S aipsniai / A icles 101
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
Ins i u o das línguas Lie u ių
ORCID id: o cid.o g/0000-0003-1542-2866 Di ecções de
pesquisas Mokslinių: anosios e a uais línguas Li uãs
sin aksė, semân ica e p agma ica, e noling is ica, Li uânia
cul u ais e bažny inių eks ų is o ija.
DOI: doi.o g/10.35321/all90-04
DL DVISKAITOS
RANKRAŠTINIUOSE JURGIO
AMBROZIEJAUS PABRŽOS
PAMOKSLUOSE
On he Dual Numbe in he Manusc ip
Collec ion o Se mons by Ju gis Amb oziejus
Pab ėža
ANOTACIA
Numa Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos homoksle (1824) essen i bibliog a inė no a sob e do li o de
Ka olio Fabiani Missya apos olska CZŚĆ II (1783) pasi elk ą mokymą a idengė não só Kip ijono
Lukausko manusc ício (1797) na p imei a pa e (312 p.) su ašy ų 30- homokslų kilmės paslap į (ž .
Pajėdienė 2022), mas e concedeu a possibilidade de ês do mesmo ex o pa eikčių g e inimo. Du
indicadas Fabiani li o se mões sob e o 8-° Deus P isakymą em e lie u išką Lukausko, e
žemai išką Pab ėžos e imą. Compe imen o de e sões de ex o edac ido em ski ing linguas
pe mi e e e bas an e sub ilius di e enças lingüínias. Pab ėžos žemai iškai su ašy ų Fabiani
pamokslų ex o g ama ical peculia umas elacionado com d iskai os consumoim. O a igonyje
abo da-se lenkiško Fabiani ex o sug e inime com lie u išku (Lukausko) e žemai išku (Pab ėžos)
e imu exp ysškėję di e en es modelos de consumo d iskai os. Nuoseclus d iskai os uso
ca ac e ís ico não só K. Fabiani ex os e imão eikiančiam, mas e ou os J. A. Pab ėžos
manusc i o conjun o PAMOKSŁAY Way ingosy Ma e yjosy se mões. ESMINIAI VOODŽIAI: Ka ol
Fabiani (1716 po 1791 04 09), Kip ijonas Lukauskas (17571815), Ju gis Amb oziejus Pab ėža (17711849),
se mão como se mão, žemaičiai, d iskai a.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
102 Ac a Linguis ica Li huanica XC
ANNOTATION
A bibliog aphic no e abou he eaching om Ka ol Fabianis book Missya apos olska CZŚĆ II
(1783) ound in one o he se mons o Ju gis Amb oziejus Pab ėža (1824) no only e ealed he
mys e y o he o igin o he 30 se mons w i en in he i s pa (p. 312) o Luka Kip ijuskas
manusc ip (1797) (see Pajėdienė 2022) bu also p o ided he oppo uni y o compa ing h ee
e sions o he same ex . Two se mons on he Eigh h Commandmen om he abo e book by
Fabiani appea in bo h he Li huanian e sion by Lukauskas and he Samogi ian e sion by
Pab ėža. Compa ing e sions o he ex w i en in di e en languages allows us o see
qui e sub le linguis ic peculia i ies. The g amma ical o he dual numbe . The a icle discusses
dis inc i eness in Pab ėža’s Samogi ian e sion o Fabiani’s se mons is ela ed o he usage
he di e en models o using he dual numbe , which became appa en in compa ing Fabianis
Polish ex , he Li huanian (Lukauskas), and
Samogi ian (Pab ėža) ansla ions.
The consis en use o he dual o m is no only ound in he ansla ion o Fabianis ex s by
Pab ėža bu also in o he se mons om Pab ėžas manusc ip collec ion PAMOKSŁAY
Way ingosy Ma e yjosy.
KEYWORDS: Ka ol Fabiani (1716 a e 09 04 1791), Kip ijonas Lukauskas
(17571815), Ju gis Amb oziejus Pab ėža (17711849), se mon as eaching,
Samogi ians, he dual.
