149Inz algos insigh s /
zigMas zinkeViČius
Mokslinių y imų di ezioni: bal is ika, Li u ians lingua s o ia,
dialek ologija, onomas ika.
an oPoniMijos
LingVis inė anaLizė i
eaLi asMenVa džių
Is o IJa ĮVadinės Pas abos con ques o p oblema a dyno ice ca o i
cos an emen e si incon ano. en e ò lei di discu e e nell'a icolo s u ando
ilgame e pa i imi, sukaup a s udiando lie u ians an oponimiją. più abbondan i da i
ho sui p op i p op i e i p op i pa en i sop annomi, pe ciò ques e e sa à
p incipalmen e discusse.
Zinke ičius. Ques e sop annome analisi linguis ica indica che è ex pad ep imo, a cui
o iginià da a dei g ecisi o igine k ikš a a džio Zenonas (g . Zeus, klm. Znos
‘dzeusas) laudinis a ian e umpinys su k p ielipu, u ėjęs šaknį Zen-k-. è s a o
ice u o pe o ien ini sla i da bizanzia e quindi di enne Zin-k- (g . > bizan ini g eikų ī,
sla ų i). Plg. della s essa su name a ian e Zenk ičius con šaknimi Zen-k-, o enu a
da Occiden ų dal omos pe okiečius, čekus, polkus. della s essa o igine pãwa dès da
b e ini be k p ielipo: Znas, Znius, Zin-iùkas e k . ( odo ga imen o da y ų) e Znas, Znius
e k . ( odo ga imen o da Vaka ų).
P iesaga -e ičius è y ų sla ų (non lenkų!) o igine, a o a an ica Li uania dello s a o
aš inių kalboje (-e ičъ) pe sone in odu e, nežiū in umano nazionali à e o igine. In
segui o, ai pa a ngi e sa i su nommee, ques o appendice ha pe so unzioni
pa a nine e è di en a o un indica o e digni à1. oggi lei già nulla non be odo e è un
es aneo elemen o lie u ians an oponimijoje. esamina e la eale mia su name s o ia,
i. e. s abili e, se essa è di e a con inuazione pa a nzio, o la sua p e ixaga -e ičius
appa so più a di, allo scopo pa a dę a e kilnesne, wi hou genealoginių ice che
impossibile. ma dei da i genealogis ici accumula ci è iusci o poco.
1 Pe più su ques a p eesagà e po eę Zinke ičius s . zinke ičius 2003: 124126.
150 ac a
zigMas zinkeViČius
Linguis ica Li huanica LXVI
Mio pad e Pe o zinke ičiaus accon abiamo, i suoi p oë iai o igę nuo Vilniaus
(zinke ičius 1999: 812). pe ò ale accon o può signi ica e non solo Vilniaus apilinkes, ma
e connussì con Vilnium ano inio uni à amminis a i o, ad esempio, Vilniaus yskupiją o
anche Vilniaus ai adiją. aigi giminè luogo di o igine mol o unde inėž a. giudicando da
anciulle udi e icinanze accon i, che mio nonno and ius nemokėjęs lenkiškai e sua
moglie, p o eniusiai da nusige enusių e aplenkėjusių bajo ų giminė, non iusci e a suo
ma i o insegna e lenkiškai anche pe sižegno i, di icile sa ebbe c ede e, che i li au i
suoi geni o i o nonni sa ebbe o lo o s essi aggiun i ilminę al p op io su name, pe ėję li
jos s e imą p iesagą -e ičius. g eičiausiai jų pa a dei p adžią da ė pa eldė as senasis
ė a a dis, o oks galėjo a si as i iš k ikš o a do be ku ioje Lie u os ie o ėje. ea-
li li lius su name his o y padai spiegachin i genealogia, ma non solo linguis ici. ma essi
di icilmen e messi a disposizione a causa delle più impo an i on i ba is o nonché
su uok u iche me ikì e d a ì in en o io, isblašky ų in a i a chi i e is i uzioni non
age ole accessibili à e sop a u o a causa dei da i p esen i in lo o nonosis emazione,
de aglia e egis i assenza. su pau zii paeškų ašy iniuose šal iniuose di icumus
anco a sa à pa la o. non e' chia o, quando zinke ičiai a icėlė in ukme gės apylinkes.
