Te minologie Te minology /
2025, No 32, p. 118
Ré é ence du con enu Con en s link /
ISSN 2669-2198 (élec oninis / online)
Copy igh © 2025 Dalia Gedze ičienė. Published by he Ins i u e o he Li huanian Language. This is an Open
Access a icle dis ibu ed unde he e ms o he C ea i e Commons A ibu ion Licence, which pe mi s
un es ic ed use, dis ibu ion, and ep oduc ion in any medium, p o ided he o iginal au ho and sou ce a e
c edi ed. // Issue pa Li u iens Ins i u de langue. Ce a icle es un accès ou e , dis ibué sous les condi ions
de licence da ibu ion C ea i e Commons, pe me an de u ilise , dis ibue e ep odui e sans es ic ion
le con enu en n'impo e quel suppo , indiquan les au eu s e la sou ce.
Recei ed: Gau a: 2025-04-30. / Accep ed: Adop é: 2025-07-21. / 1 LIGS TERMINAI 1936 M.
IR 2013 M. LIETUVIŠKUOSE TARPTAUTINI VOODŽI VOODYNUOSE: LYGINAMASIS
TYRIMAS Legal Te ms in he 1936 and 2013 Li huanian Dic iona ies o In e na ional
Wo ds:
A Compa a i e S udy
DALIA GEDZEVIČIEN
Li uanian social sciences cen e Teisės ins i u
El. e-mail: [email p o ec ed]
ORCID ID: h ps://o cid.o g/0000-0001-8285-9692 Les di ec ions de eche ches: d oi s langue, d oi s
e minija, socialemen ulné ables pe sonnes é ènemen , concep ualioses mé apho es héo ie.
h ps://doi.o g/10.35321/ e m32-06
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme.
L'a iclenyje é udie e compa e les e mes ju idiques e leu s ap a diniai dėmenys, зафиксированы в 1936 г. и
2013 г. émises Li u iškuose in e na ionaleinių žodžių словниках (TŽŽ 1936 и TŽŽ 2013). Ti an ecueilli le ma é iel
ise à é alue la signi ica ion de ces dic ionnai es du langage de d oi de la pé iode indépendan e li huanienne
co espondan e. Les deux dic ionnai es ou en des semblables e mes ju idiques e leu quan i é de
ê emen s ca ac é a diniens (TŽŽ 1936 738, TŽŽ 2013 748). L'a icle dans le ai la conclusion que TŽŽ 1936 é ai
quali a i emen p épa é, u ile e signi ica i l'un des de ce me o d oi e minijos sou ces, e TŽŽ 2013 a ica e
signi ica ion d oi langbai ku kas menkesnė, ca , p emiè emen , TŽŽ 2013, en compa an a ec TŽ 1936, le nomb e
ela i des e mes d oi a diminué, deuxièmemen , dans la pé iode a dniè e d oi e minija ixée e annoncée
aup ès de nomb eux au es sou ces spécialisées. ESMINIAI VOODŽIAI: e mes de d oi , langues de d oi , dic ionnai e des mo s in e na ionaux, sou ce de e minijos.
ABSTRACT Il es à no e que
L'a icle analyse and compa es he legal e ms and hei adjec i al componen s eco ded in he Li huanian
dic iona ies o in e na ional wo ds published in 1936 and 2013 (DIW 1936 and DIW 2013). The aim o s udying he collec ed
ma e ial is o e alua e he signi ica ion o hese dic iona ies o he legal language o he espec i e pe iods o
independen Li huania. A compa able numbe o legal e ms and adjec i e componen s was eco ded in bo h
dic iona ies (DIW 1936 738, DIW 2013 748). I may be concluded ha
2
1936 DIW was a me iculeusemen p epa ed and aluable sou ce o legal e minology o i s ime, alo s que he
impac and signi icance o DIW 2013 o legal language a e conside ably lesse , pa ce que, p emiè emen , he
ela i e equency o legal e minology dec eased in DIW 2013 compa ed o DIW 1936, and secondemen , du ing he
la e pe iod, legal e minology had al eady been ex ensi ely eco ded and dissemina ed ac oss a wide- anging
publicly accessible specialised sou ces.
KEYWORDS: legal e m, legal language, dic iona y o in e na ional wo ds, sou ce o e minology.
ĮVADAS
Ti e e compa e les e mes du d oi , зафиксированные в двух литовских международных словных
словарях, которых отделяет почти восемь десятилетий, encou agé une commune ci cons ance de
publica ion de ces dic ionnai es an pendan la pé iode d'indépendance, di e en euka iu, quand
appa u en 1936 Международных сложей TŽ 1936, an pendan la pé iode d'indépendance
econs i uée (nuo 1990 m. jusqu'à 2013), quand appa u m. TŽ 2013 TŽ 2013 , il n'y a ai émis un
dic ionnai e de e mes du d oi . Rega dan de elle pe spec i e d'aspec e minologique
signi ica i e, dans ce a icle asse mé objec i su la base des dic ionnai es ou é ma é iel
( eisės e minais e leu s ap a diniais dėmenimis) é alue deux Li u iques in e na ionaux mo s
dic ionnai es comme un des sou ces des e mes de d oi alo sines signi ica ion au langage du d oi
e concep s de l'his oi e des eche ches. À ce e e , les âches sui an es se son souliquées: 1)
compa e les e mes de d oi des deux dic ionnai es e les maniè es de leu p ésen a ion dans les
dic ionnai es calculan a) la quan i é de e mes ju idiques e leu s démenes ainsi que son appo
a ec le nomb e de ous les mo s de i es du dic ionnai e; b) nomb e de e mes ju idiques e leu s
êmenes selon aišką ( e minų sudė į, pa ie de langue); c) nomb e de e mes ju idiques e leu s
démenes pa les langues d'o igine e les di é ences de é é ences des langues d'o igine; 2)
dis ingue les deux dic ionnai es communs e di é en s e mes de d oi , leu s dėmenes massi es
ainsi leu s bases é abli essen iels e mes aiškos e dé ini ions changemen s. Ainsi, l'obje de ce
a icle es l'un des sou ces du e me d oi deux di é en es pé iodes émises des dic ionnai es
in e na ionaux de mo s, e ces dic ionnai es p é ixée la e minija du d oi es le ma é iel d'é ude,
aidan à dé e mine la signi ica ion du e me sou ce au langage du d oi de ce me , au aidai des
concep s du d oi e à ses eche ches. Teisės e mes de les deux dic ionnes de ecueilli
manuellemen , dans l'a icle applique calculan , compa a i as e desc ip i s analy ique mé hodes.