ĮVADAS
Na coleção de Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos PAMOKSŁAY Way ingosy Ma e yjosy ( oliau PWM,
manusc ício pe ašą i aksimilę, e Šepe y ė, pa ., 2020) 1824 m. edaxi o se mão Apey g iekus
lyižówy bibliog a inė no a sob e o ensino pasi elk ą mencionado no li o de Ka Fabiani Apos ya
Apos olska Missya CZ II ( oliau FMA2, 1783) não só um se mão PWM, mas ambém um se mão de
Lukáš Pa lo ski 1797 m. Isz P isakim Diewa Diewa K zysz o II na p imei a pa e (pka III; 1 sl. 30). Do
Fabiani se mões sob e o 8° Deus P iscação NAUKA XXVIII. z P zykazania Boskiego Osmego. Niez
będzie mowił ałzywego świadec wa p zeciwko bliźniemu wemu (FMA2 457469) e NAUKA XXIX. o
Obmowach i innych ięzycznych g zechach, do ego P zykazania Boskiego, Osmego 1 Plg. : Wypisano
p awie co do słowa z Missyi Apos olskiey Częsci 2 [...] Xiędza Fabianiego PWM 228. 2 Vilniaus
uni e si á io biblio eca gua dado F1D654 manusc i o 409 páginas de um conjun o de pe as e .
Ka aciejus, pa ., 1996, con inua LP.
A igos A icles 103 /
Dėl d iskai os ank aš iniuose Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos
homoksluose należących (FMA2 470489) em não só lie u išką3 Lukausko (LP 281301),
mas e žemai išką Pab ėžos (PWM 203228) e imą. Sug e inus ês línguas edaxido
Fabiani ex o di ois e e bas an e sub ilūs lingubiniai ski umai. Pab ėžos e ime
exama sa i o d iskai os o mas e cons uções de consumo. Obje i o do a igo
pas ilhando equi alen e equi alen e de con eúdo ex o pa eikčių ês línguas polkų,
lie u ių i žemaičių sug e imen o discu i Pab ėžos escolhida d iskai os aišką.
Pab ėžos su ašy a, lenkiško o iginalalo modelio não co espondkan i, į a džių
d iskai a ixa um i okį de dois abo da eis sujei os ou obje os ma cação
g ama ical. A igonyje esumem-se e em ou as PWM ensinos usados modelos de
d iskai os (i. i. pessoais e pa odomųjų in oduções aleg niação, nusid iecian e e em
i ik a a dinius conjunções e eiksmažodį) e desse consumo
paska os.
À a ual língua li uana ca ac e ís ico d iskai os o mos a oseną é habi ual
conside a nyks ančia (plg. Zinke ičius 1980: 180181; 2009; Rosinas 1994), ao mesmo
empo en a izando em alguns e mês (especialmen e nó dicos 1814) sob e i usį
d iskai os gy ybingumą (plg. Zinke ičius: 1980182; Pab ėža 2017: 9899). Nag inėjan
da língua li uânica daik a a džių e į a džių d iskai os aidą senieji žemai iški XIX
a. esc i as isso Simono Daukan o e Simono S ane ičiaus kū iniai o am
api elhiados como žemaičiams ca ac e ís ico nuoseklaus d iskai os e idimen o
consumo (plg. Zinke ičius 1980: 182; Rosinas 1994: 113, 119). Pab ėžos manusc i os em
dėsningia usados d iskai os cons uções5, mesmo e publica us PWM pamokslų
cole inho, a é šiol ainda não há mais de alhadamen e discu ida (exclusi os Ri os
Šepe y ės ap esen ada PWM ep ezen a i iais a ic os aleg niuojamų
( a dažodžiai e dali iai) e pessouojamų ( eiksmažodžiai) pala as d iskai os o mas lis a, c .
Šepe y ė 2020: 5051; 53).