XViii a. ine di lo o qui, almeno juodáusi, do e o a i e, da e o anco a nebū a. ques o
indica juodausių d a o 1765 e 1791 m. in en o izacijos ac a, nei quali zinke ičiai non
menzionimi. aigi ap iel a XiX a., pe ché alla ine ques o secolo mio nonno and ius già
la o a a buodausių co a e o dina ininku (aukš esnio ango kumečiu). d a ui sudo us,
gli è s a o da o un pezzo di e a d a o aldose più icino a ukme gės. lì io e na iau. Il
nos o sop annome mu imo a ol e lemma a cause casuali. Mano dėdė s asys ( ė o
a ello) la sua su name da Zink ičius ece Zenk ičius, e oneamen e c edendo che lei
esan i a minė, plg. penkì > dial. pinkì.
Žagelis. è la mia nonna da pa e pa e na sop annome: Žagel-ý ė. Ling is ica analisi
pe me e ques a su name kildin i dall'ano inio dwikamienio pe sonale nome
Žã-gelas, con enen e p ima dėmenį Ža-, plg. Žã-ba as, Žã-bu as, Žã-labas, Žã-liudas,
Žã-liumas e pan. (dėmens kilmė i senumas neaiškūs), e an ą dėmenį -gelas, plg.
Bá -gelas, Da-gelas, Ja-gelas, Mn-gelas, Nó -gelas, Vós-gelas, Žý-gelas e k ., anche
Gél-bu as, Gél-gaudas, Gél-kan as, Gél-minas, Gél- ydas e k . e b e inius bei lo o
edinius Gels, Gel-ái is, Gel-ónis. dėmen o Gelsiejamas con gél i ‘labai skaudė i, lo
a e a e p ūsi, aciò è da conside i a na e edi à lon ima an ie à. cognome Žaglis può
esse e e p a a dinės kilmės (maža ikimybė), plg.
žãgas ‘kūgis, malkų k ū a.
Il nome Žaglis po ebbe esse e comp as a e come a minė da Žioglis (anco a mino e
p obabili à), pe ché a messa neki čiuo as o si p esume come a (plg. a la ‘ o elė
šalia a ‘ o à), e minkš asis ž galėjo sukie ė i pe lenkiškos a ies (?). Plg. i
cognomes Žiog-lis e Žiógas, Žiógis, Žiogs, Žiog-nas: žiógas.
151 Insigh dei da i, che mos ano eale la mia nonna pa olè s o ia, iuscì a aduna e
an oponimijos ling is inė analizė
i eali asmen a džių is o ija
ela i amen e pa ecchi, ma non u i essi a idabili, pa e solo spėjami. / senelė
žagely ė, la o a a juodausių d a a e akmis ine anco a p ima d'o lo sudegan , della sua
s essa e dei icini accon o, e a o igina a da ku klių (ci elis ci ca 30 km za ukme gės) da
no a kilmingos saageli giminés, ilgainiui nusig i enusios. Paesi amen e s a a amsių
ques a giminè di pe sone. Uno di lo o ignas zaagelis (giminys ės yšys Pa i inčių d a e,
mo ęs 1891 m., e a il amoso medico, iaggiò pe a icos e asiasi paesi, lgai i o egip e
( iceka ula us ūmų okulis as!), nuo ò nilu ino pa alle o igini2. pu oppo, i da i a chi ì
su senele neaiškus), lenkiškai ašęsis Żagiel, gimęs 1826 m. ne oliese esančiame
su p oė ius della nonzela anco aė a non s udia i, quindi manca non solo genealogiche
conoscenze, ma e ali, che aiu asse o iaiškin i l'o igine del sop annome. Skapas. Mano
ma inas me gau inė su name: Skap-ái ė. Ling is ica analisi pe me e ques a pau nè
kildin i da ali ano ini d ikamieni di pe sonaggi come Skã-pa as b e inio, u ėjuso p ima
dėmenį Ska-, plg. Skãbu as, Skã- ydas, Skã- i as (:? ), e an o dėmens -pa as, plg.
