Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuostatos

176 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV SIMONA VYNIAUTAITĖ Ins i u o de lenguas Lie u ių Mokslinių in es igaciones di ecciones: geoling is ica, dialec ologija, socioling is ica. SKUODO APYLINKI ZEMAIČI KALBINS NUTSTATOS Language A i udes o Samogi ians in Skuodas Dis ic ANOTACIÓN el A ículos analizados en Skuõdo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os na i osios a mės y a miakalbių žmonių į e inimas. Análisis se aplica desc end ido ina is modelis, e elando di e en es plo mes de e aluación a mės idealo, neiš eniamybės, limi o umo. Mues anadas a mės alo aciones y ma móse lengua concep os, psicológico peculia idad posibles juicios. ESMINIAI VOODŽIAI: šiau ės zemaičiai elšiškiai, kalbinės nuos a os, a mė, bend inė kalba, sa imonė. ANNOTATION The a icle analyzes he language a i udes o Samogi ians in Skuodas dis ic , namely he na i e dialec s and he e alua ion o people speaking a dialec . The b oad-b ush inomial model is applied in he analysis which helps o un eil di e en dimensions o dialec e alua ion, such as ideal, ine i abili y, limi a ion. The analysis p esen s he concep ions o dialec e alua ion and na i e language as well as he possible connec ions o psychological dis inc ion. KEYWORDS: No he n Samogi ians o Telšiai, language a i udes, dialec , s anda d language, sel -awa eness. A ículos A icles 177 / Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os 1. ĮVADAS El signi icado de Te minos en el mundo ac ual, sociedad puede se pe cibiada muy a iopamen e. La a i mación de que a mė es iqueza, alo ybė, una pa e, pa ece (a odė) de sí mismo en endible y di ícilmen e nuginčy ina cosa, pe o o a pa e, no siemp e y no a odos. XXI a., como cons an emen e can i icados mode nnių ecnologías, globalizació e ame ía, al ybių y en oques di e si o é, sus cambios se con ie e en obses ebinančiu enominiu. Pa a in luencia iene an o ex e nos ac o es, an o cie os de la sociedad psicologías, behagsenos cambios. El hecho que kin a y habla odas sus a mainas. Ta mių paki imai (į ykę bei yks an ys) ne e ai a o a miniai da iniai (geolek ai, egiolek ai), neg yna, ne ik a a minė kalba o bend inės kalbos do blogybė – i didesnė negu bend inės kalbos ki imas, o yškėjan ys naujieji pokyčių laikimas p oceso na u alu, o de la ideología, pe spec i a de ambos p ocesos. Pone šios blogybės pada inys. Ta mės pokyčių e inimas kaip ėjimas mi ies link, én asis que la pe spec i a geoling is ina es op imis ina y ánimina ideología del desa ollo p ipažinimas neiš engiamais, be ne pabaigą žyminčiais eiškiniais, susijęs su (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014b: 36). Ideologías c uce ey signi ica i o pe manece ( ik p obablemen e y aún signi ican e) cues ión, cuán impo an e a mė a los consumido es o dina ios, o en gene al ella impo an e en desa ollándose ki imui. Debido a es a azón es udiando a mes cada ez con más ecuencia se conside a en el aspec o de disposiciones lingüís icas (plg. Vaicekauskienė, Saus e de 2012; Kliukienė 2010; Ramonienė 2013), po que la pe spec i a de los consumido es del lenguaje, la e aluación es un ac o signi ica i o e incluso esencial (plg. Mikulėnienė 2015: 103), bas an e bien e lejando la si uación ac ual y lo que es a si uación puede cibe en el u u o. La impo ancia de las disposiciones lingüís icas se islumb a y hablando de la po encialidad de supe i encia ellas son uno de los ac o es, que asegu an la i i i idad, con íns inum de a menes (Aliūkai ė, Bakšienė, Ja osla ienė y k . 2014: 130). En es e caso disposiciones en endidas no solo como un cie o psicológico, sino ambién como uncioncinis eiškinys. Ti i elegido Skuõdo k aš as, que es una de Žemai ija localidades, pe enecien es egióno b anduoliu (plačiau ž . Pe ulis 2005: 168). Debido a es a azón los esiden es se ca ac e iza bene o ísima zemai iškąja sa imone, glaudžiais sai ais en e iden idad y na i idad luga . Impo an e y es lo que k aš as no es á pa ibio con aukš aičių a me sanki oje, po la cual a mę debe ía a a se ya como pe einamąją. Po el con a io, Skuõdo dis i os, en los cuales es yškėja cos ei o ie as i y los llamados elšiškių one inių, g ama icales peculia idades c uzamien osis (Gi denis 2012: 13), conside á anse unas de los más ep esen a i o lingüís ico codo1 sa ininkių ie as i e mės á ea (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014a: 262). Skuõdo, como 1 Podima asigna Skuõdo geolek ą smulkesnį a minį da inio, i iocien e s ip ių adicinių šnek ų pag indu (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014a: 260). SIMONA VYNIAUTAITĖ 178 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV muy bien man enikusio a minę lengua la ciudad, s a us, con i ma y o os da os de in es igaciones2 178 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV Conside a, que sólido undamen o la minis des e k acho y pe enencia al b anduoli de la egión Žemai ija iene in luencia no sólo a los p opios habi an es mundièžiū ai o mane ae, sino y a las lingübinėms disposiciones. 1 PAV. Pun os Obje i o, a eas, mé odos, ma e ial. El obje i o de es e a ículo išsiaišžmones. U ilizándose el p oyec o del kin i, kaip Skuõdo apylinkių žemaičiai e ina gim ąją a mę i a miakalbius Ins i u o de la Lengua Li uania 20102013 m. lle ados a cabo Šiuolaikiniai geoling is ikos y imai Lie u oje: op imización de pun os de ed y in e ac i ioji a minės in o macijos sklaida (plačiau ž . www. a mes.l ) da os (pa eik audio anke ės, 579), que se encuen an en el ins i u o de la lengua Li uania Ke Viñja ie ės (je Sklia, 13), Sėdė, Šá kės (30), Yūkės (je Pãluknės, 38), Mokios (40) (j. 1). Residen es. Im į cons i uye mayo es (41; a chy e. Apklaus i Lie u ių kalbos a laso punk ų, p iklausančių Skuõdo k aš- 72 po cien o), mediu ías (10; 17,5 po cien o) y Según disposiciones del p oyec o jaunesniąja gene ación se conside an pe sonas has a 30 m., mediu ine 3149 m., mayo es 50 m. y mayo es. La educación de los p esen ado es es bas an e a iada: inicial (16; 27%), al o (14; 25%), sin e mina medio (10; 18%), al oesnís (7; jaunesniosios (6; 10,5 p oc.) ka ų esponden ai, iš ku ių 45 mo e ys i 12 y ų. 12%), p o esional (6; 11%), medio (4; 7%). Dado que se u iliza odo el ma e ial ecopilado de los pun os, el núme o de apo ado es en é minos de edad, sexo, educación no es uni o me. En algunos casos conside s oma es os 2 P oyec os Kalbų a ojimas i au inė apa ybė Lie u os mies uose y Socioling is inis Lie u os žemėlapis: mies ai i mies eliai (ž . Mies ai i kalbos 2. Socioling is inis Lie u os žemėlapis), e nologo Pe o socioling is inių kin amųjų į akos galimybė. Es