9s aipsniai a icles keyWo ds: modali y, noun p edica i e,
esMiniai ŽodŽiai: modalumas, daik a a džio p edika y as, mo osin aksinis žymėjimas.
mo phosyn ac ic ma king. /
Lo e a VaičiuLy ė-seMėnienė
Lie u ių kalbos ins i u as
Les di ec ions de eche ches scien i iques: des langues
Li uanies mo osin aksée, ypologinė mo osin aksė, alen ingumas.
daVa dŽio Va dininkas e Įnagininkas ini iniuose ask iP yViniuose BūTi sakiniuose ano acija
a icle pa le de la possible union de la désigna ion de daik a a džio qui a dans le p édica i a ec
des modali és de sédimen a ion signi ica i es. examinée ma é iel se compose de Daba inės
lie u ių kalbos eks yno (dLk ) ecue i ask ip y iniai ini iniai jung ies bū i sakiniai, auxquels
noun in he nomina i e and ins umen al case
in ini e and asc ip i e sen ences o bū i ( o be)
posi i p édica es pasakomas ski ingų nuosakų o momis. Laikomasi opinion, que ela i emen
au modali é é aluable e i ealaus mo osyn axique no a ion es g aduel e p elimina emen il es
possible pa le de ela i emen polinkį plus sou en u ilise p édica y u en an du daik a a džio
įnagininką skalių epis eminis > deon inis ( iesioginė > liepiamoji nuosaka) e ealus > i ealus
( iesioginė > p é amoji nuosaka) ela i emen .
anno a ion he a icle deals wi h he possible connec ion be ween he ma king o noun p edica i es
and he modali y exp essed by moods. he ma e ial analysed in he a icle consis s o asc ip i e
ini e sen ences o he copula bū i ( o be) collec ed om he Co pus o he Con empo a y
Li huanian Language (ccLL) whe e a posi i e p edica e is exp essed in he o ms o di e en moods.
he opinion is ollowed ha in espec o he e alua i e and i eal modali y, mo phosyn ac ic
ma king is g adual and we can speak in p elimina y e ms abou he ela i e endency o use he
ins umen al o he noun used as he p edica i e in espec o he scales epis emic > deon ic
(indica i e > impe a i e mood) and eal > i eal (indica i e > subjunc i e mood).
10 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
AuxVadines Pas abos classiques a aux de g ammai e li uaniennes a i me- -on que
le p édiky u1 désigna ion d'un daik a a dis einančio de inamuoju e čias ou
nede inamuoju linksniu jung ies bū i sakiniuose (an. copula sen ence, o.
P ädika i sa z 0.2), pa exemple, P isėsk, būsi s ečiai (plg. s ečiu), es lié aux c i è es
séman iques e o maliais. be ch es oma ine apusies d'idée, que daik a a džio linksnį
agi p édica u pasakoma daik- įnagininkas a ec le emps u u ê e bien qui plus
o pas o i a ba laikina būsena3, aip pa eigiama, kad p edika y o aiška susijusi i
su kai ybine jung ies bū i o ma. Vienu , pa yzdžiui, pas ebima, kad daik a a džio
équen , a ec p é amosios décakakas ê e nė a i in équen , e a ec liepiamakos
décakakas jung imi i gi n'es équen (ku sy as mano. L. V.-S.) (Šukys 1998: 245247).
ailleu s ien omasi opiniones que daik a a džio įnagininkas plus sou en u ilisé a ec du
emps u u ou supposamosios nuosakos, ečiau a ec au es o mesų jung imi
(ku sy as mano. L. V.-S.) (amb azas, ed., 2006: 505506, plg. ul ydas, ed., 1976: 364).
