S aipsniai / A icles 101
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
Ins i u des langues Li uanies
ORCID id: o cid.o g/0000-0003-1542-2866 Les di ec ions de
eche ches: syn axée des anciennes e con empo aines
langues Li uanies, séman ique e p agma ica,
e noling is ica, cul u e Li uanie e bažny inių eks ų is o ija.
DOI: doi.o g/10.35321/all90-04
DL DVISKAITOS
RANKRAŠTINIUOSE JURGIO Je suis désolée
AMBROZIEJAUS PABRŽOS Il es à no e que le
PAMOKSLUOSE
On he Dual Numbe in he Manusc ip
Collec ion o Se mons by Ju gis Amb oziejus
Pab ėža
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme.
Dans un Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos se monle (1824) exis an bibliog a inée no e su du li e
de Ka olio Fabiani Missya apos olska CZŚĆ II83) pasi elk ą mokymą a idengė non seulemen
Kip ijono Lukausko manusc i (1797) dans la p emiè e pa ie (312 p.) su ašy ų 30- se monslų kilmės
paslap į (ž . Pajėdienė 2022), mais e donna une possibili é de g e issemen de ois du même
ex e. Deux indiquées Fabiani li e des se mons su le 8-ème Dieu P isakymą a e Li u išką
Lukausko, e žemai išką Pab ėžos e imą. Des e sions éc i es en ski ing langues du ex e
je imen pe me de oi e assez sub ilies di é ences linguis iques. Pab ėžos zemai iquemen
su ašy ų Fabiani pamokslų ex e g amma ical pa icula ume es lié a ec d iskai os
consomma ionim. L'a icle ai e dans le ex e lenkiško Fabiani sug e inime a ec lie u išku
(Lukausko) e žemai išku (Pab ėžos) e imu é yškėję di é en s modèles de consomma ion
d iskai os. Nuoseclus d iskai os usage ca ac é is ique non seulemen K. Fabiani ex es e imą
eikiančiam, mais e aux au es J. A. Pab ėžos manusc i du collec ion PAMOKSŁAY Way ingosy
Ma e yjosy se mons. ESMINIAI VOODŽIAI: Ka ol Fabiani (1716 po 1791 04 09), Kip ijonas Lukauskas
(17571815), Ju gis Amb oziejus Pab ėža (17711849), se monl comme se monnis, žemaičiai, d iskai a.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
102 Ac a Linguis ica Li huanica XC
ANNOTATION
A bibliog aphic no e abou he eaching om Ka ol Fabianis book Missya apos olska CZŚĆ II
(1783) ound in one o he se mons o Ju gis Amb oziejus Pab ėža (1824) no only e ealed he
mys e y o he o igin o he 30 se mons w i en in he i s pa (p. 312) o Luka Kip ijuskas
manusc ip (1797) (see Pajėdienė Luka 2022) bu also p o ided he oppo uni y o compa ing
h ee e sions o he same ex . Two se mons on he Eigh h Commandmen om he abo e
book by Fabiani appea in bo h he Li huanian e sion by Lukauskas and he Samogi ian e sion
by Pab ėža. Compa ing e sions o he ex w i en in di e en languages allows us o see
qui e sub le linguis ic peculia i ies. The g amma ical o he dual numbe . The a icle discusses
dis inc i eness in Pab ėža’s Samogi ian e sion o Fabiani’s se mons is ela ed o he usage
he di e en models o using he dual numbe , which became appa en in compa ing Fabianis
Polish ex , he Li huanian (Lukauskas), and
Samogi ian (Pab ėža) ansla ions.
The consis en use o he dual o m is no only ound in he ansla ion o Fabianis ex s by
Pab ėža bu also in o he se mons om Pab ėžas manusc ip collec ion PAMOKSŁAY
Way ingosy Ma e yjosy.
KEYWORDS: Ka ol Fabiani (1716 a e 09 04 1791), Kip ijonas Lukauskas
(17571815), Ju gis Amb oziejus Pab ėža (17711849), se mon as eaching,
Samogi ians, he dual.