3 Sob e as ca ac e ís icas da língua do manusc i o Lukausko eja Zinke ičius 2001. 4 Po causa
d ejopo zemaiços da desc ição do sis ema linguís ico c . Juozo Pab ėžos (2017: 47) o necida a e minų
žemaičių kalba i žemaičių a mė samp a ų ski ies i neu alaus e mino žemaičių kalba a ojimo
albando ou esc e endo sob e um lingbinę sis emą aiškinimą. Sob e o sis ema linguís ico
зафиксированное в рукописаниях пабрежника Пабрежья (com o passa do empo cada ez ape eiçoada
esc i a plg. Subačius 1996) į a dijimu žemaičių bend inės kalbos modeliu или проектом, con endo odos
necessá ios žemai iškus pa ame os: g įs as žemaičių a me, des inado só Žemai ijai, ku s as
Žemai ijoje i žemaičio. Subačius 1998: 22.
5 D iskai a é usada e li ogelés sob e geog a ia e imão eikiančiame Pab ėžos manusc i o (ž .
Šepe y ė 2019: 47).
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
104 Ac a Linguis ica Li huanica XC
1. FABIANI TEXT PATIKTYS LUKAUSKO
IR PABRŽOS RANKRAŠČIUOSE:
DIPRINGA RAICAITOS DIVISCAITOS
G e inan du FMA2 li o se mões Nauka XXVIII. z P zykazania Boskiego Osmego. Niez będzie
mowił ałzywego świadec wa p zeciwko bliźniemu wemu (FMA2 457469) e Nauka XXIX. o
Obmowach i innych ięzycznych g zechach, do ego P zykazania Boskiego, Osmego
należących (FMA2 470489) ex o com o seu li e iška e žemai iška pa eik imis Lukausko (LP
281301) e Pab ėžos (PWM 203228) manusc i os, exp ysškėja d iskai os a ojimo ski umai.
Ambas as e sões ca ac e ís icas iden idade de e e ência d iskai os é is a só ao
aduzi ex o Fabiani d iskai os ao e žius única oodį oba e samplaikinį obydwa (jų
a ojimą lemia desc i omoji leksinė eikšmė, su kian i į dėmesį į abėjimą ambos memb os
do apon amen o em ques ão p imei o mencion6). Ambos os manusc i os au o es e
Lukauskas7, e Pab ėža indicados aos in oduzimen os d iskai os op am o mesmo
co espondmení. Tai mos aikinis į a dis abudu8, do qual d iskai a pode d iek is e em
a ibu inę kons ukcję (1b) ou em eiksmažodinį junginį (2a, 2b), plg.: aną oba, k o zy maią
p awę p zed Panem [...] FMA2 458 (1a) Jey s o u swie kas mełagis p iesz mogu,
(1) Jeśliby ʃ anął swia ek kłamliwy p zeciw człowiekowi, winuiąc go o p zeʃ ępʃ wo,
kał indamas ijzing pa ima iesos, s o abia abudu, koki u ia eykała akimis P [...] LP2 (1b)
Jey s oses 28 28kós swigings ap ap ap apzmog zóey szdams ap apyodie ji nóiyma. S os
abódó, kó ióudóus sp owa i a, p isz Wieszpa i [...] PWM
204
6 Segundo Albe o Rosino, quando das mesmas desc ipções (žodžių junginiai) saem do oko e em ex o
mais dis an e, como in o mação conhecida, mencionadas não pela p imei a ez, i. e. em ca ac e íí Pp,
suas o mas d iscasi as ge almen e são subs i uídas po o mas plu alis as (Rosinas 1994: 4). 11
A gumen ou-se que es a alegação con i ma-se odos os ex os do século XVIXVIII (en ão: 114115), e
nuosekliu ou dėsningu conside i ino não só o uso d iscai o naquelas si uações em que a pala a nela
ma cada em a ibu o +Pp, mas ambém naquelas si uações em que a pala a nela ma cada em
a ibu o Pp (en ão: 113). 7 Sob e Lukausko no manusc i o us ojamą d iskai ą, que pa a ele u a
conhecida da na i íssima e asaičių a mės, eja Zinke ičius (2001: 6268; 72).