Dapa as, Liupa as, ž-pa as e pan. e Pá -gaudas, Pá -skaudas, Pá - ainas e k ., anche
Pa à, Pa -ùlis, Pa -eikà e k .(: p iešdélis bei p ielinksnis pa -?) inizià p iebalsį p-:ã
Sk-pa as. lei si è co apo con daik a a džiu skãpas ‘ischkas uo as gy ulys. o a
no malmen e così ques a su name delle pe sone e e imologizza a. pe sonaggio Skãpas
e le sue a ian i Skapa, Skapis, Skapai is e a usa o già XVi a., o andosi sc i y iniuose
on i. Pai i amen e ques o bu a popola eus pe sona nizio, consuma o i non solo
ukme gės apylinkėse. egli diede inizio a mol i nomi di abi azioni, plg. il nome ci elio
Skãp-iškis. Peneko pe sino in gudų, o se e polkų lingbas, plg. g. Скоп, lnk. Skop, se il lo o
p ima io on e di di usione ex delle e e bal .
Fa no a e che da ques o cognome pe sonale non lins ama da y is pa žių, con enen i
de es ine (p iesagines) o me. be Skap-nskas e Skap-èckas, ga usių s imas
p eesagas, conosciu a solo una a a pa a a dinė o igine su name Skap-ónis. Šiaip già
usa o p imis, neiš es inis cognome pe sonale Skãpas. da i, che mos ano eale la s o ia
del cognome di mia mad e, iuscì a p i ankia e più che co isponden i cognome Zink ičius
da i. juodausių d a o 1765 e 1791 m. in en o izazioni ac a indicano che XViii a. ine
juodausiuose i e ano pe sino qualche amiglia, chiama e Skapais. da una di quelle
amiglie (nežinia quale) do e a so ge e mia mad e (plačiau ž . zinke ičius 1999: 1215). o se
in u u o buodausių Skapai sa à a es a o anco a an e io i nelle on i sc i e, se ali
a si as. sic è un ecchio p imis (neiš es inis) cognome pe sonale. 2 su al i no e esnius
saagelius z . zinke ičius 1999: 21.
152 ac a
zigMas zinkeViČius
Linguis ica Li huanica LXVI
Mano senelio kazio skapo sesuo ona sposò pe adomo (nome dubbioo inas) Balžeko. è
in e essan e su name. Ki čiodama Balžèkas e Balžkas, ma non Balžkas, sebbene al o e
in Li uania ci sia e oka pa ė, u in i p eesagą -kas, aggiė ą a šaknies Balž-, plg. pa es
Balžis, Balžus, Balž-ai is, Balž-ūnas, Balž-inas ( u i lo o ki čia imas nežinomas). Šaknis
Balžsie ina con bažas ‘blai us, gied as, mėlynas. Pa a žmonės (k aš as e a aplenkėjęs)
dėje Balžkas lie u iams neįp as a p iesaga -kas ie oj -kas galė ų bū i a si adu-
si iš -kas dėl lenkiškos a ies, plg. gy en ie ės pa adinimą K ikš nai, ku į ie os
a ia K ikš nai. ma in quel caso lik ų neaiškus ki chiazione a ian e Balžèkas con -èkas,
pe è indican e po imą nelie u išką pa a dės kilmę. lei ico da ancūziškas pa a des,
plg. Balzàkas Balzãkas. pe ciò non ige a l'assunzione che ques a pa onè o igine
possa esse e lega a a napoleono giugiu pe Li uania. le iniziia po e a da lo ukme gės
apolinkėse zaililikęs ancūzų ka ys. se ale assunzione co e a, do ebbe mos a e i
s udi della su name e giminè eale s o ia sc i i ionali on i. pu oppo, i disponibili
