scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Antroponimijos lingvistinė analizė ir reali asmenvardžių istorija

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Antroponimijos lingvistinė analizė ir reali asmenvardžių istorija

Author: Zigmas Zinkevičius
Year: 2012
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/997/1087
149Įž algos insigh s /
zigMas zinkeViČius
Mokslinių y imų k yp ys: bal is ika, li uãs língua his ó ia,
dialek ologija, onomas ika.
an oPoniMijos
LingVis inė anaLizė e
eaLi asMenVa džių
His o IJa ĮVadinės Pas abos com es e p oblema a dyno in es igado es
cons an emen e encon am. en a ei ela discu i no a igo ap o ei ando ilgame e
pa i imi, acumup a in es igando lie u ians an oponimiją. mais abundan es dados
enho sob e o seu p óp io e seus pa en es sob enomes, po an o elas e se ão
p incipalmen e discu idas.
Zinke ičius. Essas sob enomes análise linguís ica indica que é ex-pai a o io, ao qual
comeciou dada g egos de o igem k ikš a a džio Zenonas (g . Zeus, klm. Znos
‘dzeusas) olkinis a ian e umpinys com k p ielipu, u ėjęs šaknį Zen-k-. ele oi
ecebido po o ien ais esla os de bizan ia e po an o i ou Zin-k- (g . > bizan inas
g eikos ī, sla ų i). Plg. da mesma pa edes a ian ą Zenk ičius com šaknimi Zen-k-,
ob au a de Occiden as do omos ia okiečius, čekus, lenkus. aquela mesma o igem
pãwa dês de cu inių sem k p ielipo: Znas, Znius, Zin-iùkas e k . ( odo ga imen o de
y ų) e Znas, Znius e k . ( odo ga imen o de Vaka ų).
P iesaga -e ičius é y ų sla ų (não lenkų!) o igem, a o a elhos Li uânia es ado
aš inių kalboje (-e ičъ) aos indi íduos in oduzi , nãožiū in do homem au ybės e
o igem. Mais a de, aos pa ajnjes i ados sob enames, es e apêndice pe deu unção
pa a nís ica e o nou-se um indicado dignidade1. hoje ela já nada nãobe odo e é um
elemen o es anho dos li uanos an oponimijoje. examina a eal da minha sob enome
his ó ia, i. i. de e mina se ela é di e a con inuação do pai, ou sua p e ixaga -e ičius
apa eceu mais a de, com o obje i o pa a dê aze kilnesne, sem pesquisas
genealogá ias impossí el. mas dados genealogís icos acumula consegui am poucos.
1 Po mais sob e es a p eesagão e pa a dé Zinke ičius e zinke ičius 2003: 124126.
150 ac a
zigMas zinkeViČius
Linguis ica Li huanica LXVI
Meu pai Pe o zinke ičiaus con a-me, seus p o ê iai o igem nuo Vilniaus (zinke ičius
1999: 812). po ém al di ado pode signi ica não só Vilniaus apelinkes, mas e ligado à
Vilnium seno inho adminis a i o une a, po exemplo, Vilniaus yskupiją ou mesmo
Vilniaus ai adiją. aigi giminê luga de o igem mui o inde inėž a. julgando a pa i de
in ância ou isse con os dos izinhos, que meu a ô and ius nemokėjęs lenkiškai e sua
esposa, kilusiai da nusigi ienusių e aplenkėjusių bajo ų giminė, não conseguindo seu
ma ido ensina lenkiškai mesmo pe sižegno i, di ícil se ia ac edi a , que li u os seus
pais ou a elhos ossem eles mesmos seus ilminę pa ên ise, adėję lią li li li li li li li li li li li li li
jos s e imą p iesagą -e ičius. g eičiausiai jų pa a dei p adžią da ė pa eldė as senasis
ė a a dis, o oks galėjo a si as i iš k ikš o a do be ku ioje Lie u os ie o ėje. ea-
li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li
li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li
li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li
li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li
li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li
li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li
li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li li mas eles di icilmen e podamados
de ido às mais impo an es on es c ís o e su uok u ias me ikas e d a as
in en ó ios, expblašky ų em á ios a qui os e ins i uições não acilido acesso e
especialmen e de ido a eles exis en es dados nãoosis emização, egis os de alhos
ausência. sob e os sob enóis paieškų esc i ó ios on es di iculdões ainda se á alado.