espe able que bajo di e en es imi aciones, y los esul ados pod ían se di e en es. Siekian išanaliza a mės alo aciones y discu i posibles in e conecciones con mo osios lengua concep a, u ilizaamasi desc ipomuoju analí ico y in e p e ación mé odosis, emiamasi e nologijos, e nopsichologijos da os de in es igaciones. In es igación de Kalniaus (2012: 331332). A ículos 179 A icle / Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os 2.MS VALUATION Poziū is en a mę un signi ica i o aspec o. Se sub aya que cambia no sólo las diálogos, sino ambién la ac i ud en el a minį discu są (Aliūkai ė 2011: 11). Debido a es o e minos alo puede se pe cibido di e en e negu an e io men e (pa y Misalnya, so ie mečiu). Uno de las a ian es, cuando los p esen ado es di ec amen e alo a on a mę exp esando su opinión o obse ó, accen a o, qué suelen piensan o os, qué opinión se haya o mado. O a posibilidad decidi , qué en oque a la a mia, es no la p opia a mia di ec a alo ación, sino opinión sob e a mialmen e hablando homb e. Se c ee que el igo ingumb e del código lingüino, la azón de supe i encia más con iimamen e puede e ela asociaciones con él us ojancios habedo es que el p opio código alo aciones (Ramonienė 2013: 7), en o as palab as, signi ica i as nesąmoningosios disposiciones. Sin emba go, como sos iene Dai a Aliūkai ė, aún más exi oso modelo es, cuando se es udian y consciousingosas, y noąmoningosas disposiciones (2013b: 224). Enque es3 ue on dados algunas posibles desc ipciones de homb e a mi icamen e hablancio: kaimie is, menkai educ inés, anciano de edad, espbian na i ąją a mę, io iškai nusi eikęs. Pa eikėjai aip pa nu odė i ki okius a ian us, apibūdinan- čius a miškai kalban įjį. Kai ku ie esponden ai išsakė po kelis apibūdinimus, pa odėl dados las espues as, y no núme o esponden ų. Dado que suje os (como y en gene al población en los pun os analizados) no hay muchos, el núme o de espues as no es pequeño. Pone en e idencia que a ms nepasida o menos, si ella i iybinga en uno, y no, po ejemplo, en seis (čia elegi condiginamen e núme os) pun os. Geoling is inė e ė, ski čių eikšmė pe manece la misma (Aliūkai ė, Ja osla ienė i k . 2014: 182). Galima eig i, jog požiū io aip pa nepasida o Bakšienė, menos, si di e encia él decla ando pe sonas y espues as núme o. Las p incipales y posibles endencias en esencia se e lejan. Ta mialmen e hablan io humano Desc ipciones y sus núme o dados 1 ablėje. Nu ody a, cuán o hay espues as de las eces mayo es (V ), mediu inas (Vd), jaunesniosas (J) pa eikėjų. 3 Pa yzdį é. h p://www. a mes.l /index_meniu.php?id=5 SIMONA VYNIAUTAITĖ 180 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV De es as desc ipciones se sob esalen es p incipales imágenes de la mia, que o man di e en es plo mes: Idealas Inisie iamidad Ribo umas Apibúdinimos a ibución a plo mėms no no es neginčy inas, él más condicional, dependian e de la in e p e ación. Es e es un cie o esumidido ina is modelis4, al cual se puede basa analizando la comp ensión y alo de la lengua de los consumido es. 1 LENTEL. Poziú is en a mialmen e hablando homb e de Apagúdinimo Ge bian is la a mę na al Taip Pa ió icamen e acos a és Kaimie is Taip c ecido Vy esnio amžiaus Real zemai is Taip p igimés Žemai is nosi iokés Besilaikando adiciones G ynak aujis žemai is O aip no puede se O aip no puede habla Menkai educado In eligingas homb e Reikia espb i su a mę Reikia puoselė i su lengua En ejecido en al en o no Homb e, que ama su a mú Núme o de espues as 13 9 8 7 6 4 1 1 - 1 1 - 1 - 1 1 - 1 Vd 4 2 2 2 1 - 1 1 - - 1 - - - - 1 - J2 2 2 1 1 - - - - - - 1 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Iš iso 19 13 12 10 853221111111111 Po cen ai 23 15 14 12 10 642211111111 P opo ciones de la can idad de dine o que se u iliza pa a inancia el p oyec o 2.1. Ta mė ideal Šią plo mę o man el espe o, el pa io ismo y la adición. Ta mės, a miškai hablan io humano iden i icacion con ales es imenimis lemia o puede 4 Jį se ía posible a a con uni e salias es uc u a simbolica del á bol del Mundo modelo, įsemiñančiu Pasaulio da ną, a ką (plačiau ž . Čepienė 2014: 57). De esencia y aquí exis iendo las pa es o man, puede deci se, lingüís icas disposiciones ha ną, po que e leja odos es (sąlygiškas) plo mes: posi i a (idealo), neu alią (neiš engiamybės) y nega i a ( ibo umo). El hecho de que noegisis uoja en odos los ámbi os de consumo, aún no signi ica a mės (is)desapa ición o ex emadamen e ien ik idealo plo mė, . y. šiuo a eju nė a ik eigiamo požiū io į a mę i šim ap ocen inio jos malos si uaciones. S aipsniai / A icles 181 Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os dem i impo ancia de a mės a su consumido , i alybingumu, ęs inumú. En cie o sen ido a s o a imas plo mei es y mis p opias pe sonas conscien e elección. Debido a es as azones dėmenis puede pe cibi se como o ma ancios bas an e pe ec o o ce cano idealmen e modelo. Respec o. La mayo pa e de eces (19) pa eikėjai a mialmen e hablan e homb e de ca ac e izado como espbian e a mę. Respe o p opia a me, la au o idad a mie en esencia se conside a p es ijíškumu (Kliukienė 2014: 7). Así, aunque di ec amen e no se dice, sin emba go se des aca que a mė es conside ada muy p es ijíška5. Es a desc ipción más ecuen emen e mencionado aún y de o os ep esen an es de pun os de ie as del no e (plg. Pab ėža 2013: 5). El espe o se conside a impo an e al ybe, gene almen e espe an muy signi ica i as cosas. Se puede a i ma que incluso y manando a mę p esen e no isu la ap opiada usa , es e ine sen ido nelabai g ažią, ją haylo alo a , p eciin i, plg.: (1) žėnā, a lie u iu kalba a ya uoki eik kāpin , uo, žėnā, a žemai iu kalba dėdlē š aka ī , pe o nos ana ge a ė ėik ī [K. M., m., 79 m., V6.] Aunque en es e caso escla ece gene iné de lengua como p es ijíiske e co e lingüino, sin emba go a mė se conside a psicológicamen e más ce cano, mejo u co e lingüinio. Homb e, hablándose a micialmen e, ambién se uel e digno de espe o y, con a iamen e, en galinčius habla a miškai, pe o nekalbančius o užmi šusius a mę gen e se mi a bas an e nega i amen e: (2) Tuoks kap išpoikėms a uoda. Pa ažiou a žemai is kuoks s udėn s ėš Vėlniaus, Kauna, ya so sa ėškēs ya empieza šnekie ė a li e a ū ėška kalba ė , žėnuok, mon nedėdėlē pa ink, kažkāp, aha, uoks ėšdėdoms a uoda d elk ėš anuo. [L. Š., m., 52 m., Y.] (3) Ka ēp pasėklausā žmuogos, ka o žėnā, ka ons gal zemai ėškā šnekie ė ė nešnek, a no mon ēp biški keis ā a uoda ėš ėk ūju, po que jego ėšema ži iu esam, a galem ė šnekie ė zemai ėškā. [G. P., m., 24 a., M.] (4) Mon e en dabā pėk oms, ī i pas mūsa, ko , sakīsio, ī mismo žemai is kaima ėdu ie banda