genealoginiai da i napoleono empi non aggiungono. quindi indispensabili ice che di da i
più an ichi. Mano mad e gimoda osi non solo con menziona o Balžeko iglii a Pe u e
Vaclo u (jie suoi cugini), ma e con il suo a ello moglie, no o bi ininkys ės specialis o
habil. d . jono balžeko (il suo sogno è no o allenis ennis emigijus balžekas) mad e. è la
cosidde a edybų, o s ainijas, giminys ė3, che bisogna a e e omenyje e la nonpanio i
con genealoginiais legami. Že uolis. La mia nonnelle da pa e di mad e pe nomè:
Že uol-ý ė. Ling is ica analisi nella sop annome Že uõlis pe me e dis ingue e šaknį
Že -, plg. i sop annomi Že as, Že -eikà, Že -iolis (ki čia imas nežinomas, pe sone
chiamano e Že -ùlis), Že -õlis, Že - -õnas, Že -skis (ki čia imas nežinomas) e con k
p ielipu: Že -ka (ki čia imas nežinomas), Že -k-á. Šaknis Že g eičiausiai da più ecchia
Žė -, plg. pa a des Žė s, Žė -õnas e k . lei po ebbe esse e dal pun o di is a dell'o igine
collega a con le pa ole žė -úo i, žė - i e pan. Šaknis Žė šioje pa a dėje espės a
p eesaga -uõlis, con cui no malmen e da eiksmažodžių si anno nomi dei pe sonaggi
(nomina agen is), ecc., pa yd-uõlis, skenduõlis, žin-uõlis ‘chi sa mol o. e è daik a a dis
žė -uõlis ‘cas žė uoja. aigi Žė uõlis laiky ina p a a dinės o igine pau de. la sua
di usione iniziale aline su ukme gę. ques o spiega šaknie Žė i imą Že -, pe ché
a mėje neki čiuo i i oci lunghi sono i ę umpaisiais, o o, ė coinc apo con a, e. da i,
che mos ano eale' la noncela je uoly ės pa a dės s o ia, è mol o pochi. no o solo
ques o, che mio nonno kazys skapas edè ko yną že uoly ę da baubli illaggio, si učio
anapus Š en osios (soglia amo da anašalių). la sua p osenelli o igine non è chia a, i da i
a chi ì anco a non s udia i. 3 Pe più su ques a specie giminys esa e i suoi nomi dei suoi
memb i c. bui ydienė 1997.
153
an oponimijos ling is inė analizė
i eali asmen a džių is o ija
Įž algos insigh s /
Lisas. Mano moglie eginos me gau inė su name: Lis-ái ė. Analisi linguis ica la su name
Lsas pe me e di kilda e dal c iš a a džio Aloýzas a ian e Alsas, nonecuso della
pa ola inizi della A-. k ikš a a džio o mai Alsas inizio da è sulo ynin as ge mană
nome Aloysius, Aloisius, che è appa so da ge manų dwikamienio pe sonale Alwis: sen.
okiečių aukš aičių al ‘ isa + wīsi ‘išmin ingas. Nella Li uania k ikš a a dinė šaknis
A(lis) do e a en a e dall'es , dalla bizan icia pe i ini sla us. ques o indica p iebalsio
s nesuska damen o, con a iamen e negu o a in usciamo k ikš a a dyje Aloýzas,
o uame da Occiden as da omos pe lenkus, con suska din u s, i usiu z,
mos ančiu okiečių kalbos a pininka imą. k ikš a a dinės kilmės su o in ą šaknį
Lis- (be A-) in Li uania ha non poche pa o žių edinių: Liss, Lis-ái is, Lis- ičius, Lis-nskas,
Lis-ckas, Lis-ckas, Lisáuskas e pan. e con k p ielipu: Lskus, Lisk-ái is, Lisk- ičius e k .
