scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Daiktavardžio vardininkas ir įnagininkas finitiniuose askriptyviniuose „būti“ sakiniuose

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Daiktavardžio vardininkas ir įnagininkas finitiniuose askriptyviniuose „būti“ sakiniuose

Author: Loreta Vaičiulytė-Semėnienė
Year: 2014
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/939/1029
9s aipsniai a icles keyWo ds: modali y, noun p edica i e,
esMiniai ŽodŽiai: modalumas, daik a a džio p edika y as, mo osin aksinis žymėjimas.
mo phosyn ac ic ma king. /
Lo e a VaičiuLy ė-seMėnienė
Lie u ių kalbos ins i u as
Los di ecciones de in es igaciones cien í icas: mo osin aksé
de los li uanos, ipologinė mo osin aksė, alen ingumas.
daVa dŽio Va dininkas y Įnagininkas ini izados ask iP yViniuose BūTi sakiniuose ano acija en el
a ículo se habla de la posible sucesión del ma camien o de daik a a džio que a p edica i amen e
con modalidad con e ec os. examinada ma e ialá cons i uye de Daba inės lie u ių kalbos
eks yno (dLk ) colec i ask ip y iniai ini iniai jung ies bū i sakiniai, en los que posi i o p edicado
noun in he nomina i e and ins umen al case
in ini e and asc ip i e sen ences o bū i ( o be)
pasakomas di e en es nuosakų o momas. Laikomasi opina que con espec o al modalidad
e aluable e i ealaus mo osin axiño señalamien o es g adual y p elimina men e se puede habla
sob e elakinį polinkį más a menudo usa p edicika y u einančio daik a a džio įnagininką scalių
epis eminis > deon inis ( iesioginė > liepiamoji nuosaka) y ealus > i ealus ( iesioginė > hipo amoji
nuosaka) en cuan o.
anno a ion he a icle deals wi h he possible connec ion be ween he ma king o noun p edica i es
and he modali y exp essed by moods. he ma e ial analysed in he a icle consis s o asc ip i e
ini e sen ences o he copula bū i ( o be) collec ed om he Co pus o he Con empo a y
Li huanian Language (ccLL) whe e a posi i e p edica e is exp essed in he o ms o di e en moods.
he opinion is ollowed ha in espec o he e alua i e and i eal modali y, mo phosyn ac ic
ma king is g adual and we can speak in p elimina y e ms abou he ela i e endency o use he
ins umen al o he noun used as he p edica i e in espec o he scales epis emic > deon ic
(indica i e > impe a i e mood) and eal > i eal (indica i e > subjunc i e mood).
10 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
0. En los abajos de g amá ica li uanas clásicas de la Pas aba de la Vad, se a i ma que
el ma camien o del p edika y u1 einančio daik a a džio de inamuoju yčias o
nede inamuoju linksniu jung ies быть sakiniuose (an. copula sen ence, o.
P ädika i sa z2), po ejemplo, P isėsk, būsi s e (plg. s ečiu), elacionado con los
c i e ios seman ís icos y o maliais. be ch es oma ine apusios idea, que
daik a a džio linksnį ac úa p edica i u pasakoma daik- įnagininkas con el iempo
o pas o i a ba laikina būsena3, aip pa eigiama, kad p edika y o aiška susijusi i
su kai ybine jung ies bū i o ma. Vienu , pa yzdžiui, pas ebima, kad daik a a džio
u u o se mucho lo ecuen e, con supuamosios sedacos se nė a i in ecuens, y con
liepiamakos sedacos conjun imi i gi no hay ecuen (ku sy as mano L. V.-S.) (Šukys
1998: 245247). o o omo se man iene la opinión de que daik a a džio įnagininkas más a
menudo se u iliza con del u u o iempo o supuemosios sedacos, ečiau con o os
o mų jung imi (ku sy as mano. L. V.-S.) (amb azas, ed., 2006: 505506, plg. ul ydas, ed.,
1976: 364).