Il es impo an a i e l'a en ion su le ai que les dic ionnai es de mo s in e na ionaux en
géné al ne son pas les p incipales sou ces de e minologie ju idique pou deux aisons.
P emiè emen , les sou ces les plus iables de e minologie ju idique son des lois de di é en s
ni eaux, des dic ionnai es de e mes ju idiques, des a aux de science ju idique e des bases
de données spécialisées; deuxièmemen , les dic ionnai es de mo s in e na ionaux ne son pas
ou e e minologie du d oi , mais seulemen une ce aine spéci inée de sa pa ie des e mes
in e na ionaux du d oi sou ce. Néanmoins, l'a icle soulè e hypo hé ique p émisse que p ioieu
indépendance pé iode, en l'absence publiu du Li u iško eisės e minų žodyno, juolab eks yno ou
bases de données, TŽŽ 1936 jux aposé aux Li u iškų eisės ak ų i eisės mokslo da bų au moins quelques années (jusqu'à l'occupa ion du pays) peu ê e l'un des p incipaux sou ces de e minologie ju idique.
3
1936 m. pa u le Dic ionnai e des mo s in e na ionaux (TŽŽ 1936) n'es pas le p emie dic ionnai e
in e na ional Li u iens des mo s, mais le p emie de elles dimensions (1 064 psl.) a ail p épa é
1
p o essionnellemen pa un collec i de spécialis es de leu s domaines. Šį žodyną composé
éc i ain Kazys Bo u a, connu his o ien e encyclopedininkas P anas Čepėnas a ec sa emme
Albina Si u y e-Čepėniene, édaga o his o ien e li uanis as Juozas Žiugžda, pe žiū ėjo, aisė
eisininkas, bibliophilas p o . Vaclo as Bi žiška e philosophe p o . Do as P anydai is. Du ou le
dic ionnai e expliquéne en i on 22 000 di é en s mo s, e mes e posakies. Ainsi, ce dic ionnai e,
comme obje d'é ude du p emie pé iode, choisi pou sa bene dix ois pi m akus p anoks ančios
po ée e de ce me o in ellec uų suda y ojs. A ku osios pé iode d'indépendance aussi appa u
pas un seul dic ionnai e des mo s in e na ionaux. Pa mi eux, comme le second obje de ce e
é ude compa a i e, choisi le dic ionnai e des mo s in e na ionaux (TŽŽ 2013) p épa é pa le
2
collec i au eu s e publié en 2013. Il y a des a icles indi iduels expliqués d'en i on 28 000 mo s. Ce
dic ionnai e cons i ué en 2004 m. éluisu dic ionnai e des mo s in e na ionaux. Jusqu'à main enan
n'es plus dé aillée i ée, comme les e mes son ixés dans des dic ionnai es de mo s
in e na ionaux. Ce aines ca ac é isa ions ju idiques des e mes de p ésen a ion TŽŽ 2013 es
discu ée pa Dalia Gedze ičienė (2023). Pa mi les isolés domaines, don e minija ecueilli des
dic ionnai es de mo s in e na ionaux e analysés d'un aspec ou l'au e, men ionnen polig a ia
(Pe ė ienė, Mikalajūnai ė 2010) e médecine (B iaukienė 2004). Aussi examine aussi dans la langue
adminis a i e les changemen s séman iques des mo s in e na ionaux en usage (Vlada skienė
2004; Rudai ienė 2006; Vlada skienė 2014; Vlada skienė 2019) e l'u ilisa ion de ce ains mo s
in e na ionaux dans le langage ju idique (Koženiauskienė 2004). La si ua ion de la e minog aphie
du d oi li uanien des di é en es pé iodes es examinée en dé ail dans ses publica ions Al ydas
Umb asas (2001; 2008; 2010; 2021; 2024 e k .).
Bien que dans la e minologie Li uanien siklos é adi ion e minis considé e seulemen
daik a a džius e daik a a dinius mo s de combinaisons, cependan dans la langue de science e
de p a ique, dans laquelle les e mes onc ionnuoja, ces o mes insu isen , ici impossible a an
ou de s'éca e sans signi ica ion spéciale des ac ionsmažodžių (Umb asas 2010: 14), donc dans
ce a icle e les ac ionsmažodžiai son ai és comme sa a ankiški e mes. Būd a džiai dans
ce e publica ion sa a ankiškais e minis ne considè en pas e son é udiés comme des e mes
composi és secondau inys dėmenys. Ainsi, ce a ail ma e ial examinable es cons i ué TŽŽ 1936
e TŽŽ 2013 зафиксировать право понятия рекиющие даik a a džiai, действимажоджие и их
соединения (судетные термина) ainsi dans le domaine du d oi spécialemen signi ica ion u ilisés
свойваржия, . i. sa a ankiški право термина и их возможные поботинные dėмены, словине
зафиксировать как отдельные слова. Tou ce ma é iau à é udie es ci-dessous déc i end in ai appelé e mes du d oi .