ĮVADAS
Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos collec ion PAMOKSŁAY Way ingosy Ma e yjosy ( oliau PWM,
manusc i pe ašą i aksimilę oi Šepe y ė, pa ., 2020) 1824 m. é abli le se mon Apey g iekus
lyižówy bibliog a inė no e su l'enseignemen pasi elk ą du li e de Ka Fabiani apos olya Miss CZ
CZ II ( oliau FMA2, 1783) indiqué1 non seulemen pa le se mon PWM, mais aussi pa le m [...] Luka
Lukaszko (1797) Pam a Isz P isakimu Diewa Diewa K zysz o II dans la p emiè e pa ie (p. III; 1 sl. 3).
Deux Fabiani se mons su le 8ème Dieu P isakissemen NAUKA XXVIII. z P zykazania Boskiego
Osmego. Niez będzie mowił ałzywego świadec wa p zeciwko bliźniemu wemu (FMA2 457469) e
NAUKA XXIX. o Obmowach i innych ięzycznych g zechach, do ego P zykazania Boskiego, Osmego 1
Plg. : Wypisano p awie co do słowa z Missyi Apos olskiey Częsci 2 [...] Xiędza Fabianiego PWM 228. 2
Vilniaus uni e si é biblio hèque conse é F1D654 manusc i du ecueil 409 pages de pages c.
Ka aciejus, pa ., 1996, con inue LP.
A icles A icles a icles 103 /
Dėl d iskai os ank aš iniuose Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos
pamoksluose należących (FMA2 470489) a non seulemen Li u išką3 Lukausko (LP
281301), mais e žemai išką Pab ėžos (PWM 203228) e imą. Sug e inus des ois
langues d esséi Fabiani ex e di is oi e assez sub ilüs lingubiniai ski umai.
Pab ėžos e ime esama sa i o d iskai os o mes e cons uc ions de
consomma ion. L'objec i de l'a icle en se se an d'équi alen con enu ex e de
p ésen a ions dans ois langues polkų, lie u ių e žemaičių sug e inimą discu e
Pab ėžos choisie d iskai os aišką. Pab ėžos su ašy a, lenkiško o iginalalo modelio
incompa kan i, į a džių d iskai a ixeçai ki okį du deux suje s ou obje s en
ques ion le ma quemen g amma ical. L'a icle donne un ape çu e dans d'au es
p édic s PWM u ilisés des modèles de d iskai os (i. i. pe sonnels e pa odomųjų
é ènemen s humo nia a ion, nusid iegian e en obje s a a dinius composi ions
e eiksmažodį) e d'un el usage
paska os.
L'ac uelle langue li uanienne ca ac é is ique d'un a osen des o mes d iskai os
habi uellemen considé e nyks ančia (plg. Zinke ičius 1980: 180181; 2009; Rosinas
1994), en même emps soulè an dans ce aines e mées (pa iculiè emen des
e es du no d 1814) le su i us d'un i ybingue d iskai os (plg. Zinke ičius: 1980182;
Pab ėža 2017: 9899). Nag inėjan des langues li uaniennes daik a a džių e į a džių
d iskai os aidą senieji žemai iški XIX a. éc i s ce son Simono Daukan o e
Simono S ane ičiaus kū iniai on é é posi iliami comme žemaičiams
ca ac é is ique nuoseklaus d iskai os p eu e usage (plg. Zinke ičius 1980: 182;
Rosinas 1994: 113, 119). Pab ėžes manusc i s dans des dėsninges u ilisés d iskai os
cons uc ions5, même e publi us PWM pamokslų inkinį, jusqu šiol n'es enco e
plus dé aillée (excy us Ri os Šepe y ės pa eik ą PWM ep ezen a y ių
a elek es e sniuojamų ( a dažodžiai i daly iai) e asmenuojamų ( eiksmažodžiai) mo s d iskai os o mų są ašą, oi .
Šepe y ė 2020: 5051; 53).