Pãs a opiniones y men is, que kai ybinė jung ies o ma se hace mayo in luenciaá
p edika iškai u ilizado daik a a džio mo osin aksiniam žymėjimui que el mismo
p edika y u pasakomo daik o pas o i a ba laikina būsena4, así an e los ojos uima
Daba inės lie u ių kalbos eks yno5 ( oliau dLk ) ma e ia paska ino pasižiū ė i, o
como posi i amuose ini iniuose bū i p edika y u einančio daik a a džio modaluoja
links su sakami saknisakeliamu. a ículo, eniendo en cuen a las an e io es
opiniones, busca espues as a las siguien es p egun as:
(i) si p edica i u einančio daik a a džio įnagininkas, a kim, más ecuen e con el u u o iempo conjun imi
(plg. Šukys 1998), i.e., su consumo galė1 P edika y o é mino se u iliza según a ū ą judžen į (2012: 69): es o
sin aksiškai nuo eiksmažodžio pe enece, pe o seman iškai no sólo con él, sino y con accion o adicional
asociado palab a. de al palab a sin aksís ica dependomía puede se exp esikiama modi icación imo o
manejo. 2 En lingüo y ea li a ias ales sakiniai suelen llama se a dažodiniais (amb azas, ed., 2006: 612). en el
a ículo se á examinados ask ip y iniai (an. asc ip i e) jung ies se sakiniai y nuošalyje quedándose los
llamados ek a y iniai sakiniai (an. equa i e), que se asignan según p edika y u einančio palab a e e en e
unikumą (an. uniqueness), plg. : Jonas es el maes o s. Jonas es mi mejo amigo; Soy Lo e a (plačiau
henge eld 1992: 73105). P o o ipiški ask ip y iniai sakiniai iene de inida ( o. de ini ) eiksnį y neapib ėž ą ( o.
inde ini ) p edika y ą. ek a y inių sakinių an o eiksnys, an o p edika y as p o o ipicamen e son de in i.
3 Más amplamen e sob e es o é. semėnienė 2004 y allí discu ida li e a u a. 4 Más ampliamen e sob e
es o é. semėnienė 2004 y allí discu ida li e a u a. da plg. segui los ejemplos p opo cionados en el
a ículo.
5 P iega en In e ne : h p://donelai is. du.l .
11s aipsniai a icles de esos se sie inas con el accionmaezodio iempo
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
ca ego ía. o al ez más a menudo se usa daik a a džio įnagininkas con el u u o
iempo se o ma ko eliuoja como supuamosios nuosakos caso) (plg. amb azas
ne ( ik) su g ama iniu laiku, be (pag ečiui i ) su modalumu (panašiai
2006)6? (ii) Modalumas eiškiamo sus anakomis del accionmawo do. quizás esama
ela i aus polinkio lo adicionalomai (an. edundan ) ma ca ė i aún y aleg niu. en
o as palab as, quizá modalumas se exhibe no solo e bmawo d, sino ambién
obik a o diego ca ego ías g ama icales7. pa a con es a a es as p egun as,
adelan e an e odo se habla b e emen e de nuosaką y modalumą (ž . 1), as de
sob e g ama ónico iempo y modalumą (ž . 2). po úl imo se analiza modalumo y
p edicika i uenco co iancio de daik a a džio aiškos sucesión (ž . 34) así como
dadas conclusiones (ž . 5).
1. sedaca y ModaLuMas
En los abajos de g amá ica Li uania la ca ego ía de sedaca gene almen e se de ine como modalum
exp esado median e g ama icales del accionomodelo, i. i. elación del hablado con la si uación en cuan o
ce eza, posibilidades, bū inybės, condiciones y k . (plg. jablonskis 1922/1957: 258; ul ydas, ed., 1971: 5556;
Paulauskienė: 141; amb azas, ed., 2006: 304; Valeckienė 1998: 73; hol oe , judžen is 2004: 7778; judžen is 2012:
165). signi icaciones y aiškos pun o de is a nuosaka di s oma desiguodai. Vienu se le a ibuyen cinco
(ul ydas, ed., 1971: 65; Valeckienė 1998: 73 miemb os), ki u cua o (jablonskis 1922/1957: 256; amb azas, ed.,
2006: 304305) o es (Paulauskienė 165: 252 2516 1983: 1994: 3111; hol oe , judžen is 2004: 80; hol oe 2010: 82;
judžen is 2012: 172 177). cinco nuosakas p incipalmen e di idió P anas gailiūnas académica en la g ama ica de
Li uania y adelė Valeckienė Funkcinėje en la g ama ica de Li uania. En la p ime a de ellas se a an di ec a,
indi ec a, liepiamoji, supuamoji y geidjiamoji, y en la segunda di ec a, ne iesioginė, liepiamoji, supuamoji y
klausiamoji nuosakos. jonas jablonskis Lie u ių 6 one o he indings ha he [ . y. ul an (1978)] epo s is
ha u u e ma ke s a e o en used in a empo al unc ions, especially unc ions associa ed wi h mood
and modali y. [...] se e al languages we e ound wi h ma ke s whose p ima y unc ion appea ed o exp ess
mood, bu wich could also be used o exp ess u u e ime (bybee 1985: 156; da plg. . p.: 157159). Plg. Wha is
mo e, a leas in he majo a ea, ha o he i ealis modali y, he epis emic and e alua i e modes o e lap
o qui e an ex en and o en sha e hei g amma ical coding (gi ón 2001: 300301, plg. da 358361). 7 Po
ejemplo, en la amilia de lenguas angick del no e aus aliano modalumas señalamien o y daik a a dío
linksniu (plačiau ž . de haan 2006: 4041; aún a es a cues ión plg. . p.: 43).
