BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
NEAPIBRĖŽIAMIEJI LAIKO PRIEVEIKSMIAI
KAŽKADA IR KADA NORS: REIKŠMS SANTYKIS IR VARTOSENA ESMINIAI VOODŽIAI:
neapib ėžiamieji empo p e eiksmiai, į a diniai p ie eiksmiai ou į a dis como
p o o ma, ad e bialai, neapib ėž umo indiciklis.
ANOTACIA
O a igo abo da em alguma ez a expansão da s e as de consumo passando do adicional modelo, pa a o
unsaki a inde inidos momen os passados pa a o empo de ação ( ac y aus) oco ido no u u o, pa a um
modelo menos comum, quando alguma ez passelkamas possi elmen e e oluxiancio (i ealaus) pa a o
empo, adicionalmen e desc údiamo an e eiksmiu alguma ez, unsaki a . Ma ino Haspelma ho (1997)
ealizado ipológico não de inêji eis in oduzmius, comp imanços e in oduzi nis de o igem
(PRO-ADVERBS), es udo implicicacinių uni e salijų mos a que alguma ez se escol an i e ao empo de
ação de desc e e iolado o p incípio de coope ação com o pašneko o (angl. he coope a i e p inciple;
plg. G ice 1975). Po ou o lado, al escolha ainda assim em de ece e com ge al indices de inde inidão
signi ica i os e unções cai os polinkiu g e iminę posição no mapa de implicicacões uni e salijas
ocupando indices de inde inidão signi ica i os pe imamumo a ce a di ecção possibilidade (plg. Haspelma h 1997: 63).
ĮVADAS
P ie eiksmių alguma ez e alguma ez a osena a p imei a is a pa ece undamen ada
kon as iniu laiko si uacijų išdės ymu (p aei is–a ei is)
1
. Pas a uoju me u is dažnėjan is
p ie eiksmio alguma ez, nusakančio empo si uações no u u o neap edėž umą, eleição em ez
1
Plg. num si e da in e ne encon ada no a: kada embo a usada a eičiai de ini i, e kažkada p aeičiai. Alguma ez se ei ico;
alguma ez ui u ingas (h ps:// ais ininkouz asai.l /skai y oju-klausimai/pas aba-kada-no s a ojama; žiū ė a 2020-12-29).
Cu iosamen e isso, que nes e si e os ex os que es ão alguma ez e quando que adequadamen e ma ca passado e u u o di e į,
po an o lingubinis ensinamen o conside a inas a um ce o si e publicidade.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
elação de signi icado e a osena
| 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
laukiamo kada no s odo, kad nyks a kalbančiųjų su okimas, jog šis laiko p ie eiksmis ski as
só si uações do passado desc e e , plg. :
1) Kažkada esc e e ei li o sob e isso, com que ipo de pessoas é ecê abalha na ida.
2
2) é pouco p o á el que ais sis emas compu acionais alguma ez uncionem melho , do
que consegue um homem <...>.
3
3) É necessá io <...> dize alguma ez S op.
4
4) se pensamos em si uação econômica aqui e ago a, e não algum em 10 anos, é os mais
impo an es a o es ela de e minan es […]... são as expec a i as dos consumido es e suas di m a p odu os de consumo e
paslaugų paklausa.
5
5) Ka je a nė a p ocesas, ku is p asidės kažkada po s udijų baigimo.
6
6) O ea o é a e momen ânea, ele não pe manece. <...>. Po an o odos os
dainininkai, ak o iai, ežisie iai – jeigu jau y a p ipažįs ami, ai čia i daba , o ne kažkada
a is as de cena após a mo e.
7
7) Aquele dinhei o pode se u ilizado e <...> apoio às c ianças po ou os meios. Não
en ando apoia aqueles que só nasce ão alguma ez no p óximo ano, mas olhando de
e dade, onde há sociais p oblemas, que p ecisam de apoio inancei o.
8
T abalhos de no minimo da língua Li uânia mui o a enção aindaki iama neapib ėžiamųjų
p ie eiksmių ( a p deles e kažkada, kada no s) samplaikų com isso e os de consumo. Embo a desses
9
comuns alguma ez con ex os de consumo. Kalbo y os abalhos em no as de alguma ez e quando
samplaikų a ojimas nebė a in ensy us, jų pa yzdžiai s a būs ki u aspek u – jie yškina
que queis a-nes-pas-mus- ik ai-saugiau-nei-uzei i-i-pa duo u e-1224-1409156 ( isualizada 2020-12-29).
2
h ps://www.15min.l /max/naujiena/ e slas/ e smes-sana o ijos-di ek o e-apie-135-a saukimus-pe -sa ai e-
3
h ps://kauno.diena.l /naujienos/nuomones/nuomones/snekamoji-kalba-mi ai- ealybe-i - y imu-galimybes-
8672 ( e is a 2020- 12- 29).
4
h ps://m.del i.l /lie u oje/a icle.php?id=86384825 (žiū ė a 2021-02-12).
5
h ps://www.ll i.l /naujienos/ekonomine-poli ika/o-gal-ekonomikos-p ognozuo ojai-ne- aip-jau-i -klydo-l inka
(žiū ė a 2020-12-29).
6
h p://www. p pmc.l /ka je os-ugdymo-cen as/580-ka je os-plano-nauda-siekian -ka je os- iksl.h ml ( iu)
2020-12-29).
7
h p://www.lk i.l /apie_mus/knygynas/ ea as/gin a o- a no- ea as.h ml ( isualizado 2020-12-29).
8
h ps://www.del i.l /news/daily/li huania/maciulis-apie-10- uks -eu u-mokejima-gimusiam- aikui-siulymas-
galin is- u e i-neigiamu-pasekmiu.d?id=86100285 (žiū ė a 2020-12-29).
9
Plg. h pwww. lkk.l /ak ualiausios- emos/didziosios-klaidos/zodyno/ne eik ini- e iniai ( isualizado 2020-12-29).