não es á cla o, quando zinke ičiai a ikėlė em ukme gės apylinkes. XViii a. inal deles
aqui, pelo menos juodáusios, onde ago a i e, ealmen e ainda não bú ua. isso indica
juodausių d a o 1765 e 1791 m. in en o ização a a, nos quais zinke ičiai não mencionimi. aigi apizel a XiX a., po que no inal des e século meu a ó and ius já abalha a suodausių cou a e o dina ininku (aukš esnio ango kumečiu). do ado suja , ele oi dado um lo e de e a em aldos d a o mais pe o à ukme gês. lá eu e nasci. Nosso sob enome mudim às ezes lemha a causas alea ó ias. Mano dádê s asys ( ê o i mão) sua pa onê de Zink ičius ez Zenk ičius, e oneamen e achando que ela esan i a minė, plg. penkì > dial. pinkì.
Žagelis. é minha a ó po pa e do pai sob enome: Žagel-ý ė. Ling is inė analizė
pe mi e es a pa ilhão kildin i do ano inio d ikamienio pe sonalonio Žã-gelas,
con endo p imei a dėmenį Ža-, plg. Žã-ba as, Žã-bu as, Žã-labas, Žã-liudas, Žã-liumas e
pan. (dėmens kilmė i senumas neaiškūs), e an ą dėmenį -gelas, plg. Bá -gelas,
Da-gelas, Ja-gelas, Mn-gelas, Nó -gelas, Vós-gelas, Žý-gelas e k ., ambém Gél-bu as,
Gél-gaudas, Gél-kan as, Gél-minas, Gél- ydas e k . e ab e ios bem seus edinos Gels,
Gel-ái is, Gel-ónis. dėmen o Gelsiejamas com gél i ‘labai skaudė i, ele inha e os
p úsai, aí ele conside á inas he dado da olima an iguidade. nome pessoal Žaglis
pode se e p a a dinės o igem (maža ikimybė), plg.
žãgas ‘kūgis, malkų k ū a.
O sob enome Žaglis pode ia se en endida e como a minė de Žioglis (ainda meno
possibilidade), pois na a mėje neki čiuo as o sup emo como a (plg. a la ‘ o elė xala
a ‘ o à), e minkš asis ž galėjo sukie ė i po lenkiškos a ies (?). Plg. pa o es
Žiog-lis e Žiógas, Žiógis, Žiogs, Žiog-nas: žiógas.
151 Insigh s de dados, que mos am a eal his ó ia do sob enome da minha a ó,
an oponimijos ling is inė analizė
i eali asmen a džių is o ija
consegui am su ankia ela i amen e conside á eis, mas não odos eles con iá eis,
pa e só espėjami. / senelė žagely ė, abalhusa juodausių d a e akmis ine ainda an es
do do ado sudegan , suas p óp ias e kaimynų na ação, oi o iginada de ku klių
(pues elis ce ca de 30 km pa a ukme gės) de conhecida kilmingos saageli giminés, ilgainiui
nusig enusios. Passado em sido amosos des a giminês de pessoas. Um deles ignas
zaagelis (giminys ės yšys Pa i inčių d a e, alecido em 1891, e a um amoso médico,
iajou po a ica e países asiá icos, longeka go i eu egip e ( icaliaus ūmų okulis as!),
su senele neaiškus), lenkiškai ašęsis Żagiel, gimęs 1826 m. ne oliese esančiame
nadou nilu a é mesmo i a o ų2. desg aça, dados a chi os sob e a ê ias da a ó ainda
pe manece não es e i i, po an o al a não só de conhecimen os genealogicos, mas e
desses, que ajuda iam a iaiškin i a su name da sob enome. Skapas. Minha mãe
me gau inė pa ilhão: Skap-ái ė. Ling is ina análise pe mi e es a pa minha kildin i de
ais seno inos d ikamienias pe sonalnzj como Skã-pa as cu inio, u ėjusio p imei a
dėmenį Ska-, plg. Skãbu as, Skã- ydas, Skã- i as (:? ), e an o dėmens -pa as, plg.