cambiis ė. <…>. Ta ī ėi as, ko o iene kė ēp okou ėis, ko o iene bėnd au- ėis, be jego aš kaimė sosė ėksio – mon nesop on amā, mon ėš ėk ūju nesop on amā. [D. Č., m., 45 a., K.] (5) Ta qué ėn kė čious ai salgužiuosiu, es yo...? Joukas ėš kė s kė a paskiau. No ka ēp ī . [J. J., m., 83 a., V.] 5 Giben ojos encues a mos ó que los e enaichos a mė Skuodè se conside a p es igižiškiausia (Kliukienė 2014: 7). Pone én asis que un abie o p es ijas es eque ido pa a que bend iné lengua (s anda iniai a ian ai) ue a conside ada símbolo del odo nacional (ž . Aue 2011: 486). En es e caso a mės p es ijas lemia o puede de e min i su man imien o au ís ica pa e, . y. zemaičių, simboliu. Sin emba go, P. Kalniaus a i mación, en gene al mayo ía de odos p es ižinę, nes bend inė kalba suku a aukš aičių a mės pag indu (2012: 322). Žemai ija luga es de los ie asaičius conside o su a mę p esen e ne6 Lauž iniuose skliaus os žius, ie o ė (Y. – Ylakiai , K. – Ke iai, L. – Lùknės, M. – Mósėdis, S. – Skuõdas, Š. – Šá kė, indica ag adedo es inicialalas, ly is (m. muje , . homb e), amV. Vižañčiai). SIMONA VYNIAUTAITĖ 182 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV (6) Jug ī aquí uokiū panieliu, ka uos ėšsėgal uo ė empieza šnekie ė bėnd ėnė kalbo gī endami Žemai ijuo a joukas ėsė. <…>. Tėi meno , ka ėšgė s , a ėk ā ka joukas. [G. L., m., 19 a., Y.] (7) Jug ka p adie umi dabā ne ėš és e ne ėš uo p adie umi aukš ai ėškā okou ėis, ėsė aplinkou sakī om, que aquí kap bal a a na a sė ada kažkuoki. [J. M., m., 72 m., V.] Mon a uoda, no joukingā ėik iempo p agī enės kuokiuo Žemai ijuo o ko nuo s ė o nebemuokie ė sa a gim uosės kalbuos, no i gi ēp... <...>. (8) No c eo, que puede zmė š é sa a na uosés habbuos pa unos us mienesius o años, ės ėik a sembsi. [B. P., m., 18 a., K.] No hablado se pe cibe e mialmen e como sobe bia, pasipū imo, queis umo apa iška. Tal compo amien o p o oca enojo o iso. Pab ėž ina, que a ep esen an es de odas gene a es o no es acep able. El código lingüís ico p incipal se conside a p ecisamen e a mė, y su non ojimo a un miemb o de la comunidad como sepa aba, él esco e de el habi ual adicional de la comunidad sis ema, i. i. se con ie e como no su o al menos o o (ši concep o uni e salioje sa ass e imas opoziciji ocupa el luga in e pinę (Unuko ičius 2014: 192193). El signi icado de la lengua buscando (sa i)iden i icación, (ne)bu ias su p opio es yškėjo y de 1999 m. lle usios encues as, po que zemaičių kalbos nemokėjimas žmogų eliminaa iš žemaičių a po (Pakalniškis 2001: 207). El lenguaje se ía posible asemeja se a i kš ines (en algunos casos y sa ano iškos) iniciaciones dėmeniu supi i exis iendo kalbinę an iiniciació. Es o con i ma ían y P. Kalniaus desc i a si uación, cuando jo en žemai ė a i mó noan i žemai ė, po que ya noekalban i žemai iškai (nekalbė i p adėjo s udijuodama Klaipėdoje) (2012: 310). El kalbinis ísimien o en es e caso condiciona y apa ybinio. Exis e y o a opinión, cuando a ku ol e habla a miškai, plg.: (9) Žmuogos mės ne a ojimas sie inas su įp a imu a o i bend inę kalbą. Tokiu a eju sun- ės ėik ou ons, kė ė nu ī a has a aka a šnek so sa a bėnd amuokslēs ė ip on , sa ai ė, mienesi, me us gī en ė ėskas [V. B., m., 44 m., Y.]. Se puede a i ma que es a opinión exclusi a, po que suelen mi a se c í icamen e a a mės non e ojimien o en su en o no. Impo an e ambién es que el en oque no es comple amen e adicales espec o de la lengua comun inesa en cie os luga es, en si uaciones ella se conside a acep able, a o ina (ž . 2 abelę). Con espe o debe ía sie i y samp a á, que a mė es alo ybė, y no igno a iki ų mo, šaipymosi a ki ų neigiamų eiškinių objek as. A si anda pas ebėjimų apie (nezemaičių) pašaipas, zemaičių a mės no alidación, ej.: (10) Lie u iu kalba ein pu ėsa Lie o a, uo žemai ėškā anėi ėn nemiegs dėdlē žemai iu, anėi īčiuojės ėšema žemui iu. <…>. Juge ie bo a ėn ėskuo: ė dzūku, ė aukš ai iu, ė žemai iu ėš ėsuos Lie u uos bo a. So ėsās lie o ėškā lioubam šnekie ė, ik ā že ī ė, puede zemai ėškā apa ecou ė. mai ē sa a a pė, jau ka susi inksem, ēp lėng iau palėks, kad neb ēk lėižo ė belunks- Pe o ya ik á su en eé, uo ēp ya, uo ka no ujau p adies žemai is kuku is ujau pa p adies īčiuo ėis couldniejé. Ei, esos uokés, puok īpē uokėi ī , uokės madas, que ēk A ículos A icles 183 / Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os auk ė pa dun i, ė auk kė s kė a. ė us dzūkus auk pa dun i, ė us zemai ius auk pa dun i p iekabiu a ond ėsėms, kas nuo . [V. G., ., 85 a., L.] (11) Ē, zemai iu nieks nei e ėn, p adiek šnekie ė... Vuo aukš ai ems noink, que somos zemai ē. <…>. Pe o, digo, aukš ai ē zemai iu nekėn , Jesús Ma ėjė, īpač Kauns ma ėjė. Ēk o, digo, ma ėjė us edes. Žemai ėškā lioubam pa em ė, ėi s a ībininkā qué sakė e? Jo, noso os dijimos, pe o, digo, us edes en ende án. Žemai ē, Jesús Ma ėjė! [M. R., ., 51 m., Sh.] (12) Žėnā, pe o ėš a ės ėšsėjouks ėsė, ka o ėn [Klaipėdoje] okousīs ēp žemai ėškā. [K. M., m., 79 a., V.] Es e en oque puede en ende se como excesi amen e sensiblea eacción, un poco exage ada čiojimosi, neapykan os e inimą. Kalbos ski ingumas, a si andan is nesup a- y imas p o oca ma a illbo o iso y quizás no necesa iamen e pik á (plg. mediancación impo ancia a es e eo ipando, cuando o os a ibuidos asgos se en ienden como menosp ecio (Go lieb 2006: 3). Sin emba go al ie aaichos sensibilm7 indica su a mės p eganamien o, pašaipų ne ole a imą, po que a mė pe cep iama como muy impo an e asun o, ma oji lengua. Aunque, según P. Kalniaus, puede se , que bu lymasis iene undamen o: <...> un cie o p esión ie aaičių a mei con inúa pe maneciendo ella más ėmė ole a solo in elec ualia Li uania. La eacción de los lingu is inos alš aičių (especialmen e más bajas de la sociedad capoksnių) se puede deci , es poco cambiada žemai iškam kalbėjimui ellos siguen pe maneciendo no i in ole an iški (2012: 321). Es p obable que la eacción nega i a e leje y an e io men e no pa icula men e posi i a ac i ud hacia a mes, o, pa eikėjo palab as, en deci , es o es simplemen e p iekabių ieškojimas. En gene al no a as eces pasaba que a ie asaichos mi ada como a cuán demasiado e nocen iškus pe sonas au inas, kūl ū ines, his o inas, kalbines sa as ies pe manen es yškin ojus. Mien aspues bajosaiños al c í ica pa ece bas an e o auli, insigni ícase no alo ación, bu lymasis. Es o puede in e p e a se como una cie a en en amien o, ensión de zauomazgą, pe o puede pe cibi se y como unos o os nepik ybinį nesup a imą, di e encias cul u ales y egocija se que ellos exis ia XX a. y XXI a. a p incipios. Simila es ie asaicios obse aciones sob e ellos y su a mės no aluación za ixada expedición Skuõdo, Šiaulių y Pãne ėžio dis i os. Se alega, que con ap iecha en e ie asaicias y al š aičių, de inie ian i zemai išką apa umą, es con ap iemas en o as Li uo ėse, eno mes ciudades. Zemaičiai, su a mė pe cibiama ya no como pašaipų obje o, pe o pasidžiaugiama, šos a p lenkų i lie u ių iesioginė analogija (plačiau ž . Čepai ienė 2001: 91). Esama i p iešingos nuomonės, kad y a didelis Žemai ijos i žemaičių palaiky- posi i amen e odo es o se e alúa: (13) nuo s ākā, ka ėš ažia a i Vėlnio muoki ėis, a dice, ka pasakiau ėš 7 Psichologinis y imas pa odė, que zemaičiai en gene al es jau esni negu aukš aičiai (Bliumas 2000: 59). SIMONA VYNIAUTAITĖ 184 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV Žemai ėjės ėk ā uos ne Die as esi. No, a uoks Žemai ėjės palaikīms ī ū uokiū, kažkāp ēp a paga bē [L. P., m., 44 m., M.]