8Unažodės in oduções d iskai os o mas ambos, ambas conside adas de bal ų p okalbės
he edė omis, a samplaikinės (suaug inės) abudu, abid i ėlesnėmis za jednažodes (plg. Rosinas 2001:
103). Rosino opina que o p e ixo ambos, abi ou abudu, abid i é usado em ez do núme o de dois, dois
pa a pob eza que poaibio, que é compos o po dois obje os ou pessoas, odos os elemen os êm no
enunciado a menção do a ibu o, mas só nos casos em que dois obje os ou pessoas já êm o a ibu o
Pp (nepi masis menção) ou são conhecidos a pa i do conjun o conhecimen o undo p esupozição
(ž . Rosinas 1994: 111). Po causa ambos, ambos a ibuição não ci a džių, e į a džių classei ê ib. 109
Ki i linguas his o ias y inė ojai abu, abudu adina skai a džiais (apie com skai a džiais du, d i,
abu, abi, abudu, abid i u ilizado d iskai os o mas (ly is) ž . Palionis 1967: 143; Zinke ičius 1980: 179).
A igos A icles 105 /
Dėl d iskai os ank aš iniuose Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos
se mões
(2) segundo p awa obydwa ka ani bydż powinni FMA2 475 (2a) y pagał p owos abudu
ka o u bu y u ia LP 292 (2b) y pagał p owas abódó pawinó bu y ka o ó PWM 218
Pab ėžos is o no ex o lenkiškam o iginalalo exemplo nepa aldus d iskai os
consumimas e nesses casos, quando a e e ência de dois sujei os (objec os) no
lenkiškame Fabiani ex o não é ac ualizada. Po exemplo, con ando Ananijo e
Sapphy a his ó ia (Apd 5) só no ex o de Pab ėžos des a pa de ad êndimo
openkamos e do ela i a i o ad êndio qual, e do indi e i o ad êndio anas LP9
d iskai os o mas: k o zy FMA2 464 io quais 286 kóudó [...] anóudó [...] abódó PWM
208209. Plg. as seguin es in oduções opcion is eikianços pa ag aipos em
di e en es esc i os sug e imen o:
(3) Mamy ego p zykład [...] Mamy d ugi w Dzieiach Apo olkich na Ananiazu, i Sa i ze,
k o zy za p zedaną olą, gdy pięniądze do Pio a S. p zynieśli, á Pio S. py ał:
yleście ylko wzięli pieniędze za ę olą wazą? espondeeli: an o; á był alz, za az
na ymże mieycu, za o kłam wo nagłą śmie cią poka ani. To klam wo w woich
okolicznościach zdaie ię bydź lekkie, bo nikomu zkodliwe nie było. Nie e a ambém
ob igaku, żeby pięniąndze za woy włany maią ek wzię e, do popoli ego ka bu
oddawali. Uważaycie iak u owo uka ane. FMA2 464 (3a) Tu em o p ikłoda Tu e [...]m
un a His o iosy Apasz aliszkosy un Ananiosiaus y Sa i os, quais uz endo a
di wa, quando dinhei o pas Pe a S. a anesie, o Pe as S. pasikłause, iekas ik ay
jemie penigu uz aquela di wa jusu, a sakie iekas, o buwa ne iesa, u un hose
pacios wie os uz ą meław nogę sme ciu paka o y palika Tas meławimas sawa
apłynkibiesy egies bu y łyngwas, pois ninguémam izieyzdas ne buwa. buwa isz e,
idun dinhei o uź sawa ik a u a im us ing wiso ima ska ba a adawe. Uwozokie
kayp sma kiey paka o as. 285 LP286
(3b) Tó em os yisos paweyksła [...] Tó em ón a Paweyksła, eyszkys ka onys
Dyiwa yszsypyldziósys ón anos Po as żano as Ananiosziaus y Sa i as,
ap aszi a Kningosy Da bu Apasz ołu: kó ióudó óż pa dóu a g un a sawa, que
pyningu a neszy p i Szwę a Pe a Apasz oła. O Szwę s Pe ós óżsykłausy ju,
a yik egawo óż óu g un a jusó: a saky anóudó yik: o bówa ne yisa: óż óu
pamaławyma, nogłó sme czió abódó nóu Dyiwa paka o ó palyka óulidy. (: Ac o .