Plg. Liz-ái is con scka din u s, o ien andocio a Occiden us. i da i, che mos ano eale'
la mia moglie su name o igine, aggiunge solo XiX a. medu į. il suo nonno juozap Lisas
(18551939) e a kilęs dal kupiškio. ha comp a o e a u konyse (ques i insediamen i
o a non esis e). In segui o si as e ì in Pupónis. Vedė juozapa ą Vai iekūnai ę
(18721957) da ju koni. P op io p ima il P imo mondiale gue a, ci ca 19111912 m., insieme
con e al i kupiškio k aš o ūkininkais pe sikėlė i e e in zemaičių k aš ą, in
apýdimus, upýnos pa apijoje, icino upýnos bažny kaimio ( elšių apsk .). così nacque
kupiškėnų isola žemaičių apsup yje. o a apydimų illaggio nonbe asi e in nessuna
mappa della Li uania. a causa melio azione e al i negandì non es ò nemmeno
minces ia ma che di p esenza di ques o illaggio. juozapo Liso sūnūs: Po ilas (bimęs
1897 m.), Pe as (g. 1899 m.), juozas ( eginos ė as, g. 1903 m.) e duk ė ona (g. 1900 m.) in
žemaičių k aš ą nu yko essendo anco a bambini. Unin elo più gio ane sūnus s asys
nacque già žemaičių žemėje 1914 m. u a ia na ąją kupiškėnų a mę, almeno gli
elemen i più impo an i della sua, essi u i man enikė bene. ma ques o non si può di e
di lo o igli: ques i sužemai ėjo e nei lo o disco si pa e ni na ie kupiškėnų a mės
non lascio nessun pa essakų. come diale ologo mi è s a o in e essan e osse a e
žemai iških kupiškėnų la lingua della gene azione anziana, in cui kupiškėnų e žemaičių
linguini elemen i di a žymąsi. ques o diede peno gene ale linguo y os p oblemi
i lessioni, in pa icola e s abilendo isola o dei lingu elemen i esis enza agli in luenzi
es imai. eginos pad e o juozo, neilgai egy enusio a žemaičių, già 1924 m.
pe sikėlusio in kauną, palboje žemai iškų elemen sų, si può di e, del u o non esis e.
lui ques a a mia neišmocco, sebbene sua moglie zemai ė. maggio in luenza la sua
lingua ece ano empo kauno e successi amen e Vilniaus, do e più a lungo i e a, ci à
di lingua. sop a isse e chiškūs kupiškėnų elemen i.
Mezzap o lo s esso bisogna di e e del suo a ello maggio e Po ilo. che al a
u a l'amžių a zemaičių p agy enę a i Pe as (ūkininka o apydimuose),

154 ac a Linguis ica Li huanica LXVI s asys (di bo gi ininku su ku šėnus) e sesuo ona
zigMas zinkeViČius
(nu ekėjo in ki kli kaimą, anapus upynos, e u o il empo i e a žemaičių apsup yje), i
cui disco si yko labai yškus žemaičių i aukš aičių, più p ecisamen e, kupiškėnų,
elemen ų a žy u ės. a ello jonas nel 1929. andò in a gen ina e di suo linguà nulla si
può di e. Pã a dės, a iu e da k ikš a a dinės šaknie Lis-, ma y , da seno
žemaičiams e ano meno ca a e is iche negu aukš aičiams. In e essan e ale
smulkmena. Pa olė Lsas kupiškėnų a iama con pailgin u ki čiuo u balsiu i (lsas) ‘liesas.
lo o pe sino sospu a ano ques a su name' si ua a p a a dinės o igine e kildinda o da
liesas žmogus. la mancanza di ecchie genealogiche da i impedisce s abili e se Lisų
p oë iai è u ėję pa a dę (gal anco a pa eldimą asmen a dį) con il p imo o o A-, i. e.
*Alsas, o solo o mą wi hou A-: Lsas, o se cadekusią į Lie u ą jau be A-. S asiulis.
moglie di egina nonni da pa e di mad e pe nomè. Ling is ica analizze pa edę
S asiùlis kildina da sla ų kilmės k ikš a a džio S anislo as (dal sla ų d ikamienio
pe sonaglio S ani-sla ъ: s ani ‘s ok, apk + sla a ‘šlo ė) abb e iazione S ass,
amplis o diminuu y ine p eesaga -ulis. ale su name e le sue successi e p eesagini
ediniai (S asiul-ái is, S asiul-iónis, S asiul- ičius e k .) papli è bemaž po u a Li uania:
u imi sia žemaičių, sia e aukš aičių. da i, che mos ano eale eginos senelio pau dès
S asiùlis s o ia, dis imi solo da XiX a. an . pa ės, miglo i da ha secolo midu io.