Pãs a opinion e pensis, que kai ybinė jung ie o me ê e ai d'une plus g ande
in luence à p edika iquemen u ilisé daik a a džio mo osin aksiniam žymėjimui
que le même p edika y u pasakomo daik o pas o i ou laikina būsena4, e de an les
yeux disposima Daba inės lie u ių kalbos eks yno5 ( oliau dLk ) ma iè e paska ino
pasižiū ė i, ou comme posi iums dans les ini iniuose ê e p edika y u einančio
daik a a džio modalija links su saknisakeliamu. l'a icle, comp e enu des opinions
p écédemmen men ionnées, che che des éponses aux ques ions sui an es:
(i) si p édica i u en an io daik a a džio įnagininkas, a kim, plus équen a ec le u u emps jung imi
(plg. Šukys 1998), c'es -à-di e, son usage galė1 P edika y o e me u ilisé selon a ū ą judžen į (2012: 69): c'es
synaksiquemen du eiksmažodžio dépendom, mais séman iquemen non seulemen a ec lui, mais e a ec
ac ion ou addi ionnel lié mo . d'un el mo syn axinė dépendomybė peu ê e exp imée modi i ime ou
con ôle. 2 Dans la langue li au e els sakiniai son géné alemen appelés a dažodiniais (amb azas, ed., 2006:
612). se a examinés dans l'a icle ask ip y innies (an. asc ip i e) jung ies ê e sakiniai e nuošalyje é an
laissés les di s ek a y iniai sakiniai (an. equa i e), qui son assignés selon p édica u einančio mo du
é é en unikalisme (an. uniqueness), plg. : Jonas es le p o esseu s. Jonas es mon meilleu ami; Je suis
Lo e a (plačiau henge eld 1992: 73105). P o o ipiški ask ip y iniai sakiniai a dé inie ( o. de ini ) eiksnį e
neapib ėž ą ( o. inde ini ) p édica i u. ek a y inių sakinių an eiksnys, an p édica y
p o o ypiquemen son dé in i.
3 Plus loin su cela oi semėnienė 2004 e là discu é la li é a u e. 4 Plus loin su cela oi semėnienė
2004 e là discu é la li é a u e. da plg. con inue à ou ni des exemples dans l'a icle.
5 P ieige In e ne : h p://donelai is. du.l .
11s ai sniai a icles de ceux ê e sie inas a ec le ac ionmajo du emps
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
ca égo ie. o peu ê e plus sou en u ilisé daik a a džio įnagininkas a ec le
u u emps ê e o me ko eliuoja comme p é amosios nuosakos cas) (plg.
ne ( ik) su g ama iniu laiku, be (pag ečiui i ) su modalumu (panašiai
amb azas 2006)6? (ii) Modalumas eiškiam des consakomis du eiksmawo di.
peu -ê e esama ela i aus polinkio le supplémen ai eomai (an. edundan )
ma ke ė i enco e e aleg niu. en d'au es e mes, peu ê e le modalume es
exp imé non seulemen e bma odija, mais aussi dik a o dija ca égo ies
g amma icales7. pou épond e à ces ques ions, sui an ou d'abo d
b iè emen pa le- -on de nuosaką e modalumą (ž . 1), ap ès su le emps
g amma ique e modalumą (ž . 2). inalemen es examinée la modali é e le
p edica i cou an is du daik a a džio aiškos souci (ž . 34) ainsi que des
conclusions ai es (ž . 5).
1. sedaka e ModaLuMas
Dans les a aux de g ammai e li au es, la ca égo ie de sedakas géné alemen dé inie comme modalumas
exp imés pa les moyens g amma icales du e bmau e, c'es -à-di e les ela ions du pa la eu a ec la
si ua ion en e mes de ce i ude, possibili és, nécessi é, condi ions e k . (plg. jablonskis 1922/1957: 258;
ul ydas, ed., 1971: 5556; Paulauskienė: 141; amb azas, ed., 2006: 304; Valeckienė 1998: 73; hol oe , judgen is 2004:
7778; judgen is 2012: 165). signi ica ions e aiškos poin de ue nuosaka si s oma ne ienodai. Vienu elle es
a ibuée cinq (ul ydas, ed., 1971: 65; Valeckienė 1998: 73 memb es), ki u qua e (jablonskis 1922/1957: 256;
amb azas, ed., 2006: 304305) ou ois (Paulauskienė 165: 330: 252 […] 2516 1979: 1983: 3111; hol oe , judžen is 2004:
80; hol oe 2010: 82; judžen is 2012: 172 […] 177). cinq nuosakas on p incipalemen sépa é P anas gailiūnas
académique Lie u ių kalbos g ama ikoje e adelė Valeckienė Funkcinėje lie u ių kalbos g ama ikoje. La
p emiè e d'en e elles ai en ées di ec e, indi ec e, liepiamoji, p é amoji e geidjiamoji, e second e
di ec e, indi ec ine, liepiamoji, p é amoji e klausiamoji nuosakos. jonas jablonskis Lie u ių 6 one o he
indings ha he [ . y. ul an (1978)] epo s is ha u u e ma ke s a e o en used in a empo al unc ions,
especially unc ions associa ed wi h mood and modali y. [...] se e al languages we e ound wi h ma ke s
whose p ima y unc ion appea ed o exp ess mood, bu wich could also be used o exp ess u u e ime
(bybee 1985: 156; da plg. . p.: 157159). Plg. Wha is mo e, a leas in he majo a ea, ha o he i ealis
modali y, he epis emic and e alua i e modes o e lap o qui e an ex en and o en sha e hei g amma ical
coding (gi ón 2001: 300301, plg. da 358361). 7 Pa exemple, dans la amille des langues angick de l'Aus alie du
No d, modalum ma quimen e daik a a džio linksniu (plačiau oi . de haan 2006: 4041; enco e su ce e
ques ion plg. . p.: 43).