. No se puede echaza asumpciones que mucho que depende no sólo de el concep o, lo que es įžeidu, pašaipu, sino ambién de di e en es pe sonas expe iencias, sob e i en ų si uaciones o en gene al polinkio įž elg i eigiamus a neigiamus dalykus. De los pa eikedo es espues as esc yskėjo y upu ėlį o o aspec o de espe o. Pab ėžiamas p opio del homb e nusposición, po que él no simplemen e moka, puede habla a miškai, pe o es o hace po espe o. Una ez mencionado muy pa ecidos desc ipcionamien o hay que espe a su a mę. Apibúdinase no an o el consumido a mia, pe o di ec amen e pasakoma, con i ma se que a mė es digna de espe o, es cuidadoimas cosa. Aunque a micialmen e hablancio del homb e, la p opia a mie con espec oba es la asocia ion más ecuen e de odos los desc i ú imos, sin emba go posi i a y con a iamen e: (14) yo noanau, que habla ēkkāp kažbe b ė ipa ingā. Nē. Kalba ī skė a iz eikš ė, no anā paga buos ēk, no... Aiškē, ū keiksmažuodžiu a ėk ā ī , nadie nie ga bie anū a uo ė, pe o okou ėis a mėškā, que aš ge bio kalba, kažkāp eidmainėškā skomb, nemanau [G. J., m., 38 m., Y.]. Se puede hace p esun aidó, que habla ( a mė), su uso en es e caso deidealizuojamo, en endámonos como pu amen e p ác ico ca ác e u ining eiškinys. Paga ba más sie ina con la cul u a de la lengua, po ejemplo, keiksmažodžių ne a ojimu. Con alo esidades es echamen e elacionada o a desc ipción homb e, aman es su a mę. Meilė, como y espe oba, es ambién una de los mayo es aldibios, po lo que sus gua dando el homb e pe cibido ex emadamen e posi i amen e. Toks habė ojas alo an e y p eciinan e a mę. Pa io ismo. An as dėmuo, o mando idealiąją plo mę, es pa ió ico desi iquima. En o al hay 12 ales espues as. Hablamien o a mialmen e pe cibiamos como pa e del pa io ismo. Va o i a mę signi ica jun o ama ė i, espb i su k aš ą, se decidyžusiam po él (i gim osios kalbos) mucho hace , sac io is. Tal en oque sie inas con au ine sa imone, po que 39 (68%) pa eikėjai indicó esą žemaičiai (o icioji au ybė lie u ių), ambién la mayo ía (43; 75%) gim ąja kalba laiko i žemaičių a mę. Gim oji lengua pa eikėjų consciencia asociójase con pa io ismo, po lo que es o a ima samp a ai, que habla una de las más impo an es pa es de la nación. Se aleig ina que esencialmen e la lengua cons i uye comunidad (Ga e , Coupland, Williams 2003: 12), es un signo esencial de iden idad (Račiūnai ė-Vyčinienė 2014: iiden i icación y sepa ación de los nežemaičiai el indicado más impo an e no el e i o io habi ado, no menama his o inė 223). Šį eiginį pa i ina i žemaičių si uacija: „daba iniams žemaičiams sa- Žemai ija, sino o a lengua (dialek as) (Kalnius 2012: 405). En ambos casos p ecisamen e lengua en endida como p incipal indicado de iden idad. T upu į o as opiniones se siguen en aún un es udio en lengua pe cibiama e enocho caso como en segundo luga es ando y iden idad ma can e el ac o , y más impo an e conside ado luga de nacimien o (Čepai ienė 2001: 190). Es o, que la lengua se con ie e en un impo an e ac o pe cibi nacionalidad, al in e elación es posible y código ampliamen e u ilizado. Tokí el paso al consumo a mia puede a a y con la edžiu, cuando paūgėję niños ims habla a miškai. P igimas. Dos eces mencionado A ículos A icles 191 / Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os inna e. Ta mę usando homb e en es e caso pe cep iéndose ya naciendo adqui idós a minį habla. En o as palab as, si es ás nacido a mialmen e šnekancejen e a amilia o y en o noca, ine i ablemen e él mismo habėsi ambién ambién a miškai. / Tal ez desde el nacimien o el homb e ya a si obligado habla a miosamen e, le así des inada. Es o cambia es casi imposible, ya que el uso de a mė es igual neiš engiamybe a mė se conside a a ališku eiškiniu. Así con el nacimien o adqui ido eškinys se pe cibe como noecin an e (palaší como s a iškosios en o no caso). Po es a azón el ne ojimien o a mia pa ece comple amen e incomp ensible e injus i icado, susci ando pasibinación (plg. 28, 19 ci a. Es a opinión sie ųsi con po ez menė os ca ac e izadimien os de o a mane a no puede se y de o a mane a no puede habla . Segundo dicho con más sucónk e ización, se indica habla. Una po una pa e, el en oque pod ía apa ece bas an e adicalus, po que en a izado sólo la única a ian e del habla a mė, y bend inė habla a si nep ipažįs ama, nosuokiama como posible y de ama. Si una pe sona sabe a micialmen e, él así y obliga habla , en es e caso žemai is iene šnekė i žemai iškai (plg. 16 ci a ą). Po o a pa e, eso no debe iese a a con adicalismo. Tales pensamien os indican la habi ualidad de a mia (a i ma ya menė ą ac a sob e es o), su pe cepción como lenguas na mosios. Noalización de o a mane a habla aún se puede en ende y como di icul ad usa bend iné lengua, po que signi ica i amen e simplía, más ácil, na u almen e habla gim ąja a me. No sólo más ácil, sino y since ši džiau, po que p ecisamen e since ši dumą, sencillez (o al a de es as cuali icaciones) no eb pa eikėjai, ej.: (28) Jau pa em ī pap as iau okou ėis, o nuošė diau okoujīs, pap as iau. O que ya es ás demuokés lengua, ya kažkāp ės ėik ėi žuodē ligu no ėi žuodē, ligu a lengua no a lengua, ligu al aks kažkuo. [Ž. V., ., 23 m., S.] (29) Aquí muokīkluo, pa izdžiou, so ākās, a aquí ka dė bo so ākās, no según pedagogiką debe ía habla eglamen amen e lie u iškai. No be cink ė ėskas, ė ākā pa is. kė ēp comienza bėnd au ė, ka žemai ėškā, po que anėi en e suės a žemai ėškā okoujės. p adedi bėnd au ė, kė ēp ė so anās sosė a ė gali, neb ēk ba ėis, nebie ū pīk iu. Jego ka as nuo s ėn p adiejé sios é ėn, pasakē kū nuo s upūžė žaliuoji, ka au subinie dun is išdīg om a dā kas, no aš čia en e ki ko, ēp nesakau, no, pe o no kažkū uokė pasakā žemai ėškā, ė as ožākska ons kap sa s žmuogos ī . [V. M., ., 31 m., S.] (30) Tēp maluonē, maluonē, que izgi s i o kū nuo in ās