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
elação de signi icado e a osena
| 3 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
casos de con usão de signi icados encon a não é ácil, po an o o obje i o des e a igo
neapib ėžiamųjų laiko p ie eiksmių kažkada i kada no s inkamo – su jų seman ika
escla ece o elacionado possibilidades de consumo. Tam algumas jopi a e as: 1) e is a ,
com quais ilus ações baseadas esses p e eiksmių e suas sinónimos signi icanças nos p incipais
kalbos žodynuose: akademiniame Lie u ių kalbos žodyne (LKŽe), Daba inės lie u ių kalbos
dicioná ios Li uãos (DŽ), Bend inės kalbos dicioná io (BŽe) e Sinonimų dicioná io (SŽe); 2) discu i ,
10
como esses indicado es de inde e minação do empo g ama ical s a us e signi icado são
desc i os em abalhos de linguo y os; 3) isnag ina alguma ez a dis ibuição de equência de
consumo Daba inės lie u ių kalbos eks yne (DLKT) e Saky inės lie u ių kalbos eks yne
(SLKT). A es u u a do a igo e le e as espos as à sequeliškidade a es es p oblemas: 1.
Kažkada e alguma ez em dicioná ios; 2.Cazada e alguma ez g ama ical s a us e semân ica; 3.
Kažkada, kažin kada consumo do DLKT e SLKT. Teo icas
medžiagos apž algai bei empi inės medžiagos y imui pasi elkiami anali inis i lyginamasis
me odai.
1. KAZKADA E KADA NORS VOODYNUOSE
Mencionadoji alguma ez e alguma ez de consumo di e is acon ecimen os passados ou
apibūdin i įž elgiama DŽ i BŽe pa eik uose šių p ie eiksmių eikšmės paaiškinimuose i
u u os ilus á eisos exemplos (z . 1 abelê dada a diccioná ios encon ados alguma ez e
alguma ez e possí eis seus sinónimos desc ições sug e imen o). DŽ dis inguem duas alguma
ez signi icâncias: nežinia kada e seniai, que ilus a am-se em exemplos de ações oco idas no
passado. BŽe p e eiksmių kažkada, kažin kada uso ambém é assis ido passado e bas (sem
desc ição de signi icado). LKŽe esan ys alguma ez e algumain quando ligamos um do ou o
e e ências: alguma ez signi icado explicada e e ência em algumain quando, e algumain
quando em não sabe quando e algumakada. 1 abela exemplos mos am não só SŽe, mas ambém
kažkada sąsajos su neapib ėž ą p aei ies eiksmo laiką nu odančiais kažin kad, kadáise, kada
LKŽe, em pa e e DŽ o necidas p ie eiksmio kadà, kadas. P ie eiksmio alguma ez
signi icadome explica no diccioná ios após olado desc ição do empo momen o escolha ou (i ) neap edėž umu, plg.: em qualque empo
10
DŽ e BŽe são no minamieji oodynai, plg. h p://lkiis.lki.l /lkz-p a a me, h p://lkiis.lki.l /lkz-i adas e h p
//bkz.lki.l /?pg=bend os_zinios.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
signi ica i as elaçõesis i a osena | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.012021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
(LKŽe), qualque momen o inde e minado (DŽ), momen o inde e minado (BŽe). BŽe alguma ez
uso ilus ado mais de alhadamen e: nes e p ie eiksmiu desc e e-se não apenas o empo de
ação e ksiancio no u u o, mas e ação no passado possibilidade. 1 LENTEL. Kažkada, kada no s e
alguns aspec os de signi icado pa a eles sinímicos de empo p ie eiksmių ap esen am nos
p incipais dicioná ios da língua li uânica
LKŽe BŽe
DŽ
SŽe kažkad
z . kažin kada
1. não sabe
kada: Kažkad
Kažkada jis čia
2.
Nós já alguma ez
baigėme da bus.
či bù o
pa duo ù ė.
kadaise i o.
kaži(n) 1. não sabe
a sid usi panašiojè
quando, kažkada Àš
kad aukinys a eis,
nusibos e espe a . 2.
an igamen e: Nós já
kažn quando
pabaigamos bul'bas
kas <...>. mui o há
mui o empo: Kažn
Kupišky. kadaise:
an igamen e:
mokėjau ši aip
siu inė <...>.
kažin kad esù kad
kažkada: Kažin
si uãção como ù
na u eza.
–
kadáise
kažkada, há mui o
há mui o
<...> nusišibsojo,
ememo ęs, jog
mesmo
<...>
Kadise aqui
cidade), ki ad,
Kadise e eu bem
daina au. <...>
kadai kažkad,
mui o empo:
ki ados, seniai:
Kažn quando e
i emos. Kadaise
čia bu o gi ios.
Kadáise s k ãš as
eu Kadaise
ókiečiams.
empo, não ago a,
ou osados: Tilindis p aėjusiais
empos: K. aqui
e augo ąžuolynas.
quandoise oi quando, ki ads
nenuo ama. (Gi eno k.
es a a na
gi ios. <...>. k ąsyk, k ąka
(K. i ês al
a ô), kadų kadaise
kada, mui o há
kanakads, kada
kadà há mui o
empo: Kada kad
o que e a, kadà.
jáa menu. quando
quando bėsu bu us kdės, quando kdžių
p . šnek. seniai:
di e en e pe enũsė Kada kãdės
eg esso. Kada
kãdžių a e mačiau.
Ta bù o jaũ kada
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
elação de signi icado e a osena
| 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Foi kadų kadaise
poe a Mačys. há
kada ks p .
mui o empo, não
o ada longas,
m ais nupjo ė
elha, elha (S.
ago a: aqui gi ių
Mūsų kadas no
ugius knyg., que
ele kdės <...>.
conhece-
quando(s) 1. z .
kadaise: Tep
quando p . →
<...> 2. alguma ez:
E nos odos kadais
gi mi siančius ik ai
mos BPII6.
quando p . 1.
kadis ažinėjo.
Já ele kadai namie.
<...> 2. kadaise: kada
Augo miškas čia
kadaise.
seniai: Àš
Kadai e espe o.
quandos š en a
mais an igamen e,
p óxima ez, p .
p óxima ez,
ki ados: <...>
i o al homem
snaus a), que
zádes mumus nė
BPI 232. Slogą às
p óp io igno a, o
ou o
Nãoalsiu i i nem
kadaise: Ki ada
ki ada umpos é
dozeca hadynas,
adà, nei ki adà.