12 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
g ama ikoje de la lengua a a di ec a, a iamąja, liepiamąja y geidjiamąja, y Vy au as
amb azas Daba ines lenguas li uanas g ama ikoje, sin di ec a, a iamosios y
liepiamosios, aún y indi ec inea nuosaką. Paula aldonosuskienės, akselio hol oe o y a ū o
judžencio en sus abajos se asigna ina ė deposacos ca ego ía, que cons i uye
di ec a, supuamoji y liepiamoji deposacos (plg. hol oe 2010). indi ec a p ecipaka aquí se
asigna a la ca ego ía e idencialidad (hol oe , judžen is 2004; di ec a p ecipakai
judžen is 2012) a ba adinama „ o maliai iš eikš u iesioginės nuosakos a ian u“
(Paulauskienė 1979: 158; 165), o geidžiamoji nuosaka (plg. egul būna, ebūnie) –
(Paulauskienė 1979: 160, 165; hol oe 2010: 426). exis e di e sas clasi icaciones de
signi icados modalumo (plg. in e alia Palme 2001; awley (ed.) 2006; bybee 1985: 165189;
bybbe, Pe kins, Pagliuca 1994: 17624 Paulauskienė 1979: 137141; hol oe , judžen is 2004: 8285;
hol oe 2007: 1622; Plungian 2011: 189215; judžen is 2012: 166169 y allí la li e a u a
examinada). basado en lingüis as ex anje os opinias, en los más ecien es abajos
des inados a la lingüo i a de los li uanos (judžen is 2012: 166; hol oe 2007; 2010; hol oe ,
judžen is 2004: 8285) según lo que el habladoja alo a la si uación, cuál es su elación con
ella, se asignan dos alinamojo (an. speake s a i ude según gi ón 2001: 300; plg. Plungian
2011: 189190, 198) ipos de modalidad: epis eminis y deon inis8. modalumu epis emico
exp esa se basan en la expe iencia del hablado o pe cepción del mundo alo ación de
a i mación o si uación con espec o a ce eza (o ikė inidad), deon inum modalumu
di e sos ac os de la olun ad del suje o de la si uación hablada (no ai, pe miso, exigim,
bū inybė, e c.) (judžen is 2016: 166167; hol oe 2007: 1617; hol oe , judžen is 2004: 8283).
sen inios con epis eminio o deon inio modalumą eiškiančiam modaliniu p ie eiksmiu a ba
modaliniu eiksmažodžiu se puede pe azua pa e ciándolo epis eminio o deon inį
modalumą eiškiančio supe io p edica o aldomo šalu iniu daik a a diniu sakiniu, p z. :
Jon ealmen e e a maes o, plg., Es cie o que Jon e a maes o; Tú debes se maes o,
plg., Reikia, que seasum maes o (hol oe , judžen is
2004: 83; plg. hol oe 2007: 1617).
el modalum epis emico no malmen e se exp esa di ec as p ecipacos cons a ablesiais ases
posi i as (Jonas es maes o). deon inio modalumo b anduolį o ma liepiamosios p ecipaca o mas
(Jonai, sék maes o)9. él ambién, po ejemplo, eiškiamo y en aquellos casos, cuando di ec as
sus acos eiksmajodis se u iliza 8 he epis emic-deon ic dis inc ion seems o be ele an , in a
ce ain way, o mood. [...] i dynamic modali y has no coun e pa in he domain o mood, hen is
pe haps because i belongs o he pe iphe y o modali y (hol oe 2007: 18).