ėi seimūnā, ka ās ėn ko ėns kė s ėn žemai ėškā kū pasaka. Tēp ge ā on šė dėis uods ya o zemai is esi. A ba ėš ū a is u žėnā, ka o žemai is, ēp mon ge ā on šė dėis. A is á, más kas nuo in ás, ėsė, no a, žemai is ašī uos, a ėš Žemai ėjės, aquí mūsa žmuogos, mūsa žmuogos so uokio džiaugsmo. [D. Č., m., 84 m., V.] (31) Žemai ėškā, ya puonėškā ne okoujemuos. [A. L., m., 87 a., L.] SIMONA VYNIAUTAITĖ 192 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV (32) Kėik sólo ākš iuojo Muosiedie pu seniūnėjė, kė o nie ėn li e a ū ėškā, bėnd ėnė kalbo nie okou ėis kāpok nemu eikin . Be eik nieks nemuok kāp eikin okou ėis, ik ās s ėngas okou ėis, ė joukingā ka ās a uoda. Ta mejo okou omės zemai ėškā ė nebū o joukingā. Pe o kou pada īsi, jmuogos nuo se é puonėšks. [A. Z., ., 59 m., M.] No sólo pačiam es buena habla a miškai, pe o pasidžiaugiama y de o os lengua, especialmen e žemaičių, i ian es no Žemai ijoje, o en gene al zinomų žmonių. Te minio habla del an ep iecha en es e caso bend iné habla į a dijama como ca ac e ís ica, p i inkan i ponams poniška. Es a concepción aices debiesen busca se en el pasado, po que algún iempo bend iné lengua conside ada poniška, miesčioniška, pe o al mismo iempo en a izacion, que es a opinioné en e zemaičių exis e y hoy (Kalnius 2012: 321), y, según A. Čepai ienės, al kalbinį poniškumą debe ía incula se con his o icamen e i uojancios es e eo ipos sob e los li uanos on os y polkų ponus (2001: 191). Así bend iné de la lengua asociación con ponais uel e bas an e undada. Bend iné la lengua man enimien o poniškumo señallu con i mados desc úbiamén mužikiška (33) jemai iu kalba ī aděnama neg aži kalba ya aquí ī nu sena mužėkėška, g ubi, dėdlē g ubi [J. M. U., m., 71 m., Y.]], asignados a los bajos a me, que, en opinión de los ag adecedo es a las pe sonas, es ca ac e ís ica de los simples, de los nuoši dios. Neiš egiamybės plo mės dėmenys uel e indica cie os esenciales enominos: acos umb imas → gim osios lengua concep o basados umas, aplinka → di e sosas e is a mės consumo, p iginimas → nekin amumas. 2.3. Ta mė limi o um Es e plo mė sie ina con ales dėmenimis, que a mę y su consumoim sup esimplican, iboja, įsp audžia en cie os ėmos. En es e caso es o es kaimie iškumas, amžius, educa ima. Dėmenys puede de e min i y a mės apa auklumą, su nope spec i idad. Kaimie iškumas. Ta mialmen e hablando homb e 8 eces sie es con el pueblo. Šį que dėmenį galima sup as i kaip konk ečią geog a inę a ba socialinę ka ego iją. Tai, a miškai šneka los esiden es del pueblo, una pa e, lógica, po que di e encia el campo y la ciudad espacios, la mane a de ida de las pe sonas. Se alega que el espacio de las ciudades, ambién y lengbiné, más ápido y más b ilhan e mue e, ella cons an emen e se econs uye, in luida po sociales, polí icas, económicas, cul u ales acciones y co idianes p ác icas comunica i as (Ramonienė 2010: 279). Debido a al in a iación, cons an e cambio, ca ac e ís ico a las ciudades, a mės asociación con el pueblo uel e bas an e c eíble. Pa ys pa eikėjai no ó ski ingumą a mės en los pueblos y en las ciudades: (34) Mies a žmuoniū kė uoki a kalba, kaimie iu ī uoki g obesnė. [B. B., m., 82 a., V.] A ículos A icles 193 / Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os (35) ad, digo, so kaima žmuonims pasėšneki, i gi noso os ya aquí, miesčiuonis, somos biški a sėlėkė. [A. R. Š., m., 70 m., S.] (36) Jug senėjē žmuonis a, dabā biškilieli a lengua kei as, o kaimūs, ko uolėi gī en, anėi dā ėš ėk ūju ė ebkalb ou, eb okoujės ėksliau ēk sakī ė, ou ėk ėnė kalbo. [B. L., m., 61 m., M.] La lengua de los pueblos se pe cibe como au en iškesnė, ik esnė, menos expe imen ada de la lengua bend inė o de o os idiomas in luencia, ambién y šiu kš esnė. Ka ais a mės ne a ojimas en la ciudad sie inas con neno u sepa a se de o os, llama a sí a ención, plg.: (37) no ažiouk i Vėlnio šnek ėsė aukš ai ėškā, pasak kūīk nuo s žemai ėškā ėsė i a i a sisok, a uoda kap ėsėškā k kalba [B. P., m., 18 m., K.]. Pundėžiamas ski ingum del código lingüinio ( an o de o os a minos, an o bend inés de lengua), que no a as eces se con ie e en lengua de man enimien o10 de la lengua. Se alega que bend a imo unkcijos nesėkmė noen endimien o, nousikalbėjimas y es el más cie o es imonio del alo cul u al de a mia (Visos a mės g ažiausios 2013: 10). La no comp ensión puede se e aluable no solo al aspec o cul u al, sino ambién como un indicado de la b echa en e lengua y lenguaje, pe o mu ipusis (G o es 2007: 9). En es e caso el noen endimien o desempeña la unción dis in i a. Es o, que o os, que no dicen zemai iosamen e, no comp enda es a codio lingüino, señala muchos pa eikėjų11, ej.: (38) Daug kas nesop on uos zemai iu kalbuos mies ė. [G. L., m., 19 m., Y.] (39) Kad i Vėlnio bo au ėš ažia usi, <...> a ėš ėsuos Lie u uos su ažia a ėsuokiū ū a miū. Vėės li e a ū ėškā más šnekiejė. O mon bo a di íciles pa sėlaužėms, di íciles. Pa iuo p adiuo zemai ėškā diejau, o, Jėzau, kė ė sólo eiz, klausuos nesop on . [L. Š., m., 52 a., Y.] (40) No ī ī , ka nesop on esos mūsa kalbuos. [Z. A., m., 69 a., Š.] (41) No nesop on , no nesop on anėi [nezemaičiai]. O noso os somos asablī a gen e, noso os sop on am ésas a mės, ésas a mės sop on am. [S. J., m., 71 m., S.] (42) Žėnā, anėi [aukš aičiai] mūsa nesop on . anū ės ėik Aš šėik ėik sop on o. [E. M., m., 87 a., L.] (43) Vuo ėn [Bi š one] ėsė uokėi nesop on žemai ėškā. Be žemai is ėsēp okou jės: ė osėškā, ė la ėškā, ė žīdėškā <...>. Žemai is ėsas habla okoujės. [K. R., m., 80 a., K.] 10 Aunque se in en a es ablece c i e ios, dis inguiendo lenguas (pa y ať, Wa dhaugh 2006: 33), se obse a que el p oblema de lenguas y dialec o lingü is ikoje (y no solo) en gene al es nošsolucible (Aliūkai ė 2013a: 4). Así a menudo mucho que depende de la pe spec i a o in e p e ación. 