3 Pou les ca ac é is iques de la langue du manusc i Lukausko oi Zinke ičius 2001. 4 Pou la
desc ip ion du sys ème linguis ique d ejopo žemaičių oi . Juozo Pab ėžos (2017: 47) ou nie la e mines
e eaiches langue e e eaiches a mė samp a ų ski ies e neu alaus e me e eaiches langue
de consomma ion pa lan ou éc i an su un langbiné sys ème aiškinimą. À p opos des sys èmes
linguis iques p é ixés dans les manusc i s du p éocslé ai e Pab ėžes (a ec le emps s'écoulan
oujou s amélio ée éc i u e plg. Subačius 1996) in en ionjime modèle ou p oje de langue commun inée
zemaičių, con enan ous nécessai es pa amè es zemaičius: g įs as zemaičių a me, des iné
seulemen à Žemai ijai, ku as Žemai ijoje i zemaičio. Subačius 1998: 22.
5 Diskai a es u ilisée e li esgelées su géog aphie la e imą eikiančiame Pab ėžos manusc ip (ž .
Šepe y ė 2019: 47).
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
104 Ac a Linguis ica Li huanica XC
1. FABIANI TEXT PATIKTYS LUKAUSKO
IR PABRŽOS RANKRAŠIUOSE: Il es à di e que
DÉLIGINGA RAIKAITOS DUBIKAITOS LaaiŠKA es un g oupe de pe sonnes qui se son engagées dans des ac i i és de dé ense des d oi s de l'homme.
G e inan du FMA2 li e des se mons de Nauka XXVIII. z P zykazania Boskiego Osmego. Niez
będzie mowił ałzywego świadec wa p zeciwko bliźniemu wemu (FMA2 457469) e Nauka
XXIX. o Obmowach i innych ięzycznych g zechach, do ego P zykazania Boskiego, Osmego
należących (FMA2 470489) ex e a ec son lie u iška e žemai iška pa eik imis Lukausko (LP
281301) e Pab ėžos (PWM 203228) manusc i s, é yškėja d iskai os a ojimo ski umai.
Les deux aduc ions ca ac é is iques iden i é des é é ences diskai os es isible
seulemen en aduisan le ex e Fabiani diskai os į a džius une oodį oba e samplaikinį
obydwa (jų a ojimą lemia desc ip oji leksinė eikšmė, su kian i į dėmesį į abėjimą le
p emie men ionnemen du commun du ai en ques ion des deux memb es6). Les deux
manusc i s au eu s e Lukauskas7, e Pab ėža indiqués aux en elacemen s d iskai os
choisissen le même co espondmen. Ceci exempleikinis į a dis abudu8, duquel d iskai a
peu d iek is e dans a ibu inę kons ukcję (1b) ou dans eiksmažodinį junginį (2a, 2b),
plg.: aną oba, k o zy maią p awę p zed Panem [...] FMA2 458 (1a) Jey s o u swie kas
(1) Jeśliby ʃ anął swia ek kłamliwy p zeciw człowiekowi, winuiąc go o p zeʃ ępʃ wo,
mełagis p iesz mogu, kał indamas ijzing pa ima iesos, s o abia abudu, koki u ia eykała
akimis P [...] LP2 (1b) Jey s oses 28 28kóswiedagings ap ap ap apzmog s s s s s s s s s s s s s s
s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s s z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z
z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z
z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z z n j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j j . S os abódó, kó ióudóus sp owa i a, p isz Wieszpa i [...] PWM
204
6 Selon Albe o Rosino, alo s les mêmes desc ip ions (žodžių junginiai) so en du okus e dans le
ex e plus loin ain, comme l'in o ma ion connue, men ionnées pas la p emiè e ois, i.e. on le signe Pp,
leu s o mes d iscui es son géné alemen emplacées pa des o mes plu icipi es (Rosinas 1994: 4). 11
Selon le che cheu , ce asse ion le con i men ous les ex es du XVIXVIII siècle (en an : 114115), e
nuosekliu ou dėsningu considé i hin ne seulemen l'u ilisa ion d iskai e dans les cas où elle ma qué le
mo a a ibu +Pp, mais aussi dans les cas où elle ma quée le mo a a ibu Pp (en an : 113). 7 À
p opos du Lukausko dans le manusc i us oimaną d iskai ą, qui lui é ai connue de la na umosios
žemaičių a mės, oi Zinke ičius (2001: 6268; 72).
