9s aipsniai a icles keyWo ds: modali y, noun p edica i e,
esMiniai ŽodŽiai: modalumas, daik a a džio p edika y as, mo osin aksinis žymėjimas.
mo phosyn ac ic ma king. /
Lo e a VaičiuLy ė-seMėnienė
Lie u ių kalbos ins i u as
Los di ecciones de in es igaciones cien í icas: mo osin aksé
de los li uanos, ipologinė mo osin aksė, alen ingumas.
daVa dŽio Va dininkas y Įnagininkas ini izados ask iP yViniuose BūTi sakiniuose ano acija en el
a ículo se habla de la posible sucesión del ma camien o de daik a a džio que a p edica i amen e
con modalidad con e ec os. examinada ma e ialá cons i uye de Daba inės lie u ių kalbos
eks yno (dLk ) colec i ask ip y iniai ini iniai jung ies bū i sakiniai, en los que posi i o p edicado
noun in he nomina i e and ins umen al case
in ini e and asc ip i e sen ences o bū i ( o be)
pasakomas di e en es nuosakų o momas. Laikomasi opina que con espec o al modalidad
e aluable e i ealaus mo osin axiño señalamien o es g adual y p elimina men e se puede habla
sob e elakinį polinkį más a menudo usa p edicika y u einančio daik a a džio įnagininką scalių
epis eminis > deon inis ( iesioginė > liepiamoji nuosaka) y ealus > i ealus ( iesioginė > hipo amoji
nuosaka) en cuan o.
anno a ion he a icle deals wi h he possible connec ion be ween he ma king o noun p edica i es
and he modali y exp essed by moods. he ma e ial analysed in he a icle consis s o asc ip i e
ini e sen ences o he copula bū i ( o be) collec ed om he Co pus o he Con empo a y
Li huanian Language (ccLL) whe e a posi i e p edica e is exp essed in he o ms o di e en moods.
he opinion is ollowed ha in espec o he e alua i e and i eal modali y, mo phosyn ac ic
ma king is g adual and we can speak in p elimina y e ms abou he ela i e endency o use he
ins umen al o he noun used as he p edica i e in espec o he scales epis emic > deon ic
(indica i e > impe a i e mood) and eal > i eal (indica i e > subjunc i e mood).
10 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
0. En los abajos de g amá ica li uanas clásicas de la Pas aba de la Vad, se a i ma que
el ma camien o del p edika y u1 einančio daik a a džio de inamuoju yčias o
nede inamuoju linksniu jung ies быть sakiniuose (an. copula sen ence, o.
P ädika i sa z2), po ejemplo, P isėsk, būsi s e (plg. s ečiu), elacionado con los
c i e ios seman ís icos y o maliais. be ch es oma ine apusios idea, que
daik a a džio linksnį ac úa p edica i u pasakoma daik- įnagininkas con el iempo
o pas o i a ba laikina būsena3, aip pa eigiama, kad p edika y o aiška susijusi i
su kai ybine jung ies bū i o ma. Vienu , pa yzdžiui, pas ebima, kad daik a a džio
u u o se mucho lo ecuen e, con supuamosios sedacos se nė a i in ecuens, y con
liepiamakos sedacos conjun imi i gi no hay ecuen (ku sy as mano L. V.-S.) (Šukys
1998: 245247). o o omo se man iene la opinión de que daik a a džio įnagininkas más a
menudo se u iliza con del u u o iempo o supuemosios sedacos, ečiau con o os
o mų jung imi (ku sy as mano. L. V.-S.) (amb azas, ed., 2006: 505506, plg. ul ydas, ed.,
1976: 364).