11 La a i mación sob e incomp ensamidad con i ma y los esul ados de la encues a de habi an es de a ias ciudades, po que zemaičių a mė se conside a noen endamiausia (plg. Ba anauskienė, K upickai ė 2012: 4). SIMONA VYNIAUTAITĖ Ac a Linguis ica 194 Li huanica LXXV En algunos casos la ciudad en a izada como ie aaichos a mės noen endimien o, quizás y ne a ojimo espacio. En gene al, a menudo la ciudad conside adoísino modelo del en o no noa minesa lingübinesa (plg. Vaicekauskienė 2014: 13). Así con i ma se que bajosaiños es más kaimo, kaip geog a inės aplinkos, ka ego ija. Įdomūs pas ebėjimai, kai eigiama, ácil en ende o os a mes que o os ada mios ep esen an es žemai iškai, o más ácil ap ende en gene al o os idiomas. Es o se puede eje con a minos y bend inés g ado de di e enciación del lenguaje. Po que bend inesa lengua lengua y ie as de las a mas pag indas y a aka ų aukš aičių kauniškių pa a mė, ski umai a p bend inės bas an e g ande. Bend iné lengua en esencia necesi a ap ende como o os lingüi és sis emas, po lo que pa eik o es pa ece que y o os a mes mucho que más ácil de en ende , si e es un usua io de un codio lingüíno ue emen e se di e enciando. Pa eikėjai conscien emen e o inąconscien emen e sepa a a mę y bend iné lengua como dos opues os sis emas lingüís icos, ej.: (44) Ka p adiejau su uok ė, kāpė a sakon , que ēk muoki ėis lie u iu bėnd ėnė kalba, nes kė ēp muokluo a ėi nesīk, kāpīs sakon , pa ašīs au ėš dėk an u ik ā d ēje us, no a ė iseksiejė p isikī ė, nieko nedingsi. Reikiejė ismuok ė on ojė habla, kāp yo digo [api eglasingo bend iné lengua]. <…>. Dėdėlē ī sunkē, žemai iou sin gala. No, o dėdėlē lėng ā, o dėdėlē sunkē. de eso ya, kāp pasakī ė, jego ya exmuoks i, ya se á dėdėlē sunkē. [Ž. V., ., 23 m., S.] (45) Ve iejaujo ėš žemai iu kalbuos i o žėnā, kāp ēk, jau ume jau dėdlē lėng ā, be jego o a nepagausi, ėskas būs a ėi, lie u iu. Ka ās ī Mūsa žuodie, pa izdžiou, ī Vaka ū Lie u a, as ī p īds, ėn ėi puslapelē ī , kam nuo s pa uodā o dā kāp nuo s, nesop on žmuonis. No ė paimi ė ėš e i i lie u iu habla. [A. R. Š., m., 70 m., S.] (46) Tou dėdlē skai au nege a dalīka, dėdlē nege s dalīks, que dice, nu pė muos klasės muoki ė žemai ėškā. Tas ya dėdlē nege s dalīks, uoks ya nege s dalīks. <…>. Jego ou āka ismuoki umi nu pė muos claseses zemai ėškā skai ī ė, ons ėsėškā nepaskai ī om [lie u iškai], anou sogadini, ons lie o ėška kninga in alides bepaskai ī ė. <…>. Ons palėks kap s e ėm au is. [V. N., ., 80 m., L.] Pab ėžiamas es ue zos adap a i os y sudė ingumas, cuando hay que ap ende una lengua bend inesa. Ella se conside a al código lingüís ico, al que hay que ap ende simplemen e como ex año. Bend inė habla pe cibiama y como ese código lingübinis, que se u iliza pa a que o os (nezemaičiai) en as ų. No hay duda de que bend iné lengua se á en end as a, y ie aaichos a mė no siemp e (plg. (47) yo jau ous amiausē ė saugiausē okoudamuos bėnd ėnė, cuan o buena, ēp [G. J., m., 38 m., Y.]. Debido a es a azón noen a imien o (quizás a eces y imaginado) a menudo se con ie e esmane no hablado, de iniosi al codio lingüino pašneko o p ižas imi. Pab éciendo a mės y bend iné di e encia del lenguaje, a i ma se que en cie os casos p ecisia aduci de un codio lingüino en o o. LKŽe (2008) eiksmažodis aduc i iene signi icado ʻ ienos lenguaje ex o a išdės y i ki a kalbaʼ (DLKŽe 2011 analogiška S aipsniai / A icles 195 Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os 11 signi icado). Pa eikėja a odama al accionmajodí p obablemen e y iene en men e dos sepa ados lingüines sis emas. Pa icula men e g an di e encia se exp esa en 46 ejemplody. Aunque di ec amen e no se dice que ie aaichos a mė es lengua, sin emba go men is, que enseñando a los niños žemai iškai, ellos noebemokės bend inés de idiomas p ecisamen e lee (apie con e samien o nožsimenama. Dado liau – i o eikia moky is la inan įgūdžius, skai ymas sup an amas kaip a an e io men e ap ends ama habla , y lee ės i is, donde puede se hecha nepa aisoma žala. Kažkiek in luencia alía opinión p obablemen e iene y lo que, esc ibiendo žemai iškai, di e encia algunos esc i os12) demues a oda una lingüís icos códigos ski ingumą. Pa eikėjo pasąmonía ambos códigos lingübinos pe cibianse como dos sepa ados sis emas lingübinés. Kyla asociación con mokėjimas šiuo a eju jau eda į kul ū ų ski umus, au inę di e enciaciją. Tai ex animum, po que al homb e en endido ya como ep esen an e de o a nación. La a ian e nep ionesinga de la lengua, cuando no a mės ne a ojim, pe o sus o mas de consumo ex ensión sepa a homb es de sus (plg. a mės ne a ojimą bend uomenėje). El pueblo, más como ca ego ías sociales, y no de espacios geog á icos, concep o ambién es posible. P. Kalniaus a i mación, algo di e encia men alinis ipo, su b iskad en e zemaičių, i ian es en el pueblo y en la ciudad (2007: 108). Sin emba go, es p obable que ag adecedo es no eligie on es a desc ipción p ecisamen e debido a la conexión con socialumu po daik a a džių kaimie is, kaimas asociacijos con cie o mencinim. Daik a a dis kaimas sub as inas como ʻp asčiokas, neišmanėlis, k ailys, mulkis, ne isp o is, bukap o is, ne ikėlis, ne ykėlis, žioplysʼ (Lie u ių ža gono bazė. Pag indiniai duomenys 2010: 88), aunque ni en la palab a de los ie as del no e (Vanagienė 2014: 247), ni en o o dicciona ios (KDLŽe; LKŽe) no se denu odan ninguna conno ación nega i a. En gene al la mayo ía de ag adecedo es no linken a min language sie i con social o geog á ico kaimie iškumu (impo bu, que de los elegisi es e desc ibiminio es sólo po una mediu inas y ju ennias gene acion ep esen an e, aigi ju ennios in o man is al in e az bas an e inacep able), lo que signi ica que a min speech esponden es en endian como comple amen e posible, incluso acos umb a y en las ciudades. Es e es un en oque bas an e nue o, no adicional, que mues a la i i i idad a mia, y no aislamien o en pueblos: (48) Bueno p i quién aquí ese kaimie is? Kaimie is al se ė ė Aukš ai ijuo [V. B., m., 44 m., Y.]. En es e caso la desc ipción aún g e inamos con conc e í ( esponden ei gim uoju) egión Žemai ija, po lo que causa una eacción nega i a. Con i ma se, que pa eikėjai a mės no asocian con menkumu u o os nega i os obje os. Amžius. Sólo es sykius a mialmen e hablan e homb e iden i icado con senio edadum. Es e es uno del adicional pa eikėjo concep o dėmenų según NORMo c i e ios (Aliūkai ė, Mikulėnienė 2014b: 32). Y aho a a menudo p e alece la endencia a a a alminį habla con las pe sonas en ejecidas. La mayo p obabilidad de que 12 Más amplamen e é. Gi denis, Pab ėža 1998. SIMONA VYNIAUTAITĖ 196 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV p ecisamen e la gene ación mayo i a bien domina a mę, man eniusi más sus peculia idades. Sin emba go es a ca ac e ización elegida a a ( señalójį po una de odos los iempos ep esen an es de), lo que indica la mayo ía de pa eikėjų sąmonėje bajo o ookią samp a ą. Po ejemplo: (49) Tėisē š ėisē pasakīsio en e suės jó enes okoujės žemai ėškā. [V. M., ., 31 m., S.] (50) Vākā ī dėdesnė žemai ē negu ie ā, negu, pa izdžiou, aš so žmuono. [D. V., ., 51 a., Š.] (51) Vėsė okoujės poikiausē: ė uokėi, ė meno , ė dėdesnė. [Ž. V., ., 23 m., S.] las pe sonas Ta mės a ojimas apa inamas su į ai ių ka ų a s o ais, ski ingo amžiaus en endidos como alen es habla y hablan an es in e micialmen e. Al mismo iempo es o demues a la i ybingumb e a mena. Samp a ą ambién con i ma ían el uso de la lengua en di e sas es e as, cuando solo en algunos casos