–
ki ada Ki adõs
des e iẽ oje
Vi eu ki ados
ka alius. <...>
ezes: Ki ados
ki ads 1. ki ada: <...>
Madaž
bù o sẽnos
2. kapini ės.
–
quando n s a
qualque empo: E
u emžiuok
nó s ẽsa e no s. J.
a qualque
quando inde inėž u
Jabl. n s Quando
nó s nosi iksim.
Àš ap quando n s.
inde inėž u empo:
empo: A quando
pode pikęs o que
A eik in e ne è?
nó dá iu quando nó s
sójau méile. nu ỹk i Pa ỹžių.
Ta po en iáo
nó s kadaise ki ad
sus on os
290. no įs ùž aisas.
-
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
eikšmės san ykis i a osena | 6
doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Assim, DŽ ap esen ados exemplos o necem apenas con as iamen e pe cebamo (neap eciado
empo no passado: inde inido empo no u u o) alguma ez e alguma ez consumo; BŽe desses
indicado es de inde inidez do empo o espec o signi ica i o ap esen a-se mais de alhado: alguma
ez ligado com ik omis ( ac á ias) si uações do passado, e alguma ez não só com o u u o
e ksiancio, mas e com um ce o em pa ece po de empo possi elmen e e cu ido momen o de
ação. An es de começa a ala sob e esses e mos g ama ical s a us e semân ica é impo an e
discu i , com quais modalumo de açõesmaodzes e p ecipaca ca ego ias es ão elacionadas as
mencionė ieis ealmen e ykusio ( ak y aus) ação e possí el (ne ak y aus) ação desc iúdinimas.
Fak y ius ( ealius oco usius) ações ge almen e nosakome epis eminio ( e ina i o) modalumo
11
eiksmažodžiais. Do pon o de is a da ca ego ia nuosaca eles ligam-se com di ec ine nuosaka:
Epis eminis modalumas é elacionado com pessoas conhecimas sob e mundo <...>. Epis eminais
p edica os modi icam a i mações, que podem se a aliadas do pon o de is a da jus iça, e o
esul ado des a ope ação ambém é uma a i mação, cuja e acidade pode se de e minada
(Hol oe , Judžen is 2004: 82, 85). Ne ak y ius ações desc ibemos modalumu do deon inio (i ealio)
modalumo di e en emen e do epis eminio desc úbiam não a i mações, e p oposições abs ac as,
12
eiškiančios alguma dos sujei os ou poelgius (Hol oe , Judžen is 2004: 83). Do pon o de is a
eiksmažodžiais. Ne ak y ūs deon inio modalumo eiksmažodžiai pasi enkami pe eikian su
a ei imi – ke inimais, aginimais, liepimais, po eikiais – susijusius eiksmus: „Deon iniu
modalumo exclusi o é o empo u u o. Nele p esc e em ações do u u o, po isso nes e empo
açõesmažodžių o mas eiškiami a i mações momen o alamen o não são e i icá eis:
espiolizados, po an o e se e i icados, eles podem só num ce o momen o como planos, po que
13
supos os sequência de e en os u u os pode se con e ida, e o e en o p e is o no u u o
(Hol oe , Pajėdienė 2004: 123). A ei is y a siejama su ke inimais
14
, ku ie pap as ai pa eikiami
gali neį yk i. Todėl būsimų dalykų į a dijimas negali bū i siejamas ien su laiko aiška –
a ei ies dalykai u i i numa ymo (p anaša imo) elemen ą, i am ik ą su modalumu susijusią
11
Plg. Vladimi o Plungiano o necida da modalidade a aliada de inição: ai ap esen ados pelo alan e si uações
ik o iškumo (a ikė inumo laipsnio) e inimas“ (Plungian 2011: 192).
12
V. Plungian a i ma, de pon o de is a cogni i ino e comuniccino, po uma das mais impo an es signi icados conside i inas
modalidade i eal dos signi icados, usados em desc e endo i eais si uações quais indicado es modais desc e em ce a
al e na i os mundo, exis en e no momen o da mensagem na consciência do alan e (Plungian 2011: 193).
13
Mais sob e o u u o empo noção p oblemá ica e e e ências à li e a u a e . Hol oe , Pajėdienė 2004: 122
124.
14
Sob e a in e p e ação de ke inimen os consul Lyons 1993: 814 .
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
elação de signi icado e a osena
| 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
signi icado (plg. Lyons 1993: 677). Na ala Lie u ių do u u o empo açõesmažodžių
o mas eiškiamus eiginos pode se conside ados modumo pon o de is a nežymė ais
15
(plg. Hol oe , Pajėdienė
2004: 123).
2. KAJKADA E KAJKA NORS STATUS GRAMATINIS E SEMANTICA
2.1. Nos abalhos de Kalbo y os alguma ez e quando que que (e suas a ian es e sinónimos)
16
possam se desc i os como pe encen es a ims di e en es poklasias g ama inais
p ie eiksmių (plg. Senn 1966; Ul ydas 1971, 2006; Paulauskienė 1976; Fo ssman 2003), ad e bial
classi icação desiguodumus lemia do g upo de ex ensão da ma é ia in es igada. T adiciamen e
(plg. Makauskai ė 2016, 2019) a ba neapib ėžiamųjų į a džių (plg. Haspelma h 1997). Šiuos
habi uas à alguma ez e alguma ez sepa ados pa e da sa a ankiška linguagem conside amam
425; 2000: 1; 2006: 410), é baseada a unção mos a eiksmažodžiu em eikš o de ação ou es ado
p ie eiksmiui, ku iam būdingas „leksinės eikšmės sa a ankiškumas“ (plg. Ul ydas 1971:
de ci cuns ância (plg. Ul ydas 2006: 410). Ad e bialo są oka passelkama desc e endo di e en e
o igem (da ybos) ipos dos meios de signi icação do empo. Em uma pesquisa ealizada po
Ind ės Makauskai ė sob e as possibilidades posicionais dos ad e bialos do empo a ual da
17
língua li uana, as co espondências ad e bialam, ambém quase sup ie eiksmėję pala as ou
conjunções de pala as (Makauskai ė 2019: 76). Chama a a enção que An anas Sme ona e
p iski iami „laiko p ie eiksmiai i o maliai p ie eiksmiais nelaikomi jų seman iniai
Au elija Usonienė, au o es, os p imei os en a izam que seman inė- unkcinė ad e bialų klasė
nė a iden i icá el com p e eikmiais como adicional pa e da linguagem g ama icana ou
p akalbę apie po eikį ski i ad e bialų klasę ap ašan kai ku iuos lie u ių kalbos eiškinius
18
,
ci cuns âncias como adicional pa e do enunciado sin aksėje e assim escolhendo nė a
k es ionado o s a us dos enómenos da língua em ques ão do pon o de is a de pa es do
idioma ou pa es do enunciado (Sme ona, Usonienė, 2012: 124).
