scieee Open visual document viewer

Neapibrėžiamieji laiko prieveiksmiai „kažkada“ ir „kada nors“: reikšmės santykis ir vartosena

Jūratė Pajėdienė

Abstract

    Straipsnyje aptariamas kažkada vartosenos poslinkis nuo tradicinio modelio, skirto nusakyti neapibrėžtu praeities momentu vykusio faktyvaus (specifiško) veiksmo laikui, link mažiau įprasto modelio, kai kažkada pasirenkamas nusakyti ateityje galimai vyksiančiam (irealiam, nespecifiškam) veiksmo laikui, tradiciškai apibūdinamam prieveiksmiu kada nors. Remiantis Martino Haspelmatho (1997) atliktais tipologiniais neapibrėžiamųjų įvardžių, apimančių ir įvardinės kilmės prieveiksmius, implikacinių universalijų tyrimais ieškoma šio poslinkio paaiškinimo ir prognozuojama tolimesnė kažkada vartosenos slinktis. Kažkada vartojimo modelių analizė pagrįsta dviejų tekstynų – Dabartinės lietuvių kalbos tekstyno ir Sakytinės lietuvių kalbos tekstyno - teikiamais duomenimis.

Full text

BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as NEAPIBRĖŽIAMIEJI LAIKO PRIEVEIKSMIAI KAŽKADA IR KADA NORS: REIKŠMS SANTYKIS IR VARTOSENA ESMINIAI VOODŽIAI: neapib ėžiamieji empo p e eiksmiai, į a diniai p ie eiksmiai ou į a dis como p o o ma, ad e bialai, neapib ėž umo indiciklis. ANOTACIA O a igo abo da em alguma ez a expansão da s e as de consumo passando do adicional modelo, pa a o unsaki a inde inidos momen os passados pa a o empo de ação ( ac y aus) oco ido no u u o, pa a um modelo menos comum, quando alguma ez passelkamas possi elmen e e oluxiancio (i ealaus) pa a o empo, adicionalmen e desc údiamo an e eiksmiu alguma ez, unsaki a . Ma ino Haspelma ho (1997) ealizado ipológico não de inêji eis in oduzmius, comp imanços e in oduzi nis de o igem (PRO-ADVERBS), es udo implicicacinių uni e salijų mos a que alguma ez se escol an i e ao empo de ação de desc e e iolado o p incípio de coope ação com o pašneko o (angl. he coope a i e p inciple; plg. G ice 1975). Po ou o lado, al escolha ainda assim em de ece e com ge al indices de inde inidão signi ica i os e unções cai os polinkiu g e iminę posição no mapa de implicicacões uni e salijas ocupando indices de inde inidão signi ica i os pe imamumo a ce a di ecção possibilidade (plg. Haspelma h 1997: 63). ĮVADAS P ie eiksmių alguma ez e alguma ez a osena a p imei a is a pa ece undamen ada kon as iniu laiko si uacijų išdės ymu (p aei is–a ei is) 1 . Pas a uoju me u is dažnėjan is p ie eiksmio alguma ez, nusakančio empo si uações no u u o neap edėž umą, eleição em ez 1 Plg. num si e da in e ne encon ada no a: kada embo a usada a eičiai de ini i, e kažkada p aeičiai. Alguma ez se ei ico; alguma ez ui u ingas (h ps:// ais ininkouz asai.l /skai y oju-klausimai/pas aba-kada-no s a ojama; žiū ė a 2020-12-29). Cu iosamen e isso, que nes e si e os ex os que es ão alguma ez e quando que adequadamen e ma ca passado e u u o di e į, po an o lingubinis ensinamen o conside a inas a um ce o si e publicidade. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elação de signi icado e a osena | 2 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 laukiamo kada no s odo, kad nyks a kalbančiųjų su okimas, jog šis laiko p ie eiksmis ski as só si uações do passado desc e e , plg. : 1) Kažkada esc e e ei li o sob e isso, com que ipo de pessoas é ecê abalha na ida. 2 2) é pouco p o á el que ais sis emas compu acionais alguma ez uncionem melho , do que consegue um homem <...>. 3 3) É necessá io <...> dize alguma ez S op. 4 4) se pensamos em si uação econômica aqui e ago a, e não algum em 10 anos, é os mais impo an es a o es ela de e minan es […]... são as expec a i as dos consumido es e suas di m a p odu os de consumo e paslaugų paklausa. 5 5) Ka je a nė a p ocesas, ku is p asidės kažkada po s udijų baigimo. 6 6) O ea o é a e momen ânea, ele não pe manece. <...>. Po an o odos os dainininkai, ak o iai, ežisie iai – jeigu jau y a p ipažįs ami, ai čia i daba , o ne kažkada a is as de cena após a mo e. 7 7) Aquele dinhei o pode se u ilizado e <...> apoio às c ianças po ou os meios. Não en ando apoia aqueles que só nasce ão alguma ez no p óximo ano, mas olhando de e dade, onde há sociais p oblemas, que p ecisam de apoio inancei o. 8 T abalhos de no minimo da língua Li uânia mui o a enção aindaki iama neapib ėžiamųjų p ie eiksmių ( a p deles e kažkada, kada no s) samplaikų com isso e os de consumo. Embo a desses 9 comuns alguma ez con ex os de consumo. Kalbo y os abalhos em no as de alguma ez e quando samplaikų a ojimas nebė a in ensy us, jų pa yzdžiai s a būs ki u aspek u – jie yškina que queis a-nes-pas-mus- ik ai-saugiau-nei-uzei i-i-pa duo u e-1224-1409156 ( isualizada 2020-12-29). 2 h ps://www.15min.l /max/naujiena/ e slas/ e smes-sana o ijos-di ek o e-apie-135-a saukimus-pe -sa ai e- 3 h ps://kauno.diena.l /naujienos/nuomones/nuomones/snekamoji-kalba-mi ai- ealybe-i - y imu-galimybes- 8672 ( e is a 2020- 12- 29). 4 h ps://m.del i.l /lie u oje/a icle.php?id=86384825 (žiū ė a 2021-02-12). 5 h ps://www.ll i.l /naujienos/ekonomine-poli ika/o-gal-ekonomikos-p ognozuo ojai-ne- aip-jau-i -klydo-l inka (žiū ė a 2020-12-29). 6 h p://www. p pmc.l /ka je os-ugdymo-cen as/580-ka je os-plano-nauda-siekian -ka je os- iksl.h ml ( iu) 2020-12-29). 