9 si we accep ha he impe a i e is a mood, hen ega dless o whe he we o mula e i s meaning
seman ically as based on ali ion, o p agma ically as exp essing di ec i es, i is ob iously con enien o
ha e deon ic modali y as a oli ional ype co esponding o i in he domain o modali y (hol oe
2007: 17; aún plg. . p.: 2223).
13s aipsniai a icles con ho a y ine dalely e e(gu(l)) o p okli iku e-10 (Tegul esul a
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
Jonas maes ojs /). di ec a sedaca es un miemb o no designado del sis ema de sedaca;
ella es á elacionada no sólo con el epis emónico, sino ambién con el deon ino modalidad
signi icados (hol oe , judžen is 2004: 8687, 102103; hol oe 2007: 2324; plg. jablonskis
1922/1957: 258). supuamosas o mas p ecipaca, como y di ec as, ambién se usan
sen encias exp esando an o epis eminio, como deon inio modalumą (p.ej., Jonai, bū um
moky ojas, o a lengua se ía; Ge iau ya bū um moky ojas). sin emba go ella se opone a
ambos di ec a y žen is 2004: 88; hol oe 2007: 25; judžen is 2012: 172175). ealus e i ealus
liepiamajai – nuosakoms ki u – i ealumo (ne ak y umo) – a ž ilgiu (hol oe , jud-
modalumas dis inguido según el o ado de pun o de is a en hablados cosas ealumą.
ealio de modalumo es independien emen e de la humana exis iojancias y ak y ios
si uaciones. ípicamen e ellas dicen se sen encias, en los cuales u ilizadas
eiksmamen u comp oba se no. ales si uaciones pueden se con adas de la
žodžių iesioginės nuosakos esamojo i bū ojo laiko o mos. i ealaus modalumo si ua-
cijos y a ne ak y ios, įsi aizduojamos; jų ealumo mažų mažiausiai kalbėjimo mo-
p ecipi ación di ec a del iempo u u o11, en o ma de p ecipi ación dijciada y
supues a (judžen is 2012: 168169; plg. hol oe , judžen is 2004: 9697, 104; Paulauskienė 1979:
141; 153;
Plungian 2011: 124, 213214). además, i eales si uaciones pueden se con adas y ya mencionadas di ec as
p ecipaca en o mas del iempo p esen e y u u o con egu(l)12. aigi deposacos sis ema se asigna según dos
uno de o o independien es c i e ios. Según ac i idad ealaus y i ealaus modalumo an ep ieša ( iesioginė s.
supuamoji nuosaka), cuya ma cado miemb o (i ealis), eiškiamas o mas de supuamosios nuosaka, es
pab ėž inio noac i idad (ne ealumo). Según el ipo de modalidad alo able (epis eminis s. deon inis) las o mas
di ec as de p ecipaca se con añen con lipiamosas. si acep á amos que la base del sis ema de deposición
cons i uye el ealaus y i ealaus modalumo an ep ieša (Paulauskienė 1979: 141; 1994: 310311; hol oe , judžen is
2004: 103; hol oe 2007: 5960; hol oe 2010: 441442), en onces liepiamoji deposaka dis ingue al ealaus modalumo
(hol oe , judžen is 2004: 39,; hol oe 10 2012: 103 172) aquí laikomasi una opinión simila a in hol oe . Plg. We will
he e o e desc ibe ea eina as an indica i e and ea einie as a esidual sepa a e mood (hol oe 2007: 39). 11 Plg.:
i can be a gued ha u u e is a p o o ypical i ealis ca ego y because i e e s o e en s ha ha e no ye
happened and a e he e o e un eal (de haan 2006: 41). al hough he u u e can be conside ed o be an i ealis
ca ego y, as i e e s o e en s ha ha e no (ye ) aken place, i is exp essed wi h he indica i e mood in
La in (de haan 2006: 44). 12 Pag indinė nuosakų opozicija aquí se de e mina según lo que hablado cons a a la
acción como ealų diklius, señalinčius acción i ealidad, y di ec ainė specialaus indicado no iene, po lo que sus
o mas se pueden exp esa an o ealų, an o y ne ealų eiksmą.