15
Plg.: Li u ios língua em do sis ema modalinês o mas de empo b ilhan emen e sepa adas, po an o à ca ego ia do deic ino empo
p iski inos ys e ės – esamasis, bū asis, būsimasis laikai“ (Hol oe , Pajėdienė 2004: 124).
16
Plg. kalbo y os abalhos indicomus kažin kad, kažin kuomè , kažkuomè , kuomè nó s (Ul ydas 1971: 454; 2000:
30) a kažkadais, kaži(n) kada, kaži(n) kuome i kuome no s (Makauskai ė 2019: 77, 91, 107, 108).
17
Sob e meios de aiškos de empo da língua li uânica, laiky inų ad e bialais, seman inos pesquisas e . Makauskai ė 2016.
18
Ž . Sme ona, Usonienė 2012: 124, 128131, 136.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
elação de signi icado e a osena
| 8 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Conside ando do ce o alguma ez e quando que opções de escolha é impo an e conside a e
em pesquisas ipológicas. Ais índices de inde inėžimo da língua li uânica especialalaus a enção
é dada Ma ino Haspelma ho abalho Inde ini e P onouns (1997), no qual ap esen am 140
línguas não de inêjiá eis in oduções implicicacinių uni e salijų es udo esul ados. M.
Haspelma has in oduziu o samp a ão não só e imologine (PRO-NOUN), mas e amplne o ma
inicial (PRO-FORMA) sen ido, como e mà, desc ibindo á ios de i ados de in oducional, en e
eles e in oducional p e eiksmius (angl. p onominal ad e bs; plg. Haspelma h seus sinônimos ou
1997: 10–11). Pasi inkimo e in i kažkada i kada no s kaip į a džiams p iski inų žodžių
isumos iene us po eikį odo i lie u ių kalbos g ama iniuose ap ašuose, ku šie žodžiai bei
da ybiniai a ian es ap esen am-se como p iebeiksmias, en a izada in oduzi inė kilmė,
mos aikinis da o mação de á ios in oduzi žių manei a e ap esen am-se ou as desc iúções semelhan es
(plg. Senn 1966: 313; Paulauskienė 1976: 202, 204; Valeckienė 1979: 130
19
; Kniūkš a 2001:
161; Fo ssman 2003: 284). An es passando ao es udo Haspelma ho e des acados alguma ez e
20
quando que (e pa a eles sinônimos de a ian es) signi ica i os e possibilidades de consumo é
impo an e menciona an e io es (Ul ydas 1971, 1985) e mais ecen es (Fo ssman 2003;
Makauskai ė 2019) li uanis inas pesquisas ap esen adas nesses indicado es de
inde e minação do empo.
2.2. Lie u ių kalbos g ama ikoje (LKG) pa eik ame p ie eiksmių eikšminių g upių
ap aše alguma ez, algumkuome e alguma ez, quandoe que e são a ibuídos
21
ci cuns ybinių empo p i eiksmių, žyminčių daba į ou simplesmen e ge ais concei os de
empo (Ul ydas 1971: 454; 2000:
19
Adelė Valeckienė (1979: 131133) discu e quando e imologias, ambém mini e ka o a kada no s ( enpa , 130),
ku is LKŽe šia eikšme ilius uojamas a miniais pa yzdžiais (plg.: Ka un a gal i aš būsiu laimingas; Ka u a u
pap ašysi manęs).
20
Plg.: „Daba pami š ama nežymimųjų į a džių i juos a i inkančių p ie eiksmių į ai o ė i p adedama enkin is
só o mas com kaž-: alguma, kažkoks, kažkada... A. Vienuolis o mas com kaži kažin us oja assim, como habi ual i ojoje
alboje quando di oomas um qual nãolambai cla o assun o: <...>. Onde se ala sob e um dos á ios desconhecidos assun os, o
esc i o su ilmen e escolhe ou a pala a: <...> Kiek ienas lemb a-se, que e ele alguma ez (an e io men e ou mais a de) eiks
mo i (R II 84). Da li e a u a a ual pode íamos p i impi cen enas sakinių, onde e ais ocasiões já kišami kažkoks e kažkada.
Apsi ėlusios signi icado da pala a alguma ez A. Vienuoliu de odo p ecisa, neap ebedz ą passado empo ele nusco
p e eiksmiais kadaise e e ad...> (Kūkniš a 2001: 161).
21
Plg. LKG indicao que bend esnę p zeszłości znaczenie em p e eiksmiai <...> kadaise, <...>, ki ada, ki ada
<...> (Ul ydas 1971: 455; 2000: 31).
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
signi icância elaçãois e a osena | 9 doi.o g0.35321/bkalba.20/121.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
30), pog upiu, embo a eiginį supo a u in ys exemplos do não indicam: alguma
22
ez ilus uojamo ases com do u u o empo, e alguma ez, quandoe que e
ases com do u u o empo açõesmažodžių o mas, plg. :
8) Kažkuome <...> zámynė sob e numes o dalgio
<...>. 9) Kažin quando e eu mokėjau ši aip siu inė
<...>. 10) Alguma ez eu e con a ei sob e Damulienê.
11) Vis quandoe pa a e que lança <...>.
A a ual g amá ica das línguas li uanas (DLKG) ê al e isão da desc ição: daba į ou aíém os
ge ais concei os de empo indicando bem no pog upio de adjec i os ambien ais só quando
que , e no pog upio de adjec i os indicando o passado de já men idos é indicado só kadaise
(plg. Ul ydas 2006: 426).
