scieee Science in your language
[de] (orig) [en] [lt] [fr] [it] [es] [pt]

Litauische Personennamen in den Ordensdokumenten

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Litauische Personennamen in den Ordensdokumenten

Author: Darius Ivoška
Year: 2015
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/887/978
38 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
DARIUS IVOŠKA
Ins i u ü li auische Sp ache
Cien í icas Fo schungs ich ungen: Onomas ik,
Bal isch-deu sche Sp achkon ak e.
LUISCHE LITA
PONENNEMEN IN DEN
ORDENSDOCUMENTOS
Lie u ių asmen a džiai okiečių o dino
dokumen uose
ANNOTATION
A con ibuição ocupa-se com os li auischen An h oponymen, que na os mansch i lichen
U kunden do Deu schen O den, e nomeadamen e no o O dens olian en N . 105 ixiado são. Os
mansch i lichen U kunden des Deu schen O dens o necem nume osos bal ische O sund
Pe sonennamen, en e ou os ambém ela i amen e mui os li auische Onyme. No a igo são
só discu idos nomes de pessoas li auicas, com os quais em alguns documen os do O dem
Alemão mencionados Li aue o am nomeados. Es es são maio i a iamen e a é ago a
desconhecidos nomes de pessoa ou e en ualmen e an e io es a ian es dos já conhecidos
nomes de pessoa. O schwe punk do con ibu o consis e nas p opos as pa a a o igem dos
nomes de pessoa indicados, que exaus i amen e analisa-se e com o exis en e bal ico nome de
pessoa compa ado. SCHLÜSSELWÖRTER: An h oponymie, nome de pessoa, Onomas ik, Onym.
ANNOTATION
The an h oponyms eco ded in he manusc ip documen s o he Ge man O de , speci ically,
Ge man O de olio No. 105, a e analyzed in he a icle. The Ge man O de manusc ip s
p esen a as a ie y o Bal ic oponyms and an h oponyms; he e a e also plen y o
Li huanian onyms among hem. The a icle discusses he Li huanian an h oponyms which a e
ci ed in Ge man O de documen s while men ioning p i ileged Li huanial eady known ones.
ans. So a , he majo i y o hem a e basically unknown an h oponyms o he a ian s o
The aim o he a icle is o a emp o explain he o igins o he new an h oponyms
S aipsniai A icles 39 /
Li auische Pe sonennamen in den O densdokumen en
ollowing a ho ough analysis o he ac s o he new an h oponyms and hei compa ison
o he exis ing Bal ic an h oponyms. KEYWORDS: An h oponimy, pe sonal name, onomas ics,
onym.
INTREITURANDO
A es o çada do O dens olian en N . 105 (no Fu he : OF 105) é pa a a bal ica
Onomas ic de ex ao dino den al impo ância. Independen emen e do a o de
que OF 105 de os mais conhecidos onomas en e pesquisado es das línguas bál icas
do 1. me ade do 20. Jh.s, Geo g Ge ullis e Reinhold T au mann1, que se só com os
oldp eußischen o sund nomes de pessoa consis i de in es igações me iculosas e
ass haben, e o sch wu de, is diese U kundensammlung imme noch Gegen-
ab angen es. O gennann e O dens olian inclui P i ilegios do Alemão O dens (no
Wei e en DO) p eponde an emen e a pa i do 14. Jh., en e ou as ambém
mui as adjudicações de e enos a P ußen e Li aue . Pa icula men e
impo an e é o a o de que em OF 105 ambém nume osos nomes de pessoas
li auicas (no Fu he : PN) o am ixiados, uma pa e deles é a ada no p esen e
con ibuição. A e udição dos ma e iais mediados po OF 105 é mui o complicada,
po que os belege manusc ip os são a iados, i. h. os a os o am po mui os
uncioná ios do DO ano ados, e po isso a ia a ep odução do namengu o bal ico.
Há ambém mui as co eções, a a essamen os, indicações e obse ações. O
es ado dos a os (especialmen e dos pe gamen os) é em mui os casos ão uim,
que indi iduais pa es de ex o inclusi e do PN di icilmen e são legí eis.