Dapa as, Liupa as, ž-pa as e pan. e Pá -gaudas, Pá -skaudas, Pá - ainas e k ., ambém
Pa à, Pa -ùlis, Pa -eikà e k .(: p iešdélis bei p ielinksnis pa -?) começo a p iebalsį p-:
Skã-pa as. ela coinc apo com daik a a džiu skãpas ‘ischkas uo as gy ulys. ago a
ge almen e assim essa sob enome de pessoas e e imologizada. pessoal Skãpas e suas
a ian es Skapa, Skapis, Skapai is o am usados já XVi a., encon ando esc i ó ios
on es. Pai i amen e isso bu a popula us pe sonalonnjio, consumido es não só
ukme gės apylinkėse. ele deu o igem a mui os nomeiamen os de assen amen os, plg.
nome do município Skãp-iškis. Pa eko a é em gudų, al ez e polkų línguas, plg. g. Скоп, lnk.
Skop, se sua p imá ia on e de espalho ex-bal as e as.
Pai a se no a , que de es e pessoalnomio não lins ama da y is pa zii, con en es
de es ines (p iesagines) o mas. sem Skap-nskas e Skap-èckas, ga usių es animas
p eceagas, conhecida apenas uma a a sob enome de o igem pai a a dína Skap-ónis.
Šiaip já usado p imá io, neiš es inis nome pessoal Skãpas. dados, que mos am ealão
minha mãe sob enome his ó ia, conseguiu p e anquia mais do que co esponden es
sob enomes Zink ičius dados. juodausių d a o 1765 e 1791 m. in en o ização a os
mos am que XViii a. inal juodausiuose i ia a é á ias amílias, chamadas Skapais. de
uma dessas amílias (nežinia qual) de ia su gi a minha mãe (plačiau ž . zinke ičius 1999:
1215). al ez no u u o buodausių Skapai se á apon ado ainda mais an e io es on es
esc i ó ias, se desses a i as. é po que um elho inicialis (neiš es inis) pessoalnomis. 2
sob e ou os signi icasnius saagelius ž . zinke ičius 1999: 21.
152 ac a
zigMas zinkeViČius
Linguis ica Li huanica LXVI
Mano senelio kazio skapo sesuo ona casou po adomo (nome abejo inas) Balžeko. é
in e essan e sob enome. Ki chi icada Balžèkas e Balžkas, mas não Balžkas, embo a em
ou o luga na Li uânia há e oka pa ė, u in i p iesagą -kas, ac escen ė ą à šaknies
Balž-, plg. pa és Balžis, Balžus, Balž-ai is, Balž-ūnas, Balž-inas ( odos os seus ki čia am
desconhecido). Šaknis Balžsie ina com bažas ‘blai us, gied as, mėlynas. Pa a žmonės
dėje Balžkas lie u iams neįp as a p iesaga -kas ie oj -kas galė ų bū i a si adu-
si iš -kas dėl lenkiškos a ies, plg. gy en ie ės pa adinimą K ikš nai, ku į ie os
(k aš as oi aplenkėjęs) a ia K ikš nai. mas naquele caso lik ų neaiškus ki čiação
a ian e Balžèkas com -èkas, po è indicando possi elmen e nelie u išką pa a dės kilmę.
ela lemb a ancúzias pa a des, plg. Balzàkas Balzãkas / po an o não desca a a
p essupos o, que es a pa me possa se elacionada com o napoleono ma jgiu po
Li uã. ela comeciá podia da a ukme gês a edinkesses zasilícês ca ys ancūzos. se
al p essupos o é co e o, de e ia mos a pesquisas de sob enome e giminé da eal
his ó ia esc i ó ios em on es. is e, dispo imi genealoginiai dados napoleono empos
de não alcança. po isso essenciais dados mais an igos caç sea ch. Minha mãe
gimoda osi não só com mencionado Balžeko c iançais Pe u e Vaclo u (jie seus p imos),
mas e com seu i mão esposa, conhecido bi ininkys ės specialis o habil. d . jono balžeko
(seu cão é conhecido einis de ênis emigijus balžekas) mãe. é a chamada de edybų, ou
s ainijas, giminys ė3, que p ecisa e omenyje e ela nãopainia com genealoginiais
elacionamen os. Že uolis. Minhas a ellas do lado ma e nal pai ão: Že uol-ý ė.