7 h p://www.lk i.l /apie_mus/knygynas/ ea as/gin a o- a no- ea as.h ml ( isualizado 2020-12-29). 8 h ps://www.del i.l /news/daily/li huania/maciulis-apie-10- uks -eu u-mokejima-gimusiam- aikui-siulymas- galin is- u e i-neigiamu-pasekmiu.d?id=86100285 (žiū ė a 2020-12-29). 9 Plg. h pwww. lkk.l /ak ualiausios- emos/didziosios-klaidos/zodyno/ne eik ini- e iniai ( isualizado 2020-12-29). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elação de signi icado e a osena | 3 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 casos de con usão de signi icados encon a não é ácil, po an o o obje i o des e a igo neapib ėžiamųjų laiko p ie eiksmių kažkada i kada no s inkamo – su jų seman ika escla ece o elacionado possibilidades de consumo. Tam algumas jopi a e as: 1) e is a , com quais ilus ações baseadas esses p e eiksmių e suas sinónimos signi icanças nos p incipais kalbos žodynuose: akademiniame Lie u ių kalbos žodyne (LKŽe), Daba inės lie u ių kalbos dicioná ios Li uãos (DŽ), Bend inės kalbos dicioná io (BŽe) e Sinonimų dicioná io (SŽe); 2) discu i , 10 como esses indicado es de inde e minação do empo g ama ical s a us e signi icado são desc i os em abalhos de linguo y os; 3) isnag ina alguma ez a dis ibuição de equência de consumo Daba inės lie u ių kalbos eks yne (DLKT) e Saky inės lie u ių kalbos eks yne (SLKT). A es u u a do a igo e le e as espos as à sequeliškidade a es es p oblemas: 1. Kažkada e alguma ez em dicioná ios; 2.Cazada e alguma ez g ama ical s a us e semân ica; 3. Kažkada, kažin kada consumo do DLKT e SLKT. Teo icas medžiagos apž algai bei empi inės medžiagos y imui pasi elkiami anali inis i lyginamasis me odai. 1. KAZKADA E KADA NORS VOODYNUOSE Mencionadoji alguma ez e alguma ez de consumo di e is acon ecimen os passados ou apibūdin i įž elgiama DŽ i BŽe pa eik uose šių p ie eiksmių eikšmės paaiškinimuose i u u os ilus á eisos exemplos (z . 1 abelê dada a diccioná ios encon ados alguma ez e alguma ez e possí eis seus sinónimos desc ições sug e imen o). DŽ dis inguem duas alguma ez signi icâncias: nežinia kada e seniai, que ilus a am-se em exemplos de ações oco idas no passado. BŽe p e eiksmių kažkada, kažin kada uso ambém é assis ido passado e bas (sem desc ição de signi icado). LKŽe esan ys alguma ez e algumain quando ligamos um do ou o e e ências: alguma ez signi icado explicada e e ência em algumain quando, e algumain quando em não sabe quando e algumakada. 1 abela exemplos mos am não só SŽe, mas ambém kažkada sąsajos su neapib ėž ą p aei ies eiksmo laiką nu odančiais kažin kad, kadáise, kada LKŽe, em pa e e DŽ o necidas p ie eiksmio kadà, kadas. P ie eiksmio alguma ez signi icadome explica no diccioná ios após olado desc ição do empo momen o escolha ou (i ) neap edėž umu, plg.: em qualque empo 10 DŽ e BŽe são no minamieji oodynai, plg. h p://lkiis.lki.l /lkz-p a a me, h p://lkiis.lki.l /lkz-i adas e h p //bkz.lki.l /?pg=bend os_zinios. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: signi ica i as elaçõesis i a osena | 4 doi.o g/10.35321/bkalba.012021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 (LKŽe), qualque momen o inde e minado (DŽ), momen o inde e minado (BŽe). BŽe alguma ez uso ilus ado mais de alhadamen e: nes e p ie eiksmiu desc e e-se não apenas o empo de ação e ksiancio no u u o, mas e ação no passado possibilidade. 1 LENTEL. Kažkada, kada no s e alguns aspec os de signi icado pa a eles sinímicos de empo p ie eiksmių ap esen am nos p incipais dicioná ios da língua li uânica LKŽe BŽe DŽ SŽe kažkad z . kažin kada 1. não sabe kada: Kažkad Kažkada jis čia 2. Nós já alguma ez baigėme da bus. či bù o pa duo ù ė. kadaise i o. kaži(n) 1. não sabe a sid usi panašiojè quando, kažkada Àš kad aukinys a eis, nusibos e espe a . 2. an igamen e: Nós já kažn quando pabaigamos bul'bas kas <...>. mui o há mui o empo: Kažn Kupišky. kadaise: an igamen e: mokėjau ši aip siu inė <...>. kažin kad esù kad kažkada: Kažin si uãção como ù na u eza. – kadáise kažkada, há mui o há mui o <...> nusišibsojo, ememo ęs, jog mesmo <...> Kadise aqui cidade), ki ad, Kadise e eu bem daina au. <...> kadai kažkad, mui o empo: ki ados, seniai: Kažn quando e i emos. Kadaise čia bu o gi ios. Kadáise s k ãš as eu Kadaise ókiečiams. empo, não ago a, ou osados: Tilindis p aėjusiais empos: K. aqui e augo ąžuolynas. quandoise oi quando, ki ads nenuo ama. (Gi eno k. es a a na gi ios. <...>. k ąsyk, k ąka (K. i ês al a ô), kadų kadaise kada, mui o há kanakads, kada kadà há mui o empo: Kada kad o que e a, kadà. jáa menu. quando quando bėsu bu us kdės, quando kdžių p . šnek. seniai: di e en e pe enũsė Kada kãdės eg esso. Kada kãdžių a e mačiau. Ta bù o jaũ kada JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elação de signi icado e a osena | 5 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Foi kadų kadaise poe a Mačys. há kada ks p . mui o empo, não o ada longas, m ais nupjo ė elha, elha (S. ago a: aqui gi ių Mūsų kadas no ugius knyg., que ele kdės <...>. conhece- quando(s) 1. z . kadaise: Tep quando p . → <...> 2. alguma ez: E nos odos kadais gi mi siančius ik ai mos BPII6. quando p . 