12 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
langues g ama icales ai e di ec e, a iamąją, liepiamąją e geidžiamąją, e Vy au as
amb azas Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje, sans di ec e, a iamosios e
liepiamosios, enco e e indi ec inę nuosaką. Paula aldonosuskienės, akselio hol oe o e
a ū o judženčio dans les a aux dis ingue ina ė nuosakos ca égo ie, qui cons i ue
di ec e, supposamoji e liepiamoji nuosakos (plg. hol oe 2010). indi ec e séchéaka ici es
a ibuée à la ca égo ie e idenciali é (hol oe , judžen is 2004; di ec e à séchéakai
judžen is 2012) a ba adinama „ o maliai iš eikš u iesioginės nuosakos a ian u“
(Paulauskienė 1979: 158; 165), o geidžiamoji nuosaka (plg. egul būna, ebūnie) –
(Paulauskienė 1979: 160, 165; hol oe 2010: 426). exis e di e ses classi ica ions des
signi ica ions de modali é (plg. in e alia Palme 2001; awley (ed.) 2006; bybee 1985: 165189;
bybbe, Pe kins, Pagliuca 1994: 17624 Paulauskienė 1979: 137141; hol oe , judžen is 2004: 8285;
hol oe 2007: 1622; Plungian 2011: 189215; judžen is 2012: 166169 e là la li é a u e
examinée). basé su des linguis es é ange s opinions, dans les plus écen s a aux
des inés aux dialo oi es Li uaniens (judžen is 2012: 166; hol oe 2007; 2010; hol oe ,
judžen is 2004: 8285) selon ce que le pa leu es ime la si ua ion, quel es son appo a ec
elle, son épa is deux a i udes d'é alua eu s (an. speake s selon gi ón 2001: 300; plg.
Plungian 2011: 189190, 198) ypes de modali é: epis eminis e deon inis8. le modalume
epis emique exp imi es basé su l'expé ience ou la pe cep ion du monde du pa leu une
a i ma ion ou si ua ion é aluée en e mes de ce i ude (ou ikė inesse), le deon umu
di e s ac es de la olon é du suje de la si ua ion pa lée (no ai, pe mission, exigim,
bū inybė, e c.) (judžen is 166 2012167; hol oe 2007: 1617; hol oe , judžen is 2004: 8283). des
ph ases a ec epis eminai e ou deon inai e modalumą éškiančiam modaliniu p ie eiksmiu
a ba modaliniu eiksmažodžiu peu pe azuo i en pa e cian lui epis eminį a ba deon inį
modalumą éškiančio aukš esniojo p edika o aldomu šalu iniu daik a a diniu sakiniu,
p z. : Jon aimen é ai un enseignan , plg., C'es ai que Jon é ai un enseignan ; Tu
dois ê e enseignan , plg., Reikia, que bū um enseignan (hol oe , judžen is
2004: 83; plg. hol oe 2007: 1617).
le modalum épis emique es géné alemen exp imé di ec es nuosakos cons a ablesiais posi i es
sen ences (Jonas es p o esseu ). du modalisme deon inien b anduolį o me liepiamosios sedaka
o mes (Jonai, sois p o esseu )9. il es aussi, pa exemple, éškiam e dans ces cas, où di ec es
nuosakos eiksmajodis es u ilisé 8 he epis emic-deon ic dis inc ion seems o be ele an , in a
ce ain way, o mood. [...] i dynamic modali y has no coun e pa in he domain o mood, hen is
pe haps because i belongs o he pe iphe y o modali y (hol oe 2007: 18).