Ling is ina análise na sob enome Že uõlis pe mi e dis ingui šaknį Že -, plg. sob enomes
Že as, Že -eikà, Že -iolis (ki čia imas desconhecido, as pessoas chamam ambém
Že -ùlis), Že -õlis, Že - -õnas, Že -skis (ki čia imas desconhecido) e com kelipu: Že -ka
(ki čia imas desconhecido), Že -k-á p iuskas. Šaknis Že g eičiausiai de mais elha Žė -,
plg. pa a des Žė s, Žė -õnas e k . ela pode ia se do pon o de is a de o igem ligada com
as pala as žė -úo i, žė - i e pan. Šaknis Žė šioje pa a dėje expandida p eesaga -uõlis,
com a qual ge almen e de eiksmažodžių são ei as pe sonagens nomeiamen os (nomina
agen is), например., pa yd-uõlis, skenduõlis, žin-uõlis ‘quem sabe mui o. e é daik a a dis
žė -uõlis ‘cas žė uoja. aigi Žė uõlis laiky ina p a a dinės o igem pa a de. a sua
p opagação inicial oga […] sob e ukme gę. isso explica šaknies Žė i imą Že -, po que
a mėje neki čiuo i os ozes longos são i ę umpaisiais, o o, ė coinc apo com a, e.
dados, que mos am ealis a a a elha je uoly ės pa a dės his ó ia, é mui o poucos.
sabe só isso, que meu a ô kazys skapas edė ko yną že uoly ę de baubli aldeia, si uado
anapus Š en osios (saiamos de anašalių). sua p osenelos o igem não éiaški, dados
a chi ų ainda nãoes i i. 3 Po mais sob e es a espécie de gininys ê e seus nomes de
memb os e . bui ydiené 1997.
153
an oponimijos ling is inė analizė
i eali asmen a džių is o ija
Įž algos insigh s /
Lisas. Minha esposa eginos me gau inė pa ame: Lis-ái ė. Análise linguís ica pa ê
Lsas pe mi e kilda de k ikš a a džio Aloýzas a ian e Alsas, nãoecuso da pala a
começos A-. k ikš a a džio o mai Alsas começo a deu sulo ynin as ge manų nome
Aloysius, Aloisius, que su giu de ge manų d ikamienio pe sonalnžio Alwis: sen. okiečių
aukš aičių al ‘ isa + wīsi ‘išmin ingas. Pa a a Li uânia k ikš a a dinė šaknis A(lis)
inha que en a do e les e, da bizan ia a a és y inius sla us. isso indica p iebalsio
s nesuska damen o, opos o negu ago a usado em k ikš a a dyje Aloýzas, ob ame do
Occiden as do omos pe lenkus, com suska din u s, i usiu z, mos ančiu okiečių
kalbos a pininka imą. k ikš a a dinės o igem su umpida šaknį Lis- (be A-) na
Li uânia em não poucos pa ilhões edinių: Liss, Lis-ái is, Lis- ičius, Lis-nskas, Lis-ckas,
Lis-ckas, Lisáuskas e pan. e com k p ielipu: Lskus, Lisk-ái is, Lisk- ičius e k . Plg.
Liz-ái is com escka din o s, o ien ando-lhe pa a Occiden . dados, que mos am ealão
minha esposa sob enome, alcança só XiX a. idu į. seu a ô juozapas Lisas (18551939)
e a o iginá io de kupiškio. ele comp ou e a em u konyse (es es assen amen os
ago a não exis e). Mais a de mudou-se pa a Pupónis. Vedė juozapa ą Vai iekūnai ę
(18721957) de ju koni. An es mesmo o P imei o mundial gue eio, sob e 19111912 m.,
jun amen e com ês ou os kupiškio k aš o ūkininkais asikėlė i e em zemaičių
k aš ą, em apýdimus, upýnos pa apijoje, pe o upýnos bažny kaimio ( elšių apsk .).
