345Insigh s deIndús iaz algos /
zigMas zinkeViČius
Mokslinių y imų k yp ys: bal is ika, li uãs língua his ó ia,
dialek ologija, onomas ika.
Li uVi kaLbo y os
boLŠeVikMeČiu keis enybės.
keLi a siMiniM ePizodai e minando o segundo mundo gue ei o odos kalbininkai
eo ikai, di bę na á ea da his ó ia do idioma, pasi aukė de Li uânia em Occiden us
salbėdamiese do a ėjančio bolše ikinio e o o. Na Li uânia pe maneceu em
subs ância apenas p á ica da língua, dos quais mais impo an e oi p o . juozas
balčikonis. jonas k uopas e juozas senkus os únicos dois do es an es o ças na
uni e sidade lecciona eó icas li uanis ikas disciplinas. mas eles e am bolše ikų
ujami e galop oda isgui i da uni e sidade. Po o li uanis ikas pasquinhas o ní el
eó ico mui o sumenko. Um dos mais impo an es bolše izmo apaš alų na Li uânia,
pasida ba usių expulsando do uni e sidade j. k uopą e j. senkų, oi s anislo as
Lazu ka. ele nasceu sibi e, oi 1863 m. em inių palikuonis. 1945 m. ou enį apa eceu na
Li uânia e ing essou em Vilniaus uni e si á. es udou a his ó ia. e a meu
compan aku sis, po an o ele en ão bem conheci, juolab que e e de dele ge okai
so e . no início ele Li u iamen e ala a mali. o icialmen e chama a-se s anisla
Lazu kin. es udando já abalha a ma xismo-leninizmo lec o imo. apidamen e
o nou pa o gu (aluno!) da uni e sidade. desde en ão s anisla Lazu kin no amen e
ab iu s anislo u Lazu ka. p ocu ando a Li uânia subolše ikin i e su usin i, a odos os
li uanos in oduzpi i bolše izmo ikybą, ele ac ua a sem a odai os e com ninguemos
nesiskai ydamas. mui a a enção de o ou a al axaia molicla. dela expulso odos
aqueles lec o ados, cujas pá ias e am não bolše ikines. bene mais lhe di icul ou
cien is as li uanis as. Shiuos pe seguiu po odo o lado.
s. Lazu kai alkino s ie o pe ėjūnai de plačiosios ė ynės, ais como V. kulešo as e
Valen inas neupokoje as, algum empo ha endo sido akul e o pa o gais e
pe seguioję lie u ius dės y ojus.
mui os immig ados à Li uânia es abelece am Vilniaus uni e si e e. eles nem
imagina am ap ende de li uanos língua. lecs ê ma xis ines disciplinas, cla o,
usiamen e. Essas línguas es udan es en ão ainda bemaž não en endeu.
exzaminuada o po adu o a lie u į, en e os quais ha ia doso ų pessoas. isso
mos am ais suas lições examinouamamum es udan e u digais, o que que es, e eu in e p e o, como p eciso.