23
Em pesquisas mais ecen es a i e-se a enção à deik iškumo dessas pala as. Be holdas
Fo ssmann (2003: 51, 264) kažin kada kažkada kažkuome i gendwann (o con ex o da desc ição
pe mi e pensa , que e alguma ez) a ibui punk iniams, mas nedeik iniams neapib ėžiamiesiems
24
empo an e eiksmiam, e I. Makauskai ė (2019) deik iniams ad e bialams. As di e enças de
25
a aliação sie ini com a de inição de deik idade nulem a das manei as de es udo da ma é ia: no
p imei o caso mo oseman iniame p ie eiksmių sis ema ap aše i iamieji elemen ai alida
como ana o inė (i. i. luga na sua comum pe cepção do discu so) e e ência, e segundo de
aco do desc i os elemen os seman iką ealiame disku se ou subjek i iąją deiksę. Taiko
ad e bialus desc e endo segundo ina į deik inės, in insinės e
26
22
Da plg. nou o abalho samplaikai kuome pa a se a ibui inadequadamen e a signi icação be kada, ilus á el
sakiniu Oi, klius lhe do manęs kuome pa a (Ul ydas 1974: 23; 2000: 320).
23
Plg. G amá ica do li uão dado a adução em usas língua: alguma ez koгда-либо, kadaise некогда, когда-то
(Ul ydas 1985: 341).
24
Kada embo a a a ibuição a es e g upei de punk inių nedeik inių neap inėžiamųjų p ebeiksmių numa se de okiečių kalba
nu odomos eikšmės, plg.: kadano in (kadanon s, kadano s, kadanõ s) i gendwann (Fo ssman 2003: 200). Aqui pode
lemb a -se Al edo Senno (1966: 313) o necidos discu idos p ie eiksmių e imus, plg.: kažkada, kažkuome , kaž(n) kada,
kaži(n) kuome e ciama ‘i gendwann einmal, o lange Zei einmal, we weiβ wann, e alguma ez ‘je, einmal.
25
B. Fo ssman a i ma que, nedeik iniai empo p e eiksmiai deno a a posição absolu a baseada no conhecimen o do mundo, que
pode se classi icada como mais cedo, mais a de ou coinciden e com o indicado empo de e e ência, ou deno a a posição,
na qual o empo de ação é conside ado conscien emen e abe amen e ou des a biu (plg. Fo ssman 2003: 51).
26
Deiksę e ana o ão mais Sob e plg. Lyons 1993 [1977]: 673 ; 1983 Le inson: 5455.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
elação de signi icado e a osena |
16 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
3 LENTEL. Rela i a equência alguma ez de consumo DLKT alguma
ez pode indica a o al inde inida ação de pô em consumo, DLKT
(~0,92%) indica uma ação inde inida, oco ida no passado,
desen ol endo o empo no u u o, (~59,1 % (~1,38%) (~6,1%)
(~0,24%) (~2,08%) (~0,24%) (~1,14%) (~1,9%) (~1,14%) Li e a u a não
quan idade oco ido e seu passado, empo ela i o aiška 15 (~0,3 45
Adminis acinė 81 12 104 12 91 4 749 105 empo possi elmen e
Li e a u a (~28%) (~0,22%) (~28,37%) Li e a u a (~6,37%) (~6,75%)
de inida, 1 3⁄4 1 3⁄4 3⁄4 3⁄4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
(p i ilégio e
condições em
con ex os)
( u u o empo
como no o,
galėjimo
aiška)
Pa es DLKT
Publicis i-
2 904
ka 10 (~0,2
%) 19 (~0,39 %)
68
3 001
2 (~0,04 %)
5 (~0,1 %)
3 (~0,06 %)
1 (~0,02 %)
15 (~0,3 %)
Saky inė
kalba 5
(~0,1%)
Em odo ex oyne
4 914
(100 %)
4 764 (~96,95 %)
150 (~3,05 %)
Compa ando dois casos de uso alguma ez a eqüência ela i a em di e en es pa es do
ex o ê-se que nespeci iškoms, com a desc ição de acon ecimen os u u os elacionadas
às si uações p esagi alguma ez na linguagem esc i a é usado mui o o que menos do que a
linguagem o acional ansmi indo DLKT (ž . abelas 4 e 5). Rašy inės linguagem ex os de 4 715
n . (aquele DLKT cons i ui 95,95 % odas alguma ez im ies) u u as si uações nusako 106
n . (~2,25 %): 87 n . (~2,9 %) encon ando publicis ikoje, 16 n . (~1,1 %) g ožinės li e a ū os e
3 n .n (~0,9 %) neg ožinės li e a ū os ex os pa iciikianči DLKT pe ese. Saky inės kalbos
eks us pa eikiančiose DLKT pa es de 199 n . (aquele DLKT cons i ui 4,05 % odas kažkada
im ies) pa a si uações u u as nusaki e des inados 44 n . (~22,11 %) kažkada: 27 n . % (25
encon ados na pa e DLKT Adminis acinė li e a u a e 17 n . (~18,7 %) Saky inė kalba.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
eikšmės san ykis i a osena | 17
doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
4 LENTEL. P ie eiksmio alguma ez casos de consumo apa ilhamen o alada e esc i a a
linguagem ep esen ando DLKT pa es alguma ez indica inde inėž ą ação, possi elmen e
pa o ojamen o u u o DLKT passado empo do a o yksiančio, quan idade e seu
Adminis acinė indica inde inėž ą o al empo ela i a aiška li e a u a empo li e a u a
DLKT
Publicis ika
4 609 (97,75 %)
106 (~2,25 %)
4 715 (100 %)
G ožinė
Neg ožinė li e a u a
155 (77,89 %)
44 (~22,11 %)
199 (100 %)
li e a ū a
Saky inė
kalba Visame
eks yne 4
764 (~96,95%)
5 LENTEL. P ie eiksmio alguma ez equência ela i a dos modelos de consumo DLKT
pa eise alguma ez passado do a o DLKT quan idade e seu indica inde inėž ą o al
empo de pa ô óio ela i a aiška yksiančio a ei yje, Neg ožinė li e a u a 317 (~99,1 %)
nu odo neapib ėž ą
eiksmo, galimai
3 (~0,9 %) 320 (100 %)
acções DLKT acções
150 (~3,05%) 4
914 (100%)
Publicis ika 2
914 (~97,1%) 87
(~2,9%) 3 001
(100%)
G ožinė
li e a ū a 1
Adminis acinė
81 (~75 %)
27 (~25 %)
108 (100 %)
378 (~98,9 16%)
(~1,1%) 1 39
(100%)
Saky inė
kalba 74
(~81,3%)
(100%) 91 100
17 64 4 7 (~96,05%) 150 (~3,18%) 4 914 (100%)
SLKT p é eiksmio alguma ez pô em uso
44
não há mui os casos (kažin kada, kažkuome
neuž iksuo a), nedaug i jo a ojimo būsimojo laiko kon eks uose – 3 a ejai (7,3 %) iš
44
Fon inho do es udo mo ologicamen e ano ado Vy au as Maggio uni e si e e caupiamas
(saky inis eks ynas. du.l ). Teks yno kū imą ėmė Lie u os als ybinis mokslo i s udijų ondas (2006–2008 m.), Lie u os
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
SLKT elação de signi icância e a osena | 18 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
41 ( . Tabelê 6). A aia-se a a enção ao con ex o si uacionio des es casos: is o é
comunicação mídiaje 1 ases de p og ama de ele isão (2,4%) e spon aninė ins i ucinė kalba
2 uncioná ios do banco dize sakiniai (4,9%).