8Unažodės į a džių d iskai os o mes les deux, les deux son considé ées de bal ų p okalbės
hé édi és, e samplaikinės (suaug inės) abudu, abid i ėlesnėmis za jednažodes (plg. Rosinas 2001:
103). Selon Rosino, l'iunomis deux, abi ou abudu, abid i es u ilisé au lieu du chi emen du, deux pou
péné e que poaibio, qui es composé de deux obje s ou pe sonnes, ous les élémen s on dans la
ph ase le signe men ionné, mais seulemen les cas où deux obje s ou pe sonnes on déjà le signe Pp
(nepi masis men ion) ou son connus de ond de connaissances géné ales p esupozi ions (ž . Rosinas
1994: 111). Pou les deux, les deux a ec a ion non chi es a džių, mais į a džių classei oi ibid.: 109.
Ki i des his o ies de langues y inė ojai abu, abudu adina skai a džiais (apie a ec skai a džiais
du, d i, abu, abi, abudu, abid i u ilisé d iskai os o mes (ly is) ž . Palionis 1967: 143; Zinke ičius 1980: 179).
A icles A icles a icles 105 /
Dėl d iskai os ank aš iniuose Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos
se mons
(2) selon d oi obydwa ka ani bydż powinni FMA2 475 (2a) y pagał p owos abudu
ka o u bu y u ia LP 292 (2b) y pagał p owas abódó pawinó bu y ka o ó PWM 218
Pab ėžos oi dans le ex e lenkiškam o iginalalo exemple nepa aldus d iskai os
a ojimas e dans les cas où la é é ence de deux suje s (objek ów) dans le
lenkiškame Fabiani ex e n'es pas ac ualizée. Pa exemple, acon an Ananijo e
Sapphy a his oi e (Apd 5) seulemen Pab ėžos ex e de ce couple au nommage
openkamos e du ela i i nommage qui, e de l'indi ec e a ichage du nom anas LP9
d iskai os o mes: k o zy FMA2 464 ió qui 286 kóudó [...] anóudó [...] abódó PWM
208209. Plg. les sui an es en ées op ion is eikiančių pa ag aphs en di é en s
éc i s sug e issemen :
(3) Mamy ego p zykład [...] Mamy d ugi w Dzieiach Apo olkich na Ananiazu, i Sa i ze,
k o zy za p zedaną olą, gdy pięniądze do Pio a S. p zynieśli, á Pio S. py ał:
yleście ylko wzięli pieniędze za ę olą wazą? épondeli: au an ; á é ai alz, za az
na ymże mieycu, za o kłam wo nagłą śmie cią poka ani. To klam wo w woich
okolicznościach zdaie ię bydź lekkie, bo nikomu zkodliwe ni é ai . Nie é ai aussi
obliga ionku, żeby pięniąndze za woy włany maią ek wzię e, do popoli ego ka bu
oddawali. Uważaycie iak u owo uka ane. FMA2 464 (3a) Tu em o p ikłoda Tu e [...]m
un a His o iosy Apasz aliszkosy un Ananiosiaus y Sa i os, qui uz endue di wa,
quand les onds pas Pe a S. a anesie, o Pe as S. pasikłause, iekas ik ay jemie
monigu uz ą di wa jusu, a sakie iekas, o buwa ne iesa, u un iaus os pacios
wie os uz ą meław nogę sme ciu paka o y palika Tas meławimas sawa
apłynkibiesy egies bu y łyngwas, ca ienam izieyzdas ne buwa. buwa isz e, idun
a gen uź sawa ik a ich a im us ing wiso ima ska ba a adawe. Uwozokie kayp
sma kiey paka o as. 285 LP286
(3b) Tó em os yisos paweyksła [...] Tó em ón a Paweyksła, eyszkys ka onys
Dyiwa yszsypyldziósys ón anos Po as żano as Ananiosziaus y Sa i as,
ap aszi a Kningosy Da bu Apasz ołu: kó ióudó óż pa dóu a g un a sawa, que
pyningu a neszy p i Szwę a Pe a Apasz oła. [...] O Szwę s Pe ós óżsykłausy
ju, a yik egawo óż óu g un a jusó: épondy anóudó yik: o bówa ne yisa: óż
óu pamaławyma, nogłó sme czió abódó nóu Dyiwa paka o ó palyka óulidy. (:
Ac o . Cap. 5.:) No is a małagis e ju odos bu bówósi lęgwa, nes niekam
neyszkadliwa: y nebówa ay kanyczney p isaki a, que łosna sawa mają ka
pa dawos, bu kanadóney eyki a yczu y ón ógółna ska ba Bażniczyswę Sz os.