1
Anciens connus Li u iški a p au inių žodžių žodynėliai: Šlapelis Ju gis 1907: S e imų i nesup an amų žodžių
žodynėlis: skai y ojams pallia ion, Tilžė: Š iesa, 110 p.; M. e S. 1923: S e imų e in e p au ičnih mo s de
dicynėlis, Šiauliai: Vil ies d -jos leidinys, 84 p.; No kus Jonas 1924: S e imų e ne se comp ennen pas mo s de
dicynėlis, Kaunas: Vai os b- ė, 95 p.
2
P z. : Macke ičienė Aldona 1999: Dic ionnai e in e na ionaux des mo s, Vilnius: Gim inė; Vai ke ičiū ė Vale ija 2007:
Dic ionnai e in e na ional des mo s, Vilnius: Le mo yn; e k .
4
Se isan de la discussion des dic ionnai es à élec ionne les e mes du d oi , a an ou é ai
nécessai e é abli le e me du d oi econnaissance e sélec ions c i è es. Puisque le e me es
pas quelque pa iculie mo ou pas o us mo s de combininys, mais in ou nijamasis uni é de
langue, don le con enu é èle la dé ini ion de la signi ica ion e minine (Gai enis 2002: 13), dans ce
a icle condi ionnellemen le sens du mo , p ésen é TŽŽ 1936 e TŽŽ 2013, p ilygin a dé ini ions de
signi ica ion e minine. Guidan ce e disposi ion le p incipal c i è e de econnaissance du e me
d oi ainsi que le e me ca ac è e d oi choisi la dé ini ion du concep de d oi , ou signi ica ion,
p ésen a ion au ocodyne. Le choix des e mes de d oi de dic ionnai es de mo s in e na ionaux,
che chai à cou i au an que possible des lexiques liées à la domaine du d oi : su ink
di é en s d oi s shakų, des au es pays sys èmes de d oi u ilisés (p z., bes as), ainsi que passenę (p z., abjudikacija) e bažny inės eisės
(p.ex., conco da ) e mininai.
TEISS TERMIN KIEKIS 1936 M. IR 2013 M. TARPTAUTINI VOODŽI
VOODYNUOSE
Le e me dans ce a icle es en endu comme le nom d'un concep de science, echnique, a ou
au e a b e. Pa des décla a ions des signi ica ions de mo s in e na ionaux, qui
condi ionnellemen ici appo agen e mes dé in ims, il a é é é abli que TŽŽ 1936 ou ni 738, e
TŽŽ 2013 748 les mo s in e na ionaux į a dija concep s ju idiques ou dans le domaine ju idique
son u ilisés dans une signi ica ion spécialie. TŽ 1936 ou e 738 e mes de d oi e leu s
démences ep ésen en 3,35 % de ous les mo s d'in é ieu s de ce dic ionnai e (22 000), e TŽ 2013
dé ec e 748 e mes de d oi e leu s démences cons i uen en i on 2,67 % de ous mo s
d'in é ieu s de ce dic ionnai e (28 000). En compa an le nomb e des mo s d'in i ulés dans les deux
dic ionnai es (22 000 TŽŽ 1936 e 28 000 TŽŽ 2013), on oi que ap ès 77 ans émisme second
dic ionnai e leu en pa augea 6 000, i. e. 27 p oc., néanmoins absoliu usis nomb e des e mes
ju idiques de essence n'a pas changé, e le nomb e ela i même diminué. Cela mon e que TŽŽ
2013 les o ganisa eu s a en ion au domaine d oi n'a pas au an emen augmen é que au es
domaines concep s. De la pa ie elle si ua ion peu ê e é aluée comme des inée enco e
3
so ie mečiu susiklosčiusios si uacijos ęs inumą: alo s p épa és dans les dic ionnai es
in e na ionaux de mo s ex êmemen peu d'a en ion é ai à de elles sciences sociales comme
sociologie, psychologie, e d'au es di ec ions, exemple., économie, poli ologie, é aien o emen
idéologisées. D'au e pa , des dic ionnai es de mo s in e na ionaux son p épa és, en e
au es sou ces, su la base des dic ionnai es de e mes, donc ex êmemen limi é nomb e de
concep s de sciences sociales TŽŽ 2013 peu a oi dé e miné e le manque de dic ionnai es de e mes des domaines co espondan s.
3
Pendan la pé iode so ié ique d'occupa ion o iginalus lie u iškas in e na ionaux mo s de dic ionnai e a é é
p épa é seulemen a dly uoju so ie mečiu 1985 m. (K ie kauskas Valdema as 1985: In e na ionale mo s de
dic ionnai e, Vilnius: Vy iausioji enciklopedijų edakcija), jusqu'à ce emps p a iquekoje u iliséo si usiškais
in e na ionaux mo s de dic ionnai e ou e ais de usses e quan i és a osenai de Li uanies, comme. :
Lemchenas Chackelis 1951: Dic ionnai e des mo s in e na ionaux, Vilnius: É a ybne édi eu de li é a u e
poli ique e scien i ique; Lemchenas Chackelis 1969: In e na ionale des mo s dic ionnas, Vilnius: Min is.