eginos nonelis omas s asiulis nacque 1864 m. ba ỹdžių kaime, ci ca 5 km da Luõkės
enan Viekšnãlių (žmonės pap as ai adena Beibele) e so. p obabilmen e qui i e ano
e i suoi an ena i. o a ques o illaggio già inisce di scompa i e. omas s asiulis edè
Vik o iją Čėsny ę, no o p o esso io, Vdu p o e o e blažiejaus Čėsnio (18841944)
so e į. lo o igli: P anas (g. 1912, mo ė 1952 m. bolše ikų lage yje kažku a changelsko
s i yje), kazė (Lisienė, eginos ma ina, 19042000), ona ( as enienė, 19061976, lei 1929 m. è
pa i a in a gen ina), Vik o ija (jogenė,mini 19081989), aleksand as (19111960). eginos
mad e kazė s asiuly ė-Lisienė, pasimmiu ausi nella scuola di p epa azione domes ica,
di enne della sua dėdè e k ikš a ė io p o . blažiejaus Čėsnio casa šeimininke kaune. il
lo o co eme e a neiš aizdus audonų b y ų namelis, nel quale appos i eno dal usijas
i o ęs p o esso ius kazimie as būga. kazė s asiuly ė, šeimininkaudama pas p o . lo
iš ekò. qualche empo en ambi isse o da p o . Čėsnį. kazė s asiuly ė-Lisienė ben
man enne la sua na i a sou he n zemaičių a mę (la sua ma i o, come menziona a,
žemai iškai neišmoko). quella a mua bene paga e egina. impa ò le dalla mad e e
Čėsnį, susipažino su juozu Lisu, a likusiu ka inę a nybą i gy enusiu kaune, i už
zemai iamen e pa lėjusių nonelii, d'es a e i endoma ba ydžiuose. Più a di
nacque o eginas a elli e so elle, c esce già geni o iam pe sika ilus i e e in
elšius, impa a ono nebe la ma ina dūnininkišką, ma elšių dounininkišką e aičių
a mę da ją a ojusios ambien e.
155 Ins elgos insigh s a causa della assenza di p eceden i da i genealogici
an oponimijos ling is inė analizė
i eali asmen a džių is o ija
impossibile s abili e, quando e in che modo appa e eginas senelio pawnė S asiùlis:
se la sua pi mykš ė signi ica o e a ‘s asio sūnus, o ‘mažas s asys, o anco a
qualche al a. / ul e io men e discu e emo qualche al nos o ema più
app op ia e sop annome, i cui de en o i non pa en iniss esi lega i con noiis.
Bal ušis. Mano bend amokslio ukme gės gimnazijoje p o esso ious omualdo
bal ušio pa ede.
L'analisi linguis ica la mos a o iginus da k ikš a a džio Bal amiejus (dal a amėjų
Ba -Talmai ‘P olemajaus sūnus) abb e iazione Bal as + p eesaga -ušis, u ilizza a pe i
sop annimi dei unziona i (nomina agen is) da y is, plg. pa es Bal ùšis, Toliùšis e k .,
daik a a džius gailiùšis ‘ku is. isko ki am gaili, ė ėšis k ė ą e p o . bal ušio, che
mos ano la s o ia del cognome, pochi da i. omualdo pad e s asys (s anislo as) e a
insegnan e, scuolaos ukme gėje edėjas. suo pad e Ma as e adi bys, a e a ūkį
bliu uosè, a kauno e Vei e ių. gli ag icola i e ano e là s esso i e ano il suo pi m akai.
alcuni di lo o chiama ano doppua Bal ùšio e Bal u šái čio pa a de. Va ian a con
ė a a dine p eesaga -ai is ukme gės apylinkėse sa ebbe neįmanomas, neben la
pe sona a sikėlęs da al u . del u o conosciu e qua o gene azioni bal ušių.
p ecociale o igine di ques a ginnese anco a ebeslypi in a chi u, non è esage a a.
Jo aiša. a cheologo p o esso iaus eugenijaus jo aišos pa ede. Ling is ica analisiè la
indica de i us dall'ano ino li uanici dwikamienio pe sonale del cognome Jó- aiša esp.