1. kadis ažinėjo. Já ele kadai namie. <...> 2. kadaise: kada Augo miškas čia kadaise. seniai: Àš Kadai e espe o. quandos š en a mais an igamen e, p óxima ez, p . p óxima ez, ki ados: <...> i o al homem snaus a), que zádes mumus nė BPI 232. Slogą às p óp io igno a, o ou o Nãoalsiu i i nem kadaise: Ki ada ki ada umpos é dozeca hadynas, adà, nei ki adà. – ki ada Ki adõs des e iẽ oje Vi eu ki ados ka alius. <...> ezes: Ki ados ki ads 1. ki ada: <...> Madaž bù o sẽnos 2. kapini ės. – quando n s a qualque empo: E u emžiuok nó s ẽsa e no s. J. a qualque quando inde inėž u Jabl. n s Quando nó s nosi iksim. Àš ap quando n s. inde inėž u empo: empo: A quando pode pikęs o que A eik in e ne è? nó dá iu quando nó s sójau méile. nu ỹk i Pa ỹžių. Ta po en iáo nó s kadaise ki ad sus on os 290. no įs ùž aisas. - JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: eikšmės san ykis i a osena | 6 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Assim, DŽ ap esen ados exemplos o necem apenas con as iamen e pe cebamo (neap eciado empo no passado: inde inido empo no u u o) alguma ez e alguma ez consumo; BŽe desses indicado es de inde inidez do empo o espec o signi ica i o ap esen a-se mais de alhado: alguma ez ligado com ik omis ( ac á ias) si uações do passado, e alguma ez não só com o u u o e ksiancio, mas e com um ce o em pa ece po de empo possi elmen e e cu ido momen o de ação. An es de começa a ala sob e esses e mos g ama ical s a us e semân ica é impo an e discu i , com quais modalumo de açõesmaodzes e p ecipaca ca ego ias es ão elacionadas as mencionė ieis ealmen e ykusio ( ak y aus) ação e possí el (ne ak y aus) ação desc iúdinimas. Fak y ius ( ealius oco usius) ações ge almen e nosakome epis eminio ( e ina i o) modalumo 11 eiksmažodžiais. Do pon o de is a da ca ego ia nuosaca eles ligam-se com di ec ine nuosaka: Epis eminis modalumas é elacionado com pessoas conhecimas sob e mundo <...>. Epis eminais p edica os modi icam a i mações, que podem se a aliadas do pon o de is a da jus iça, e o esul ado des a ope ação ambém é uma a i mação, cuja e acidade pode se de e minada (Hol oe , Judžen is 2004: 82, 85). Ne ak y ius ações desc ibemos modalumu do deon inio (i ealio) modalumo di e en emen e do epis eminio desc úbiam não a i mações, e p oposições abs ac as, 12 eiškiančios alguma dos sujei os ou poelgius (Hol oe , Judžen is 2004: 83). Do pon o de is a eiksmažodžiais. Ne ak y ūs deon inio modalumo eiksmažodžiai pasi enkami pe eikian su a ei imi – ke inimais, aginimais, liepimais, po eikiais – susijusius eiksmus: „Deon iniu modalumo exclusi o é o empo u u o. Nele p esc e em ações do u u o, po isso nes e empo açõesmažodžių o mas eiškiami a i mações momen o alamen o não são e i icá eis: espiolizados, po an o e se e i icados, eles podem só num ce o momen o como planos, po que 13 supos os sequência de e en os u u os pode se con e ida, e o e en o p e is o no u u o (Hol oe , Pajėdienė 2004: 123). A ei is y a siejama su ke inimais 14 , ku ie pap as ai pa eikiami gali neį yk i. Todėl būsimų dalykų į a dijimas negali bū i siejamas ien su laiko aiška – a ei ies dalykai u i i numa ymo (p anaša imo) elemen ą, i am ik ą su modalumu susijusią 11 Plg. Vladimi o Plungiano o necida da modalidade a aliada de inição: ai ap esen ados pelo alan e si uações ik o iškumo (a ikė inumo laipsnio) e inimas“ (Plungian 2011: 192). 12 V. Plungian a i ma, de pon o de is a cogni i ino e comuniccino, po uma das mais impo an es signi icados conside i inas modalidade i eal dos signi icados, usados em desc e endo i eais si uações quais indicado es modais desc e em ce a al e na i os mundo, exis en e no momen o da mensagem na consciência do alan e (Plungian 2011: 193). 13 Mais sob e o u u o empo noção p oblemá ica e e e ências à li e a u a e . Hol oe , Pajėdienė 2004: 122 124. 14 Sob e a in e p e ação de ke inimen os consul Lyons 1993: 814 . JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elação de signi icado e a osena | 7 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 signi icado (plg. Lyons 1993: 677). Na ala Lie u ių do u u o empo açõesmažodžių o mas eiškiamus eiginos pode se conside ados modumo pon o de is a nežymė ais 15 (plg. Hol oe , Pajėdienė 2004: 123). 2. KAJKADA E KAJKA NORS STATUS GRAMATINIS E SEMANTICA 2.1. Nos abalhos de Kalbo y os alguma ez e quando que que (e suas a ian es e sinónimos) 16 possam se desc i os como pe encen es a ims di e en es poklasias g ama inais p ie eiksmių (plg. Senn 1966; Ul ydas 1971, 2006; Paulauskienė 1976; Fo ssman 2003), ad e bial classi icação desiguodumus lemia do g upo de ex ensão da ma é ia in es igada. T adiciamen e (plg. Makauskai ė 2016, 2019) a ba neapib ėžiamųjų į a džių (plg. Haspelma h 1997). Šiuos habi uas à alguma ez e alguma ez sepa ados pa e da sa a ankiška linguagem conside amam 425; 2000: 1; 2006: 410), é baseada a unção mos a eiksmažodžiu em eikš o de ação ou es ado p ie eiksmiui, ku iam būdingas „leksinės eikšmės sa a ankiškumas“ (plg. Ul ydas 1971: de ci cuns ância (plg. Ul ydas 2006: 410). Ad e bialo są oka passelkama desc e endo di e en e o igem (da ybos) ipos dos meios de signi icação do empo. Em uma pesquisa