assim apa eceu kupiškėnų ilha baixoaičių apsup yje. ago a abydimų aldeio nãobe asi e
em nenhum mapa da Li uânia. po causa melio ação e ou os negandos nãoiko nem
mencãosas ma caes de p esença des e ilame. juozapo Liso sūnūs: Po ilas (bimęs 1897
m.), Pe as (g. 1899 m.), juozas ( eginos ė as, g. 1903 m.) e duk ė ona (g. 1900 m.) em
žemaičių k aš ą nu yko sendo ainda ilhos. Únicin el mais no o ilho s asys nasceu já
e asaiços e a em 1914 m. po ém na ó ia kupiškėnų a mę, pelo menos os mais
impo an es elemen os dela, eles odos man inha bem. mas isso não pode se di o
sob e seus ilhos: es es sužemai ėjo e seus alamen os pais pais n sias kupiškėnų
a mės neliko quaisque pô sakų. como dialec ólogo me oi in e essan e obse a
žemai iških kupiškėnų a linguagem da ge ação mais elha, nela kupiškėnų e žemaičių
linguís icos elemen os de a žymąsi. isso deu peno à e lexão de p oblemas ge ais
linguo y os, especialmen e es abelecendo isolados elemen os da língua esis ência
es anhei in luência. eginos pai o juozo, neilgai egy enusio en e žemaičių, já 1924
m. pe sikėlusio em kauną, alboje zeme iškų elemen sų, pode-se dize , de odo não. ele
des a a mia nãoimpa ou, embo a sua esposa zemai ė. maio in luência a sua língua
ez ano empo kauno e mais a de Vilniaus, onde mais longe i eu, cidade dos língua.
sob e i eu e b iskús kupiškėnų elemen os.
Pássimo o mesmo p ecisa dize e sob e o seu i mão mais elho Po il discu so. que
ou a oda as amžių en e zemaičių p agy enă ãos Pe as (ūkininka o apydimuose),

154 ac a Linguis ica Li huanica LXVI s asys (di bo gi ininku sob e ku šėnus) e sesuo
zigMas zinkeViČius
ona (nu ekėjo in o ki kli kaimą, anapus upynos, e odo o empo i ia baixo ačių
apsup yje), cujos alamen os yko labai yškus žemaičių i aukš aičių, mais
p ecisamen e, kupiškėnų, elemen sų a žy u ės. o i mão jonas em 1929. saiu pa a
a gen ino e sob e seu discu so nada pode dize . Pã a dês, ei as de k ikš a a dinės
šaknies Lis-, ma y , de elho žemaičiams e a menos ca ac e ís icas negu
aukš aičiams. En egue al minúkle. Pa a ė Lsas kupiškėnų aleama com pailgin u
ki čiuo u balsiu i (lsas) ‘liesas. eles a é suspei a am es a pa ilha exis en e
p a a dinės o igem e kildinda o de liesas homem. a al a de mais an igos dados
genealogicos di icul a de e mina se Lisų an epassados são u ėję pa a dę ( al ainda
nepa eldimą asmen a dį) com o p imei o ozio A-, i. i. *Alsas, ou só o mą sem A-: Lsas,
al ez en ekusią į Lie u ą jau be A-. S asiulis. esposa eginas a elos de pa e da mãe
pa ilhão sob enê. Ling is ine analise pa dę S asiùlis kildina de sla ų kilmės
k ikš a a džio S anislo as (do sla ų d ikamienio pe sonalnomenio S ani-sla ъ: s ani
‘s ok, apk + sla a ‘шlo ė) ab e iamen o S ass, amplis o diminuu y ine p eesaga -ulis.