( iesioginė nuosaka), a kaip ne ealų – liepiamą, pageidaujamą, a iamą (liepiamoji i a iamoji nuosa-
kos)“ (Paulauskienė 1979: 141). Plg.: ( . p.: 165): „ a iamoji i liepiamoji u i sa o mo ologinius o-

14 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
2007: 6013; judžen is 2012: 173; una opinión di e en e plg. Paulauskienė 1979: 141,
153–154). iksliau sakan , (i) ealumo a ž ilgiu liepiamoji nuosaka a sidu ų skalės
ealu ( iesioginė nuosaka) > ne ealu ( a iamoji nuosaka) idu yje, panašiai kaip
supuamoji nuosaka skalės epis eminis ( iesioginė nuosaka) > deon inis (liepiamoji
nuosaka) modalumas espec o.
2. Tiempo y ModaLuMas g ama ical iempo como deik inė ca ego ía de habla del
momen o pe spec i a localiza sucesos en eje del iempo. Vien isiniai laikai del ad e bio
(esamasis, ui asis, u u osis) signi ica del iempo deic ino con ap iešas (daba is,
pasado, u u o). di e en emen e la ga an ía habedo no puede da (plačiau é hol oe ,
nei esamuoju i bū uoju laiku eiškiami eiginiai, būsimuoju laiku eiškiami eigi-
niai kalbėjimo momen u nė a e i ikuojami; jie mažiau ka ego iški, nes eisingumo
Pajėdienė 2004: 121124). aigi, como mencionada, de las lenguas li uanas el iempo u u o
eiškiami eiginia elacionados con i eal modumu, a espec o de la si uación habladoyo
elación con ik o e el iempo u u o elacionado con epis eminiu y deon iniu modalumu.
cues ión, con cuales modalidad signos (sin g ama ical iempo) pudie a se sie ina
ela i amen e ecuen e p edicika ialmen e u ilizado daik a o džio įnagininkas (plg. de
haan 2006: 4950)? Liepiamosa y supuamosa sedaca o mas mo ologicos de iempo
ca ego ías aiškos indiciklių iene y más p ecisamen e de inidas de elaciones de iempo
ne odo. Es as o mas uni isinadas exp esiamo ac o al habamuoju momen o aún no hay y
an e io men e no ue. Usando o mas de p ecipacos liepiamoses la acción debe se
ejecu ada, usando o mas de p ecipacas supues osas (no)posible, sólo imaginado o
supues o ( . y. i ealus); en ese modo la acción puede comenza se y se ealizándose ya
mismo habla momen o (daba yje) o después de él (a ei yje) (ul ydas, ed., 1971: 59).
de lo que lig šiol b e emen e se ha dicho, uno pod ía c ee que en lenguas Li uáneas modalumas
co elaciona no sólo con el accionmazodio, sino ambién, quizás, con la cosa ai o dija ca ego ías
g ama icales14. Žiū in a modalidad como a compues a ca ego ía de accionmajo io la así llamada aM (an.
ime-aspec -modali y; plg. gi ón 2001: 285, 303305, 13 Plg. in i sel , he impe a i e canno a p io i be
quan i ied as ealis o i ealis. [...] Wi h i s explici deon ic meaning, he impe a i e is opposed o bo h he
indica i e and he condi ional. i we ega d belongs belongs o mood: i s unc ions can be de ined
he ealis : i ealis dis inc ion as he nucleus o he mood sys em, hen he impe a i e only pa ly
p agma ically, and is ac ually supe imposed on modal meanings (hol oe 2007: 26; plg. . p.: 60). 14 Plg. : he
g amma ical ma ke s o modali y a e y a ied. [...] basically he e a e h ee ypes o ma ke : (i)
indi idual su ixes, cli ics and pa iciples, (ii) in lec ion and (iii) modal e b (Palme 2001: 19; plg. de haan 2006:
4041).