9 i we accep ha he impe a i e is a mood, hen ega dless o whe he we o mula e i s meaning
seman ically as based on ali ion, o p agma ically as exp essing di ec i es, i is ob iously con enien o
ha e deon ic modali y as a oli ional ype co esponding o i in he domain o modali y (hol oe
2007: 17; enco e plg. . p.: 2223).
13s aipsniai a icles a ec ho a y ine dalely e e(gu(l)) ou p okli iku e-10 (Tegul būna
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
Jonas moky ojas /). di ec e sedaca es un memb e non désigné du sys ème de sedaca;
elle es liée non seulemen à la signi ica ion du modali é épis emique, mais aussi à la
deon ine (hol oe , judžen is 2004: 8687, 102103; hol oe 2007: 2324; plg. jablonskis 1922/1957:
258). les o mes de déclica supposamoses, comme e di ec es, son égalemen u ilisées
en sen ences exp iman à la ois l'epis eminium, e le deon inį modalumą (p.ex., Jonai,
bū um moky ojas, ki a kalba bū ų; Ge iau déjà bū um moky ojas). cependan elle
s'oppose aux deux di ec e e žen is 2004: 88; hol oe 2007: 25; judžen is 2012: 172175).
liepiamajai – nuosakoms ki u – i ealumo (ne ak y umo) – a ž ilgiu (hol oe , jud-
ealus e i ealus modalumas dis ingué selon le poin de ue du pa leu dans les choses
pa lées ealumą. le ealio modalumo es indépendammen de l'homme exis an an es e
acy ios si ua ion. ypiquemen elles son di es en ph ases, dans lesquelles u ilisées
eiksmamen u é i ie ne peu . de elles si ua ions peu en ê e di es de la
žodžių iesioginės nuosakos esamojo i bū ojo laiko o mos. i ealaus modalumo si ua-
cijos y a ne ak y ios, įsi aizduojamos; jų ealumo mažų mažiausiai kalbėjimo mo-
p écipi a ion di ec e du emps u u 11, de la o me de la p écipi a ion dispiadée e
supposée (judžen is 2012: 168169; plg. hol oe , judžen is 2004: 9697, 104; Paulauskienė 1979:
141; 153;
Plungian 2011: 124, 213214). en plus, i eales si ua ions peu en ê e di es e des déjà men ionnées di ec es
déclacées o mes du emps p ésen e u u a ec egu(l)12. aigi nuosakos sys ème es a ibué selon deux un
de l'au e indépendan s c i è es. Selon ac i i é ealaus e i ealaus modalumo a an p ieša ( iesioginė s.
p é amoji nuosaka), don ma qué memb e (i ealis), éškiamas o mes de p é amosios nuosaka, es
pab ėž inio nonac i i é (ne ealumu). Selon l'é aluable modali é ype (epis eminis s. deon inis) les o mes
di ec es de sedaca son opposées a ec liepiamosios. si nous econnaissions que le sys ème de dépô cons i ue
le ondemen du ealaus e i ealaus modalumo p iešp ieša (Paulauskienė 1979: 141; 1994: 310311; hol oe , judžen is
2004: 103; hol oe 2007: 5960; hol oe 2010: 441442), cela alo s liejiamo pas le dépô dis inc au ealaus modalumo
(hol oe , judžen is 2004: 39,; hol oe 10 2012: 103 172). Plg. We will he e o e desc ibe ea eina as an indica i e and
ea einie as a esidual sepa a e mood (hol oe 2007: 39). 11 Plg.: i can be a gued ha u u e is a p o o ypical
i ealis ca ego y because i e e s o e en s ha ha e no ye happened and a e he e o e un eal (de haan
2006: 41). al hough he u u e can be conside ed o be an i ealis ca ego y, as i e e s o e en s ha ha e no
(ye ) aken place, i is exp essed wi h he indica i e mood in La in (de haan 2006: 44). 12 Pag indinė nuosakų
opozicija ici es dé e minée selon ce que le pa leu é abli l'ac ion comme ealų diklius, signi ian s l'ac ion
i ealumą, e di ec einė spécialalaus indica eu n'a pas, donc ses o mes peu en exp ime an ealų, an e
ne ealų eiksmą.