ealizada po Ind ės Makauskai ė sob e as possibilidades posicionais dos ad e bialos do empo a ual da 17 língua li uana, as co espondências ad e bialam, ambém quase sup ie eiksmėję pala as ou conjunções de pala as (Makauskai ė 2019: 76). Chama a a enção que An anas Sme ona e p iski iami „laiko p ie eiksmiai i o maliai p ie eiksmiais nelaikomi jų seman iniai Au elija Usonienė, au o es, os p imei os en a izam que seman inė- unkcinė ad e bialų klasė nė a iden i icá el com p e eikmiais como adicional pa e da linguagem g ama icana ou p akalbę apie po eikį ski i ad e bialų klasę ap ašan kai ku iuos lie u ių kalbos eiškinius 18 , ci cuns âncias como adicional pa e do enunciado sin aksėje e assim escolhendo nė a k es ionado o s a us dos enómenos da língua em ques ão do pon o de is a de pa es do idioma ou pa es do enunciado (Sme ona, Usonienė, 2012: 124). 15 Plg.: Li u ios língua em do sis ema modalinês o mas de empo b ilhan emen e sepa adas, po an o à ca ego ia do deic ino empo p iski inos ys e ės – esamasis, bū asis, būsimasis laikai“ (Hol oe , Pajėdienė 2004: 124). 16 Plg. kalbo y os abalhos indicomus kažin kad, kažin kuomè , kažkuomè , kuomè nó s (Ul ydas 1971: 454; 2000: 30) a kažkadais, kaži(n) kada, kaži(n) kuome i kuome no s (Makauskai ė 2019: 77, 91, 107, 108). 17 Sob e meios de aiškos de empo da língua li uânica, laiky inų ad e bialais, seman inos pesquisas e . Makauskai ė 2016. 18 Ž . Sme ona, Usonienė 2012: 124, 128131, 136. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elação de signi icado e a osena | 8 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Conside ando do ce o alguma ez e quando que opções de escolha é impo an e conside a e em pesquisas ipológicas. Ais índices de inde inėžimo da língua li uânica especialalaus a enção é dada Ma ino Haspelma ho abalho Inde ini e P onouns (1997), no qual ap esen am 140 línguas não de inêjiá eis in oduções implicicacinių uni e salijų es udo esul ados. M. Haspelma has in oduziu o samp a ão não só e imologine (PRO-NOUN), mas e amplne o ma inicial (PRO-FORMA) sen ido, como e mà, desc ibindo á ios de i ados de in oducional, en e eles e in oducional p e eiksmius (angl. p onominal ad e bs; plg. Haspelma h seus sinônimos ou 1997: 10–11). Pasi inkimo e in i kažkada i kada no s kaip į a džiams p iski inų žodžių isumos iene us po eikį odo i lie u ių kalbos g ama iniuose ap ašuose, ku šie žodžiai bei da ybiniai a ian es ap esen am-se como p iebeiksmias, en a izada in oduzi inė kilmė, mos aikinis da o mação de á ios in oduzi žių manei a e ap esen am-se ou as desc iúções semelhan es (plg. Senn 1966: 313; Paulauskienė 1976: 202, 204; Valeckienė 1979: 130 19 ; Kniūkš a 2001: 161; Fo ssman 2003: 284). An es passando ao es udo Haspelma ho e des acados alguma ez e 20 quando que (e pa a eles sinônimos de a ian es) signi ica i os e possibilidades de consumo é impo an e menciona an e io es (Ul ydas 1971, 1985) e mais ecen es (Fo ssman 2003; Makauskai ė 2019) li uanis inas pesquisas ap esen adas nesses indicado es de inde e minação do empo. 2.2. Lie u ių kalbos g ama ikoje (LKG) pa eik ame p ie eiksmių eikšminių g upių ap aše alguma ez, algumkuome e alguma ez, quandoe que e são a ibuídos 21 ci cuns ybinių empo p i eiksmių, žyminčių daba į ou simplesmen e ge ais concei os de empo (Ul ydas 1971: 454; 2000: 19 Adelė Valeckienė (1979: 131133) discu e quando e imologias, ambém mini e ka o a kada no s ( enpa , 130), ku is LKŽe šia eikšme ilius uojamas a miniais pa yzdžiais (plg.: Ka un a gal i aš būsiu laimingas; Ka u a u pap ašysi manęs). 20 Plg.: „Daba pami š ama nežymimųjų į a džių i juos a i inkančių p ie eiksmių į ai o ė i p adedama enkin is só o mas com kaž-: alguma, kažkoks, kažkada... A. Vienuolis o mas com kaži kažin us oja assim, como habi ual i ojoje alboje quando di oomas um qual nãolambai cla o assun o: <...>. Onde se ala sob e um dos á ios desconhecidos assun os, o esc i o su ilmen e escolhe ou a pala a: <...> Kiek ienas lemb a-se, que e ele alguma ez (an e io men e ou mais a de) eiks mo i (R II 84). Da li e a u a a ual pode íamos p i impi cen enas sakinių, onde e ais ocasiões já kišami kažkoks e kažkada. Apsi ėlusios signi icado da pala a alguma ez A. Vienuoliu de odo p ecisa, neap ebedz ą passado empo ele nusco p e eiksmiais kadaise e e ad...> (Kūkniš a 2001: 161). 21 Plg. LKG indicao que bend esnę p zeszłości znaczenie em p e eiksmiai <...> kadaise, <...>, ki ada, ki ada <...> (Ul ydas 1971: 455; 2000: 31). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: signi icância elaçãois e a osena | 9 doi.o g0.35321/bkalba.20/121.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 30), pog upiu, embo a eiginį supo a u in ys exemplos do não indicam: alguma 22 ez ilus uojamo ases com do u u o empo, e alguma ez, quandoe que e ases com do u u o empo açõesmažodžių o mas, plg. : 8) Kažkuome <...> zámynė sob e numes o dalgio <...>. 9) Kažin quando e eu mokėjau ši aip siu inė <...>. 10) Alguma ez eu e con a ei sob e Damulienê. 11) Vis quandoe pa a e que lança <...>. A a ual g amá ica das línguas li uanas (DLKG) ê al e isão da desc ição: daba į ou aíém os ge ais concei os de empo indicando bem no pog upio de adjec i os ambien ais só quando que , e no pog upio de adjec i os indicando o passado de já men idos é indicado só kadaise (plg. Ul ydas 2006: 426). 