As mais an igas bál icas ou seja, li auischen Onyme apa ecem ambém em ou as on es, z. B.
nos Li auischen Wegebe ich en, que na amosa coleção Sc ip o es e um P ussica um (SRP II
662711) são publicados. As SRP o necem nume osos o sund nomes de pessoa li uaneses e
oldp eußische, que p edominan emen e a pa i dos a os do 14. Jh.s s ammen. De e ia sublinha
1 As ob as Os oldp eußischen O snamen de Geo g Ge ullis, apa ece am 1922, e Os oldp eußischen
Pe sonennamen de Reinhold T au mann, apa ece am 1925, são as ob as undamen ais no domínio
das bal ischen Eigennamen o schungen.
DARIUS IVOŠKA
40 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII se em, que os li auischen PN de
essencialmen e pos e io es u dunds ou de ki chenbüche n o am colhidas.2 O
p esen e con ibu o em o obje i o, o do mencionado olian en cole ado
ma e ial da li auischen An h oponymie a ap esen a e a discu i . O ma e ial de
in es igação comp eende 27 PN, com os quais os em P ussen assen ados
e ugiados de Li uânia nomeados e am3. Os PN são con o me à sequência
c onológica dos a os baseando-se, sem ung oi delibe adamen e selecionado,
pa a a elação en e a sequência dean e igens de a os e a com ela conexas
e en uelle Ein eilung des Bei ag ex es in hema ische Einhei en. Diese Ges al-
in o mações secundá ias não a e a em.
Na in es igação de cada indi íduo li auischen PN é o con ex o de OF 105 indicado.
Como auxilia es ma e iais são ex os de os P eußischen U üh . Foi en ado,
kundenbüche n (im Wei e en: PUB) zu Konk e isie ung des Kon ex es ange-
as on es c i icamen e a examina e, após possibilidade, uma análise e imológica
das ci adas PN ealiza . Em OF 105 são nume osos PN encon ados, com os quais
Li aue designados e am. Da iam es emunha as indicações nos a os do OF 105
den li owen e e en ech en e bin. Há ambém casos, onde a o igem dos
bene iciá ios não é indicada di e amen e pelas in o mações sob e a pe ença
popula , mas ce as condições da concessão de e eno o am desc i as, que
indicam inequi ocamen e que as pessoas mencionadas ha iam sido li uanos.
1. URKUNDE VOM 9. MAI 1311
Am 9. Mai1311 em o G oßkom u Hein ich on Plo zke em Tapiau ao Li aue Machuce e seus
i mãos de ido do p i ilégio 4 haken e a com os lá localizados meias, pas agens, bosques e
B uchen a E b ech 2 As nome pessoa o sche innen Vi alija Maciejauskienė e Alma
Ragauskai ė êm li auische PN a pa i das his ó icas on es manusc i o, iniciadas com o 16.
Jh., cole ado.
Po causa da Iden i icação dos Li aue e sua Ansiedlung em P ußen s. S. 3 e S. 4, oo no e
N . 4.
S aipsniai A icles 41 /
Li auische Pe sonennamen in den O densdokumen en
e liehen, solange lhes o Wiede gewinn ih es E bes in Li auen nich geling 4: 1311 [...] con ulimus
Machuce li wano e suis a ibus adnos de li wonia idem X [Ch is i] 3 ecipiendam
con ugien ibus e he edibus ipso um iiii uncos in campo sow dic o cum p a is ag is pas sil is e
paludibus [...] (OF 105, 83 ). Um ex a o encon a-se no PUB: 9. Mai 1311: Tapiau. De G osskum u
Hein ich on Plo zke emp es a ao li uano Machuce e aos seus i mãos he edi a iamen e 4 hacken
em Zohpen (K . Wehlau) a di ei os p ussianos, desde que lhes a econquis a de sua he ança em
Li auen não suceda (PUB II 19).
O no a es e mencionado nome do Li aue s Machuce mag um doisis ämmige li . PN
se , cujo p imei o amo maun e o li . PN mui o di undido é, gl. li . PN Mã-gu as,
Mã-numas, Mã- au as (Zinke ičius 2008: 109), e exibe ca ac e ís icas da expabilen
bem como signi icado do ocalwechsels em, po quê ele como e bwo pode se
conside ado, gl. a li . his . : Basilij Maku as 1689; Ch is opho i Maku is 16911719;
Макутенас Адам 1882 (IAK). Nesse caso é complicado, de e mina o segundo amo.