( iesioginė nuosaka), a kaip ne ealų – liepiamą, pageidaujamą, a iamą (liepiamoji i a iamoji nuosa-
kos)“ (Paulauskienė 1979: 141). Plg.: ( . p.: 165): „ a iamoji i liepiamoji u i sa o mo ologinius o-

14 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
2007: 6013; judžen is 2012: 173; di é en a isé plg. Paulauskienė 1979: 141,
153–154). iksliau sakan , (i) ealumo a ž ilgiu liepiamoji nuosaka a sidu ų skalės
ealu ( iesioginė nuosaka) > ne ealu ( a iamoji nuosaka) idu yje, panašiai kaip
supposamoji nuosaka skalės epis eminis ( iesioginė nuosaka) > deon inis
(liepiamoji nuosaka) modalumas ela i emen .
2. Temps e ModaLuMas g amma ical emps comme deik inė ca égo ie de pa lemen s
momen o pe spec i e localise é énemen s dans emps assi. Vien isinnies laikai du e be
(esamasis, u usis, a eni imasis) signi ie du emps deik inien con ep iešas (daba is,
passé, a eni ). di é emmen une ga an ie spe speake ne peu donne (plačiau oi
nei esamuoju i bū uoju laiku eiškiami eiginiai, būsimuoju laiku eiškiami eigi-
niai kalbėjimo momen u nė a e i ikuojami; jie mažiau ka ego iški, nes eisingumo
hol oe , Pajėdienė 2004: 121124). aigi, comme men ionnée, des langues li huaniennes le
emps u u éškiami eiginia liés a ec i ealiu modalum, e si ua ion du appo du
pa leu a ec ik o e éga d le emps u u is lié a ec epis eminiu e deon iniu modalum.
ques ion, a ec quels ai s de modali é (sans g amma ic emps) pou ai ê e sie ine
ela i emen équen emen p éka iquemen u ilisé doik a o džio įnagininkas (plg. de
haan 2006: 4950)? Liepiamoses e supposamoses o me de sedaca mo phologiques des
ca égo ies de emps aiškos indiciklių n'on e plus p écisémen dé inies des appo s de
emps ne odo. Ces unisinées o mes éiskiamo ac ion au momen pa lamuoj enco e
n'exis e e aupa a an n'é ai . En u ilisan des o mes de dépô liepiamosios l'ac ion doi
ê e exécu ée, en u ilisan des o mes de dépô supposamosios (ne)possible, seulemen
imaginé ou supposé ( . y. i ealus); de ce e maniè e l'ac ion peu commence ê e e ê e
ealizée déjà au même discou san momen (daba yje) ou ap ès lui (a ei yje) (ul ydas,
ed., 1971: 59).
de ce qui lig ici b iè emen di , on pou ai pense que dans les langues Li uanies modalums co élieu non
seulemen a ec le ac ionmajo di , mais e , peu -ê e, a ec des ca égo ies g amma icales
d'obje a o d14. Žiū in dans modali é comme dans composan e ac ionmajodžio ca égo ies di euses aM
(an. ime-aspec -modali y; plg. gi ón 2001: 285, 303305, 13 Plg. in i sel , he impe a i e canno a p io i be
quan i ied as ealis o i ealis. [...] Wi h i s explici deon ic meaning, he impe a i e is opposed o bo h he
indica i e and he condi ional. i we ega d belongs belongs o mood: i s unc ions can be de ined
he ealis : i ealis dis inc ion as he nucleus o he mood sys em, hen he impe a i e only pa ly
p agma ically, and is ac ually supe imposed on modal meanings (hol oe 2007: 26; plg. . p.: 60). 14 Plg. : he
g amma ical ma ke s o modali y a e y a ied. [...] basically he e a e h ee ypes o ma ke : (i)
indi idual su ixes, cli ics and pa iciples, (ii) in lec ion and (iii) modal e b (Palme 2001: 19; plg. de haan 2006:
4041).