O wyinok Dyiwas eyp s agey paka oiy anóudó y óż oky małagis y.
Mie kawoky alo s, kaypo s agi i a ka one p i Dyiwa y óż mażas y óż lęgwas
małagis es. PWM 208209 9 Pou les ela i i ins e du biais indi ec de l'a ichage
in oduis oi Rosina 1996: 140, 94.

JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
106 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Ve sdan d'un poin de ue de aiškos d iskai os neu alią Fabiani é é ence à
pie wzy z nich Pab ėža ak ualizuje ce que jus e men ionne ai des suje s
é é ence nomb e (e du même e žymė umą) pou cela choisan un exemple de
l'a ichage indi ec e de l'en ée d iskai ą py masis ysz anóudóus ‘pi masis ich
ich ausd iejų, plg.: (4) Tego ą zdania Swięci Koscioła Bożego Dok o owie. Augu yn, i
Be na d. Pie wzy z nich mowi. Non accomodes au es ad Ve ba de ac o is ne
accipias mo em in Anima. Nie pozwałay uzu woich na łowa ubliżaiące, by nie
wezła śmie ć do duzy woiey. FMA2 475 (4a) To i a numanima Szwę iey Baznicias
Diewa Dak a ay Augus inas y Be na das. Pi mas isz ju pa le: Non accomodes
au es ad Ve ba de ac o is ne accipias mo em in Anima. Ne dałeysk ausiu awa
un źodziu apkałbie oia, idun ne iey u sme cias ing duszy awa. 292 (4b) Teyp
wy yn Tieway Szwę yijy: Szwę s Augós yns, y Szwę s Be na ds LP.
Py masis ysz anóudóus di . Non accomodes au es ad e ba de ac o is, ne
accipias mo em in Anima. Nepazwalik ausiu awa ón żodziu apszłowyną y: que
neiey u sme is i duszy awa. PWM 218 Fabiani ex e de l'a ichage indi ec e à
nom e chi es a džu du nusakomą ela i inę kons ukcję (owych dwoch
a cow, k o zy) espec i emen e čia e Lukauskas (anus du senius, k ó zy);
Pab ėžos e ime elle addi ionnellemen ma quée pa ou e a ibu ional
compoinu nusid iekiančia diskai a (anóudó Senió dó, kó ióudó ‘anuodu seniu du,
ku iuodu), plg. :
I owych dwoch a cow, k o zy, na niewinną Suzannę alzywie świadczyli, lud
zg omadziwzy ię zabił [...] FMA2 459 (5a) I anus du senius, qui un nekał os
Zuzonas ne eysiey swieczyie mones susi inkusi uźmusie [...] LP (5) 282
204b) Anóudó Senió dó, kó ióudó ne eysingay swieczyiy ón niekó nekał os
Suzannas, żmonis sósy inkósyijy akmenymis óżmuszy [...] PWM Didelį d iskai os
o mų pa kinimo ( . i. žemai iškam ak ualiza imą būdingą d iskai os
nuo odosa imą) indique une cons uc ion de la sen ence o iginale lenkiška
delį d iskai os į a džiais papildan is Pab ėžos e imas. Pa yzdžiui, Fabiani sa-
compa a i e a ec les mo s de héma ique en [...] i en, quoique [...] enkasi e
Lukauskas ( as, as y ), Pab oska's e kal ime pa eama pe eik d iskai os in o
he abójo, c'es a an d iskai ą ak ualiza us e a an le e me dé eloppé [pp] il y a
des ques ions de héma ique, y a- - -il des cou s, kbô es e abbois, -il y
a- - - - -il un se ice, qui es bien ai . :
(6) Obwomca, i obmowy słuchaiący maią diabła, z ą ylko ożnoscią, że en, k o y
obmawia, ma go na ięzyku, a en k o y obmawiaiącego łucha, ma go w uzach, o ies :
ak en duzy woiey zkodzi iako i en. FMA2 476 dans les cou smues
A icles A icles A icles 107 /
Dėl d iskai os ank aš iniuose Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos
(6a) Apkałbie oias y apkałbieima kłausus, u ia welni, a ec celui ik ay ski umu
y neligibiu, que as, ku say apkałba u ia ij un liezuwia, e as ku say
apkałbuncia kłausa, u ia ij ausiesy, ay i a: eyp as dusiey sawa iźieydzia,
kaypo y as. 292 LP
(6b) Pakałbóusis, y kó s kłausós pakał ybą, welni ó abódó: só ó yk ay
ipa ingómó, iogey as, kó s pakałb, ó welni ón lyiżówió: o as, kó s kłausos
pakał ybą, ó welni ausysó: ay i a: iog abódkadó dus sawazey yszyi.