al pa a dê e suas pos e io es p eesaginiai ediniai (S asiul-ái is, S asiul-iónis,
S asiul- ičius e k .) papli em bemaž po oda a Li uânia: u imi an o zemaičių, an o e
aukš aičių. dados, que mos am ealão eginos a elho pa edes S asiùlis his ó ia,
disimi só de XiX a. segunda pa e, miglo i de ha século medu io. eginos a élis omas
s asiulis nasceu 1864 m. ba ỹdžių kaime, sob e 5 km de Luõkės seguindo Viekšnãlių
(žmonės pap as ai chama Beibele) pa a. p o a elmen e aqui i iam e seus
an epassados. ago a es a aldeia já acaba de se ex ingui . omas s asiulis casou
Vik o iją Čėsny ę, conhecido p o esso io, Vdu p o ec o blažiejaus Čėsnio (18841944)
sise į. ilhos deles: P anas (g. 1912, mo ė 1952 m. bolše ikų lage yje kažku
a changelsko s i yje), kazė (Lisienė, eginos mãe, 19042000), ona ( as enienė, 19061976,
ela 1929 m. pa iu pa a a a gen ina), Vik o ija (jogenė,mini 19081989), aleksand as
(19111960). eginos mãe kazė s asiuly ė-Lisienė, pasmodiusa em escola de p epa ação
domés ica, o nou-se a seu do ado e k ikš a ė io p o . blažiejaus Čėsnio casa
šeimininke kaune. seu pá io e a neiš aizdus e melonos b y ų namelis, no qual
apossi ou de usias e o nęs p o esso kazimie as būga. kazė s asiuly ė,
šeimininkaudama com p o . seu iš ekėjo. algum empo ambos i e am com p o . Čėsnį.
kazė s asiuly ė-Lisienė bem man e eu sua na i a sou he n zemaičių a mę (seu
Čėsnį, susipažino su juozu Lisu, a likusiu ka inę a nybą i gy enusiu kaune, i už
ma ido, como mencionada, žemai iškai neišmoko). aquela a mę bem paga e egina.
ap endeu ela da mãe e zemai iamen e aleiços a éis, e ões em i endo em ba ydji.
Mais a de nasce am eginas i mãos e i mãs, c escê já paisem pe siqueslus i e em
elšius, ap ende am não mais a mãe dūnininkišką, mas elšių dounininkišką e aičių
a mę do ją consumusios ambien e.
155 Insigh s de Inspl alga de ido à ausência de dados genealogicos mais an igos
an oponimijos ling is inė analizė
i eali asmen a džių is o ija
impossí el de e mina , quando e de que manei a su giu eginas a elio pa ė
S asiùlis: se sua pi mykš ė signi icação e a ‘s asio sūnus, ou ‘mažas s asys, ou
ainda alguma ou a. / con inua emos a discu i algumas ao nosso ema mais
ap op iadas sob enomes, cujos de en o es não elações de pa en ess és
elacionadas com nós.
Bal ušis. Mano bend amokslio ukme gės gimnazijoje p o esso iaus omualdo
bal ušio pa a dė.
Ling is ina análise mos a ela o iginus de k ikš a a džio Bal amiejus (do a amês
Ba -Talmai ‘P olemajaus sūnus) ab e ia u a Bal as + p eesaga -ušis, usada pa a
apelidos (nomina agen is) de ac uado es, plg. pa o es Bal ùšis, Toliùšis e k .,
daik a a džius gailiùšis ‘ku is. isko ki am gaili, ė ėšis k ė ą e p o . bal ušio, que
mos am a his ó ia do sob enome, poucos dados. omualdo pai s asys (s anislo as) e a
p o esso , edês escola es ukme gėje. seu pai Ma as e asdi bys, inha ūkį bliu uosè,
en e kauno e Vei e ių. e as abalhis as o am e ali mesmo i iam seu pi m akai.
alguns deles chama am-se dupla Bal ùšio e Bal u šái čio pa a de. Va ian e com
ė a a dine p eesaga -ai is ukme gės apylinkėse se ia neįmoomas, unless pessoa
a ikėlęs de ou ou . de odo conhecidas qua o ge ações bal uços. p imi ó ia o igem
des a gêmea ainda ebeslypi em a chy ues, não es á esme çada. Jo aiša. a queólogo
p o esso iaus eugenijaus jo aišos pa ame. Ling is inė analizė mos a ela de i us do
an io ino li uanos d ikamienio pessoalnomio Jó- aiša esp. Jo- aišas. P imei o
es imen o Jó-, plg. Jó-gailas, Jó-gaudas, Jó-kan as, Jó-man as, Jó- au as, Jó- ydas e k .