Pãs a opiniones y men is, que kai ybinė jung ies o ma se hace mayo in luenciaá
p edika iškai u ilizado daik a a džio mo osin aksiniam žymėjimui que el mismo
p edika y u pasakomo daik o pas o i a ba laikina būsena4, así an e los ojos uima
Daba inės lie u ių kalbos eks yno5 ( oliau dLk ) ma e ia paska ino pasižiū ė i, o
como posi i amuose ini iniuose bū i p edika y u einančio daik a a džio modaluoja
links su sakami saknisakeliamu. a ículo, eniendo en cuen a las an e io es
opiniones, busca espues as a las siguien es p egun as:
(i) si p edica i u einančio daik a a džio įnagininkas, a kim, más ecuen e con el u u o iempo conjun imi
(plg. Šukys 1998), i.e., su consumo galė1 P edika y o é mino se u iliza según a ū ą judžen į (2012: 69): es o
sin aksiškai nuo eiksmažodžio pe enece, pe o seman iškai no sólo con él, sino y con accion o adicional
asociado palab a. de al palab a sin aksís ica dependomía puede se exp esikiama modi icación imo o
manejo. 2 En lingüo y ea li a ias ales sakiniai suelen llama se a dažodiniais (amb azas, ed., 2006: 612). en el
a ículo se á examinados ask ip y iniai (an. asc ip i e) jung ies se sakiniai y nuošalyje quedándose los
llamados ek a y iniai sakiniai (an. equa i e), que se asignan según p edika y u einančio palab a e e en e
unikumą (an. uniqueness), plg. : Jonas es el maes o s. Jonas es mi mejo amigo; Soy Lo e a (plačiau
henge eld 1992: 73105). P o o ipiški ask ip y iniai sakiniai iene de inida ( o. de ini ) eiksnį y neapib ėž ą ( o.
inde ini ) p edika y ą. ek a y inių sakinių an o eiksnys, an o p edika y as p o o ipicamen e son de in i.
3 Más amplamen e sob e es o é. semėnienė 2004 y allí discu ida li e a u a. 4 Más ampliamen e sob e
es o é. semėnienė 2004 y allí discu ida li e a u a. da plg. segui los ejemplos p opo cionados en el
a ículo.
5 P iega en In e ne : h p://donelai is. du.l .
11s aipsniai a icles de esos se sie inas con el accionmaezodio iempo
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
ca ego ía. o al ez más a menudo se usa daik a a džio įnagininkas con el u u o
iempo se o ma ko eliuoja como supuamosios nuosakos caso) (plg. amb azas
ne ( ik) su g ama iniu laiku, be (pag ečiui i ) su modalumu (panašiai
2006)6? (ii) Modalumas eiškiamo sus anakomis del accionmawo do. quizás esama
ela i aus polinkio lo adicionalomai (an. edundan ) ma ca ė i aún y aleg niu. en
o as palab as, quizá modalumas se exhibe no solo e bmawo d, sino ambién
obik a o diego ca ego ías g ama icales7. pa a con es a a es as p egun as,
adelan e an e odo se habla b e emen e de nuosaką y modalumą (ž . 1), as de
sob e g ama ónico iempo y modalumą (ž . 2). po úl imo se analiza modalumo y
p edicika i uenco co iancio de daik a a džio aiškos sucesión (ž . 34) así como
dadas conclusiones (ž . 5).
1. sedaca y ModaLuMas
En los abajos de g amá ica Li uania la ca ego ía de sedaca gene almen e se de ine como modalum
exp esado median e g ama icales del accionomodelo, i. i. elación del hablado con la si uación en cuan o
ce eza, posibilidades, bū inybės, condiciones y k . (plg. jablonskis 1922/1957: 258; ul ydas, ed., 1971: 5556;
Paulauskienė: 141; amb azas, ed., 2006: 304; Valeckienė 1998: 73; hol oe , judžen is 2004: 7778; judžen is 2012:
165). signi icaciones y aiškos pun o de is a nuosaka di s oma desiguodai. Vienu se le a ibuyen cinco
(ul ydas, ed., 1971: 65; Valeckienė 1998: 73 miemb os), ki u cua o (jablonskis 1922/1957: 256; amb azas, ed.,
2006: 304305) o es (Paulauskienė 165: 252 2516 1983: 1994: 3111; hol oe , judžen is 2004: 80; hol oe 2010: 82;
judžen is 2012: 172 177). cinco nuosakas p incipalmen e di idió P anas gailiūnas académica en la g ama ica de
Li uania y adelė Valeckienė Funkcinėje en la g ama ica de Li uania. En la p ime a de ellas se a an di ec a,
indi ec a, liepiamoji, supuamoji y geidjiamoji, y en la segunda di ec a, ne iesioginė, liepiamoji, supuamoji y
klausiamoji nuosakos. jonas jablonskis Lie u ių 6 one o he indings ha he [ . y. ul an (1978)] epo s is
ha u u e ma ke s a e o en used in a empo al unc ions, especially unc ions associa ed wi h mood
and modali y. [...] se e al languages we e ound wi h ma ke s whose p ima y unc ion appea ed o exp ess
mood, bu wich could also be used o exp ess u u e ime (bybee 1985: 156; da plg. . p.: 157159). Plg. Wha is
mo e, a leas in he majo a ea, ha o he i ealis modali y, he epis emic and e alua i e modes o e lap
o qui e an ex en and o en sha e hei g amma ical coding (gi ón 2001: 300301, plg. da 358361). 7 Po
ejemplo, en la amilia de lenguas angick del no e aus aliano modalumas señalamien o y daik a a dío
linksniu (plačiau ž . de haan 2006: 4041; aún a es a cues ión plg. . p.: 43).