5
738 TŽŽ 1936 e 748 TŽŽ 2013 562 mo s son des e mes de d oi ou és ainsi que leu s dėmenų son
dans les deux dic ionnai es зафиксировать la même no ion de d oi in odu a dijan ys e neben
seulemen de ce ains o mali és e mes ayan des di é ences de aiškos. Ce es aux deux
dic ionnams communs des e mes de d oi masse as. A no e que de elles mêmes aiškos leksemų
son bien qui plus, cependan aux e mes communs ne elè en pas celles, lesquelles 1936 m. enco e
n'a aien ou 2013 m. déjà n'a aien pas de concep s ju idiques signi ica ions. Il a é é é abli que pa
bene hui années décenniaux es es é s able au moins 77 pou cen . ondemen e minologie du
d oi in e na ional Li u iškos, e les es an s 178, ou 23 pou cen ., d oi s e minų cons i uen : 1)
e mes, зафиксированные только в одном из словь: a) TŽŽ 2013 es de els e mes de d oi , don
n'é ai enco e TŽ 1936, ce e si ua ion nullemen a an de nou eaux phénomènes sociaux comme
ju idique églemen ai e obje s, an de nou eaux concep s de d oi appa i ion, comme :
alimen inis, disc imininue , genocide, lobbyism, p eambulé, esocialisa ion e pan. ; b) TŽŽ 1936 é ai
de els e mes ju idiques, don il n'y a plus TŽ 2013, ce e si ua ion nullemen a ju idique
églemen ai e changemen s, des concep s e e mes ju idiques joms in odui e kai a, no ion des
no ions neak ualumas e e c., exemple.: ak iminacija, a eš an as, azilis, egzeku y a, ilegališkas,
impuni e as, nunkupuo i, obse ancija, pe i akcija e pan. ; 2) des mo s, consignés dans les deux
dic ionnai es d'enquê e, mais e minine signi ica ion dans un de ceux-ci seulemen : a) 2013 m.
dic ionne du concep de d oi éla gi dans le sens 1936 m. dic ionne déjà exis é, mais les concep s de
d oi inaiminijé mo s, pa exemple, colizija TŽŽ 2013 a la seconde signi ica ion įs a ymų, égulan les
mêmes ou p oches ela ions sociales, con adic ion, e TŽŽ en egis ée la seule signi ica ion 1936
collisions ko a, con on a ion de o ces, a ai es, condi ions, sen imen s, opinions; égalemen
l'une des signi ica ions na ional TŽŽ 2013 es appa ien à ou l'É a , ous les É a s, e TŽŽ 1936
na ional signi ie seulemen au inis; b) 1936 m. le dic ionnai e зафиксировать слова или сложиния
слов, которые в 2013 г. словарье такого значения уже не имеют, например, TŽ 1936 deg adacija
означало проигнанье, степени или других прав лишение, а TŽ 2013 deg adaция определяется
только как постепенный какой-либо хороших свойств nykimas, ко ухудшение, ухудшение; l'une des
signi ica ions de e ak ion TŽZ 1936 é ai modi ica ion du jugemen en aison de son e eu , e
TŽZ 2013 e akcija e e signi ie sus ac ion, éduc ion; 3) TŽŽ 1936 de la lis e des i an ins mo s
en egis és 53 complexes e mes ju idiques, exemple: adminis a i e d oi , ci ile d oi , pe sonne
physique, pe sonne ju idique, casacinis appel, no a ialines con a s e . . La plupa de ces TŽŽ
1936 con enan des e mes composi és es apée nea siejama pa ie de la e minologie
con empo aine de Li u iška d oi .
TARPTAUTINI TEISS TERMIN RAIŠKA A an d'examine quels e mes aiškos son ou és dans les
dic ionnai es in e na ionaux de mo s, il es no é que les e mes de d oi dans les démenimis ou
possiblesis démenimis dans ce a icle in odui s son des e mes u ilisés au sens spécial dans le
domaine du d oi , les lis es de e mes d'in é ieu s des dic ionnai es in e na ionaux de mo s se
son en egis és non pas comme des e mes de combinaison (du e minum) mais comme des uni és
leksicales dis inc es, don l'in e p é a ion ou leu signi ica ion

6
di es des exemples a osens. Selon o maliąją aišką ( e mino sudė į) plus loin dans l'a icle
els a ibu s son a ibués e mų dėmenims, exaclus leu en 'appellijmen se ai
būd a diniai sudė inių e minų dėmenys.
Su ous TŽŽ 1936 зафиксированных 738 e mes ju idiques e leu s dėmenų 53 son composés
e mes e 685 однослоджие e mininai e leu s dėmenis. 52 des 53 composi i s e mes son
d ižodžiai, 1 e me − ižodis (ac i i elkamoji p a o). De ous ces e mes composi i s le p incipal
démen es daik a a dis, e les d oi des d oi des d oi exis ama d ejopų − la plupa d'en e
eux son a) les combinables pažyminiai, p ononcés būd a džiu (35), exemple: ac es adminis a i s,
comme cinis ibunal, se i u inė eisė, e balinė no a, ou daly iu (1), exemple, l'ac e accusé, ou b)
mandomieji pažyminiai, é eikš i daik a a džio kilmininku (17), exemple.: ak edi i y o aš as, ekzilio
eisė, ga an ijų su a is, policijos p iežiū a. Ces TŽ 1936 зафиксированные составных право
терминов группы невозможно сравнить с TŽ 2013 соответствующая e minная группа, ca dans le
de nie ocodyle en e i aš ных сложей нет право понятий вварьяющих сложей соединенных
составных терминов.