Jo- aišas. P imo dėmuo Jó-, plg. Jó-gailas, Jó-gaudas, Jó-kan as, Jó-man as, Jó- au as,
Jó- ydas e k . ale dėmenį a e a e p ūsi, quindi è esso è mol o ecchi empi di pa imonio
(segna o con jó- i). an as dėmuo - aišas, plg. Gad- aišas, Nó - aišas, Ta - aišas,
Tól- aišas e pan. e Vaš-man as, Vaš-no as, Vaš- au as, Vaš- ilas, così come umpiniai e
i lo o ediniai Vašas, Vaišs, Vaiš-ù is e. a e a anche un es menì k ái p ū, a ė Vais-,
esso è collega o con saišės, aigi è anche un pa imonio di empi mol o an ichi.
da i, che mos ano ealią p o . jo aišos pa ės s o ia, non c'è mol o. suo pad e
Leonas pedagogio p o esso e, na ė Lieplaukėje ( elšių .), aigi zemaičių non
k aš e. senelis an anas (g. 1875 m.) adinosi d ejopa pa a de: Jó aiša i Jó aišas .
jis bu o muzikas, a gonininka o Lieplaukėje i en e ėsi p ekyba. ačiau gimė
Lieplaukėje, ma aukš aičių k aš e su Pãs alį, da do e nacque e i suoi p oseneliai.
poiché il cognome Jó aiša cos i uisce an ico dwikamienis pe sonale, più
p ecisamen e, il suo ā-kamienė o ma, ques o in passa o p obabilmen e non ci
u ono maggio i di ques o cognome, anne, come ed emmo, s y a imą a
a-kamienių e ā-kamienių o me. ques o do ebbe mos a e p eceden i empi a chi ini documen i, che anco a imane noni i.
156 ac a
zigMas zinkeViČius
Linguis ica Li huanica LXVI
Razumo. Accademia delle scienze li uana del p esiden e Valdema o azumo pa ė. Ques a
su name di usione p imis alidinys su ukme gę. Maždaug lì iene u ilizza a e pa ė
P õ as. pe ciò di sé nasce l'idea, che Rãzumas può esse e pa ès P õ as e inys.
icongiunimen o pe namese con daik a a džiu p õ as in quel caso sa ebbe pada a della
liaudies e imologia, pe ché in eal à pe namese P õ as o igmė u a al a. essa è so a
dal sulo ynin o g eikiško k ikš a a džio P o asius: g . p o ássō ‘s a au p iekyje. Plg.
a oi o da ques o k ikš a a džio pa a des P o as ičius, P a as ičius e k . della s essa
o igine cognome pe sonale a e a e gudai, ad esempio, Пратас ← Пратасий. è anco a
k ikš a a džio a ian e P o ãzas con suska din u p iebalsiu s, odančiu ga imą da
Vaka ų pe lenkus (plg. le. P o azy), čekus, okiečius (jie s e suska dino) dal omos.
k ikš a a džio o ma con s pas ci enne da eas e n a a e so o ien ini sla us da
bizan ia. abbiamo anco a dwikamienií dei pe sonaggi dėmenį -p o as: Nó-p o as.
u a ia ques o pe sonaggio può esse e p ūsismo, quindi sca sa p obabili à che il
suo dėmen o -p o as nascop ebbe a noi cu aimo pa olege.
alu ando la su name Rãzumas kelmę bisogna non ilascia e da occhių a o, che la
su name Roszum ha gudai, e ques o a sua ol a po ebbe mos a e il uolo del subs a o
bal iško (lie u iško) alla sua o igine. lo s esso si do ebbe di e e su polkų pa a dę Rozum
quel caso, pu ché essa sia so a da quelle plo i, che appa ene ano ecchia Li uania S a o
o nelle quali passa o i e ano bal akalbiai (lie u iakalbiai) pe sone. La s o ia del azumo
Valdema o pa a dè anco a non è s udia a eale. conosciu e app ossima i amen e
equa u ios gene azioni. l'analisi genealogica do ebbe con e ma e o smen i e
samp o a ioni espos e.
geneaLoginių y iMų sunkuMai da quello che de o, ede e, che ling is inė analizė
e ela la possibile o igine del cognome pe sonale o qualche quella o igine a ian i.
de e mina e, quale di lo o si ada a a noi accu a amen e pa a dei, può solo la sua
eale s o ia elucidazione, e ques o impossibile a e senza genealoginių ice che.