12 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
g ama ikoje de la lengua a a di ec a, a iamąja, liepiamąja y geidjiamąja, y Vy au as
amb azas Daba ines lenguas li uanas g ama ikoje, sin di ec a, a iamosios y
liepiamosios, aún y indi ec inea nuosaką. Paula aldonosuskienės, akselio hol oe o y a ū o
judžencio en sus abajos se asigna ina ė deposacos ca ego ía, que cons i uye
di ec a, supuamoji y liepiamoji deposacos (plg. hol oe 2010). indi ec a p ecipaka aquí se
asigna a la ca ego ía e idencialidad (hol oe , judžen is 2004; di ec a p ecipakai
judžen is 2012) a ba adinama „ o maliai iš eikš u iesioginės nuosakos a ian u“
(Paulauskienė 1979: 158; 165), o geidžiamoji nuosaka (plg. egul būna, ebūnie) –
(Paulauskienė 1979: 160, 165; hol oe 2010: 426). exis e di e sas clasi icaciones de
signi icados modalumo (plg. in e alia Palme 2001; awley (ed.) 2006; bybee 1985: 165189;
bybbe, Pe kins, Pagliuca 1994: 17624 Paulauskienė 1979: 137141; hol oe , judžen is 2004: 8285;
hol oe 2007: 1622; Plungian 2011: 189215; judžen is 2012: 166169 y allí la li e a u a
examinada). basado en lingüis as ex anje os opinias, en los más ecien es abajos
des inados a la lingüo i a de los li uanos (judžen is 2012: 166; hol oe 2007; 2010; hol oe ,
judžen is 2004: 8285) según lo que el habladoja alo a la si uación, cuál es su elación con
ella, se asignan dos alinamojo (an. speake s a i ude según gi ón 2001: 300; plg. Plungian
2011: 189190, 198) ipos de modalidad: epis eminis y deon inis8. modalumu epis emico
exp esa se basan en la expe iencia del hablado o pe cepción del mundo alo ación de
a i mación o si uación con espec o a ce eza (o ikė inidad), deon inum modalumu
di e sos ac os de la olun ad del suje o de la si uación hablada (no ai, pe miso, exigim,
bū inybė, e c.) (judžen is 2016: 166167; hol oe 2007: 1617; hol oe , judžen is 2004: 8283).
sen inios con epis eminio o deon inio modalumą eiškiančiam modaliniu p ie eiksmiu a ba
modaliniu eiksmažodžiu se puede pe azua pa e ciándolo epis eminio o deon inį
modalumą eiškiančio supe io p edica o aldomo šalu iniu daik a a diniu sakiniu, p z. :
Jon ealmen e e a maes o, plg., Es cie o que Jon e a maes o; Tú debes se maes o,
plg., Reikia, que seasum maes o (hol oe , judžen is
2004: 83; plg. hol oe 2007: 1617).
el modalum epis emico no malmen e se exp esa di ec as p ecipacos cons a ablesiais ases
posi i as (Jonas es maes o). deon inio modalumo b anduolį o ma liepiamosios p ecipaca o mas
(Jonai, sék maes o)9. él ambién, po ejemplo, eiškiamo y en aquellos casos, cuando di ec as
sus acos eiksmajodis se u iliza 8 he epis emic-deon ic dis inc ion seems o be ele an , in a
ce ain way, o mood. [...] i dynamic modali y has no coun e pa in he domain o mood, hen is
pe haps because i belongs o he pe iphe y o modali y (hol oe 2007: 18).