4
Il es nécessai e d'a i e l'a en ion que TŽŽ 1936, en plus déjà men ionnées 738 des e mes de d oi
in e na ional e leu s dėmenų, donnée e 10 Li u iques d oi s e mes: 3 d'en e eux son uneouodžiai
(akis a a, an s olis, impecculini é) e 7 complexes e mes (pe sonnes neliečiamybė, lois pa iculiè es,
ibunal de champ de gue e, condamna ion équi able, ne eses is mokėjimo, d oi in e na ional,
ibunaux ie s). Bien qu'à p emiè e ue cela semble comme un a ail nenuosescemen des
édac eu s du dic ionnai e, néanmoins du dic ionnai e édac eu J. Žiugždos (1936: 6) éc i s P akalbos
(G e a in e na ionaux des mo s dans le dic ionnai e <...> expliqué e ce ains e mes Li u iški mokslo)
on oi que c'é ai conscien e anuome , en manque de e mes in e na ionaux, ex êmemen
nécessai e la décision des édac eu s du dic ionnai e ce ains mo s Li u iškus (ne a inius) e minus
e pe me e d'explique dans le dic ionnai e. TŽ 2013 ous 748 e mes ju idiques e possibles leu s
dėmences son une oodžiai. Selon aišką ils appa iennen ims classes de mo s: daik a a djiam,
eiksmažodjiam e būd a djiam. Il a é é calculé que des 738 e mes de d oi e leu s dėmenes, as ų
TŽŽ 1936, unežodžių e minų, eiškiamų daik a a džiu, son 566, ou 76,7 p oc. de ous les e mes de d oi
con enus dans le dic ionnai e; eiksmawodžiu 69, ou 9,8 pou cen . ; e mes de ê emenes, signi ian s
adjec a dju, 45, ou 6,4 pou cen . ; e mes composi i s 53, ou 7,1 pou cen . Des 748 e mes ju idiques e
leu s dėmenes, as ų TŽŽ 2013, daik a a dinių e minų son 573, ou 76,6 p oc. de ous les e mes
con enus dans le dic ionnai e; ac ionmažodinių e minų 92, ou 12,1 pou cen . ; e mes de dėmenų,
éškiamų būd a džiu, − 83, ou 11,3 pou cen . ; lis es de e mes composés d'in i ulés 0 ( ig. 1).
4
Il es nécessai e d'ajou e que des e mes de d oi composés comme a osenos exemples de TŽŽ 2013 ou nie à
21 su 83 domaine du d oi us ojamų būd a džių, exemple: à ju idique ad esse ju idique, pe sonne ju idique, à
c iminalinis c iminalinis zločin imas, à ope a i is ope a y inė in o ma ion e e c. Au o al 27 els exemples de
e mes composés son donnés. Puisque des deux dic ionnai es ecueilli seulemen dans les i ulai es des
e mes de d oi зафиксированы и их возможные свойварные одемены, ces exemples de e mes composi és ne
son pas inclus dans la géné ale TŽŽ 2013 право терминов sumą calculés seulemen comme i ulai es mo s de d oi зафиксированы свойваржия.
7
1 image. Des e mes de d oi in e na ional e leu s ê emen s d'exp ession selon la pa ie langue TŽ
1936 e TŽ 2013 TARPTAUTINIAI TEISS TERMINAI SKOLINIO IR DARINIO DILEMA A an de p ésen e les
s a is iques des é é ences des langues d'o igine des e mes de d oi composi es e leu s
ê emen s d'exp ession que l'on ou e dans les deux dic ionnai es, il es nécessai e de dé ini les
c i è es qui guiden le calcul des é é ences, ca dans les deux dic ionnai es TŽ 1936 les mo s
d'o igine ne son pas indiqués pa la pa ie d'o igine du mo don l'é ymologie indique son ac ion. Bien
qu'aucun dic ionneu ne soi explicinié, pou quoi su pa ie des mo s nonu ody a langue d'o igine, on
peu ai e p éludé, que ces mo s, qui on Li u išką p iesagą e à lesquels ne ou nie aucune
é é ence d'o igine du langage, onc ionnellemen ai en pas comme skoliniai, mais comme da iniai,
don le ondemen de da ybos es un au e mo in e na ional. Il es égalemen aisemblable que
TŽŽ 1936 o ganisa eu s dans ce ains cas n'a aien pas su isammen de données dé e mine
ce ains mo s o igmę, en plus de cela, pa ie des mo s sans é é ence d'o igine pou ai es e e
pe e eidą. Moins a d keblumų calculan des e mes selon leu s langues d'o igine pose un g oupe
de daik a a dinių e mes, ca dans les deux dic ionnai es su la majo i é de els e mes es
indiquée langue d'o igine (TŽŽ 2013 elle es su ous 573 daik a a džiais, e TŽŽ 1936 n'es ci ée que
su 12 des 566 daik a a džių, comme.: alsi ika as, asizmas). Cela émoigne que les édi eu s de
mo syns ils son considé és comme emp un eu s. Šių daik a a džių ou es mo emes, sau galūnę,
son é imes d'o igine. On espè e que ces dik a o džiai dans la langue Li uiniens es en é ga a i,
seulemen ici leu , adap an au g amma icales Li uiniens sys ème de la langue, on é é ajou ées
galūnės. De els mo s en considé an débi eu s, n'y
5
5
dans les langues Li uanies pa ie des che cheu s els daik a a džius considè en emp un s, néanmoins
d'au es che cheu s nelie u iškus baigmenis con enan s daik a a džius, g e a lesquels les pa oles Li uanies son e co espondan séman iquemen
0
100
200
300
400
500
600
700
Daik a a džiai Veiksmažodžiai Būd a džiai Sudė iniai e mes sensé les da ybiquemen sépa e e
Te minų e leu s dėmenų aiška
TŽ 1936 TŽ 2013
8
analyse selon ca égo ies de da ybos. É aluan de l'analyse mo eminai e pe spec i e, on oi
que la g ande pa ie de ces dik a a džių en langue Li uiniens es enue a ec des annexes
in e na ionales. La plupa des daik a a dinių une oodžių e mes de d oi in e na ional,
зафиксированных в обоих словниках, on in e p au inę p eesagą -acija (en i on 20 % de ous les
daik a a dных терминов) e -ija (en i on 19 % de ous les daik a a dных терминов), en i on 40 %
daik a a dных терминов характерна одна из следующих пресег: -alas, -(i)an , -a as, -(i)a as, -ažas,
-ek as, -enas, -en as, -e is, -ė, -esas, -e as, -ika, -is as, -ė, -is ika, -i as, -izmas, -y a, -y as, -( )o ius,
-ė, -(i)ū a, -u as, -umas; pa un ou deux as a e mes a ec les sui an s appendices: -ada, -anas,
-an as, -ends, -e is, -e a, -ezė, -ėja, -ids, -ie ė, -ie ius, -ik as, -ina, -inas, -ingas, -ionas, -isas, -izė,
-y as, -olas, -onas, -o as, -ulas, -usas. 20 p oc. es an s des e mes in e na ionaux de d oi des
obje s cons i uen Des e mes a) a ec o igine é angè e p édéli e appendice, exemple, koalicija;
b) seulemen a ec une o igine é angè e p écédile, exemple, p éambulé; ou c) n'ayan ni p édélio, ni
p écessages, pa exemple: ak es, cenzas, ak as, no a, pasas, en a, s igma. Apibend inan
emphėž ina, que dans l'a icle discu és daik a a diniai e mes son considé és skoliniais e leu
classi ica ion e calcul iaison selon les langues d'o igine n'é ai pas p oblemiškas.