23 Em pesquisas mais ecen es a i e-se a enção à deik iškumo dessas pala as. Be holdas Fo ssmann (2003: 51, 264) kažin kada kažkada kažkuome i gendwann (o con ex o da desc ição pe mi e pensa , que e alguma ez) a ibui punk iniams, mas nedeik iniams neapib ėžiamiesiems 24 empo an e eiksmiam, e I. Makauskai ė (2019) deik iniams ad e bialams. As di e enças de 25 a aliação sie ini com a de inição de deik idade nulem a das manei as de es udo da ma é ia: no p imei o caso mo oseman iniame p ie eiksmių sis ema ap aše i iamieji elemen ai alida como ana o inė (i. i. luga na sua comum pe cepção do discu so) e e ência, e segundo de aco do desc i os elemen os seman iką ealiame disku se ou subjek i iąją deiksę. Taiko ad e bialus desc e endo segundo ina į deik inės, in insinės e 26 22 Da plg. nou o abalho samplaikai kuome pa a se a ibui inadequadamen e a signi icação be kada, ilus á el sakiniu Oi, klius lhe do manęs kuome pa a (Ul ydas 1974: 23; 2000: 320). 23 Plg. G amá ica do li uão dado a adução em usas língua: alguma ez koгда-либо, kadaise некогда, когда-то (Ul ydas 1985: 341). 24 Kada embo a a a ibuição a es e g upei de punk inių nedeik inių neap inėžiamųjų p ebeiksmių numa se de okiečių kalba nu odomos eikšmės, plg.: kadano in (kadanon s, kadano s, kadanõ s) i gendwann (Fo ssman 2003: 200). Aqui pode lemb a -se Al edo Senno (1966: 313) o necidos discu idos p ie eiksmių e imus, plg.: kažkada, kažkuome , kaž(n) kada, kaži(n) kuome e ciama ‘i gendwann einmal, o lange Zei einmal, we weiβ wann, e alguma ez ‘je, einmal. 25 B. Fo ssman a i ma que, nedeik iniai empo p e eiksmiai deno a a posição absolu a baseada no conhecimen o do mundo, que pode se classi icada como mais cedo, mais a de ou coinciden e com o indicado empo de e e ência, ou deno a a posição, na qual o empo de ação é conside ado conscien emen e abe amen e ou des a biu (plg. Fo ssman 2003: 51). 26 Deiksę e ana o ão mais Sob e plg. Lyons 1993 [1977]: 673 ; 1983 Le inson: 5455. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elação de signi icado e a osena | 16 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 3 LENTEL. Rela i a equência alguma ez de consumo DLKT alguma ez pode indica a o al inde inida ação de pô em consumo, DLKT (~0,92%) indica uma ação inde inida, oco ida no passado, desen ol endo o empo no u u o, (~59,1 % (~1,38%) (~6,1%) (~0,24%) (~2,08%) (~0,24%) (~1,14%) (~1,9%) (~1,14%) Li e a u a não quan idade oco ido e seu passado, empo ela i o aiška 15 (~0,3 45 Adminis acinė 81 12 104 12 91 4 749 105 empo possi elmen e Li e a u a (~28%) (~0,22%) (~28,37%) Li e a u a (~6,37%) (~6,75%) de inida, 1 3⁄4 1 3⁄4 3⁄4 3⁄4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 (p i ilégio e condições em con ex os) ( u u o empo como no o, galėjimo aiška) Pa es DLKT Publicis i- 2 904 ka 10 (~0,2 %) 19 (~0,39 %) 68 3 001 2 (~0,04 %) 5 (~0,1 %) 3 (~0,06 %) 1 (~0,02 %) 15 (~0,3 %) Saky inė kalba 5 (~0,1%) Em odo ex oyne 4 914 (100 %) 4 764 (~96,95 %) 150 (~3,05 %) Compa ando dois casos de uso alguma ez a eqüência ela i a em di e en es pa es do ex o ê-se que nespeci iškoms, com a desc ição de acon ecimen os u u os elacionadas às si uações p esagi alguma ez na linguagem esc i a é usado mui o o que menos do que a linguagem o acional ansmi indo DLKT (ž . abelas 4 e 5). Rašy inės linguagem ex os de 4 715 n . (aquele DLKT cons i ui 95,95 % odas alguma ez im ies) u u as si uações nusako 106 n . (~2,25 %): 87 n . (~2,9 %) encon ando publicis ikoje, 16 n . (~1,1 %) g ožinės li e a ū os e 3 n .n (~0,9 %) neg ožinės li e a ū os ex os pa iciikianči DLKT pe ese. Saky inės kalbos eks us pa eikiančiose DLKT pa es de 199 n . (aquele DLKT cons i ui 4,05 % odas kažkada im ies) pa a si uações u u as nusaki e des inados 44 n . (~22,11 %) kažkada: 27 n . % (25 encon ados na pa e DLKT Adminis acinė li e a u a e 17 n . (~18,7 %) Saky inė kalba. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: eikšmės san ykis i a osena | 17 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 4 LENTEL. P ie eiksmio alguma ez casos de consumo apa ilhamen o alada e esc i a a linguagem ep esen ando DLKT pa es alguma ez indica inde inėž ą ação, possi elmen e pa o ojamen o u u o DLKT passado empo do a o yksiančio, quan idade e seu Adminis acinė indica inde inėž ą o al empo ela i a aiška li e a u a empo li e a u a DLKT Publicis ika 4 609 (97,75 %) 106 (~2,25 %) 4 715 (100 %) G ožinė Neg ožinė li e a u a 155 (77,89 %) 44 (~22,11 %) 199 (100 %) li e a ū a Saky inė kalba Visame eks yne 4 764 (~96,95%) 5 LENTEL. P ie eiksmio alguma ez equência ela i a dos modelos de consumo DLKT pa eise alguma ez passado do a o DLKT quan idade e seu indica inde inėž ą o al empo de pa ô óio ela i a aiška yksiančio a ei yje, Neg ožinė li e a u a 317 (~99,1 %) nu odo neapib ėž ą eiksmo, galimai 3 (~0,9 %) 320 (100 %) acções DLKT acções 150 (~3,05%) 4 914 (100%) Publicis ika 2 914 (~97,1%) 87 (~2,9%) 3 001 (100%) G ožinė li e a ū a 1 Adminis acinė 81 (~75 %) 27 (~25 %) 108 (100 %) 378 (~98,9 16%) (~1,1%) 1 39 (100%) Saky inė kalba 74 (~81,3%) (100%) 91 100 17 64 4 7 (~96,05%) 150 (~3,18%) 4 914 (100%) SLKT p é eiksmio alguma ez pô em uso 44 não há mui os casos (kažin kada, kažkuome neuž iksuo a), nedaug i jo a ojimo būsimojo laiko kon eks uose – 3 a ejai (7,3 %) iš 44 Fon inho do es udo mo ologicamen e ano ado Vy au as Maggio uni e si e e caupiamas (saky inis eks ynas. du.l ). Teks yno kū imą ėmė Lie u os als ybinis mokslo i s udijų ondas (2006–2008 m.), Lie u os JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: SLKT elação de signi icância e a osena | 18 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 41 ( . Tabelê 6). A aia-se a a enção ao con ex o si uacionio des es casos: is o é comunicação mídiaje 1 ases de p og ama de ele isão (2,4%) e spon aninė ins i ucinė kalba 2 uncioná ios do banco dize sakiniai (4,9%). 6 LENTEL. P ie eiksmio alguma ez equência ela i a de modelos de consumo SLKT alguma ez de ação, oco idoio yksiančio no u u o, indica uma ação inde inída, possi elmen e no passado, empo empo ( aixa de empo u u o) 50 nu odo neapib ėž ą 714) 68 493) 2 100) 78 121 40 478) 297 798) núme o de casos pa a ojimo pa e SLKT Akademinė komunikacija ( o al núme o de 4 (9,8 %) – 4 (9,8 %) Komunik- žiniasklaidoje pala as) ( o al núme o acija 2 (4,9 %) 1 (2,4 %) 3 (7,3 %) Teologinė komunikacija ( o al núme o de – – – Spon aninė pala as) ( o al núme o p i a kalba 27 (65,9 %) 27 (65,9 %) Spon aninė kalba de pala as) ( o al núme o de pala as ins i ucinė 5 (12,2 %) 2 (4,9 %) 7 (17,1 %) Visame eks yne de pala as) ( o al núme o de pala as 38 (92,7 %) 3 (7,3 %) 41 (100 %) Assim, as pa es DLKT Adminis acinė li e a u a e Saky inė kalba mos am que o léxico concei o NEŽINOMAS LAIKAS ATEITYJE e e odai é kažkada opcionado mui o que mais equen emen e do que o conselho de ciência segundo a Nacional li uanis ikos desen ol imen o p og ama 20092015 m. (LIT-9-11) e segundo a Es a u ina li uanis inių y imų i dislaidos p og ama 20162024 m. (LIP-201-0856). JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elação de signi icado e a osena | 19 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 na esc i a: em ala em público ais casos ep esen am 25 %, o em comunica p i adamen e 18,7 % (ž . abelę 5). SLKT ixa o consumo alguma ez em con ex os de empo u u o só em ambien e público 7,3 % (ž . Tabelę 6). 3.2. Pe žiū ėjus p ie eiksmių kažkada, kada no s, kažin kada, kuome no s consumo DLKT modelos pode aze mais uma hipo e ica p essupos ão: alguma ez e alguma ez sua ėjimą gali ska in i i kažkada su apdinimas su mažiau sug ama in u samplaikiniu signi icações p é eiksmiu kažin quando, ap op iamu e no passado ykusio ( ak y aus), e no u u o yksiančio (i ealaus) ação de empo momen o a descobe o. Samplaikinio kažin kada o uso DLKT ela i amen e 45 negausus (54 n .). Ele encon a-se apenas na esc i a língua ansmi indo ex yno pa es (21 n . g ožinės, 4 n . neg ožinės li e a u a e 29 n . publicis ikos ex os): 44 casos 46 (81,5%) p escapa do empo inde iní el da ação (especi ica) oco ida e 10 casos (18,5%) do empo inde iní el de uma possí el (não-especi ica) ação u u a (c . dados 7 na abela DLKT). Con ex os de ação ac ual usados kažin kada signi icado seniai pode se pa yškin a en a êziamaia dalely e já, e signi icado nežinia kada azês com di e en esis kaž ipo odikliais (ž . 20–21 sakinius). Būsimo (i ealaus) eiksmo kon eks uose kažin kada da aindabebu i sob e i en e e imologicamen e quisiamąja signi icado quem sabe, quando, adequama e lexiciniam concei o NEŽINOMAS LAKAS A LAITTEITJE nusaky iž ( . 2223 sen inhas), plg. : 18) Po ilas jau kažin kada sūnaus akyse nebu o ma ęs. DLKT 19) Juk já Kazio kažin nunca nema ei. DLKT 20) Uma saloná puošė u kiška palapinė, kažin kada kažin kieno pa gaben a. DLKT 22) sua ilei a 21) Tė as bu o kažin kada kažin ką sakęs <...>. DLKT acaba já aqui mesmo, e pušies ainda kažin quando. DLKT Assim, embo a DLKT kažin quando 23) pažadais neno i enkin is – ji laukian i pagalbos daba , be ne kažin kada. DLKT a osena 91 ezes menos equen e do que kažcada (plg.: 4914: 54), mas os con ex os de consumo indicam que menos g amama ado kažin quando mui o mais equen emen e (~18,5%) 45 Tokį modelo de consumo mos a e LKG são o necidos exemplos, plg. : E o ele kazi quando ui encon ado já na cidade; Aniolus (=angelus) kažin quando pama ysma <...> (Ul ydas 1971: 454). 46 DLKT encon ados 55 kažin kada pa a ojimen o casos, mas um caso es a samplaika é pa e de uma pe gun a di e a, plg. : Monia, algumain quando eu pode ei aquela ele isão pa seneš i casa? Klausiamoji azė, cons i uída de g e iminėje posição oco endočių kažin kada, mais eqüen emen e sie ina com con ex os de empo u u o (asim is o de ci ado exemplo), mas pode se api elhiama e en ando escla ece o empo de uma ação já ealizada, plg. al sen inho: Kažin klausiamųjų i neapib ėžiamųjų į a džių a ojimo ski į i panašumus ž . Bha 2007: 231–232. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: quando aqui a kup inė apa eceu? Sob e elação de signi icado e a osena | 20 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 do que alguma ez (~3,05%) op o-se com si uações u u as elacionadas com (i ealaus ação) con ex os desc e e . 