al dėmení inha e p ūsai, de modo que ele é mui o elhos empos de pa imônio
(sejamado com jó- i). an as dėmuo - aišas, plg. Gad- aišas, Nó - aišas, Ta - aišas,
Tól- aišas e e c. e Vaš-man as, Vaš-no as, Vaš- au as, Vaš- ilas, ambém umpiniai e
seus ediniai Vašas, Vaišs, Vaiš-ú is e. inha ambém um al êmenį k p ū, a ė Vais-, ele
é ligado com saišės, aigi ambém é um pa imónio de empos mui o an igos.
dados, que mos am ealão p o . jo aišos pa ês his ó ia, não há mui o. seu pai
Leonas pedagogia p o esso , nasceu Lieplaukėje ( elšių .), aigi zemaičių não
k aš e. senelis an anas (g. 1875 m.) adinosi d ejopa pa a de: Jó aiša i Jó aišas .
jis bu o muzikas, a gonininka o Lieplaukėje i en e ėsi p ekyba. ačiau gimė
Lieplaukėje, mas aukš aičių k aš e sob e Pãs alį, de onde o iginou e seus
p oseneliai. uma ez que o sob enome Jó aiša o ma um elho d ikamienis
pe sonalonome, mais p ecisamen e, sua ā-kamienė o ma, isso passadamen e
p o a elmen e não hou e maio es des a sob enome i imen os, excep o, como
imos, s y a imą en e a-kamienių e ā-kamienių o mas. isso de e ia mos a documen os a qui i is as de empos mais an igos, que ainda es á nãoi i.
156 ac a
zigMas zinkeViČius
Linguis ica Li huanica LXVI
Razuma. Academia de Ciências da Li uânia p esiden e Valdema o azumo pa ê. Essas
sob enomes espalho p imá io ogininho sob e ukme gę. Maždaug lá é usada e pa a dė
P õ as. po isso em si su ge a idéia, que Rãzumas pode se pa ês P õ as e inys. ligação
do pa a dês com daik a a džiu p õ as naquele caso se ia pada a da liaudies e imologia,
po que em ealidade pa a dês P õ as o igmė oda ou a. ela su giu do sulo ynin o
g eikiško k ikš a a džio P o asius: g . p o ássō ‘s a au p iekyje. Plg. ei o a pa i
des e k ikš a a džio pa a des P o as ičius, P a as ičius e k . da mesma o igem
pe sonal a dį inha e gudai, po exemplo, Пратас ← Пратасий. é ainda k ikš a a džio
a ian e P o ãzas com suska din u p iebalsiu s, indicančiu ga imą de Vaka ų pe lenkus
(plg. le. P o azy), čekus, okiečius (jie s e suska dino) do omos.
k ikš a a džio o ma com s em nós eio do eas e n a a és o ien ais sla us de
bizan ia. emos ainda d ikamienias pe sonalonzij dėmenį -p o as: Nó-p o as. po ém
es e pe sonagem pode se p úsizmo, po an o pouca p obabilidade de que seu
dedemo -p o as escondesse a nós cuidadosimo pa one.
conside ando a sob enê Rãzumas a o igem p ecisa não deixa de olhos o a o de que a
sob enê Roszum em gudai, o que em sua ez pode ia mos a o papel do subs a o bal iço
(lie u iško) em sua o igem. o mesmo de e ia dize e sob e polkų pa a dę Rozum naquele
caso, caso ela enha su gido daquelas plo as, que pe enciam elha Li uânia Es ado ou nas
quais passado i ia bal akalbiai (lie u iakalbiai) pessoas. Valdema o azumo pa a dês
his ó ia ainda es á não in es igada eal. conhecidas ap oximadamen e êsqua e ias
ge ações. análise genealogica de e ia con i ma ou e u a as samp o a ões expos as.
geneaLoginių y iMų sunkuMai do que oi di o, ê-se que ling is inė analizė e ela a
possí el o igem do pe sonagem ou á ias a ian es daquela o igem. de e mina ,
qual deles nos con ém cuidadosamen e pa a dei, pode só sua eal his ó ia de
elucinação, e isso impossí el aze sem genealoginių pesquisas.