15s aipsniai a icles 337 . .) pa e (y, sin abejo, econoįiendo que modalumas y
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
p edikació del sen encia puede se eiškiama no solo eiksmažodžiu), a ículo se
eškoma espues a, si como ski ingomas dejaakomis del eiksmažodžio eiškiamas
modalumas galimai unciona p edicika y u einančio daik a a džio žymėjimo linksniu
polinkius. o compa ando p edika y u einancio daik a a džio aiškos endencias en
gene al se puede habla sob e polinkį di e enciadamen e ma ca ė i a ski us ipos
modalumo. se habla á de modalumą en a ículo ask ip i iniuose15 jung ies se
sakiniuose con p edica i u enančiu daik a a džiu; se examinan ini iniai bū i sakiniai,
cuyo posi i o p edica o pasakomas di ec ines, liepiamosios y a iamosios sedaka
o mas. Comenzando desde el alidable modalumo y p edicika u einančio daik a a džio
señalamien o posibles co eliación examinamien o (ž . 3), después de eso se discu en
(i) ealaus modalumo y p edika iškai u ilizado daik a a džio aiškos elación (ž . 4) y
inalmen e se hacen conclusiones (ž . 5). P edika y u einancio daik a a džio aiška
examinada basado dLk as a empi ine ma e ialaga. del o al ecopila i y a ículo
analizándose 1462 ini iniai ask ip y iniai bū i sakiniai, de los cuales 639 es án con
o mas di ec as de sedaka, 351 con liepiamosios y 472 con supuamosios sedaka o mas.
el ma e ial disponible esumi se es adís icamen e.
3. Valo aMasis ModaLuMas
(ePis eMinis VS. deon inis) y P edika yVu einancio daik aVa dŽio aiŠka epis eminio
modalumo b anduolį o man cons a ojamieji di ec a de sedacos o momas pasakomi
eiginia, y del deon inio liepiamąja nuosaka eiškiami di ek y ai. cons a ojamos las
o aciones, en las que se usan di ec as sedacas posi i as del u u o iempo se o mas po
an e io men e mencionados azones po mien as que dejemos nuošalyje y sob e odo
compá quemos o aciones con di ec as sedacos del iempo es i o y se á se o mas y
o aciones, en las que se u iliza liepiamoji nuosaka, ej.: (1) Dešim años que mane senio . Na, y
aquí ya okiečiai zaėjo, eso usas ue, eso okiečiai, paskiau o a ez usas. Tė ė e a
cons uybininkas, si namus cons uė. DLKT (2) Nuėjom en chokius y llegaba ese Romas de
o o kolūkio. A ažiuoda o en a laidus Labūna oj Onos. A užiuada o con el camión, sen ada
mucho. Él e a conduc o . Llegó,
jisai en a ežė. Nu ai pasima ymas oks, nu i aip lyg d auga om. Paskui nak … aka e
g įžom pas pussese ę, pa yčiui. dLk
15 Plg. 2 iznašą.
16 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
(3) VU pe ilgaamžę su his o ia su aidó un papel especial en nues o es ado y no sólo en su ida
cul u al. Šim mečius él ue eu opinio ni el uni e sidad, en el que es udió y p o eso ia o
ep esen an es de di e sos países. dLk (4) Pedagogas, académico Juozas B azai is, según el
mencionado S asio Ylos, e a combos homb e sub iles, hono bos, pa a us, aiklus y p o undus.
Si buscá amos ejemplos de s e u , p óximos de él en es e poka y, encon a íamos al es.
dLk (5) Gobe na o obedece ! es e que de iza glūdi en al posición; o sécua e Bigžu Žmogumi,
He ojumi, bes ugando con el des ino y ganando šlo ę (cuan o mayo la caída, an o mayo
šlo ė, dice He aklei as). DLKT (6) Laiško al inal es smulkia Aleksand o S ulginskio ašysena
esc i i as líneasu és: B angi Aldu e, exi ui baik mokslą, будьк хороший человек, я хоть только
живя митими всегда с Тави. Ta im egocijsiuos y o gullosos. Laiminu Ta e, elaimina Ta e
Aukščiausias. Tė ė. DLKT
(7) izquie damos V. K ė ės palab as, p óximos a Vydūn: Jei ú e es a sí homb e, sécás pa sai a
su žmogum y buscasoki el camino, ex añas manos nolayikando. DLKT (8) An es pa ą días
li uanis ė Eugenija esos o dené. Pe ai, sék homb e, haza k más ápido, pasas enk, po
semanaés espe amos isi aciones. Pasadéc, yo ya no deja u debinga. Qué us ed, maes a, qué
us ed. DLKT
(9) Palydi!. Saco. Aunque has a casa, sabes. Eso qué, digo, da en la cama paguldy al ez
necesi és?. Sabe, aunque has a casa, ya sabes. no no, digo, no idėsio. No. And iau, sé amigo,
salddéc, ma baisu. Ech ú, yo con encido! Eik u, e él ma, šakės, dice, p isižaidėm. Daba, y u i,
en casa espasios. Tend ás al sace do e zo np . DLKT (10) No puedo acep a u sac i icio!