9 si we accep ha he impe a i e is a mood, hen ega dless o whe he we o mula e i s meaning
seman ically as based on ali ion, o p agma ically as exp essing di ec i es, i is ob iously con enien o
ha e deon ic modali y as a oli ional ype co esponding o i in he domain o modali y (hol oe
2007: 17; aún plg. . p.: 2223).
13s aipsniai a icles con ho a y ine dalely e e(gu(l)) o p okli iku e-10 (Tegul esul a
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
Jonas maes ojs /). di ec a sedaca es un miemb o no designado del sis ema de sedaca;
ella es á elacionada no sólo con el epis emónico, sino ambién con el deon ino modalidad
signi icados (hol oe , judžen is 2004: 8687, 102103; hol oe 2007: 2324; plg. jablonskis
1922/1957: 258). supuamosas o mas p ecipaca, como y di ec as, ambién se usan
sen encias exp esando an o epis eminio, como deon inio modalumą (p.ej., Jonai, bū um
moky ojas, o a lengua se ía; Ge iau ya bū um moky ojas). sin emba go ella se opone a
ambos di ec a y žen is 2004: 88; hol oe 2007: 25; judžen is 2012: 172175). ealus e i ealus
liepiamajai – nuosakoms ki u – i ealumo (ne ak y umo) – a ž ilgiu (hol oe , jud-
modalumas dis inguido según el o ado de pun o de is a en hablados cosas ealumą.
ealio de modalumo es independien emen e de la humana exis iojancias y ak y ios
si uaciones. ípicamen e ellas dicen se sen encias, en los cuales u ilizadas
eiksmamen u comp oba se no. ales si uaciones pueden se con adas de la
žodžių iesioginės nuosakos esamojo i bū ojo laiko o mos. i ealaus modalumo si ua-
cijos y a ne ak y ios, įsi aizduojamos; jų ealumo mažų mažiausiai kalbėjimo mo-
p ecipi ación di ec a del iempo u u o11, en o ma de p ecipi ación dijciada y
supues a (judžen is 2012: 168169; plg. hol oe , judžen is 2004: 9697, 104; Paulauskienė 1979:
141; 153;
Plungian 2011: 124, 213214). además, i eales si uaciones pueden se con adas y ya mencionadas di ec as
p ecipaca en o mas del iempo p esen e y u u o con egu(l)12. aigi deposacos sis ema se asigna según dos
uno de o o independien es c i e ios. Según ac i idad ealaus y i ealaus modalumo an ep ieša ( iesioginė s.
supuamoji nuosaka), cuya ma cado miemb o (i ealis), eiškiamas o mas de supuamosios nuosaka, es
pab ėž inio noac i idad (ne ealumo). Según el ipo de modalidad alo able (epis eminis s. deon inis) las o mas
di ec as de p ecipaca se con añen con lipiamosas. si acep á amos que la base del sis ema de deposición
cons i uye el ealaus y i ealaus modalumo an ep ieša (Paulauskienė 1979: 141; 1994: 310311; hol oe , judžen is
2004: 103; hol oe 2007: 5960; hol oe 2010: 441442), en onces liepiamoji deposaka dis ingue al ealaus modalumo
(hol oe , judžen is 2004: 39,; hol oe 10 2012: 103 172) aquí laikomasi una opinión simila a in hol oe . Plg. We will
he e o e desc ibe ea eina as an indica i e and ea einie as a esidual sepa a e mood (hol oe 2007: 39). 11 Plg.:
i can be a gued ha u u e is a p o o ypical i ealis ca ego y because i e e s o e en s ha ha e no ye
happened and a e he e o e un eal (de haan 2006: 41). al hough he u u e can be conside ed o be an i ealis
ca ego y, as i e e s o e en s ha ha e no (ye ) aken place, i is exp essed wi h he indica i e mood in
La in (de haan 2006: 44). 12 Pag indinė nuosakų opozicija aquí se de e mina según lo que hablado cons a a la
acción como ealų diklius, señalinčius acción i ealidad, y di ec ainė specialaus indicado no iene, po lo que sus
o mas se pueden exp esa an o ealų, an o y ne ealų eiksmą.
