g /philology/2015-2-1-2-Al onze i.pd .
SIMONA VYNIAUTAITĖ
200 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV
Aliūkai ė Dai a 2011: Kul ū inės y imų schemos geoling is ikos pa adigmoje: dėl
kai ku ių socioling is inės anke os klausimų. – Valoda 21, 11–17.
Aliūkai ė Dai a 2013a: Ho izon alusis i e ikalusis kalbos kon inuumo skaidu-
mas: XXI amžiaus kalbėjimo a ian ai pap as ojo kalbos e in ojo požiū iu. – Taiko-
moji kalbo y a 2. P ieiga pe in e ne ą h p:// aikomojikalbo y a.l .azalija.se e iai.l /
l /2013/03/ho inzon alusis-i - e ikalusis-kalbos-kon inuumo-skaidumas-xxi-amzi-
aus-kalbejimo- a ian ai-pap as ojo-kalbos- e in ojo-poziu iu.
Aliūkai ė Dai a 2013b: Kalbos a ian iškumas paauglių akimis: ly ies kin ama-
sis. – Ac a Linguis ica Li huanica 69, 219–268.
Aliūkai ė Dai a, Rima Bakšienė, Ju gi a Ja osla ienė i k . 2014: Punk-
ų inklo ankis geoling is inės ski ies aukš aičiai : žemaičiai požiū iu. – XXI a. p a-
džios lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai),
sud. D. Mikulėnienė, V. Meiliūnai ė, žemėlapius pa engė V. Čeponis. Vilnius: B iedis,
129–196.
Aliūkai ė Dai a, Danguolė Mikulėnienė 2014a: Geolek ų i egioninių dia-
lek ų o ma imosi ypa umai Lie u oje. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis
i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. D. Mikulėnienė, V. Meiliū-
nai ė, žemėlapius pa engė V. Čeponis. Vilnius: B iedis, 257–262.
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2014b: Geoling is ika: ideologija,
eo ija i me odai. Pag indinės są okos. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis
i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. D. Mikulėnienė, V. Meiliū-
nai ė, žemėlapius pa engė V. Čeponis. Vilnius: B iedis, 29–47.
Aue Pe e 2011: Dialec s. s anda d: a ypology o scena ios in Eu ope. – The lan-
guages and linguis ics o Eu ope. A comp ehensi e guide, ed. by B. Ko mann and J. an
de Auwe a. Be lin: Mou on de G uy e , 485–500.
Ba anauskienė Vik o ija, K upickai ė Do ilė 2012: Lie u os mies ų gy-
en ojų a minės egioninės sa imonės ypa umai (socioling is inio y imo duome-
nimis). – Taikomoji kalbo y a 1. P ieiga pe in e ne ą h p:// aikomojikalbo y a.l /
l /2012/10/lie u os-mies u-gy en oju- a mines- egionines-sa imones-ypa umai-so-
cioling is inio- y imo-duomenimis.
Bliumas Remigijus 2000: Aukš aičių i žemaičių e ninės p iklausomybės de e -
minuo ų psichinių eiškinių sa i umai. – E niškumo s udijos: eo iniai samp o a imai i
empi iniai y imai. Vilnius: Eug imas, 53–64.
Čepai ienė Auksuolė 2001: A gai inan e ninį apa umą: indi idas, simbolis, ie-
a. – Lie u os e nologija: socialinės an opologijos i e nologijos s udijos 1(10), 167–198.