Li uani la p op ia giminè kilmę in passa i soli o sa non ul e io men e come pe
iske u ias gene as. eccezioni a e. di p eceden e o igine samp o aujama miglo ai,
so en ei solo spėjama, pe sino an azuojama.
jeigu kas no i sa o olimąją kilmę iš i i emdamasis ašy iniais šal iniais – ai
e sono e e genealogiche ice che incon ano con g andi di icol à. ali documen ii
sono ne iena ūšiai: bene più impo an i na imo e su uok uzioni egis azioni me ikai.
dal ecchio me ikai e ano a i solo nelle chiese, pe ché ci ilinė me ikacija in Li uania
in odo a ela i amen e ecen emen e. anni so ie ic occupazione da chiese ecchie
157 Įž algos insigh s me ikai sono s a i aspo a i a Vilnių, do e cos i ui o
an oponimijos ling is inė analizė
i eali asmen a džių is o ija
specialeus lo o a chi . / pe ò ques o quello imase e nelle chiese. più an ichi pe iodi
di me icazione lib i nemaja cus odi o e nelle biblio eche scien i iche, anche in a i
a chi i. quindi lo o paesškos non è un acile la o o.
pe iodi di (XViiXiX a.) me icai egis a i pe sona izzi (nes impo a, se anco a
nepa eldimi, se già s olgen i pa zii unzione) nonpaasiagymi au en iškumu, pe ché
polkai e sulenkėję li eu iai kunigai li lenkinda o e anche e sda o in polkų kalbą.
quell'analisi dei pe sonaggi non solo aiu a a chia i e la su minazione del cognome e la sua
k aipimo s o ia, ma anche dà impo an i da i, pe me en i nuoc ia e la eale e sione
(non unicamen e nei documen i) del cognome. mol i signi ica i i genealogici da i possono
esse e o a i a i di isi azione delle chiese, conse a i in a chi i. quei a i
ecen emen e comincia ono lascia e Li u ians ka alikų mokslo akademija, he eby
pada ydama didelę paslaugą lie u ių an oponimijos s udijams.
secondoasis genealoginiams ice che mol o impo an e on e ques o d a ų
in en o iai. solo alcune di esse pubblica e, al i anco aė a manosc i ii, conse a i
nelle scien i iche biblio eche o a chi i. d a ų in en o i, come in documen i legali, esami
pe sonaggi si con addis ingue condizione au en iškumu: s opiau negu bažny iniuose
me ikues isc i i ali o me pe sonaggi (lie u iškos o aplenkin os) chei anuome
usa a s essi i po a o i di pe sonaggi e i lo o caimyni. è mol o impo an e. pe ò
maicuome bisogno spa si da occhiì a o, che di u e le on i pe sonali, anuome
in lucojo sulenkin os isuomenės u ilizza a o iali poliau lenkiška an oponimija.
pe ciò cos an emen e si incon a con il bisogno di pe sonaggi a lie u imen o e quel
p oblemi di a lie u imen o, ichieden i di ul e io e la o o. icos ui e eali o me
li e iškas è necessa io, con a iamen e caso non sa à possibile esau iškin i i lo o
ealios s iluppos.
Tu e le specie di documen i di ice ca di icol à iniziano già dal en a i i s abili e, a
quale uni à amminis a i a, no malmen e pa apija o d a u, ano emen e
appa ene a ci ūpima abi e è, aigi quali pa apie o d a o nei documen i po e ano
pe isco ina.
Paieška è mol o complesso e me opš us la o o. enna a pe gua da e k ū as
kumen ų, pa ašy ų spėjamu (sunkiai nus a omu) laiko a piu, kol pa yks a as i
ieškomą pa a dę. ne isuome leng a būna i ją iden i ikuo i, . y. susie i su ū-
dopima gimine, iaiškin i giminys ė g ado e s abili e, se essa appa iene genealoginei
linea, o i le e solo una a giminys ė specie. è mol o impo an e. Tu i quei la o i
ichiedono mol o empo e iūso, sop a u o a causa del a o che i nomi pe sonali
delle on i anco a a non egis a i, noncompila a de aglia a delle lo o odykles,
non pa la e di u a la Li uania comp enden i su es ini egis e .