15s aipsniai a icles 337 . .) pa ie (e , sans abejo, econnaissan que modalumas e
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
p édica ion du sen in peu en ê e éškiama non seulemen eiksmažodžiu), a icle
soiskoma éponse, si comme ski ingomis séquakomis du eiksmažodis éškiamas
modalumas galimai agi p edika y u einančio daik a a džio žymėjimo linksniu polinkius.
ou en compa an p édica i u allan ančio daik a a džio aiškos endances en géné al il
es possible pa le de polinkį di é ingai žymė i a ski us modalumo ipi. se a pa lé de
modali é dans l'a icle ask ip i iniuose15 jung ies ê e sakiniuose a ec p édica i
en ančiu daik a a džiu; examinés ini iniai ê e sakiniai, don le posi i p édica
pasakomas di ec es, liepiamosios e p é amosios sécakes o mes. Commençan pa du
modali é d'é alua ion e p édica i u einan d'daik a a džio ma quemen possibles
co éla iona ion examina ion (ž . 3), ap ès de ce discu é es (i) ealaus modalumo e
p edika iquemen u ilisé d'daik a a džio aiškos ela ion (ž . 4) e inalemen ai des
conclusions (ž . 5). P edika y u allan ančio daik a a džio aiška es examinée su la
base dLk as a empi ine ma iè e. du o al assemble e a icle analysés 1462
ini iniai ask ip y iniai bū i sakiniai, don 639 son a ec di ec es o mes de sedakas, 351
a ec liepiamosios e 472 a ec p é endosios o mes de sedakas. la ma iè e disponible
ésumée s a is iquemen .
3. É aluaMasis ModaLuMas
(ePis eMinis VS. deon inis) e P edika yVu einančio daik aVa dŽio aiŠka epis eminio
modalumo b anduolį cons i uen cons a ojamieji di ec es sedakas o mes pasakomi
eiginiai, e du deon inio liepiamąja nuosaka eiškiami di ek y ai. cons a a ionnels
sen ences, dans lesquelles son u ilisées di ec es décacacs posi i es du u u emps ê e
o mes pou p écédemmen men ionnées aisons pou l'ins an laissons nuošalyje e ou
d'abo d compliquons sen ences a ec di ec es décacos du emps espoi e se a ê e o mes
e sen ences, dans lesquelles es u ilisée liepiamoji décaka, exemple.: (1) Dešim ans que moi
senio . Na, e ici déjà okiečiai azėjo, ce son usses é ai , ce okiečiai, paskiau enco e usai.
Tė ė é ai bâ ybinai e, si maisons cons uî . DLKT (2) Nuėjom dans chokius e a i ai ce
Romas de au e kolūkio. A i jouada o dans a laidus Labūna oj Onos. A i žiuada o a ec un
camionnie , assédée beaucoup. Il é ai chau eu . Il es a i é,
jisai en a ežė. Nu ai pasima ymas oks, nu i aip lyg d auga om. Paskui nak … aka e
g įžom pas pussese ę, pa yčiui. dLk
15 Plg. 2 isnašą.
16 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
(3) VU pa ilgaamžę sa his oi e a su aidi un ôle pa iculie de no e É a e pas seulemen
dans sa ie cul u elle. Shim mečius il é ai eu opinien ni eau uni e si é, dans lequel é udié e
p o esseu a o les ep ésen an s de di e s pays. dLk (4) Pédagogus, académique Juozas
B azai is, selon le men ionneu S asio Ylos, é ai combas homme sub il, hono bus, pa a us,
aiklus e p o us. Si on che chai des exemples s e u , app oximes lui dans ce poka y, ou ons
peu ois. dLk (5) Commandez ou obéissez! c'es quel de ise glūde en elle posi ion; ou sois
G ands Hommes, He ojumi, besognean a ec le des in e gagnan l'honnê e é (le plus g ande
chu e, le plus g ande l'honnê e é, di Hé aklei es). DLKT (6) Laiško au bou ois smulkia
Aleksand o S ulginskio ašysena éc i ues lignesu és: B angi Aldu e, éussie baik mokslą, soyk
ge as žmogus, aš no s ole i endamas min imis oujou s a ec Ta imi. Taim joyeuxius e
ie sous. Laiminu Ta e, elaimina Ta e Aukščiausias. Tė ė. DLKT
(7) écou ons V. K ė ės mo sžius, app oximus Vydūnui: Jei u es à oi homme, sois pa sai à oi
hommeum e che choki le chemin, é ange la main ne laïkan . DLKT (8) A an pa un jou s
li uanis ée Eugenija ceux commandeé. Pe ai, sois homme, ais-k plus i e, passienk, pou
semaineés a endons isi a ions. Vas-y, je déjà ne laissu débinga. Quel ous, enseignan e, ce
ous. DLKT
(9) Palydi!. Sako. Bien jusqu'à maison, u sais. Ça, quoi dis-je, da dans le li paguldy peu allé?.