se puede conside a s y i eces in luencia la apode ándose kalbinį kodą, analizė. Reikšminga y es que la mayo ía pa eikėjų son anciano de edad, pe o no piensa, jog a mės pago, consumo sie inas con anciano agjiu. Ellos a si no linken muy aisla i os eces y suma end ina cualquie a cualquie a del g upo de edad del consumo a mės, sólo a eces es o no o bi. Exis e el en oque, cuando la gene ación más jo en se conside a mejo es a mės moko e negu idu inė (plg. 50 ci a ą). En o os casos, cuando en jaunesnę ez mi ada c í icamen e o no ado su neno a habla a miškai, pami šimas, simul áneamen e obse ado y posi i o cambio, su gido adqui iendo expe iencias, con el anscu so del iempo: (52) Labē lamen a que pa aža ė ākā mūsa ėšiaus mies elėmu nebokie ė sa a ie ū a mies, uo p aded šnekie ė li e a ū ėnė kalbo. š ėk ūju as bėn muni dėdėlē e zėn. nemaluonē ėš ėk ūju klausī ėis, no īpač pu pė ma, on a ku sa, paskou iel a ė s ligu i žemai ius, ya empieza sop as ė, que nieks ėš anū nejouksės amė mies ė, que anėi nemuoku ėis li e a ū ėnė oko kalbo. [V. Ž., m., 55 m., Y.] (53) Dabā ya kažkāp ī , ma ī , uoks omžios o kas, ma ī ėis, que ēk b ungin ė sa a kalba, mon a uoda, que ė omžios da a sa a, que ēk b ungin ė sa a kalba. [A. T., de 75 años, Y.] En un caso se susi ocada, sug įž ama en žemai iškąją iden idad y lengua, y o o es a iden idad įgyjama. Se puede deba i sob e el jo en homb e como buscan e, no disce nien e aledicciones, como besi o mándose pe sona, cuando el uso y signi icado del e mio puede s y a desde pame imo, g įžimo o a adimo de nue o (plg. sužemai ėjimo caso, 27 ci a a). Así se ía posible habla sólo sob e la empo al lengua y y o apa ybina an iiniciación. En gene al, la mayo edad aún se en iende como iempo de pe cepción de e dade os alo es en es e caso la na i idad 13. 13 Plg. eas e n y pie ičius ilniškių ka ų di e en es ep esen an esos a o ecimien o a mėms, ab i ąjį p es ižą, cuando lo demues a la ju en ud, y no mediu inė y especialmen e la gene ación mayo (U bana ičienė 2014: 72). S aipsniai / A icles 197 Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os Educacinamien o. Unaą ez homb e, hablando a miškai, desc i o como menkai educa és. En es e caso in lujo de poco ins ucción al uso del in e mezzo puede se acla ada d ejopai: 1) el usua io del in e mezzo nopa habla bien bend ine lingua, po lo que habla in e miškai; 2) el usua io de a mės sabe bien gene iné lengua, pe o debido a cie o culú ingumo, in eligencia escasos habla a miškai. En algunos casos la meno educación se conside ai n una signi ican e más a iable socioling is inuego en o noka (pueblo ciudad) (ž . Al onze i 2015: 26). Deba o ina, si ealmen e la educación14 iene in luencia en el en oque. Po una pa e, bas an e habi ual pensa que de meno educación homb e mejo doma á a mę, sin emba go el en oque a ella, a a miškai hablandojį no siemp e se á p es ižiško. Es o con i mados y del p oyec o cien í ico Kalbų a ojimas i au inė apa ybė Lie u os mies uos15, cuando las pe sonas de menkesnio educacinio muy no esu eikšmino sus šaknų, a mės, kalbos (Kliukienė 2010: 97). Po o o lado, es p obable que una pe sona más educada ap ecie sob emane a bien la a miná lengua16, aunque y con más ecuencia usando bend iná, quizás ya menos man eniendo a la a me ca ac e ís icas p opias (plg. no s didokues en ciudades población e nié es uc u a y mix i, en ellas el uso de a mies ambién se apoya, enjejan es o con un más al o educado de la población (Ba anauskienė, K upickai ė 2012: 22). Sin emba go no hayama una cla a endencia, po lo que y menkese educacion puede se asociado con una muy posi i a ac i ud hacia a mę, y mayo sólo con bend ines lengua man eniendo p es ijíška. Dado ė a uno al espues a ( ye niosis gene ación ep esen an e), casi a odos ag adedo es a mė no asocijuya con el educado de ni el. Es o signi ica que an o bemolslis homb e, como enido excelen es educadima igualmen e puede paga se y habla a miškai (plg.: (54) Aplink mumis a aquí amė k aš ė ī mucho jemai iu ė gal bū ė, iene onse ė ėsus ėšsėla ėnėmus pa ius aukš ia, bū ė pasiekės sa a p o esinie s i ie aukš umū ė ons oko galu ėis ik žemai ė [G. J., m., 38 m., Y.].].] Como con ap iešą nošsila iniTa mės consumo se incula con in eligen e, sabio compo amien o. Es como la mui iš dalies bū ų galima sup as i da ieną apibūdinimą – ai p o ingas žmogus. mejo opción, conscien emen e pe cibido del p opio humano. Tal ez se opone que al u iliza bend iná lengua se ac úa ya no an acionalmen e o del odo k ailai. P o ingumas siemp e muy alo ado humano aojas, aspi aamidad, o se in eligam, mos a que al e es, en es e caso se puede hablando a miškai. Así a minis habiendo en endido no como umba, k ailumo señal, pe o, al con a io, sabidu ía. 14 Sob e la educación de los p opios ag adecidos éase in oducción. 15 Ti a sólo en las g andes ciudades li uanas: Vlniuje, Kaunè, Klapėdoje más 16 Ypač eigiamas a mės e inimas būdingas šiau ės žemaičiams k e ingiškiams, u in iems al ojį o más al ojį desila inimą (Lubienė, Pakalniškienė 2015: 108). SIMONA VYNIAUTAITĖ 198 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV Apibend inan galima saky i, kad kaimie iškumas labiausiai sie inas su išsis- ky imu de o os (social, que a menudo iene un ma iz nega i o, o geog á ico, acen uando la di e encia de la ciudad). Amžius conside í ino poco in luencia eniendo elemen o o, con a iamen e, cie os cambios (usualmen e posi i os) ac o niu. El ni el de eslila amien o y a mės in e az c ea buen moko malos moko , in eligen e k ails, cul u ing nekul ü ing con ap iešas / /. 3. IŠVADOS Skuõdo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os apibend in inas ina io modelio imagindiniais, o ma ančiais idealo, neiš engiamybės, limi o umo plo mes. Ta mės, a miškai hablancio humano iden i icación con idealo plo mės dėmenimis (paga ba, pa io izmu, adición) lemb a a mės impo ancia la su consumido , gy ybingumu, ęs inum. Rep esen o ándose plo mei es y de las p opias pe sonas una elección conscien e. Ta més siejimien o con espe oba, elegida p incipalmen e eces, sie inas con p es ižu. Į a mialmen e habla capaces, pe o no hablancios pe sonas mi ada bas an e nega i amen e. Ak ualizándose sa ass e ima con ap iecha, po que a mies, conside adas p incipal código lingüís ico, non ojimas miemb o de la comunidad sepa an del habi ual adicional comunidad sis ema, y, con a iamen e, hablado a miškai mues a pe enecimien o a la comunidad. Bend oomeninio ínculo undamen ja y a mės sujeja con pa io ismo, cuando a mė en endida como žemai iškumo, žemai iškosios sa imonės demos amien o. Tal en oque sie ina con el concep o de lengua na i a, au ine sa imone, ya