( iesioginė nuosaka), a kaip ne ealų – liepiamą, pageidaujamą, a iamą (liepiamoji i a iamoji nuosa-
kos)“ (Paulauskienė 1979: 141). Plg.: ( . p.: 165): „ a iamoji i liepiamoji u i sa o mo ologinius o-
14 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
2007: 6013; judžen is 2012: 173; una opinión di e en e plg. Paulauskienė 1979: 141,
153–154). iksliau sakan , (i) ealumo a ž ilgiu liepiamoji nuosaka a sidu ų skalės
ealu ( iesioginė nuosaka) > ne ealu ( a iamoji nuosaka) idu yje, panašiai kaip
supuamoji nuosaka skalės epis eminis ( iesioginė nuosaka) > deon inis (liepiamoji
nuosaka) modalumas espec o.
2. Tiempo y ModaLuMas g ama ical iempo como deik inė ca ego ía de habla del
momen o pe spec i a localiza sucesos en eje del iempo. Vien isiniai laikai del ad e bio
(esamasis, ui asis, u u osis) signi ica del iempo deic ino con ap iešas (daba is,
pasado, u u o). di e en emen e la ga an ía habedo no puede da (plačiau é hol oe ,
nei esamuoju i bū uoju laiku eiškiami eiginiai, būsimuoju laiku eiškiami eigi-
niai kalbėjimo momen u nė a e i ikuojami; jie mažiau ka ego iški, nes eisingumo
Pajėdienė 2004: 121124). aigi, como mencionada, de las lenguas li uanas el iempo u u o
eiškiami eiginia elacionados con i eal modumu, a espec o de la si uación habladoyo
elación con ik o e el iempo u u o elacionado con epis eminiu y deon iniu modalumu.
cues ión, con cuales modalidad signos (sin g ama ical iempo) pudie a se sie ina
ela i amen e ecuen e p edicika ialmen e u ilizado daik a o džio įnagininkas (plg. de
haan 2006: 4950)? Liepiamosa y supuamosa sedaca o mas mo ologicos de iempo
ca ego ías aiškos indiciklių iene y más p ecisamen e de inidas de elaciones de iempo
ne odo. Es as o mas uni isinadas exp esiamo ac o al habamuoju momen o aún no hay y
an e io men e no ue. Usando o mas de p ecipacos liepiamoses la acción debe se
ejecu ada, usando o mas de p ecipacas supues osas (no)posible, sólo imaginado o
supues o ( . y. i ealus); en ese modo la acción puede comenza se y se ealizándose ya
mismo habla momen o (daba yje) o después de él (a ei yje) (ul ydas, ed., 1971: 59).
de lo que lig šiol b e emen e se ha dicho, uno pod ía c ee que en lenguas Li uáneas modalumas
co elaciona no sólo con el accionmazodio, sino ambién, quizás, con la cosa ai o dija ca ego ías
g ama icales14. Žiū in a modalidad como a compues a ca ego ía de accionmajo io la así llamada aM (an.
ime-aspec -modali y; plg. gi ón 2001: 285, 303305, 13 Plg. in i sel , he impe a i e canno a p io i be
quan i ied as ealis o i ealis. [...] Wi h i s explici deon ic meaning, he impe a i e is opposed o bo h he
indica i e and he condi ional. i we ega d belongs belongs o mood: i s unc ions can be de ined
he ealis : i ealis dis inc ion as he nucleus o he mood sys em, hen he impe a i e only pa ly
p agma ically, and is ac ually supe imposed on modal meanings (hol oe 2007: 26; plg. . p.: 60). 14 Plg. : he
g amma ical ma ke s o modali y a e y a ied. [...] basically he e a e h ee ypes o ma ke : (i)
indi idual su ixes, cli ics and pa iciples, (ii) in lec ion and (iii) modal e b (Palme 2001: 19; plg. de haan 2006:
4041).