Quelle di é en e si ua ion éme gean en je an un coup d'œil en e mes de d oi ac ionnaugodiens e
domaine du d oi spécialemen signi ica ion employ oien des adjec i s mo emine composi ion où qui plus
g ande pa ie de ces leksemes, di é emmen que a an cela discu és daik a a dinie e mes, son
cons i uées d'un in e na ional composan (pama o) e pa ie d'un Li u iško composan (pagos ies), ne
comp an pas galūnée, donc de els e mes e leu s cou smenines peu en ê e ondés non pas pa des
emp un s, mais pa des ai s. Qu'en les ac esmajodinių e minų i būd a džių g upą abiejų žodynų
p épa a eu s ž elgė p écisémen de elle pe spec i e, i. i. essayan dé e mine , lesquels d'en e eux à la
langue li oue a i ia o ga a i, e ac e de ab ica ion s'es p odui dans la langue li oue, d'où oi le ai que à
une pa non moind e des ac esmajodžių e būd a džių en géné al n'y a aucune é é ence à l'o igine de la
langue, e da pa à TŽŽ 2013 eiksmajodžių i būd a džių odikle. Tous les TŽŽ 1936 ou és 69
ac ionmažodiniams e mes ca ac é is ique p eesaga -ou i, exemple.: apelia i, jus i io i, p o oguo i. 91 des 92
ac ionmažodinių eisės e minų, as ų TŽŽ 2013, a lie u išką p iesagą -uo i, p z.: amnes uo i, ink iminuo i,
eglamen uo i, suspendu i, e 1 ac ionmažodis p iesagą -au i: ad oka au i. Dans les langues li au es de els
appendices, ajou és à l'é ange kamien, empli a an ou onc ion d'adap a ion mo phologique, se se an
d'eux le mo es inclus dans le sys ème kai ybos, ainsi que dans ce ains cas, où į kalbą peu ê e l'emp un é
pas un seul mo ayan le même kamieną, e alo s, quand l'un d'eux mo phologiquemen plus complexe, déjà il es
possible de con emple synch onisé de ela ion (Pake ys 2013 2014: 2). Ainsi, alo s, quand lekseme
da ybiquemen se sépa e impossible, ca dans les langues Li uanies elle n'a pas de base de mo , e l'annexa
empli seulemen la onc ion d'adap a ion mo phologique du p ê , ainsi o mellemen lié mo , emps
co eliaciniais da inais. D ejopą de els daik a a džių ak a imą plačiau discu ie Jolan a Vaskelienė
P ak inėje bend inės lie u ių kalbos g ama ikoje (Balčiūnienė e k . 2024: 366371).
9
e alo s, quand dans les langues li huaniennes se ou e bend akamienies daik a a džių ou
būd a džių, il es possible de ai e p éludą, que elle annexaga accompli non seulemen
adap a ion du mo dans la g amma icale sys ème de la langue li oue, mais e de da ybos
onc ion, e el ac ionmajo dis déjà peu ê e in e p é é comme da inys. L'a iclenyje ai
l'assumée que p écisémen à de els édac eu s du dic ionnai e da iniais ai uojan s des
é é ences d'o igine des ac ionsmajodžių ne son pas ou nies, e à ceux qui ai uoien
comme skoliniai, son ou nies. TŽ 1936 de 69 ac esmažodinių eisės e minų é é ence d'o igine
es ou nie à 60 mo s, exemple.: app obuo i, no i ikuo i, e à 9 ne ou ni pas, exemple.:
bank u uo i, kodi ikuo i, kon olia i, legaliza i. Bien qu'à l'heu e ac uelle ce se ai di icile
de ine , quels mo s les mo s ondamen aux TŽ 1936 o ganisa eu s considé aien de els
ac ionsmajodžių comme codi ique e compense des cas, da an age, calculan des e mes
selon leu s langues d'o igine, el dic ionnai e o ganisa eu s décision ne se a pas k es ionnemen és e ces mo s se on a ibués à ceux, auxquels la langue d'o igine n'es pas indiquée.