Li uanians sua giminês kilmę pa a a passado ge almen e sabe não mais como po
iske u ias ge açãoas. exceções a as. sob e an e io o igem samp o aujama
miglo ai, mui as ezes só spėjama, a é an azujada.
jeigu kas no i sa o olimąją kilmę iš i i emdamasis ašy iniais šal iniais – ai
e são e dadei as genealoginiai pesquisas en en a com g andes di iculdades. ais
documen os são desigua ūšiai: bene mais impo an es nascimen o e su uok u ios
egis ações me ikai. de an igo me ikai o am ei os apenas em ig ejas, po que
ci ilinė me ikacija na Li uânia in oduzida ela i amen e ecen emen e. anos
157 Inž algos insigh s me ikai o am anspo ados pa a Vilnius, onde
an oponimijos ling is inė analizė
i eali asmen a džių is o ija
cons i uído especialus seu a xi . / po ém es e aquele icou e nas ig ejas. mais
elhos pe íodos de me icação li os nãoža gua dados e em biblio ecas
cien í icas, ambém em á ios a qui os. ais deles pais sea ch […] não é um
abalho ácil.
so ié icos de ocupação de ig ejas elhos pe íodos (XViiXiX a.) me icas egis adas
pe sonal a džiai (nes impo a, se ainda nepa eldimi, se já execu an es pa zii unção)
nãoapasichymi au en iškumu, po que polkai e sulenkėję li eu iai kunigai os lenkinda o e
a é e sda o em polkų kalbą. aqueles nomes pessoais não só ajuda a escla ece a
sob enome de lenkinho e sua k aipimo his ó ia, mas ambém dá impo an es dados,
pe mi indo nush ia a sob enome conc e a (não só documen os) eal. mui os
signi ica i os de dados genealogicos podem se encon ados em a os de isi ação de
ig ejas, gua dados em a qui os. esses ac os ecen emen e começa am a pe mi i
Li u ians ka alikų mokslo akademija, ao mesmo empo azendo uma didelę paslaugą
es udijams an oponimijos lie u ių.
segundoas genealogiais pesquisas mui o impo an e on e isso d a ų in en o iai.
apenas algumas delas publicadas, ou os ainda es ão manusc i os, gua dados em
acadêmicas biblio ecas ou a qui os. d a os in en á ios, como em documen os
ju ídicos, os exis en es nomes pessoais se ca ac e iza condicional au en iškumu:
s opiau negu bažny iniuose me ikues insc i as ais o mas de nomes pessoais
(lie u iškos ou aplenkin os), quais anuome usa a mesmos i ula es de nomes pessoais
e seus kaimyna. isso é mui o impo an e. po ém nuncacuém p ecisa expos os dos olhos
a o de que de odas as on es pe sonalônžius anuome in lucoio sulenkin os
sociedade usada o iciali pusiau lenkiška an oponimija. po isso cons an emen e
con on a-se com necessidade de a lie u imen o de nomes pessoais e esse
a lie u imen o p oblemas, exigindo exigindo do abalho adicional. econs ui
e dadei as Li u iškas o mas é necessá io, con á io caso não se á possí el expliškin i seus eais desen ol idos.
Todas as espécies de documen os de in es igação di iculdades começam já a pa i
es o ços de e mina , a qual a unidade adminis a i a, ge almen e pa apía ou d a ,
seno emen e pe enceu nos ūpima esidência, aigi quais pa ápias ou d a em
documen os pa a dia seisko ina.
Paieška é mui o complexo e me opš us abalho. enca a e es i mon e dopima
kumen ų, pa ašy ų spėjamu (sunkiai nus a omu) laiko a piu, kol pa yks a as i
ieškomą pa a dę. ne isuome leng a būna i ją iden i ikuo i, . y. susie i su ū-
gimine, iaiškin i g au de kininys é e de e mina , se ela pe ence genealoginei linha,
ou e le e só uma das espécies de kininys é. isso é mui o impo an e. Todos
aqueles abalhos exigem mui o empo e iūso, especialmen e po causa de que os
sob enomes on es ainda pe manece não egis ados, nãocompo ada de alhada
das suas odykles, não alando sob e oda a Li uânia comp enden es su es inių egis e ą.