6 LENTEL. P ie eiksmio alguma ez equência ela i a de modelos de consumo
SLKT alguma ez de ação, oco idoio yksiančio no u u o, indica uma ação
inde inída, possi elmen e no passado, empo empo ( aixa de empo u u o) 50
nu odo neapib ėž ą
714) 68 493) 2 100) 78 121 40 478) 297 798) núme o de casos
pa a ojimo
pa e SLKT
Akademinė komunikacija
( o al núme o de
4 (9,8 %)
–
4 (9,8 %)
Komunik-
žiniasklaidoje
pala as) ( o al núme o
acija 2
(4,9 %) 1
(2,4 %) 3 (7,3 %)
Teologinė komunikacija
( o al núme o de
–
–
–
Spon aninė
pala as) ( o al núme o
p i a kalba
27 (65,9 %)
27 (65,9 %)
Spon aninė
kalba
de pala as) ( o al núme o de pala as
ins i ucinė
5 (12,2 %) 2
(4,9 %) 7 (17,1 %)
Visame eks yne
de pala as) ( o al núme o de pala as
38 (92,7 %)
3 (7,3 %)
41 (100 %)
Assim, as pa es DLKT Adminis acinė li e a u a e Saky inė kalba mos am que o léxico concei o NEŽINOMAS LAIKAS
ATEITYJE e e odai é kažkada opcionado mui o que mais equen emen e do que o conselho de ciência segundo a
Nacional li uanis ikos desen ol imen o p og ama 20092015 m. (LIT-9-11) e segundo a Es a u ina li uanis inių y imų i
dislaidos p og ama 20162024 m. (LIP-201-0856).
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
elação de signi icado e a osena |
19 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
na esc i a: em ala em público ais casos ep esen am 25 %, o em comunica
p i adamen e 18,7 % (ž . abelę 5). SLKT ixa o consumo alguma ez em con ex os de
empo u u o só em ambien e público 7,3 % (ž . Tabelę 6).
3.2. Pe žiū ėjus p ie eiksmių kažkada, kada no s, kažin kada, kuome no s consumo
DLKT modelos pode aze mais uma hipo e ica p essupos ão: alguma ez e alguma ez
sua ėjimą gali ska in i i kažkada su apdinimas su mažiau sug ama in u samplaikiniu
signi icações p é eiksmiu kažin quando, ap op iamu e no passado ykusio ( ak y aus), e no u u o yksiančio
(i ealaus) ação de empo momen o a descobe o. Samplaikinio kažin kada o uso DLKT ela i amen e
45
negausus (54 n .). Ele encon a-se apenas na esc i a língua ansmi indo ex yno pa es (21 n .
g ožinės, 4 n . neg ožinės li e a u a e 29 n . publicis ikos ex os): 44 casos
46
(81,5%) p escapa do empo inde iní el da ação (especi ica) oco ida e 10 casos (18,5%) do empo
inde iní el de uma possí el (não-especi ica) ação u u a (c . dados 7 na abela DLKT).
Con ex os de ação ac ual usados kažin kada signi icado seniai pode se pa yškin a
en a êziamaia dalely e já, e signi icado nežinia kada azês com di e en esis kaž ipo
odikliais (ž . 20–21 sakinius). Būsimo (i ealaus) eiksmo kon eks uose kažin kada da
aindabebu i sob e i en e e imologicamen e quisiamąja signi icado quem sabe, quando,
adequama e lexiciniam concei o NEŽINOMAS LAKAS A LAITTEITJE nusaky iž ( . 2223 sen inhas), plg. :
18) Po ilas jau kažin kada sūnaus akyse nebu o ma ęs. DLKT
19) Juk já Kazio kažin nunca nema ei. DLKT
20) Uma saloná puošė u kiška palapinė, kažin kada kažin kieno pa gaben a. DLKT 22) sua ilei a
21) Tė as bu o kažin kada kažin ką sakęs <...>. DLKT
acaba já aqui mesmo, e pušies ainda kažin quando. DLKT Assim, embo a DLKT kažin quando
23) pažadais neno i enkin is – ji laukian i pagalbos daba , be ne kažin kada. DLKT
a osena 91 ezes menos equen e do que kažcada (plg.: 4914: 54), mas os con ex os de
consumo indicam que menos g amama ado kažin quando mui o mais equen emen e (~18,5%)
45
Tokį modelo de consumo mos a e LKG são o necidos exemplos, plg. : E o ele kazi quando ui encon ado já
na cidade; Aniolus (=angelus) kažin quando pama ysma <...> (Ul ydas 1971: 454).
46
DLKT encon ados 55 kažin kada pa a ojimen o casos, mas um caso es a samplaika é pa e de uma pe gun a di e a, plg.