Depuis TŽ 2013 exis an s 92 ac esmažodinių eisės e minų ies 36 mo s égalemen nonu ody a
langue de o igine, exemple.: ad oka au i, con isque , licencijuo i, pa en uo i. Ceux g oupes de
mo s dans l'a icle appa ien à ceux, su lesquels la langue d'o igine n'en e y a. On s'a end à
ce que le dic ionnai e o ganisa eu s ces ac ionsmajodjis son considé és da inais.
Paysedz ina, que il soi des soi-disan in e na ionaux ac ionsmajodžių da ybinį s a usą lie u ių
kalbo y oje plus sou en ega dé a ec p udence, ca his o iquemen ils e cod akamienis
obje a o džiai peu en ê e appou nés indépendammen , donc le p op e doib ac ion dans les
pa oles lie u ių peu e n'ê e, e seulemen ega dan synch oniquemen ce e ela ion dans
ue (Pake ys 20132014: 9). TŽ 2013 su pa ie des ac ionsmajodžių, quand jélgian
synch oniquemen se ai égalemen possible à en isage da ybos eiksmą, indicykle ou nie
une é é ence à numanomą ondinium wo dį, например.: amnes uo i [↑ amnes ija], kon ojuo i [↑
kon ojus]. Tokių eiksmažodžių TŽŽ 2013 es 13. S aipsnyje la langue d'o igine de ces
ac ionsmajodžių se a dé e minée selon skliaus ues ou nis le numanomo mo de base de la
langue d'o igine. Que l'o igine e da ybinė in e na ionales ac ionmajodžių analyse es complexe
e diskusinė s i is, ép ou e e sou en di é en e l'app oche des deux édi eu s de
dic ionnai es à l'o igine du même mo , pa exemple, TŽŽ 1936 à le mo alsi ie n'a aucune
é é ence d'o igine, e TŽ 2013 es indiqué qu'il es issu du la in k. du mo alsi ica e, e à
l'in e se TŽŽ 1936 2013 es éc i que iz iz izizé du ançais k., e TŽ 2013 is is isuzumani es une é é ence di ec e, sans aucun nan que cela peu ê e un p ê .
Teisės e minų būd a dinių dėmenų g upė mo eminės sudė ies poin de ue gapla en deux
pa ies. Au p emie g oupe a ibués des ca ac è es, qui cons i uen é imes o igines
kamienas e lie u iška galūnė. En ega dan dans de els kamienus įdėmiau, il es possible
dis ingue deux annexes in e na ionales -y us, -i e -alus, -i. Ces annexes son clai emen ues
e TŽŽ 2013 à cô é du e me indiqué e imone, donc il es é iden que le ac e de da ybos a ec
ce e annexe, si en géné al el é ai , a eu lieu non des Li uiniens, mais du šal inis ou in e pininkes
kalbos: p e en y us ( anc. p e en i ), impe a i us (la . impe a i us), legalus (la . legalis). TŽ
1936 du p emie g oupe būd a džių du o al зафиксирована 8 su 45, ou 18 p oc. de ous
būd a dinių dėmenų: 3 d'en e eux a ec in e na ionale p éposaga -y us, -i, pa exemple,
16
objec i us, e 5 a ec p éposaga -alus, -i, pa exemple, eks e i o ialus. TŽ 2013 langues mo s e
posakya, qui de ce emps les li uanais pa lés onc ionna o comme é imas langues ci a ions.
Fixée e non peu di é en es de l'éc i u e des e mes. TŽ 1936 é ai quali a i emen p épa é,
p écieux e u ile le dic ionnai e, la p emiè e pé iode d'indépendance, en l'absence de publié
Li u iško p a o e minų žodynas, juolab eks yno a e minų duomenų bazes, à cô é des
a aux de d oi e de science li uaniques au moins quelques années (jusqu'à l'occupa ion du
pays) peu ê e p ésen les p incipales sou ces de e mes de d oi , e TŽ 1936 en 2013 es un
des cas menkesnė, ca ici le nomb e ela i de e mes de d oi , calculé pa appo au nomb e
de ous les mo s de d oi , es in é ieu à TŽ 1936, en ou e, la e minologie du d oi es ixée,
chaud, au sys ème des e mes de d oi e k .
ŠALTINIAI
TŽŽ 1936: Ta p au inių žodžių žodynas, K. Bo u a, P. Čepėnas, A. Si u y ė-Čepėnienė,
[Kaunas]: Sakalas.
TŽŽ 2013: Ta p au inių žodžių žodynas, A. Kaulakienė, S. Keinys, B. Ku kulis,
V. Račiūnai ė, V. Žalkauskas, Vilnius: Alma li e a.
LITERATŪRA
Balčiūnienė As a, D uk einis Albinas, Kazlauskai ė Rū a, Vaskelienė Jolan a 2024: P ak inė
bend inės lie u ių kalbos g ama ika [P ac ical G amma o Common Li huanian
Language], Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla.
Bendo ienė Aldona, Bogušienė Vi ginija, Dagy ė Emilija, Da žinskai ė Toleina, G igas
Gin au as, Gudžinskas Zigman as, Jukna Feliksas, Kinde ys Algiman as, Ku kulis
B onislo as, K ie kauskas Valdema as, Mo kūnas Vaido as, Mudėnienė Regina,
Ski man as Pe as 2004: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional
Wo ds], Vilnius: Alma li e a.
B iaukienė Bi u ė 2004: Medicinos e minai Ta p au inių žodžių žodyne [Medical Te ms in
he Dic iona y o In e na ional Wo ds]. – Žmogus kalbos e d ėje [elek oninis
iš eklius]: a p au inės mokslinės kon e encijos mokslinių s aipsnių inkinys, 2003 m.
gegužės 8–9 d., Kaunas, 3(1), 559–565.