PWM 218
Pab ėžos édigé Fabiani ex e p ésen e dans une endance isible un au e
nuoseklaus d iskai os cons uc ions de consomma ion, non co espondkančio
équi alen en iques pa eikčių FMA2 e LP ex es, peu ê e liée à zemai išku
aisonnemen e é ho opiés compé ences de aduc ion10. Žemai iškam
kalbėjimui ca ac é ingo nuoseklaus d iskai os consomma ion esama e dans d'au es PWM collec ionné p éokslues.
2.DISKAITOS FORM INVAIROV IR
NUOSECLUMUS D'USAGE KITUOSE Il es à no e que le p ésen èglemen ne po e pas su les p odui s isés au pa ag aphe 1 du p ésen èglemen .
PABRŽOS PAMOKSLUOSE Il es à no e que
PWM y ou e la di e si é e les équences des o mes d iscau o sie ini a ec Pab ėžai
ca ac é is ique olklo ique pa lėjimu11, la a ié é des hèmes e illus a ions choisies pou les
se mons e assez singi u ca ac è e d'a gumen a ion, dénigian la adi ionnelle pe cep ion su la
cou ume considé ée de con enu des se mons e a gumen a ion spéci ique12. Homoksls les audi eu s
amilia isan a ec ka alikiškuoj ai hėjimu e enseignemen ( e ybėmis) Pab ėža ses a i ma ions
ondé cohé emmen écou és 10 PWM le con enu, s uc u e e langue mon en que ex es au eu au
soin de les audi eu s le plus clai e comp éhensamés ansme e adui s ex es, leu jus i ian le
se mon en zangou échaillés
a gumen us.
11 À p opos des ex es Pab ėžos des inés au peuple e susci an dans la ma e nelle šnekamąja langue,
oi Subačius 1996: 44. Comme aupa a an Jonas Palionis (1979: 162) Pab ėžą es men ionné pa mi ceux,
qui on ilgesnį emps é é a olę de la liaudies, el eiginį essayan basési bažny iniu s yleumi e skolinių
(ypač polonizmų) gausa.
12 Diskai os nykimą es habi uel lie a ec e u ondemen um ją u ilise e des sou ces éc i es (plg.
Palionio (1967: 142143) ou nie pa l'in e connexion de la a e é disskai e du mo d'ac ion a ec des éc i s du
ano me o spéci ique: an dans di e s dogmes eligieux e se mons ecueillons, que dans des documen s de
na u e chancelia (décommandes, se men s) pa le- -on géné alemen pas de deux, mais de plusieu s
pe sonnes su des ac ions; aussi bien ad essée le plus sou en en beaucoup de gens), e gy ojoje kalboje
(plg. Zigmo Zinke ičiaus (1980: 180) no e: [J]uk nedaznai homme a besoin pa le spécialemen su deux i us
pada us, deux daik us ou deux eiškinius. Habi uellemen on pa le de l'un ou de plusieu s esp. beaucoup
( is, ke u is...), aison p incipalemen 'a u ilise uniskai es e plu iskai es o mes. ).