que 39 (68%) pa eikėjai señala esą žemaičiai (o icialji au ybė lie u ių). Te cie o dėmeno adición, cons i uyendo sąsią en e pasado, p esen e y u u os, di e en es eces, es mani ies ísima e e encia de con inuidad. El hablamien o a mialmen e conside y ini adicionaline elgsena, que signi ica ότερη que mode nnybę (en es e caso bend inés lenguaje de uso). Obse a T adición signi ica pe enece sa iems, o jos sulaužymas sup an amas kaip neigiamas dalykas. Neiš egiamybės plo mės dėmenys (įp a imas, aplinka, p iginimas) e leja neu alų, neidealizuo ą a mės e aluación isualį. La elección Indi ido iene menos (o nada iene) in luencia, con a iamen e que ideala es e a, ella cons i uyen es dėmen. Impo biu conside ado acos umb ís, po el cual a mė en endida como y aujan i, p incipalína lengua. Es o con i ma y samp a a de la lengua ma mòs mayo ía pa eikėjų (43; 75 p oc.) gim ąja lengua iempo y žemaičių a mę. Ta mialmen e hablando homb e se asocia con la in ancia, b endimo pe íodo, c eciendo įskiepy a kalba. Iš yškėja ne ik šeimos (su jos na iais bend aujama a miškai), p i ačio- sios espacios, pe o y pública espacias en aña, geo inis eiksnys. A spindima eal kalbinė si uación pun os, po que p e alece di e sasas e is a minis comunic a im, pe o bend inė habla en algunos luga es, si uaciones ambién conside ada acep able, A ículos A icles 199 / Skuodo apylinkių žemaičių kalbinės nuos a os a o ina. Así en gene al en o no conside ey ina a o ankia a miniam kalbėjimui e pe. Ta mės sąsaja con p ignimo exp esa a ališkumą y inconinamismo. La imposibilidad de cambia el código a minio a menudo en endido y como sencillez, pakei imas – šiuo a eju bend inės kalbos a ojimas – „poniškumo“ ženklas. since idad, a Ribo umo plo mė sie ina con ales dėmenimis (kaimie iškumu, amžiumi, išsila inimu), que a mę y su consumo supe simpli ica, iboja, puede de e min i y a mės nepa auklumą, su no p ospec i umu. Kaimie iškumo dėmení puede en ende se como una conc e a ca ego ía geog á ica o social. En algunos casos la ciudad en a izado como a mės desen endimien o, ne a ojimo espacio, po lo que desen endimien o ( al ez a eces y imaginado) a menudo se con ie e esmine nekalbėjimo a miškai, de inimosi al pašneko o lingüino códo p iežas imi. No dudojojama que bend iné lengua se á en end as a, y ie aaichos a mė no siemp e. Pa eikėjai conscien emen e o inąconscien emen e sepa a a mę y gene iné lengua como dos opues os lingüines sis emas. Kaimo, más como e d ės, samp a a aip pa y a galima. Šiuo a eju a mė bū ų sie ina su am i- ca ego ías sociales, y no geog aphicas k u menninimu. Ta mės in e elación con social o geog á ico kaimie iškumu más inacep able a in o man es de edad más jo en, lo que signi ica que a minįėjimą hablamien o esponden es en ienden como comple amen e posible, habi ualá en di e sas geog a ías y socialinėse espa ėse. Ta més consumo iden i icado con di e sos iempos ep esen an esis, di e en e edad pe sonas alo ados como galin ys habla y hablan an es a miškai. En un caso senio amžius se pe cibe como cie ois a psnis de comp ensión del alo de consumo a mės, o o jaune niji ka a se conside a ge esne a mės moko e. Reikšminga, que la mayo ía ag adido es son mayo es de edad, sin emba go no c ee, que a mė sie ina con mayo edjiu. Nelinks ama muy sepa i i eces y apibend in i cualquie a aunque g upo de edad a mės del consumo. Agžius conside ado de cambios posi i os, que apa ecen adqui iendo expe iencias, a cie o in e alo de iempo, ac o nio, cuando pami š a, pames a a mė, su consumo y alo puede g įž i o se a as a de nue o. Ta més sie i con educa iim, especialmen e menku, no enls ama. No hay una cla a endencia de una, po lo que y menkese educadía puede se asociado con una muy posi i a ac i ud hacia a mę, y más ele ado sólo con la man enién de la lengua gene inesa p es ijíška o a e ščiai. LITERATŪRA Al onze i Gio anna 2015: Age- ela ed Va ia ion in Code-swi ching be ween I a- lian and he Sicilian Dialec . – A hens Jou nal o Philology 2(1), 21–34. P ieiga pe in- e ne ą h p://www.a hensjou nals.g /philology/2015-2-1-2-Al onze i.pd . SIMONA VYNIAUTAITĖ 200 Ac a Linguis ica Li huanica LXXV Aliūkai ė Dai a 2011: Kul ū inės y imų schemos geoling is ikos pa adigmoje: dėl kai ku ių socioling is inės anke os klausimų. – Valoda 21, 11–17. Aliūkai ė Dai a 2013a: Ho izon alusis i e ikalusis kalbos kon inuumo skaidu- mas: XXI amžiaus kalbėjimo a ian ai pap as ojo kalbos e in ojo požiū iu. – Taiko- moji kalbo y a 2. P ieiga pe in e ne ą h p:// aikomojikalbo y a.l .azalija.se e iai.l / l /2013/03/ho inzon alusis-i - e ikalusis-kalbos-kon inuumo-skaidumas-xxi-amzi- aus-kalbejimo- a ian ai-pap as ojo-kalbos- e in ojo-poziu iu. Aliūkai ė Dai a 2013b: Kalbos a ian iškumas paauglių akimis: ly ies kin ama- sis. – Ac a Linguis ica Li huanica 69, 219–268. Aliūkai ė Dai a, Rima Bakšienė, Ju gi a Ja osla ienė i k . 2014: Punk- ų inklo ankis geoling is inės ski ies aukš aičiai : žemaičiai požiū iu. – XXI a. p a- džios lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. D. Mikulėnienė, V. Meiliūnai ė, žemėlapius pa engė V. Čeponis. Vilnius: B iedis, 129–196. Aliūkai ė Dai a, Danguolė Mikulėnienė 2014a: Geolek ų i egioninių dia- lek ų o ma imosi ypa umai Lie u oje. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. D. Mikulėnienė, V. Meiliū- nai ė, žemėlapius pa engė V. Čeponis. Vilnius: B iedis, 257–262. Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2014b: Geoling is ika: ideologija, eo ija i me odai. Pag indinės są okos. – XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i socioling is inis y imas (žemėlapiai i jų komen a ai), sud. D. Mikulėnienė, V. Meiliū- nai ė, žemėlapius pa engė V. Čeponis. Vilnius: B iedis, 29–47. Aue Pe e 2011: Dialec s. s anda d: a ypology o scena ios in Eu ope. – The lan- guages and linguis ics o Eu ope. A comp ehensi e guide, ed. by B. Ko mann and J. an de Auwe a. Be lin: Mou on de G uy e , 485–500. Ba anauskienė Vik o ija, K upickai ė Do ilė 2012: Lie u os mies ų gy- en ojų a minės egioninės sa imonės ypa umai (socioling is inio y imo duome- nimis). – Taikomoji kalbo y a 1. P ieiga pe in e ne ą h p:// aikomojikalbo y a.l / l /2012/10/lie u os-mies u-gy en oju- a mines- egionines-sa imones-ypa umai-so- cioling is inio- y imo-duomenimis. Bliumas Remigijus 2000: Aukš aičių i žemaičių e ninės p iklausomybės de e - minuo ų psichinių eiškinių sa i umai. – E niškumo s udijos: eo iniai samp o a imai i empi iniai y imai. Vilnius: Eug imas, 53–64. Čepai ienė Auksuolė 2001: A gai inan e ninį apa umą: indi idas, simbolis, ie- a. – Lie u os e nologija: socialinės an opologijos i e nologijos s udijos 1(10), 167–198.