Gai enis Kazimie as 2002: Lie u ių e minologija: eo ijos i a kybos me menys [Li huanian
Te minology: Ou line o Theo y and Regula ing], Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o
leidykla.
Gedze ičienė Dalia 2023: Dėl eisės e minų pa eikimo „Ta p au inių žodžių žodyne“ [On
he Submission o Legal Te ms in he Dic iona y o In e na ional Wo ds]. –

17
Respec us Philologicus 43(48), 24–35. P ieiga in e ne e:
h ps://www.zu nalai. u.l / espec us-philologicus/a icle/ iew/29669/30792.
Koženiauskienė Regina 2004: Ta p au inių žodžių a ojimas eisininkų kalboje
[In e na ional Wo ds in he Language o Lawye s]. – Skoliniai i bend inė lie u ių
kalba, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 189–196.
K ie kauskas Valdema as 1985: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional
Wo ds], Vilnius: Vy iausioji enciklopedijų edakcija.
Lemchenas Chackelis 1951: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds],
Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla.
Lemchenas Chackelis 1969: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds],
Vilnius: Min is.
Macke ičienė Aldona 1999: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds],
Vilnius: Gim inė.
M. i S. 1923: S e imų i a p au iškų žodžių žodynėlis [Dic iona y o Fo eign and
In e na ional Wo ds], Šiauliai: „Vil ies“ d -jos leidinys.
No kus Jonas 1924: S e imų i nesup an amų žodžių žodynėlis [Dic iona y o Fo eign and
Incomp ehensible Wo ds], Kaunas: „Vai os“ b- ė.
Pake ys Ju gis 2013–2014: Naujųjų skolinių duomenų bazės eiksmažodžių mo ologija
[Ve bal Mo phology in he Da abase o New Bo owings in o Li huanian]. –
Taikomoji kalbo y a 3, 1–26. P ieiga in e ne e:
h ps://www.zu nalai. u.l / aikomojikalbo y a/a icle/ iew/17480/16652.
Pe ė ienė Angelika, Mikalajūnai ė Ži ilė 2010: 1936 m. „Ta p au inių žodžių
žodyno“ polig a ijos e minai [P in ing T ade Te ms in In e na ional Wo ds’
Dic iona y o 1936]. – San alka. Filologija. Edukologija 18(4), 93–106. P ieiga
in e ne e: h ps://www.ceeol.com/sea ch/a iclede ail?id=125445.
Rudai ienė Vida 2006: Dėl a p au inių žodžių seman inių pokyčių adminis acinėje kalboje
[On he Seman ic Va ia ion o In e na ional Wo ds in he Language o
Managemen ]. – Specialybės kalba: y imas i dės ymas, Vilnius: Mykolo Rome io
uni e si e o Leidybos cen as, 123–133.
Šlapelis Ju gis 1907: S e imų i nesup an amų žodžių žodynėlis: skai y ojams paleng inimas
[Dic iona y o Fo eign and Incomp ehensible Wo ds: Help o Reade s], Tilžė: Š iesa.
Umb asas Al ydas 2001: Teisės e minijos padė is Lie u oje 1918–1940 me ais [The S a e o
he Te minology o Law in Li huania in 1918–1940]. – Te minologija 8, 76–94.
P ieiga in e ne e: h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/698/789.
Umb asas Al ydas 2008: Lie u ių eisės e minog a ija: nuo ank aščių iki duomenų bazių
[Li huanian Te minog aphy o Law: om Manusc ip s o Da abases]. – Specialybės
kalba: e minija i s udijos: mokslinių s aipsnių inkinys, Vilnius: Mykolo Rome io
uni e si e as, 100–109.
18
Umb asas Al ydas 2010: Lie u ių eisės e minija 1918–1940 me ais: pag indinių kodeksų
e minai [Li huanian Legal Te minology in 1918–1940: Te ms o he Main Codes],
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Umb asas Al ydas 2021: Teisės e minijos a kyba Te minologijos komisijoje (1921–1926):
Te minologijos komisijos 100-mečiui [The O de ing o Legal Te minology in he
Te minology Commission (1921–1926): on he Occasion o he 100 h Anni e sa y
o he Te minology Commission]. – Te minologija 28, 225–238. P ieiga in e ne e:
h ps://jou nals.lki.l / e minologija/a icle/ iew/2102/2227.
Umb asas Al ydas 2024: Legal Te minology Managemen in Li huania. – Glossa Iu idica XI,
11–28.
Vai ke ičiū ė Vale ija 2007: Ta p au inių žodžių žodynas [Dic iona y o In e na ional Wo ds],
Vilnius: Žodynas.
Vlada skienė Rasuolė 2004: Dėl eisės ak ų e imo [On T ansla ions o Legal Ac s]. –
Skoliniai i bend inė lie u ių kalba, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 177–
188.
Vlada skienė Rasuolė 2014: Naujos a p au inių žodžių eikšmės adminis acinėje lie u ių
kalboje [New Meanings o he In e na ional Wo ds o he Adminis a i e Li huanian
Language]. – Taikomoji kalbo y a 3, 1–16. P ieiga in e ne e:
h ps://www.zu nalai. u.l / aikomojikalbo y a/a icle/ iew/17482/16654.
Vlada skienė Rasuolė 2019: Ta p au inių žodžių seman ikos pokyčiai adminis acinėje
kalboje [Changes in he Seman ics o In e na ional Wo ds in Adminis a i e
Language]. – Bend inė kalba 92, 1–13. P ieiga in e ne e:
h p://www.bend inekalba.l /?92.
Žiugžda Juozas 1936: P akalba [P e ace]. – Ta p au inių žodžių žodynas, [Kaunas]: Sakalas,
5–7.