Cap. 5.:) No is a małagis e ju odos bu bówósi lęgwa, nes niekam neyszkadliwa:
y nebówa ay kanyczney p isaki a, que łosna sawa mają ka pa dawos, bu
kanadóney eyki a yczu y ón ógółna ska ba Bażniczyswę Sz os. O wyinok
Dyiwas eyp s agey paka oiy anóudó y óż oky małagis y. Mie kawoky en ão,
kaypo s agi i a ka one p i Dyiwa y óż mażas y óż lęgwas małagis es. PWM
208209 9 Sob e ela i i inos e indi e i o de ap esen ação in oduzis eja. Rosina
1996: 140, 94.

JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
106 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Ve sando d iskai os aiškos pon o de is a neu alią Fabiani e e odą pie wzy z
nich Pab ėža ak ualizuje o que só menciona ia sujei os e e ência núme o (e ao
mesmo empo e žymė umą) pa a isso op ando de mos a indi e a do į a džio
d iskai ą pi masis ysz anóudóus ‘pi masis hei omd iejų, plg.: (4) Tego ą zdania
Swięci Koscioła Dok o Bożegoowie. Augu yn, i Be na d. Pie wzy z nich mowi. Non
accomodes au es ad Ve ba de ac o is ne accipias mo em in Anima. Nie
pozwałay uzu woich na łowa ubliżaiące, by nie wezła śmie ć do duzy woiey.
FMA2 475 (4a) To i a numanima Szwę iey Baznicias Diewa Dak a ay Augus inas y
Be na das. Pi mas isz ju ala: Non accomodes au es ad Ve ba de ac o is ne
accipias mo em in Anima. Ne dałeysk ausiu awa un źodziu apkałbie oia, idun ne
iey u sme cias ing duszy awa. 292 (4b) Teyp wy yn Tieway Szwę yijy: Szwę s
Augós yns, y Szwę s Be na ds LP. Py masis ysz anóudóus diz. Non accomodes
au es ad e ba de ac o is, ne accipias mo em in Anima. Nepazwalik ausiu awa
ón żodziu apszłowyną y: que neiey u sme is i duszy awa. PWM 218 Fabiani
ex o de exibição indi e a į a džiu e skai a džiu du nusakomą ela i inę
kons ukcję (owych dwoch a cow, k o zy) espec i amen e e čia e Lukauskas
(anus du senius, ku ie); Pab ėžos e ime ela adicionalmen e designa-se po oda
a ibu inį compoinho nusid iekiančia diskai a (anóudó Senió dó, kó ióudó ‘anuodu
seniu du, ku iuodu), plg. :
I owych dwoch a cow, k o zy, na niewinną Suzannę alzywie świadczyli, lud
zg omadziwzy ię zabił [...] FMA2 459 (5a) I anus du senius, k ó zy un nekał os
Zuzonas ne eysiey swieczyie mones susi inkusi uźmusie [...] LP (5) 282
204b) Anóudó Senió dó, kó ióudó ne eysingay swieczyiy ón niekó nekał os
Suzannas, żmonis sósy inkósyijy akmenymis óżmuszy [...] PWM Didelį d iskai os
o mų pasi inkimo po eikį ( . i. žemai iškam mode niza imui būdingą d iskai os
nuo odos ak ualizimą) indica a cons ução da sen ença compa a i a do lenkiško
delį d iskai os į a džiais papildan is Pab ėžos e imas. Pa yzdžiui, Fabiani sa-
o iginal com os en [...] i en [...], que enkasi Lukauskas ( as, as y ), Pab osky ime
e kalama pe eik d iskai os į abó abio, isso an es d iskai ą ak ualiza us e iniciado
[p] p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p
p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p
p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p
p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p p :