Saca, quoi jusqu'à maison, u sais. Non non, dis-je, ne sui e ai. Non. And iau, sois ami, salude oi,
ma baisu. Eik u, je suis con aincu! Eik u, e il ma, šakės, di , p isižaidėm. Daba, y u i, chez
esp asios. Tu au as le p ê e zé ok . DLKT (10) Je ne peux accep e on sac i ice! Su i a, si u
payes pou les animaux. Ensui e, combien pa ylėjęs, di è: Je oud ais aussi ce e celle
p opose . Būk mon ami. Amžinas ami ié nomn hommes sans mo s de pasp essè en un au e à
d oi e. DLKT de sakinių (1)(10) isible, que dans elles p édica i emen allan daik a a dis du
p incipe pag echiui peu ê e pasakomas e a dininku, e įnagininku. ou comme pa lons-en des
p édicakses di es les di é umaies modalumo liées a ec le p édica u allan an doik a o džio
aiškos polinkiais? si nous adme ons que dans les cons a és junc ion sen ences a ec
di ec es sedakas du p ésen emps ê e o mes es habi uel daik a a džio a dininkas, e
a ec du u ojo emps o mes il un peu moins a e, ce de ons cons a e que dans les
sen ences a ec liepiamosios sedakas ê e o mes daik a a džio įnagininką ends à choisi plus
équemmen . plus conc è emen pa lan , on oi que (5)(10) des cas exis an s (ou 81 sakiniuose
su 351), e (1)(4) ype sakiniuose 7 % de ous les cas (ou 10 sakinių su 146) (à p opos de cela
ipo sakiniuose p edika y u einančio daik a a džio įnagininkas pasi enkamas 23,1 %
enco e plg. semėnienė 2004).
ai i, si p édica u en an io daik a a džio įnagininkas plus équen dans les
sen ences a ec liepiamosios nuosakos o me, d'où ienne, il pou ai ê e
similai emen u ilisé e dans les sen ences a ec e(gu(l)), ei di ec ines nuosakos o mes. Compa ons:
17 ailsniai a icles (11) Pou celui, a ec kiauku u! / Pou Ral ! Ral ą! Queul celui a ec imi e soi
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
ade. Ral a le é la main, que ou le monde aisâ . D'acco d. Qui eu que Jackas soi le che ?
Cho is ai paniu o, cependan a le é les mains. O qui eu moi? DLKT (12) L'un des meilleu s moyens
d'aide les en an s à comp end e la no ion de espec es de les ai e a ec espec . Que ous
app enez ils soien os pa enai es. Encou agez les en an s à exp ime leu s sugges ions,
incluez leu s sugges ions dans os plans, é aluez leu s idées. Écou ez ce qu'ils pa len . dLk (13)
De même ne ous appelez pas maî es, ca o e Maî e unique es le Ch is . Celui qui es plus
g and d'en e ous, soi - ous se i eu . Ca qui se élè e, se a abaissé, e qui se humilie, se a
exal é. dLk
(14) Spal inga la discog aphie du g oupe ou ni bien plus de magiškų décou e imen s e
ockn ollinės eks azės akimi kų. Pa conséquen ce double disque ebūnie jus e ai ak u,
leisiančiu à chaque olinčiajam a e i mode naus hea y me al monde. Pasaulį, don nonco ūnui s
ois es de enu Judas P ies . dLk
(15) Les olon ai es soien un exemple pou nous. Pa inius e pe sonnels dispu us ajou ne ons
jusqu'à ce jou , quand se ons ou lib es e au iquemen ma endé. Sa ano iai ėjo mou i
a dan Li uanie. dLk (16) À Lau ą, sa solida i é e ie ie di igée klas a. Pou cela aucun Li uan
décen ne peu ê e pa icipan de ce e con é ence. T anschiamas doi neu lu e. Tebūna
nous exemplesu deux Li uaniens hommes: d . K. G inius e p o . J. Aleksa. dLk (17) Gi di,
p o esseu , ebûsiu je puokš ė leu s, que u uos um leu a oma! Mayul je se ai un ais
délicieux ui , que u me skanau um! Queul je sois é e nelle glamonée, e u skęsk en moi!.. dLk
(18) Je moi même ne eux pas (e ne peux) ê e émoin de ses p op es nesąmoningųjų po y ies. Tegu
au eam je el nesąmonės sou ceniu se ai. Il s'es ega dé dans son a aisdą eid ody, kabėjusiam ici
même, su le mu . Dieu, de mi oi en lui je ai è inconnu ba zdo homme. dLk (19) Mélieu, écou esyk. Voici
Au imas ebus émoinie . Il ne pe me a de men i . dLk (20) So ie s lage ių duonos aga ęs A. Roslanas
épondé: Jeigu nu ažiuočiau à Moscou ą, nepulčiau son sme k i ou ba i. Non moi, e Dieu lui e se a juge.