346 ac a Linguis ica Li huanica LXXI o am e desses ing essos, que igual e signi ica a
zigMas zinkeViČius
no á ap ende dos li uanos idiomas, só de isso nada do o nãošeida o. isso mos a al
exemplo. eu es a a ecebendo isuomeninho įpa eigojimą ensina Li uanamen e
p o esso es hen į gab ielianą, a sibasčiusį de a mėnija (sabo, e i ada po algumsokos
nuk ypimas do cu so do pa ido). Nes e abalho ėmiausi com en husiasmo. mas depois
de algumas aulas o p o esso decla ou, que Li u iamen e já es udąs su icien e e aulas
mais nebelankysiąs. pouco depois disso acon eceu uma cu iosidade. ma gab ieliano
exigia que o examinado es udan e mos asse sua p óp ia cons i uída ma xismo
ko i ėjų eikalų konspek ą. quando al konspek ą mos ė li uanis as kazys Pakalka,
gab ieliano, me ęs žilgsnį į sąsiu inio i šelį, ėmė Pakalką ba i, quem a nešęs não seu,
mas ou o es udan e, pa a de san aukos, konspek ą. Pô des e acon ecimen o
akul e e longgai oi šaipomasi do gab ieliano língua Li uãs pagamen o. não há dú idas,
que Lazu ka lide ados a ibamen os so ie ina e usi ikacinė eikla longo empo pa a
su ukdė li uanis ikos (bal is ikos) ciência p og esso na Li uânia. no es angei o
pe mi ida cien í ica kalbinė li e a u a a p incípio Li uânia quase não chega a. do
es angei o en iadas li uanis inas li o en a a no chamado spec ondą e o na a
in es igado es bemaž nep ieídas. Mais a de um pouco de li e a u a bal is inas
ecuba amos de Occiden es bal is as, ge almen e daqueles, aos quais pau aja a ob e
pe missão e chega a cien í icas con e ências na Li uânia.
en e eles li uanos não ha ia, po isso Li u iškoji užsieninė li e a u a, que nos
mais p eocupa a, nos quase odo não chega a. isimčių, cla o, pasaiikyda o.
a si a am-se aląsios homens, que se pasixésa am a es a san a ob a. Vou
con a -lhe sob e um deles, com quem i e que in e agi mui o.
Maždaug a pa i do passado seculo do no en o décmecio pas me pa a ka ed ą
começa am užeidinė i Vilnius isi an es dos Países Ociden ais u is as, que in eia am
nos Oca uos edi ados li os linguís icos, en e eles e lie u iškas. quem esses li os
en ia a, eles não sabiam. disse ga ê de desconhecido. uma ez que li os e am mui o
aliosos, ge almen e esc i os emig an os li uanos e nos g andemen e necessá ios,
isso sen eu, que aquelejį conspi uado li os pe da inamen o o ganiza uma pessoa bem
desma ado a das língo y as Li uãs. ik neg ei me descob iu que e a alexand as
dundulis. 1983 m. ele isi ou na Li uânia com jaV lie u ių g upa. Pas ei-o no ae ód omo.
Pa yko pa ia ho as pa si ež i em sua casa (isso não e a pe mi ido). en ão ecebi
opo unidade de se mais de pe o conhece . Mais a de mais de uma ez nos
encon amos. Du an e um a. dundulio apozi amen o em mim, que endo lhe a idêko i,
pas ei a au, o que ele mais anqs ąs. aplanky i pais ombą e ečiuje al oi a sua
espos a. apeliei em en ão L s minis o dos assun os es angei os Vy au ą
zenke ičių, cujo pa ê de manosios sky ėsi só uma aide. ambos omos ukme giškia,
mas não giminés. Ap endememos na mesma classe. ele gimnasia não e minou e
o nou-se zineu bolše ikų eikėju. Mano solici ado, leido a. dunduliu desloca -se em
e eços, só exigia, que ele o nue es ei eu mesmo seu au omó el e pake eu nemku nesus očiau.
347
Li u ias kalbo y os bolše ikmečiu keis enybės. alguns a minimen os episodai
cemine a ingimos elizmen e. não posso esquece en ão o ídeo que me
Įž algos insigh s /
assus ou jun o aos pais kapo pu yne (k apnoyo lie us) klūpančio dundulio,
laikančio gniūž elę pu o, pego o do kapo e į iš o em nosinha.
P o país iaja a um ac o . dian e nosis pa a am. isso e a a. dundulio já alecido
i mão de ilho. ele seisiūlê meu au omó el o nu emp i a a és pažliugusią e a á em
dundulio na mąją obą, da qual es e inha is o is o mais negu 40 anos. olhos
dundulio blizga am de aleg ia. nudei su i isca . Felizmen e, não climpamos. obos
po a nós passeiamos pela esposa do i mão alecido dundulio, que digi amen e se
emocionada os ebleno: Vai o çau, ai o çau. ne jesus, mas aleksand , calmamen e
alou dundulis. es á amos assen ados à mesa. nos euniu kaimynai. eles
solemnemen e cump i am meu pedido de não dize a ninguém sob e es e encon o.