(6) Obwomca, i obmowy słuchaiący maią diabła, z ą ylko ożnoscią, że en, k o y
obmawia, ma go na ięzyku, a en k o y obmawiaiącego łucha, ma go w uzach, o ies :
ak en duzy woiey zkodzi iako i en. FMA2 476 nas lições
A igos A icles 107 /
Dėl d iskai os ank aš iniuose Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos
(6a) Apkałbie oias y apkałbieima kłausus, u ia welni, com aquilo ik ay ski umu
y neligibiu, jog as, ku say apkałba u ia ij un liezuwia, a as ku say
apkałbuncia kłausa, u ia ij ausiesy, ay i a: eyp as dusiey sawa iźieydzia,
kaypo y as. 292 LP
(6b) Pakałbóusis, y kó s kłausós pakał ybą, welni ó abódó: só ó yk ay
ipa ingómó, iogey as, kó s pakałb, ó welni ón lyiżówió: o as, kó s kłausos
pakał ybą, ó welni ausysó: ay i a: iog abódkadó dus sawazey yszyi.
PWM 218
Pab ėžos edigido Fabiani ex o ap esen ação isí el um di e en e nuoseklaus
d iskai os cons uções de consumo, não co espondkančio equi alen iškų
pa eikčių FMA2 e LP ex os, endência pode se associada com zemai išku
pensamen o e es obo adas habilidades de adução10. Žemai iškam kalbėjimui
ca ac e ís ico nuoseklaus d iskai os consumo esama e em ou os PWM ki ino homoksluos.
2.DISCAITOS FORM INVAIROV IR
NUOSECLUMOS DE USO KITUOSE
PABRŽOS PAMOKSLUOSE
PWM de ec a-se di e sidade de o mas e equências de d iscai o sie ini com Pab ėžai
ca ac e ís ico olliškuojog alėjimu11, a iedade de emas e ilus ações escolhidos pa a se mões e
bas an e peculia i o ca ác e de a gumen ação, paneigian í adicional pe cepção sob e a habi ual
conside ada con eúdo das se mões e a gumen ação especi icą12. Homokslos ou in es
amilia izando-se com ka alikiškuoju éėjim e ensinamen o ( e ybėmis) Pab ėža seus a gumen os
baseė consis en emen e escaičiá eis 10 PWM homokslos con eúdo, es u u a e linguagem mos am,
que au o dos ex os p eocupa a aos ou in es o mais cla o e comp ehensami o ansmi i os ex os
aduzidos, lhes undamen ando o se mão emzaango eciados
a gumen us.
11 Sob e os ex os de Pab ėžos des inados ao po oado e concen ommo em na i íssima šnekamąja
língua, eja Subačius 1996: 44. Quan o an e io men e Jonas Palionis (1979: 162) Pab ėžą é mencionado
en e aqueles, cu ie ilgesnį empo oi u olę do liaudies, al eiginį en ando basea bažny iniu es iloumi
e skolinių (ypač polonizmų) gausa.
12 D iskai os nykimą é comum liga com e u baseimum ją usa e em on es escš ija (plg. Palionio (1967:
142143) o necida pela in e ligação de di isa gêni os do e bódio com ano me o esc i os especi ic do
con eúdo: an o em á ios dogmos eligiosos bem como em compilamen os de se mões, an o em
documen os de ipo chancelia (comandos, ju amen os) ge almen e ala não sob e dois, mas sob e mui os
indi íduos; ambém k ei iam-se ge almen e em mui os de pessoas), e gy ojoje kalboje (plg. Zigmo
Zinke ičiaus (1980: 180) ano a: [J]uk nedažnai homem p ecisa ala especialmen e sob e dois i os pada us,
dois daik us ou dois eiškinius. No malmen e ala-se de um ou de á ios esp. mui os ( is, ke u is...), ais
p incipalmen e emca usa singula iscai os e plu iscai os o mas. ).