Bas a á, si pagas e po los animales. Pasó, cuan o pa ilėjęs, di é: Yo ambién quisie a es a esa
o ece . Būk mi amigo. Amžinas amis ad nomb ean homb es sin palab as pasmaudie on uno al
o o de eña. DLKT de sakinių (1)(10) se e, que en ellas p edika i u oyen e daik a a dis de
p incipio pag eciui puede se pasakomas y a dininku, y įnagininku. ¿o como hablábos sen acos
se dicen modalumo di e enciasumai elacionados con p edica i u inhe en ío daik a o dío
aiškos polinkías? si econocemos que en las cons a adas conjunción sen encias con di ec as
sedacos del p esen e iempo se o mas es habi ual daik a a džio a dinik, y con los o mados
del u u o iempo él un poqui o más a o, es o end emos a cons a a que en sen encias con
liepiamosios sedacos se o mados daik a a džio įnagininką iende a elegi se con más
ecuencia. más conc e amen e hablando, se e que (5)(10) los casos disponibles (o 81 sakiniuose
de 351), y (1)(4) ipo sakiniuose 7 % de odos los casos (o 10 sakinių de 146) (sob e es o ambién plg.
ipo sakiniuose p edika y u einančio daik a a džio įnagininkas pasi enkamas 23,1 %
semėnienė 2004).
aigi, si p edica i u einančio daik a a džio įnagininkas más ecuen e en
o aciones con liepiamosios nuosakos o ma, demaneci, él pudie a se
simila men e u ilizado y o aciones con e(gu(l)), ei di ec ines nuosakos o mas. Compa emos:
17s aigsniai a icles (11) Po esa, con kiauku u! / Po Ral á! Ral ą! Queul el con imi u sea adas.
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
Ral le an ó la mano, que odos callasen de. Bien. ¿Quién quie e que Jackas sea el je e? Cho is ai
paniu o, pe o le an ó las manos. O quién quie e conmigo? DLKT (12) Una de las mejo es mane as de
ayuda a los niños a en ende el concep o de espe o es con ellos a a se espe uosamen e.
Dejemos que ap endan ellos sean ues os socios. Anímense a los niños a exp esa sus
suge encias, incluyan sus suge encias en sus planes, alo en sus ideas. Escuchen, qué ellos hablan.
dLk (13) Asimismo no llaméis maes os, po que ues o maes o es uno solo C is o. Quien de
oso os mayo , sea ues o sie o. Po que quien se enal ece, se á humillado, y quien se humilla,
se á enal ecido. dLk
(14) Spal inga la discog a ía del g upo p opo ciona conside ablemen e más magiškų
descub imien os y ockn ollinės eks azės akimi kų. Po consiguien e es e doble disco ebúnie
sólo ai ak u, leisiančiu a cada uno no inčiajam a e i mode naus hea y me al mundo. Mundoulį,
cuyo noco ūnuo as eyes ue Judas P ies . dLk
(15) Volano íes sean un ejemplo pa a noso os. Pa inius y pe sonales dispu os aplaza emos
has a aquel día, cuando es a emos oda lib es y au iškai mad endę. Sa ano iai ėjo mo i
a dan Li uania. dLk (16) Den o Nau ą, su solida idad y ida di igida klas a. Debido a eso ni un
solo decen e Li uano puede se pa icipan es de es a con e encia. T chiamas debe no lle a i.
Tebūna nos ejempli iu dos Li uanos homb es: d . K. G inius y p o . J. Aleksa. dLk (17) Gi di,
maes o, ebúsiu yo puokš é lo es, que ú uos um su a oma! Déul yo se é un esco delicioso
u o, que ú me skanau um! Queul yo sea e e na glamonė, y u skęsk en mí!.. dLk
(18) Yo mismo no quie o (y no puedo) se es igo de sus p opios nesąmoningųjų o y ios. Tegu o oam yo al
nesą conciencia uen einium se é. Él ensi Mi ó en su a aizdą eid ody, kabėjusiam aquí mismo, en la pa ed.