Felizmen e ol amos a Vilnius. ninguém nãoskundé. quando 1985 m. gydžiausi depois
in a k o, dundulis mui o manimi cuida a e siun inėjo de jaV ais us.
no inal daqueles mesmos anos i e que pa icipa do Mundial Li uãos ciência e c iação
simposium em Chicago. oha e ae od ome me pas ou dundulis com amigos. Viešnagė Čikagoje
(1985 m. dezemb o início). sėdi: janina zinke ičiū ė- upeikienė, aleksand as dundulis, s asė
Vaškelienė, aleksand as o nau; s o i (do kai ės): b onius k iklys, zigmas zinke ičius,
g ažu ė Šlapely ė-si u ienė, julija Š abai ė-gylienė, kun. jesui as juozas Vaišnys, do k aš o
s o i ija so jelionienė e k .
348 ac a Linguis ica Li huanica LXXI e e pa icipa
zigMas zinkeViČius
dos seus 75 anos jubiliejos aišėse. sujaudino seu
apa amen o, alugamos com bičiulius amulius,
ins alado zinke ičių kampas, no qual ha ia e MiMi
(mano c ianças Mindaugo e Mildu ės) capí ulo.
dundulis e a o nês seu išku nosso memb o da
amília. a gimimui começėjus dundulis nesi ė ė
aleg iaugsmu, cons an emen e me chambinda o.
Lide ada Vy au o Landsbe gio o sup emo conselho
(lemb ou-se mais a de como seimu es au ado )
anunciando Li uânia independência e kū imą, aquele
mesmo noi e meu bu e suči škė ele one. dundulis
cump imen ou nos e dissesi esąs eliz ecebokê
es as ho as as mais aleg es da sua ida. ago a
posso mo e em paz, apenas u ilou a acnu
apiligouoso oz humano.
a. dundulis mo eu pouco depois disso em Chicago. engenhei o a ydas amulis cump iu
o úl imo seu pedido pa ežê u na com elionio cinenais, que en e ojamos pais sep.
aquela u na ele mesmo es a a passinhado ainda an es a gimimą li o paula ão dėžu ė
com zá ašu die e, спасиėk ė ynę Lie u ą. Vilniaus uni e si á io depa amen o de
manusc i os ansmi i ao a. dundulio manusc ip inho e ki okį deixikimą, a siųs ą me de
Chicago. a. dundulio kapą e ečiaus k aš e úl ima ez isi ei 2003 m. ou ub o 18 d.
jun o com Š enčionių clube Vilniuje memb os. aleksand as dundulis oda a sua ida
silenciamen e abalhou digi iamen e um sen ido abalho. nãoisi eclama o. ele
li uanis ikai deuê não menos po aqueles, cujos nomes amplamen e conhecidos.
o ganizuando pas nos bolše ikam go e nando p oibida li e a u a di inação, mos ė
nepap as ă изысканность. como ysk. Valančiaus li onešys. Toda conspi ação! a
li e a u a ecebuda a amen e a quem oi mos ada. só sendo necessá io caso. mas
ela ouxeê li uanis ika milžinišką u ilidade. sepa ados do mundo Li uânia kalbininkus
ele ap endeuina išei ijoje pe mi e li uanis ine, especialmen e kalbo y os, li e a u a,
nos en ão b angesne pa a auksą.
Į eik a 2014 m. ou ub o 14 d.
zigMas zinkeViČius
Jus iniškių 41-24, LT-05127 Vilnius, Li uânia
[email p o ec ed]
aleksand as dundulis