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
108 Ac a Linguis ica Li huanica XC a gumen ais. Gana mui as ezes pa a isso
passi siam não só kele iopi, mas só po Czeiniai a gumen ai ou al e na i o da
escolha de duas possibilidades lis ijimai (ap inkam e o necendo e sos da Bíblia),
es imino d iskai os kons ukções pa ink is, plg.: (7) en ão yszpół żyno y kożnam
dó dayk ó. Wyina: kayp ga bin y Dyiwa p igólę ey: Ón a ko ó se gie yis, que
nesóg ieszi u p isz óu P isakima. Apey óudó dayk ó sakises Dwejosy Daliesy o
P isakima. PWM 12 (8) Kł. Kóu ad Neczis a a az mogóu? A s. Dó s ósznió dayk ó
óż auk
[...]: wyina: [...]. Ón a. [...] PWM 146
(9) kas a yma apkałb ysz pyk óma, dó g iekó wynka ó papyłda, wyina
abkalbiejyma, o ón a a monyiyma PWM 239
Dyiwas [...] p isaka dó (10) dayk ó: wyina: que [...] Ón a: que [...] PWM 13
(11) kożnós g eks dó dayk ó po sawys auk: kal iby, y ka ony PWM 729 (12) Tóu ka ony
pabęgama dóm spasabóm PWM 729 (13) 4 a y ay ysz ozi y, bene bówa as dayk s dóm
p isakimóm p isaki s óżłayki y
[...] PWM 438
(14) (: Ma h. 6. 24.:) Niewyns negał dóm ponóm a nau y: negaly Dyiwóu
a nau y y ó óu. PWM 324
(15) Mas neżynau, a wysy óżsys anawyjy apey yidwy dwy yisy PWM 745 (16) Apey
óudó wyinódó g iekó czion esakisio. PWM 87 (17) oksz o [...] idan ne us in ume ies,
iog umpay y maż eyszgy sy apey óudó eyp s osznió g iekó: nes łabay umpa
be ó em łayka. PWM 379 Na ū alų d iskai os consumo omen o Pab ėžis pomógis
basei is au o i e ais d umo meminėjimui pa e g us d iskai os conjun os kó ióudó
(plg. 18 pa yzdyje pi mojo i paka ojamo nu ody ų au o i e ų d ina io ben-
Apasz ołó, óudó Apasz ołó) ou pe pasacando bíblicas ou co e as his ó ias e
discu indo compo amen o co idiano o nece modelos de compo amen o e imp óp io
(pe spėjančius) exemplos de compo amen o. Tais ilus ações incluem e em
pe -con adas his ó ias eikianças de dois sujei os (obje os) meninėjimas, po exemplo:
(18) [...] Bażnicze Szwę a amy dayk y sęk mysly Apasz ołu Szwę u Pe a y Powyła:
kó ióudó ay Apasz ołó pagalaus y yms, kó yi mo e is ie i a, zaliecyi usy łaykusy
óżsy ó ie nóu Mo e is ys: byli yk ay ayiy da i u aywaly wynmó oydos: o o dieł o
óyma Apasz ołó łp zalyi, idayan Wie iy p izes ge ny pylnyw Małniay ey usy. PWM
314 (19) Wi s i nómus pag iżdams, y ma idams dó nabasz ykó, pag obyis peyli nóudó
żemyn y p ie ełka. PWM 118 (20) Abódo óudó azbaynikó sóg ieszyi: ale en e g iega
anóudóus as bówa ky onyszkóms PWM 132
PWM exama e es ilo de ala do se mão pouco espe ė inos d iskai os o mas.