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
108 Ac a Linguis ica Li huanica XC a gumen ais. Gana sou en pou cela
appuyaien non seulemen kele iopi, mais seulemen pa Czeiniai a gumen ai ou
al e na i es de choix pa mi deux possibili és lis esijimai (ap incés e ou nissan
la Bible e se s), ska ino d iskai os cons uc ions pa ink is, plg.: (7) alo s yszpół
żyno y kożnam dó dayk ó. Wyina: kayp ga bin y Dyiwa p igólę ey: Ón a ko ó
se gie yis, que nesóg ieszi u p isz óu P isakima. Apey óudó dayk ó sakises
Dwejosy Daliesy o P isakima. PWM 12 (8) Kł. Kóu ad Neczis a a ai mogóu? A s.
Dó s ósznió dayk ó óż auk Il es à no e que le
[...]: wyina: [...]. Ón a. [...] PWM 146
(9) kas a yma apkałb ysz pyk óma, dó g iekó wynka ó papyłda, wyina
abkalbiejyma, o ón a a monyiyma PWM 239
Dyiwas [...] p isaka dó (10) dayk ó: wyina: que [...] Ón a: que [...] PWM 13
(11) kożnós g eks dó dayk ó po sawys auk: kal iby, y ka ony PWM 729 (12) Tóu ka ony
pabęgama dóm spasabóm PWM 729 (13) 4 a y ay ysz ozi y, bene bówa as dayk s dóm
p isakimóm p isaki s óżłayki y
[...] PWM 438
(: Ma h. 6. 24.:) Niewyns negał dóm ponóm a nau y: negaly Dyiwóu a nau y
y ó óu. (14) PWM 324
(15) Mais neżynau, ou wysy óżsys anawyjy apey yidwy dwy yisy PWM 745 (16) Apey
óudó wyinódó g iekó czion esakisio. PWM 87 (17) oksz o [...] idan ne us in ume ies,
iog umpay y maż eyszgy sy apey óudó eyp s osznió g iekó: nes łabay umpa
be ó em łayka. PWM 379 Na ū alų d iskai os consomma ion encou ageino Pab ėžis
pomègis se é é i au o i e ais d umo comminėjimui choi s us d iskai os combininus
(plg. 18 pa yzdyje pi mojo i paka ojamo nu ody ų au o i e ų d ina io ben-
kó ióudó Apasz ołó, óudó Apasz ołó) ou pe pascoi an sac ées ou bibliques his oi es
e discu an du compo emen quo idien du quo idien ou ni des exemples de
compo emen modeliusamo e inapp op iamo (pe spėjančius). Ces illus a ions
comp ennen e dans les his oi es pe pé uées eikiances deux suje s (obje s) des
men ionnemen s, comme. [...] Bażnicze Szwę a amy dayk y sęk mysly Apasz ołu
Szwę u Pe a y Powyła: kó ióudó ay Apasz ołó pagalaus y yms, kó yi mo e is ie
i a, zaliecyi usy łaykusy óżsy ó ie nóu Mo e is ys: byli yk ay ayiy da i u aywaly
wynmó wynsiec a: o dieł oy óydó Apasz ołó łp zaldosyi, idan Wie iy p izes ge ney
pylnyw Małniay ey ey usy. PWM 314 (19) Wi s i nómus pag iżdams, y ma idams dó
nabasz ykó, pag obyis peyli nóudó żemyn y p ie ełka. PWM 118 (20) Abódo óudó
azbaynikó sóg ieszyi: ale en e g ieka anóudóus as bówa ky onyszkóms PWM 132
PWM esama e se monlo s yle de pa lemen à peu c oė ins d iskai os o mes.