15s aipsniai a icles 337 . .) pa e (y, sin abejo, econoįiendo que modalumas y
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
p edikació del sen encia puede se eiškiama no solo eiksmažodžiu), a ículo se
eškoma espues a, si como ski ingomas dejaakomis del eiksmažodžio eiškiamas
modalumas galimai unciona p edicika y u einančio daik a a džio žymėjimo linksniu
polinkius. o compa ando p edika y u einancio daik a a džio aiškos endencias en
gene al se puede habla sob e polinkį di e enciadamen e ma ca ė i a ski us ipos
modalumo. se habla á de modalumą en a ículo ask ip i iniuose15 jung ies se
sakiniuose con p edica i u enančiu daik a a džiu; se examinan ini iniai bū i sakiniai,
cuyo posi i o p edica o pasakomas di ec ines, liepiamosios y a iamosios sedaka
o mas. Comenzando desde el alidable modalumo y p edicika u einančio daik a a džio
señalamien o posibles co eliación examinamien o (ž . 3), después de eso se discu en
(i) ealaus modalumo y p edika iškai u ilizado daik a a džio aiškos elación (ž . 4) y
inalmen e se hacen conclusiones (ž . 5). P edika y u einancio daik a a džio aiška
examinada basado dLk as a empi ine ma e ialaga. del o al ecopila i y a ículo
analizándose 1462 ini iniai ask ip y iniai bū i sakiniai, de los cuales 639 es án con
o mas di ec as de sedaka, 351 con liepiamosios y 472 con supuamosios sedaka o mas.
el ma e ial disponible esumi se es adís icamen e.
3. Valo aMasis ModaLuMas
(ePis eMinis VS. deon inis) y P edika yVu einancio daik aVa dŽio aiŠka epis eminio
modalumo b anduolį o man cons a ojamieji di ec a de sedacos o momas pasakomi
eiginia, y del deon inio liepiamąja nuosaka eiškiami di ek y ai. cons a ojamos las
o aciones, en las que se usan di ec as sedacas posi i as del u u o iempo se o mas po
an e io men e mencionados azones po mien as que dejemos nuošalyje y sob e odo
compá quemos o aciones con di ec as sedacos del iempo es i o y se á se o mas y
o aciones, en las que se u iliza liepiamoji nuosaka, ej.: (1) Dešim años que mane senio . Na, y
aquí ya okiečiai zaėjo, eso usas ue, eso okiečiai, paskiau o a ez usas. Tė ė e a
cons uybininkas, si namus cons uė. DLKT (2) Nuėjom en chokius y llegaba ese Romas de
o o kolūkio. A ažiuoda o en a laidus Labūna oj Onos. A užiuada o con el camión, sen ada
mucho. Él e a conduc o . Llegó,
jisai en a ežė. Nu ai pasima ymas oks, nu i aip lyg d auga om. Paskui nak … aka e
g įžom pas pussese ę, pa yčiui. dLk
15 Plg. 2 iznašą.
16 ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
(3) VU pe ilgaamžę su his o ia su aidó un papel especial en nues o es ado y no sólo en su ida
cul u al. Šim mečius él ue eu opinio ni el uni e sidad, en el que es udió y p o eso ia o
ep esen an es de di e sos países. dLk (4) Pedagogas, académico Juozas B azai is, según el
mencionado S asio Ylos, e a combos homb e sub iles, hono bos, pa a us, aiklus y p o undus.
Si buscá amos ejemplos de s e u , p óximos de él en es e poka y, encon a íamos al es.
dLk (5) Gobe na o obedece ! es e que de iza glūdi en al posición; o sécua e Bigžu Žmogumi,
He ojumi, bes ugando con el des ino y ganando šlo ę (cuan o mayo la caída, an o mayo
šlo ė, dice He aklei as). DLKT (6) Laiško al inal es smulkia Aleksand o S ulginskio ašysena
esc i i as líneasu és: B angi Aldu e, exi ui baik mokslą, будьк хороший человек, я хоть только
живя митими всегда с Тави. Ta im egocijsiuos y o gullosos. Laiminu Ta e, elaimina Ta e
Aukščiausias. Tė ė. DLKT
(7) izquie damos V. K ė ės palab as, p óximos a Vydūn: Jei ú e es a sí homb e, sécás pa sai a
su žmogum y buscasoki el camino, ex añas manos nolayikando. DLKT (8) An es pa ą días
li uanis ė Eugenija esos o dené. Pe ai, sék homb e, haza k más ápido, pasas enk, po
semanaés espe amos isi aciones. Pasadéc, yo ya no deja u debinga. Qué us ed, maes a, qué
us ed. DLKT
(9) Palydi!. Saco. Aunque has a casa, sabes. Eso qué, digo, da en la cama paguldy al ez
necesi és?. Sabe, aunque has a casa, ya sabes. no no, digo, no idėsio. No. And iau, sé amigo,
salddéc, ma baisu. Ech ú, yo con encido! Eik u, e él ma, šakės, dice, p isižaidėm. Daba, y u i,
en casa espasios. Tend ás al sace do e zo np . DLKT (10) No puedo acep a u sac i icio!