7 LENTEL. Seman iniai p ie eiksmio kažin kada modelos de consumo DLKT kažin kada ação, oco idio Do odo indica desconhecão no passado, empo indica desconhecão yksiančio a ei yje empo, Adminis acinė li e a u a eiksmo, galimai Pa es de Texs yno Publicis - ika 21 (38,9 % ) 8 (14,8 % ) 29 (53,7 % ) G ožinė li e a u- a 19 (35,2 % ) 2 (3,7 % ) 21 (38,9 % ) Neg oži- nė li e a u- a 4 (7,4 % ) 4 (7,4 % ) Saky inė kalba Visame eks yne 44 (81,5 %) 10 (18,5 %) 54 (100 %) IŠVADOS Sug e inhos p incipais dicioná ios da língua li uânica o necidos an e eiksmių alguma ez e alguma ez desc us e , que esses inde inėí eis indicado es de empo espec o de signi icância mais pa eikia Bend inės kalbos žodynas: jame eikiami pa yzdžiai odo, kad kažkada a ojimas de alhadamen e ligado apenas com e dadei as ( ac á ias) si uações do passado, e alguma ez não apenas apenas com um momen o que yksiančio, mas e com um ce o momen o em ce a dependência de empo al ez ykusio no u u o. Nos abalhos de Kalbo y os encon am ejopos desses empos inde inėžem indicado es de s a us g ama ical p iesky os p ie eiksmių, ad e bialų ou neapib ėžiamųjų į a džių (plačiąja p asme) classes. Classi icação desiguodumus lemb a só di e en e subs ância de es udo g upamen o ex ensão. Šių pala as signi icado ambém é desc i o desiguodai. Exis e e enganado (imagens o necidas sen inhas semân icas opos asujancio) alguma ez e quando que desc ição de signi icado, quando eles são a ibuídos a p e eicmes, ma cados daba į ou seja ge al os concei os de empo (Ul ydas 1971: 45/4), e apenas baseado no consumo DLKT JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: ac iškumu (neap a ian al elação de signi icado e a osena | doi.o g/10.3532109bkalba2021.014. BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 modelo de equência ela i a do consumo) alguma ez desc ição da signi icação, pe mi indo es e pala a a ibui plu iazonias, i. i. e passadas, e u u as si uações nusakan imos, ad e bial (plg. Makauskai ė 2019: 82). Explica chin i com não-de inêji eis empo an e eiksmių alguma ez e quando que semân ica elacionado modelo de consumo ajuda M. Haspelma ho (1997) ealizado ipologinio an e eiksmius de não-de inêji eis į a džių, abimančių e į a dinės kilmės, implikacinių uni e salijų. Com base nele, ap op iada pode se conside ada só alguma ez, pa ai o ak y ių (speci iškumo ypa ybėmis pasižyminčių) si uações de empo inde inėž umui unsaki i, a osena. Kažkada escolhendo i ealiam (nespeci iškam) ao empo do a o desc e e , se ia iolado coope ação com pašneko u p incípio. Vi ingos g ama ical-seman ino alguma ez casos de u ilização equência da P esen íssima língua li uânica eks yne es udo mos a que alguma ez, indicando inde inėž a possi elmen e u u o deslokiu empo de ação, cons i ui ~3,05 % (bend a casos de u ilização 4 914 n .). Empa elhando ais casos eqüência a em di e en es pa es exyno ê-se que i ealaus (nespeci iško) ao empo desc e e alguma ez mui o mais eqüen emen e é usado em ex os da linguagem saky inė (~22,11%), do que em esc i a (~2,25%). Saky inės lie u ių kalbos eks yno o necidos dados (bend a casos de uso oma apenas 41 n .) análise mos a que alguma ez i ealaus (nespeci iško) a ação pa a desc e e o empo escolhido alando não p i adamen e, mas no espaço público: não ecebe a osena зафиксирована этого текyno dalyseunica Komcija žiniasklaidoje (2,4%) e Spon aninė ins i ucinė kalba (4,9%). Causas, es imulan es i ealaus (nespeci iško) empo de ação nusakan i o alguma ez escolimusi ao in és alguma ez, pode se di e sas: e alguns idiomas es angei os não de inêjiá eis in oduzi gios modelos de consumo, e línguas li uâneas sis ema de indicikles de inde inėž umo ou endências de desen ol imen o de indicikles de inde inėž ume ge al. Con udo, os escla ece p ecisam de mais pesquisas. ŠALTINIAI BŽe – Bend inės lie u ių kalbos žodynas ( engiamas), y . ed. D. Liu ke ičienė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h p://bkz.lki.l . DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e: h p:// eks ynas. du.l [žiū ė a 2021-02-15] JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: eikšmės san ykis i a osena | 22 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 DŽ – Daba inės lie u ių kalbos žodynas (in e ne inis), y . ed. S . Keinys. 7-as pa ais. i papild. leid., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2015 (a naujin a e sija, 2017). P ieiga in e ne e: h p://lkiis.lki.l . LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas, . 