: Monia, algumain quando eu pode ei aquela ele isão pa seneš i casa? Klausiamoji azė, cons i uída de g e iminėje
posição oco endočių kažin kada, mais eqüen emen e sie ina com con ex os de empo u u o (asim is o de ci ado
exemplo), mas pode se api elhiama e en ando escla ece o empo de uma ação já ealizada, plg. al sen inho: Kažin
klausiamųjų i neapib ėžiamųjų į a džių a ojimo ski į i panašumus ž . Bha 2007: 231–232.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
quando aqui a kup inė apa eceu? Sob e elação de signi icado e a osena | 20 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
do que alguma ez (~3,05%) op o-se com si uações u u as elacionadas com (i ealaus ação)
con ex os desc e e .
7 LENTEL. Seman iniai p ie eiksmio kažin kada modelos de consumo DLKT
kažin kada ação, oco idio Do odo indica desconhecão no passado, empo
indica desconhecão yksiančio a ei yje empo, Adminis acinė li e a u a
eiksmo, galimai
Pa es de Texs yno
Publicis -
ika 21
(38,9 % ) 8
(14,8 % ) 29
(53,7 % )
G ožinė
li e a u-
a 19 (35,2
% ) 2 (3,7
% ) 21 (38,9
% )
Neg oži-
nė
li e a u-
a 4 (7,4 %
) 4 (7,4 % ) Saky inė kalba
Visame
eks yne
44 (81,5 %) 10
(18,5 %) 54 (100 %)
IŠVADOS
Sug e inhos p incipais dicioná ios da língua li uânica o necidos an e eiksmių alguma ez e alguma
ez desc us e , que esses inde inėí eis indicado es de empo espec o de signi icância mais
pa eikia Bend inės kalbos žodynas: jame eikiami pa yzdžiai odo, kad kažkada a ojimas
de alhadamen e ligado apenas com e dadei as ( ac á ias) si uações do passado, e alguma ez não
apenas apenas com um momen o que yksiančio, mas e com um ce o momen o em ce a
dependência de empo al ez ykusio no u u o. Nos abalhos de Kalbo y os encon am ejopos
desses empos inde inėžem indicado es de s a us g ama ical p iesky os p ie eiksmių, ad e bialų
ou neapib ėžiamųjų į a džių (plačiąja p asme) classes. Classi icação desiguodumus lemb a só
di e en e subs ância de es udo g upamen o ex ensão. Šių pala as signi icado ambém é desc i o
desiguodai. Exis e e enganado (imagens o necidas sen inhas semân icas opos asujancio) alguma
ez e quando que desc ição de signi icado, quando eles são a ibuídos a p e eicmes, ma cados
daba į ou seja ge al os concei os de empo (Ul ydas 1971: 45/4), e apenas baseado no consumo DLKT
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
ac iškumu (neap a ian al elação de signi icado e a osena | doi.o g/10.3532109bkalba2021.014.
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
modelo de equência ela i a do consumo) alguma ez desc ição da signi icação, pe mi indo es e
pala a a ibui plu iazonias, i. i. e passadas, e u u as si uações nusakan imos, ad e bial (plg.
Makauskai ė 2019: 82). Explica chin i com não-de inêji eis empo an e eiksmių alguma ez e quando
que semân ica elacionado modelo de consumo ajuda M. Haspelma ho (1997) ealizado ipologinio
an e eiksmius de não-de inêji eis į a džių, abimančių e į a dinės kilmės, implikacinių uni e salijų.
Com base nele, ap op iada pode se conside ada só alguma ez, pa ai o ak y ių (speci iškumo
ypa ybėmis pasižyminčių) si uações de empo inde inėž umui unsaki i, a osena. Kažkada
escolhendo i ealiam (nespeci iškam) ao empo do a o desc e e , se ia iolado coope ação com
pašneko u p incípio.
Vi ingos g ama ical-seman ino alguma ez casos de u ilização equência da P esen íssima
língua li uânica eks yne es udo mos a que alguma ez, indicando inde inėž a possi elmen e
u u o deslokiu empo de ação, cons i ui ~3,05 % (bend a casos de u ilização 4 914 n .).
Empa elhando ais casos eqüência a em di e en es pa es exyno ê-se que i ealaus
(nespeci iško) ao empo desc e e alguma ez mui o mais eqüen emen e é usado em ex os da
linguagem saky inė (~22,11%), do que em esc i a (~2,25%). Saky inės lie u ių kalbos eks yno
o necidos dados (bend a casos de uso oma apenas 41 n .) análise mos a que alguma ez
i ealaus (nespeci iško) a ação pa a desc e e o empo escolhido alando não p i adamen e, mas
no espaço público: não ecebe a osena зафиксирована этого текyno dalyseunica Komcija
žiniasklaidoje (2,4%) e Spon aninė ins i ucinė kalba (4,9%).
Causas, es imulan es i ealaus (nespeci iško) empo de ação nusakan i o alguma ez
escolimusi ao in és alguma ez, pode se di e sas: e alguns idiomas es angei os não
de inêjiá eis in oduzi gios modelos de consumo, e línguas li uâneas sis ema de indicikles
de inde inėž umo ou endências de desen ol imen o de indicikles de inde inėž ume ge al.
Con udo, os escla ece p ecisam de mais pesquisas.
ŠALTINIAI
BŽe – Bend inės lie u ių kalbos žodynas ( engiamas), y . ed. D. Liu ke ičienė, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h p://bkz.lki.l .
DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e: h p:// eks ynas. du.l [žiū ė a
2021-02-15]
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
eikšmės san ykis i a osena | 22
doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
DŽ – Daba inės lie u ių kalbos žodynas (in e ne inis), y . ed. S . Keinys. 7-as pa ais. i
papild. leid., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2015 (a naujin a e sija, 2017). P ieiga
in e ne e: h p://lkiis.lki.l .
LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas, . 1–20, 1941–2002 (elek oninis a ian as 2005, a naujin a
e sija 2017), y . ed. G. Nak inienė. P ieiga in e ne e: www.lkz.l .
SLKT – Saky inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e: h p://saky inis eks ynas. du.l
[žiū ė a 2021-05-26].
SŽe – Sinonimų žodynas (elek oninis a ian as). A. Lybe is. 2-asis pa ais. leid., Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as, 2015. P ieiga in e ne e: h p://lkiis.lki.l /sinonimu.