Pab ėžai pe ezi ando ( i a epassando) diálogos di e as da língua in a pai nos
A igos A icles 109 /
Dėl d iskai os ank aš iniuose Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos
ensinos inclui e pessoais in oduções d iskai os13 opcion is, plg. kuopinį 1 e 2 pessoa
in oduzijimu į a džiu wedó ‘mudu ou kuopinio 2 pessoa ende eoda o nuo odą į
jodžiuó ‘judu (ž . 21 e 22 exemplos). Kuopinis ad a enciamen o do ende eço pode se
ansmi ido e sem o apelido pessoal e e ência pasi ulando apenas apenas
pe sonalizações ou não-denominá eis ações de d iskai os o mas (ž . 23
exemplozdyje o necida pe specção não espei ando as ins uções do Sac amen o
ecebe de dois pasiu usių cunhos ie enom p o ugs ančio não só ma imonial, mas
e pó pós e no ende eço isy kuopinis a ia o bend umą indica no meio da sua ida
nóumy au ‘numi a a, y ‘sys a isi a os e budbamu d iskai os o ma, plg. :
(21) Ale wedó besywelyjau óbagays ey y, diz Sunus, byli ó ón ómżió bu ómi yszgani s, one p apół ómi.
PWM 291292 (22) diz, ilieky au jodó padukieló sunu! PWM 292 (23) Tada ó ne ó iedams os łoskas Dyiwa,
p adiesi P ie ełkas sawa nekęs y, anóu k ims y, só anó ba yis yi yis, o pagalaus y musz yis: o aisy
neapką osy budamó iey nóumy sy au, abódó yisy łosnay szónis pasió osió peklas p aga usy pa aus
nepabęg us ómżius. PWM 314 Nuoseklaus d iskai os consumo Pab ėžos se mões e idência o necem
não só já um pouco an e io men e discu ido lenkiško Fabiani se mões ex o e imas, mas e a pa i
de ou as on es pe esc i as his ó ia. Algumas das quais podem se desc i as como kupinas
mo ologicamen e de á ias d iskai os o mas de consumo14, plg.: (24) Szwę s An oninus A cy Wiskups
Flo encyiys p iwed s oszni p isy opyiyma wyina. Wyns ysz akim bagocziu, apey kó ius cze sakom,
já p i sme y p isółóp us ó us a g óużin u yms nóu kó iu yszłópa: pa s oiy óns mieczio yis, y
łosnay i akmeni pa symayny, nieka nebweyziedams ne ón p aszimu, neba ón g ażoiymu. Tó ieyi óns dó
Sunó, p isya yna y óudó, kó ióudó óu pa i iewóu sawa pa swadowoiy, kóu y Kónygs: ale óns
esponde sunóms sawa: 13 Tipologiniuose ap ašuose (plg. Bha 2004: 111) das línguas li uanas com dois
sya yna. Tóu, sopólusy sme elnusy esą i, wyns Kónygs ógyna, kad ne eysey
cons i uídos sug ama apozi y inės cons uções, nas quais a sispindi e o gêmeo g ama ico do
sujei o eqüi ican e (plg.: mudu- i, judu-jud i, jiudu-jied i), desc uda como um aio ne egulia ios do
p imei o e do segundo caso só: di isa es a di e ença (plg.: aška e mudu, judu; judu e jud i). Liguia e ão
a ma cação do gêne o (giminés) do alan e pessoa em e o mas de in oduções pessoais zemai ichas.
A i a-se a a enção ao a o de que žemai iška p imei o pessoa kuopinė d iskai a į a dijama pala as
edó, ed ẹ ‘mudu, mud i (žemai iškų asmeninių į a džių linksnia anja pa adigmą ž . Pab ėža 2017: 98).
PWM pa imen ados só i iškės giminės asmeninių d iskai os į a džių o mas, plg.: wedó 291; jodó 291,
jódó 291; y iškės giminės o ma jódóus pasi enkama e apibend inamen o caso o necendo abiejų lyčių
nuo odą, plg. : Daleys Dyiwas óż awa a kakliby p i jémyma Słuba óżgin ó łaykó, daleys nepawadzio ón
jódóus giwenyma 313. 14 Plg. (1994: 113) ap esen ada à d iskai os kupinou Daukan o insc i os con o
ex ac ą.