Bas a á, si pagas e po los animales. Pasó, cuan o pa ilėjęs, di é: Yo ambién quisie a es a esa
o ece . Būk mi amigo. Amžinas amis ad nomb ean homb es sin palab as pasmaudie on uno al
o o de eña. DLKT de sakinių (1)(10) se e, que en ellas p edika i u oyen e daik a a dis de
p incipio pag eciui puede se pasakomas y a dininku, y įnagininku. ¿o como hablábos sen acos
se dicen modalumo di e enciasumai elacionados con p edica i u inhe en ío daik a o dío
aiškos polinkías? si econocemos que en las cons a adas conjunción sen encias con di ec as
sedacos del p esen e iempo se o mas es habi ual daik a a džio a dinik, y con los o mados
del u u o iempo él un poqui o más a o, es o end emos a cons a a que en sen encias con
liepiamosios sedacos se o mados daik a a džio įnagininką iende a elegi se con más
ecuencia. más conc e amen e hablando, se e que (5)(10) los casos disponibles (o 81 sakiniuose
de 351), y (1)(4) ipo sakiniuose 7 % de odos los casos (o 10 sakinių de 146) (sob e es o ambién plg.
ipo sakiniuose p edika y u einančio daik a a džio įnagininkas pasi enkamas 23,1 %
semėnienė 2004).
aigi, si p edica i u einančio daik a a džio įnagininkas más ecuen e en
o aciones con liepiamosios nuosakos o ma, demaneci, él pudie a se
simila men e u ilizado y o aciones con e(gu(l)), ei di ec ines nuosakos o mas. Compa emos:
17s aigsniai a icles (11) Po esa, con kiauku u! / Po Ral á! Ral ą! Queul el con imi u sea adas.
daik a a džio a dininkas i įnagininkas
ini iniuose ask ip y iniuose bū i sakiniuose
Ral le an ó la mano, que odos callasen de. Bien. ¿Quién quie e que Jackas sea el je e? Cho is ai
paniu o, pe o le an ó las manos. O quién quie e conmigo? DLKT (12) Una de las mejo es mane as de
ayuda a los niños a en ende el concep o de espe o es con ellos a a se espe uosamen e.
Dejemos que ap endan ellos sean ues os socios. Anímense a los niños a exp esa sus
suge encias, incluyan sus suge encias en sus planes, alo en sus ideas. Escuchen, qué ellos hablan.
dLk (13) Asimismo no llaméis maes os, po que ues o maes o es uno solo C is o. Quien de
oso os mayo , sea ues o sie o. Po que quien se enal ece, se á humillado, y quien se humilla,
se á enal ecido. dLk
(14) Spal inga la discog a ía del g upo p opo ciona conside ablemen e más magiškų
descub imien os y ockn ollinės eks azės akimi kų. Po consiguien e es e doble disco ebúnie
sólo ai ak u, leisiančiu a cada uno no inčiajam a e i mode naus hea y me al mundo. Mundoulį,
cuyo noco ūnuo as eyes ue Judas P ies . dLk
(15) Volano íes sean un ejemplo pa a noso os. Pa inius y pe sonales dispu os aplaza emos
has a aquel día, cuando es a emos oda lib es y au iškai mad endę. Sa ano iai ėjo mo i
a dan Li uania. dLk (16) Den o Nau ą, su solida idad y ida di igida klas a. Debido a eso ni un
solo decen e Li uano puede se pa icipan es de es a con e encia. T chiamas debe no lle a i.
Tebūna nos ejempli iu dos Li uanos homb es: d . K. G inius y p o . J. Aleksa. dLk (17) Gi di,
maes o, ebúsiu yo puokš é lo es, que ú uos um su a oma! Déul yo se é un esco delicioso
u o, que ú me skanau um! Queul yo sea e e na glamonė, y u skęsk en mí!.. dLk
(18) Yo mismo no quie o (y no puedo) se es igo de sus p opios nesąmoningųjų o y ios. Tegu o oam yo al
nesą conciencia uen einium se é. Él ensi Mi ó en su a aizdą eid ody, kabėjusiam aquí mismo, en la pa ed.