1–20, 1941–2002 (elek oninis a ian as 2005, a naujin a e sija 2017), y . ed. G. Nak inienė. P ieiga in e ne e: www.lkz.l . SLKT – Saky inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne e: h p://saky inis eks ynas. du.l [žiū ė a 2021-05-26]. SŽe – Sinonimų žodynas (elek oninis a ian as). A. Lybe is. 2-asis pa ais. leid., Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2015. P ieiga in e ne e: h p://lkiis.lki.l /sinonimu. LITERATŪRA Bha Da bhe Na ayana Shanka a 2007: P onouns, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. C o William 2003: Typology and Uni e sals, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Decle ck Renaa 2006: The G amma o he English Ve b Ph ase 1: The G amma o he English Tense Sys em. A Comp ehensi e Analysis, Be lin, New Yo k: Mou on de G uy e . Fo ssman Be hold 2003: Das bal ische ad e b: Mo phoseman ik und Diach onie, Heidelbe g: Uni e si ä s e lag Win e GmbH. G ice Paul H. 1975: Logic and Con e sa ion. – Syn ax and Seman ics 3: Speech a s, 41–58. P ieiga in e ne e: h ps://www.ucl.ac.uk/ls/s udypacks/G ice-Logic.pd . Haspelma h Ma in 1997: Inde ini e P onouns, Ox o d: Ox o d Uni e si y P ess. Hol oe Axel, Judžen is A ū as 2004: Es u u a da ca ego ia Nuosako. Axel Hol oe , Lo e a Semėnienė, ed., T abalhos g ama ícos da língua Li uânia 2: G ama inių ka ego ijų y imai, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 77104. Hol oe Axel, Pajėdienė Jū a ė 2004: A ca ego ia do empo e o mas do empo. Axel Hol oe , Lo e a Semėnienė, ed., T abalhos g ama ícos da língua Li uânia 2: G ama inių ka ego ijų y imai, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 121–140. Kniūkš a P anas 2001: Kalbos a osena i a kyba, Vilnius: LKI publykla. Le inson S ephen C. 2005: [1983]. P agma ics, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. Lyons John 1993 [1977]: Seman ics 2, Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elação de signi icado e a osena | 23 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Makauskai ė Ind ė 2016: Ad e bialai de empo das línguas Li uãs: posição de empo aiškos ins umen os no sis ema e seman ines pesquisas apž alga. Li uãos ala 10. Acessí el na in e ne : h pwww.lie u iukalba.l index.php://lie u iu-kalba/a icle/ iew/209/163. Makauskai ė Ind ė 2019: Li u ias linguagem empo ad e bialų seman inė s uk ū a (humani a inių mokslų dak a o dise acija), Vilnius: Vilniaus uni e si e as. Paulauskienė Aldona 1976: P ie eiksmis. Li u ians kalbos mo ologija, Vilnius: Mokslas, ( ilologijos mokslų kandida o dise acija), 201–211. Pilka Al onsas 1984: Lie u ių kalbos nežymimieji de e mina y ai (g e inan su anglų kalba) Vilnius: Vilniaus uni e si e as. associação Academia Salensis. Plungian Vladimi as 2011: G ama inių ka ego ijų ipologija 2, Vilnius: Vilniaus uni e si e as, Rosinas Albe as 1981: Kelios obse ações pa odomųjų e nežymimųjų į a džių e oliucijos klausimu. – Bal is ika 17(1), 16–27. Rosinas Albe as 1988: Bal os idiomas de in oduções, Vilnius: Mokslas. Rosinas Albe as 1996: Lie u ių bend inės kalbos į a džiai, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. Sa kauskai ė Danguolė 2011: Ling is inė p agma ika. Accesso na in e ne : h pswww.kn . u.l documen ai/ ailai://ka ed u/ge manu/Sa kauskai e_LINGVISTINE_PRAGMATIKA_e lek onine.pd . Sme ona An anas, Usonienė Au elija 2012: Au o iaus pozicijos ad e bialai i ad e bializacija lie u ių mokslo kalboje. Kalbo y a 64(3), 124139. Iden i y Issues Li e a y and Linguis ic Toyo a Junichi 2010: Iden i y- ela ed Issues in Con ac -induced His o ical Changes. – Landscapes, Camb idge Schola s publisching, Vilnius: Min is, 425576. 127–138. Ul ydas Kazys 1971: P ie eiksmis. – Lie u ių kalbos g ama ika 2, y . ed. Kazys Ul ydas, Ul ydas Kazys 1974: Desde língua li uãs an e eiksmio y inėjimų. Li uá io linguo y os ques ões 15, 728. Ul ydas Kazys 1985: Наречие. G amá ica do li uano língua, y . ed. Vy au as Amb azas. Vilnius: Mokslas, 327414. JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elação de signi icado e a osena | 24 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 Ul ydas Kazys 2000: Li u ias línguas p ie eiksmiai, sud. Elena Valiuly ė, Vilnius: Mokslo e enciklopedijas ins i u o de publicação. Ul ydas Kazys 2006: P ie eiksmis. Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, y . ed. Vy au as Amb azas, Vilnius: Mokslo e enciklopedijas ins i u o de publicação, 410431. Valeckienė Adelė 1979: Tada, quando, šiada, andai, idan . Bal is ika 15(2), 130134. Recebido 2021 02 24 Adop ado 2021 05 18 JŪRATĖ PAJĖDIENĖ. Neapib ėžiamieji laiko p ie eiksmiai kažkada i kada no s: elação de signi icado e a osena | 25 doi.o g/10.35321/bkalba.2021.94.01 BENDRINĖ KALBA 94 (2021) h p://jou nals.lki.l /bend inekalba ISSN 2351-7204 INDEFINITE TEMPORAL ADVERBS KAŽKADA AND KADA NORS: RELATIONSHIP OF MEANING AND USAGE Summa y O a igo discu e he shi in he usage o kažkada ‘some ime om he adi ional momen in he model unde which he ime o he speci ic ( eal) ac ion, which ook place a an inde ini e pas , is desc ibed owa ds a less usual model whe e kažkada is used o desc ibe he ime o he non-speci ic (i eal) ac ion, which may po en ially occu in he u u e and Haspelma hs (1997) which is adi ionally exp essed by he ad e b kada no s ‘some ime’. Re e ing o Ma in ypological esea ch add essing he implica ional uni e sals o inde ini e p onouns, which also include p onominal ad e bs, he a icle a emp s o explain his shi and an icipa es he u he shi in he usage o kažkada. The analysis o kažkada usage pa e ns is based on he da a p o ided by wo ex co puses he Co pus o he Mode n Li huanian Language and he Co pus o Spoken Li huanian. KEYWORDS: inde ini e empo al ad e bs, p onominal ad e bs o p onoun as p o- o ma, ad e bials, inde ini eness ma ke . JŪRATĖ PAJĖDIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, 10308 Vilnius [email p o ec ed]