LITERATŪRA
Bha Da bhe Na ayana Shanka a 2007: P onouns, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. C o William
2003: Typology and Uni e sals, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Decle ck Renaa 2006:
The G amma o he English Ve b Ph ase 1: The G amma o he English Tense Sys em. A
Comp ehensi e Analysis, Be lin, New Yo k: Mou on de G uy e . Fo ssman Be hold 2003: Das
bal ische ad e b: Mo phoseman ik und Diach onie, Heidelbe g:
Uni e si ä s e lag Win e GmbH.
G ice Paul H. 1975: Logic and Con e sa ion. – Syn ax and Seman ics 3: Speech a s, 41–58.
P ieiga in e ne e: h ps://www.ucl.ac.uk/ls/s udypacks/G ice-Logic.pd .
Haspelma h Ma in 1997: Inde ini e P onouns, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Hol oe Axel,
Judžen is A ū as 2004: Es u u a da ca ego ia Nuosako. Axel Hol oe , Lo e a Semėnienė,
ed., T abalhos g ama ícos da língua Li uânia 2: G ama inių ka ego ijų y imai, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as, 77104. Hol oe Axel, Pajėdienė Jū a ė 2004: A ca ego ia do empo e
o mas do empo. Axel Hol oe , Lo e a Semėnienė, ed., T abalhos g ama ícos da língua
Li uânia 2: G ama inių ka ego ijų y imai,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 121–140.
Kniūkš a P anas 2001: Kalbos a osena i a kyba, Vilnius: LKI publykla. Le inson
S ephen C. 2005: [1983]. P agma ics, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess.
Lyons John 1993 [1977]: Seman ics 2, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
elação de signi icado e a osena |
23 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Makauskai ė Ind ė 2016: Ad e bialai de empo das línguas Li uãs: posição de empo aiškos
ins umen os no sis ema e seman ines pesquisas apž alga. Li uãos ala 10. Acessí el na
in e ne : h pwww.lie u iukalba.l index.php://lie u iu-kalba/a icle/ iew/209/163. Makauskai ė
Ind ė 2019: Li u ias linguagem empo ad e bialų seman inė s uk ū a (humani a inių mokslų
dak a o dise acija), Vilnius: Vilniaus uni e si e as. Paulauskienė Aldona 1976: P ie eiksmis.
Li u ians kalbos mo ologija, Vilnius: Mokslas, ( ilologijos mokslų kandida o dise acija),
201–211.
Pilka Al onsas 1984: Lie u ių kalbos nežymimieji de e mina y ai (g e inan su anglų kalba)
Vilnius: Vilniaus uni e si e as. associação Academia Salensis.
Plungian Vladimi as 2011: G ama inių ka ego ijų ipologija 2, Vilnius: Vilniaus uni e si e as,
Rosinas Albe as 1981: Kelios obse ações pa odomųjų e nežymimųjų į a džių e oliucijos
klausimu. – Bal is ika 17(1), 16–27.
Rosinas Albe as 1988: Bal os idiomas de in oduções, Vilnius: Mokslas. Rosinas Albe as
1996: Lie u ių bend inės kalbos į a džiai, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla.
Sa kauskai ė Danguolė 2011: Ling is inė p agma ika. Accesso na in e ne :
h pswww.kn . u.l
documen ai/ ailai://ka ed u/ge manu/Sa kauskai e_LINGVISTINE_PRAGMATIKA_e
lek onine.pd .
Sme ona An anas, Usonienė Au elija 2012: Au o iaus pozicijos ad e bialai i ad e bializacija
lie u ių mokslo kalboje. Kalbo y a 64(3), 124139. Iden i y Issues Li e a y and Linguis ic
Toyo a Junichi 2010: Iden i y- ela ed Issues in Con ac -induced His o ical Changes. –
Landscapes, Camb idge Schola s publisching, Vilnius: Min is, 425576.
127–138.
Ul ydas Kazys 1971: P ie eiksmis. – Lie u ių kalbos g ama ika 2, y . ed. Kazys Ul ydas,
Ul ydas Kazys 1974: Desde língua li uãs an e eiksmio y inėjimų. Li uá io
linguo y os ques ões 15, 728.
Ul ydas Kazys 1985: Наречие. G amá ica do li uano língua, y . ed. Vy au as
Amb azas. Vilnius: Mokslas, 327414.
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
elação de signi icado e a osena | 24 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
Ul ydas Kazys 2000: Li u ias línguas p ie eiksmiai, sud. Elena Valiuly ė, Vilnius: Mokslo e
enciklopedijas ins i u o de publicação.
Ul ydas Kazys 2006: P ie eiksmis. Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, y . ed. Vy au as
Amb azas, Vilnius: Mokslo e enciklopedijas ins i u o de publicação, 410431. Valeckienė Adelė
1979: Tada, quando, šiada, andai, idan . Bal is ika 15(2), 130134.
Recebido 2021 02 24
Adop ado 2021 05 18
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s:
elação de signi icado e a osena |
25 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01
BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204
INDEFINITE TEMPORAL ADVERBS KAŽKADA AND KADA NORS:
RELATIONSHIP OF MEANING AND USAGE
Summa y
O a igo discu e he shi in he usage o kažkada ‘some ime om he adi ional momen in he
model unde which he ime o he speci ic ( eal) ac ion, which ook place a an inde ini e
pas , is desc ibed owa ds a less usual model whe e kažkada is used o desc ibe he ime o he
non-speci ic (i eal) ac ion, which may po en ially occu in he u u e and Haspelma hs (1997)
which is adi ionally exp essed by he ad e b kada no s ‘some ime’. Re e ing o Ma in
ypological esea ch add essing he implica ional uni e sals o inde ini e p onouns, which also
include p onominal ad e bs, he a icle a emp s o explain his shi and an icipa es he
u he shi in he usage o kažkada. The analysis o kažkada usage pa e ns is based on he
da a p o ided by wo ex co puses he Co pus o he Mode n Li huanian Language and he
Co pus o Spoken Li huanian. KEYWORDS: inde ini e empo al ad e bs, p onominal ad e bs o
p onoun as p o- o ma, ad e bials, inde ini eness ma ke .
JŪRATĖ PAJĖDIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, 10308 Vilnius
[email p o ec ed]