Dios, de espejo en él jalea desconocido ba zdo o homb e. dLk (19) Meldžiu, escuchasyk. Aquí Au imas ebus
es imonionis a. Él no deja á men i . dLk (20) So ie os lage ių duonos aga ęs A. Roslanas espondió: Jeigu
nu ažiuočiau a Moscú ą, nepulčiau su sme k i o ba i. No yo, y dios le e se á juez. dLk (21) Es a nues a
laida eu sea pa a ellos una ala de ecue do. dLk aunque (11)(21) ipo sakinių dLk esama ela i amen e
pocos, habla sob e p edika y u einančio daik a a džio aiškos polinkius posible. sakiniuose, donde con
di ec as p ecipacos del p esen e o u u o iempo se o ma se u iliza dalely ė e(gu(l)) (plg. sakinius (11)(12);
(18)), habi ual p edica i u einancio de daik a a dío con ieąja ebūnie o ma16: él escogan 87,2 % sakinių (o 34
sakiniuose de 39) (plg. sakinius (13)(14)). (17) sakiniuose su ebūna (plg. sakinius (15)(16)) de inamasis
p edika y u einančio daik a a džio linksnis cons i uye 66,7 % de casos sakiniai 16 Plg. he pe missi e
a dininkas: pi muoju a eju jis a ojamas 93,75 % isų u imų a ejų (a ba 15
sakinių iš 16), an uoju – 87,5 % (7 sakiniuose iš 8). Va dininkas gana dažnas i
(his o ically con inuing he indo-eu opean op a i e) is now de unc , ha ing been eplaced wi h indica i e
o ms: he con empo a y equi alen o e-būnie would be e-būna o egul būna (22
(hol oe 2010: 426; plg. Paulauskienė 1994: 311312).
24 a ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
ul ydas k a zys, ed., 1976: Li u ias palab as g ama ica 3: Sin aksė. Vilnius: Mokslas.
ul ydas k a zys, ed., 1971: Li u ias palab as g ama ica 2: Mo ologija. Vilnius: Min is.
Valeckienė adelė 1998: Funkcinė lie u ių kalbos g ama ika. Vilnius: Mokslo y en
ciklopedijų edi o ial ins i u o.
noun in he nomina i e and ins umen al case
in ini e and asc ip i e sen ences o bū i ( o be)
suMMa y he a icle deals wi h he possible connec ion be ween he ma king o noun p edica i es
and he modali y exp essed by moods. he ma e ial analysed in he a icle consis s o asc ip i e
ini e sen ences o he copula bū i ( o be) collec ed om he Co pus o he Con empo a y
Li huanian Language (ccLL) whe e a posi i e p edica e is exp essed in he o ms o di e en moods.
Cuando el sis ema de mood es conside ado bipola y di idido bajo dos c i e ios independien es
e alua i e (speake s ela ionship wi h he si ua ion) and i eali y (speake s app oach owa ds he
eali y o he subjec o speaking), he scale o epis emic and deon ic o ms o modali y and he
o ms o highligh ed non- ac as well as he o ms no ma ked like ha (indica i e > impe a i e mood
and indica i e > subjunc i e mood) a e singled ou . in p inciple, he moods belonging o di e en
modali y ypes can be cha ac e ized by a ela i ely di e en ma king o he noun used as a
p edica i e. he opinion is ollowed ha in e ms o e alua i e and i eal modali y, mo phosyn ac ic
ma king is g adual and we can speak abou he ela i e endency o use he ins umen al o he noun
used as a p edica i e in espec o he scales epis emic > deon ic (indica i e > impe a i e mood) and
eal > i eal (indica i e > subjunc i e mood). on he o he hand, en casos cuando he exp ession o
modali y by moods is less ypical, a ela i e endency can be obse ed o use he ins umen al o he
noun used as a p edica i e in a edundan manne and o use i e en mo e o en. he mo e a ypical
modali y is exp essed by he o ms o e bal moods, he mo e he ins umen al o he noun used as a
p edica i e is likely.
Į eik a 2013 m. diciemb e 3 d.
Lo e a VaičiuLy ė-seMėnienė
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]