Pab ėžai appuissan ( i ai épasacjan ) les dialogues di ec e de la langue in a pai
A icles A icles a icles 109 /
Dėl d iskai os ank aš iniuose Ju gio Amb oziejaus Pab ėžos
dans les leçons comp end e pe sonnels enchai s d iskai os13 op ions, plg. kuopinį 1
e 2 pe sonne en a dijimą į a džiu wedó ‘mudu ou kuopinio 2 pe sonne ad essa o
nuo odą į jodžiuó ‘judu (ž . 21 e 22 exemples). Kuopinis é ènemen ad essa peu
ê e ansmis e sans p énom pe sonnel l'indica ion pasi ulan seulemen des
o mes de d iskai des ac esmajo a i s ou non-nomina i s (z . 23 exemplezdyes
ou nie la pe spicaci é ne espec an pas les ins uc ions du Sac amen de
ece oi deux ad essa s de chiens pasiu usių ie enom p épa egs an ius non
seulemen du ma iage, mais e du pos humous isy kuopinis a ia commun um
indiquen dans la ie des séquakas nóumy au ‘numi a a, y ‘si si a os e
buddaly io ‘bamu d iskai os), plg. :
(21) Ale wedó besywelyjau óbagays ey y, di Sunus, byli ó ón ómżió bu ómi yszgani s, one p apół ómi.
PWM 291292 (22) di , ilieky au jodó padukieló sunu! PWM 292 (23) Tada ó ne ó iedams os łoskas Dyiwa,
p adiesi P ie ełkas sawa nekęs y, anóu k ims y, só anó ba yis yi yis, o pagalaus y musz yis: o
ellesy neapką osy budamó iey nóumy sy au, abódó yisy łosnay szónis pasió osió pekłas p aga usy
pa aus nepabęg us ómżius. PWM 314 Nuoseklaus d iskai os consomma ion Pab ėžos se mons p eu e
ou nissen non seulemen déjà quelque aupa a an discu é lenkiško Fabiani se mons ex e de
aduc ion, mais e à pa i d'au es sou ces ansc i es his oi e. Ce aines d'en e elles peu en
ê e déc i es comme kupinas mo phologiquemen des di e ses d iskai os o mes de consomma ion14,
plg.: (24) Szwę s An oninus A cy Wiskups Flo encyiys p iwed s oszni p isy opyiyma wyina. Wyns ysz
el bagocziu, apey kó ius cze sakom, déjà p i sme y p isółóp us ó us a g óużin u yms nóu kó iu
yszłópa: pa s oiy óns mieczio yis, y łosnay i akmeni pa symayny, nieka nebweyziedams ne ón
p aszimu, neba ón g ażoiymu. Tó ieyi óns dó Sunó, p isya yna y óudó, kó ióudó óu pa i iewóu
sawa pa swadowoiy, kóu y Kónygs: ale óns épond sunóms sawa: 13 Tipologiniuose ap ašuose (plg. Bha
sya yna. Tóu, sopólusy sme elnusy esą i, wyns Kónygs ógyna, kad ne eysey
2004: 111) des langues li uaniennes a ec deux cons i ués sug ama apozi y inės cons uc ions, dans
lesquelles a sispindien e le gî ou g amma ic giminė du suje eillan (plg.: mudu- i, judu-jud i,
jiudu-jied i), ce e dis inc ion es déc i e comme […] du p emie e du second pe sonnage dans la
seconde (plg.: aška e mudu, jud i, judu e judu). Lygia e į le ma quemen du sexe (giminės) d'une
pe sonne pa lan ie a e des o mes d'in odui s pe sonnels zemai iques. A en ion d'ailleu s à ce que
žemai iška du p emie pe sonne kuopinė d iskai a į a dijama mo s edọ, ed ẹ ‘mudu, mud i
(žemai iškų asmeninių į a džių linksnia imo pa adigmą ž . Pab ėža 2017: 98). PWM pa a o s seulemen
mâ iškosios giminės asmeninių d iskai os į a džių o mes, plg.: wedó 291; jodó 291, jódó 291; mâ iškosios
giminės o ma jódóus pasi enkama e apibend inemen cas ou nissan abiejų sexes é é ence, plg. :
Daleys Dyiwas óż awa a kakliby p i jémyma Słuba óżgin ó łaykó, daleys nepawadzio ón jódóus
giwenyma 313. 14 Plg. Rosino (1994: 113) p ésen é la d iskai os kupinou Daukan o insc i e con e ex ai à.