dLk (21) Ce e no e laida e se a leu bougeille de sou eni . dLk bien que (11)(21) ype sakinių dLk esama
ela i emen peu, pa le su p edica ik u einančio daik a a džio aiškos polinkius es possible. sakiniuose,
où a ec di ec es décacacs du p ésen ou du u u emps ê e o me u ilisée dalely ė e(gu(l)) (plg. sakinius
(11)(12); (18)), habi uel p édica u allan an dik a o d du a ec l'ancienne ebūnie o me16: il le choisi 87,2 %
sakinių (ou 34 sakiniuose de 39) (plg. sakinius (13)(14)). (17) sakiniuose su ebūna (plg. sakinius (15)(16)) dé inéis
p edika y u einančio daik a a džio linksnis cons i ue 66,7 % des cas sakiniai 16 Plg. he pe missi e
a dininkas: pi muoju a eju jis a ojamas 93,75 % isų u imų a ejų (a ba 15
sakinių iš 16), an uoju – 87,5 % (7 sakiniuose iš 8). Va dininkas gana dažnas i
(his o ically con inuing he indo-eu opean op a i e) is now de unc , ha ing been eplaced wi h indica i e
o ms: he con empo a y equi alen o e-būnie would be e-būna o egul būna (22
(hol oe 2010: 426; plg. Paulauskienė 1994: 311312).
24 a Linguis ica
Lo e a seMėnienė
Li huanica LXX
ul ydas k a zys, ed., 1976: Li u iens langues g ama ika 3: Sin aksė. Vilnius: Mokslas.
ul ydas k a zys, ed., 1971: Li u iens langues g ama ika 2: Mo ologija. Vilnius: Min is.
Valeckienė adelė 1998: Funkcinė lie u ių kalbos g ama ika. Vilnius: Mokslo e en
ciklopedijų édi ions ins i u .
noun in he nomina i e and ins umen al case
in ini e and asc ip i e sen ences o bū i ( o be)
suMMa y he a icle deals wi h he possible connec ion be ween he ma king o noun p edica i es
and he modali y exp essed by moods. he ma e ial analysed in he a icle consis s o asc ip i e
ini e sen ences o he copula bū i ( o be) collec ed om he Co pus o he Con empo a y
Li huanian Language (ccLL) whe e a posi i e p edica e is exp essed in he o ms o di e en moods.
Quand le sys ème de mood es considé é bipola e di isé sous wo independen c i e ia e alua i e
(speake s ela ionship wi h he si ua ion) and i eali y (speake s app oach owa ds he eali y o
he subjec o speaking), he scale o epis emic and deon ic o ms o modali y and he o ms o
highligh ed non- ac as well as he o ms no ma ked like ha (indica i e > impe a i e mood and
indica i e > subjunc i e mood) a e singled ou . in p inciple, he moods belonging o di e en modali y
ypes can be cha ac e ized by a ela i ely di e en ma king o he noun used as a p edica i e. he
opinion is ollowed ha in e ms o e alua i e and i eal modali y, mo phosyn ac ic ma king is
g adual and we can speak abou he ela i e endency o use he ins umen al o he noun used as a
p edica i e in espec o he scales epis emic > deon ic (indica i e > impe a i e mood) and eal >
i eal (indica i e > subjunc i e mood). d'au e pa , dans les cas où l'exp ession o modali y by moods
es less ypical, a ela i e endence can be obse ed o use he ins umen al o he noun used as a
p edica i e in a edundan manne and o use i e en mo e o en. he mo e a ypical modali y is
exp essed by he o ms o e bal moods, he mo e he ins umen al o he noun used as a
p edica i e is likely.
Mise à disposi ion 2013 m. décemb e 3 d.
Lo e a VaičiuLy ė-seMėnienė
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uanie
[email p o ec ed]