Dios, de espejo en él jalea desconocido ba zdo o homb e. dLk (19) Meldžiu, escuchasyk. Aquí Au imas ebus
es imonionis a. Él no deja á men i . dLk (20) So ie os lage ių duonos aga ęs A. Roslanas espondió: Jeigu
nu ažiuočiau a Moscú ą, nepulčiau su sme k i o ba i. No yo, y dios le e se á juez. dLk (21) Es a nues a
laida eu sea pa a ellos una ala de ecue do. dLk aunque (11)(21) ipo sakinių dLk esama ela i amen e
pocos, habla sob e p edika y u einančio daik a a džio aiškos polinkius posible. sakiniuose, donde con
di ec as p ecipacos del p esen e o u u o iempo se o ma se u iliza dalely ė e(gu(l)) (plg. sakinius (11)(12);
(18)), habi ual p edica i u einancio de daik a a dío con ieąja ebūnie o ma16: él escogan 87,2 % sakinių (o 34
sakiniuose de 39) (plg. sakinius (13)(14)). (17) sakiniuose su ebūna (plg. sakinius (15)(16)) de inamasis
p edika y u einančio daik a a džio linksnis cons i uye 66,7 % de casos sakiniai 16 Plg. he pe missi e
a dininkas: pi muoju a eju jis a ojamas 93,75 % isų u imų a ejų (a ba 15
sakinių iš 16), an uoju – 87,5 % (7 sakiniuose iš 8). Va dininkas gana dažnas i
(his o ically con inuing he indo-eu opean op a i e) is now de unc , ha ing been eplaced wi h indica i e
o ms: he con empo a y equi alen o e-būnie would be e-būna o egul būna (22
(hol oe 2010: 426; plg. Paulauskienė 1994: 311312).
24 a ac a
Lo e a seMėnienė
Linguis ica Li huanica LXX
ul ydas k a zys, ed., 1976: Li u ias palab as g ama ica 3: Sin aksė. Vilnius: Mokslas.
ul ydas k a zys, ed., 1971: Li u ias palab as g ama ica 2: Mo ologija. Vilnius: Min is.
Valeckienė adelė 1998: Funkcinė lie u ių kalbos g ama ika. Vilnius: Mokslo y en
ciklopedijų edi o ial ins i u o.
noun in he nomina i e and ins umen al case
in ini e and asc ip i e sen ences o bū i ( o be)
suMMa y he a icle deals wi h he possible connec ion be ween he ma king o noun p edica i es
and he modali y exp essed by moods. he ma e ial analysed in he a icle consis s o asc ip i e
ini e sen ences o he copula bū i ( o be) collec ed om he Co pus o he Con empo a y
Li huanian Language (ccLL) whe e a posi i e p edica e is exp essed in he o ms o di e en moods.
Cuando el sis ema de mood es conside ado bipola y di idido bajo dos c i e ios independien es
e alua i e (speake s ela ionship wi h he si ua ion) and i eali y (speake s app oach owa ds he
eali y o he subjec o speaking), he scale o epis emic and deon ic o ms o modali y and he
o ms o highligh ed non- ac as well as he o ms no ma ked like ha (indica i e > impe a i e mood
and indica i e > subjunc i e mood) a e singled ou . in p inciple, he moods belonging o di e en
modali y ypes can be cha ac e ized by a ela i ely di e en ma king o he noun used as a
p edica i e. he opinion is ollowed ha in e ms o e alua i e and i eal modali y, mo phosyn ac ic
ma king is g adual and we can speak abou he ela i e endency o use he ins umen al o he noun
used as a p edica i e in espec o he scales epis emic > deon ic (indica i e > impe a i e mood) and
eal > i eal (indica i e > subjunc i e mood). on he o he hand, en casos cuando he exp ession o
modali y by moods is less ypical, a ela i e endency can be obse ed o use he ins umen al o he
noun used as a p edica i e in a edundan manne and o use i e en mo e o en. he mo e a ypical
modali y is exp essed by he o ms o e bal moods, he mo e he ins umen al o he noun used as a
p edica i e is likely.
Į eik a 2013 m. diciemb e 3 d.
Lo e a VaičiuLy ė-seMėnienė
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]