Machuce é a da i o m do PN no documen o e assado em La im. Se se pa i
disso, em que o no segundo amo con idos le a c im pode ia-se po isso o
segundo amo como *-kuk-5 e e en ualmen e o nome como *Ma-kuk econs ui ,
Nomina i als k, im Da i abe als z (li . c) ausgesp ochen we den. Vielleich
mas é não ácil, Pa allelen no li . Pessoennamengu pa a encon a . Não há PN,
nem no Li auês, nem no Al p eußisch, as -kukals segundo amo incluídos. Um
pode ia al ez ambém em *-ku denken, d. h. li . *Ma-ku -, mas es a hipó ese é
ques ioná el e eque mais in es igações.
2. URKUNDE VOM 24. AUGUST 1340
Na P i ilegienu kunde, assinado pelo Hochmeis e Die ich on Al enbu g no 24. Augus 1340 em
Ma ienbu g, com a ao li uano Noadab 4 T a a-se aqui de uma p op iedade e quida a e ugiados de
Li auen, que inham pe dido sua posse em seu país na al. Habi ualmen e o am ais pessoas e
seus he dei os de ido às p i ilégios ce os lo es he b ech amen e concedidos. De a pei os
a os con êm de e minadas condições de ou o gamen o, sob as quais ambém, no caso da
conquis a e ba e Li auens, o ecupe a da posse oi p e is o. Vgl. ambém as u dunden do 22.
Sep embe 1350 (T iskullen, Schu deiken, Naw en) e do 2. junho 1353 (Schacne, Ruc a, Nuwicz,
Da gis).
5 Po causa da lei u a e obse ação da chund k-lau e no apascen a do al p . PN em an igos
u kunden s. Sinke ičiū ė, S undžia 2001: 5360.
DARIUS IVOŠKA
42 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
6 Haken Te a, que an e io men e ao P ußen Rus eyko6 pe enceu, oi concedido:
1340 [...] sex uncos in came a u waldow in campo quem olym li hwinus noadab [...]
possedi [...] (OF 105, 239 ). O a o de que na p imei a me ade do 14. Jh.s no ano 1340 no
Samland Li aue ha iam habi ado, é mui o impo an e e não de e se deixado o a de
con a. Uma b e e ep esen ação e um agmen o da ce idão são ambém em
encon a no PUB: 1340 Augus 24. Ma ienbu g. Hochmeis e Die ich de Al enbu g
emp es a Rus eyko he edi a iamen e 6 hacken no e bäue lichen ca es. (PUB III 224).
Kamme am Waldau, die o he de Li aue Noadab besessen ha , ei on Zehn en
No PUB é o a discu i PN no p i ilegien ex não indicado, é só na desc ição de a os
mencionado. Não é cla o, quais obje i os os au o es êm pe seguido. Hinsix amen e
da o igem bál ica do PN Noadab exis e nenhuma dú ida, gl. o li . Nó PN-dabas, cujos
componen es Nomi ap . no ‘nuo (um mui o p odu i o cons i uin e em os ap . PN) e
dabmi li . dabà ‘Abs ancamen o, He ança, dab-ìn i ‘schmücken se conec ados.
(Zinke ičius 2008: 122, 8182). Nes e caso a a-se do li . *PNNo-dab-. No á el é ambém,
que ap . PN Nodabs desde 1355 é conhecido. (T au mann 1925: 63). O a es ado, no qual o
mencionado PN oi mencionado, é o p i ilégio a pa i do ano 1396 sob e a adjudicação
de 3 haken land a Podlaucken (mais a de Podlacken, K . Ras enbu g) aos p ussianos
Nodabs: 1396 [...] o lyen e da nos nos ouen Nodaps synen ech en e ben unde
nachkomelingen ou as a ian es do PN encon adas: Nodab, Nadapp, 1355
(T au mann 1925: 63). As mencionadas a ian es de nome de pessoa es emunham da
disseminação do nome en e li auens e p ußen e con i mam igualmen e a acei ação de
iii hocken gelegen o dem elde czu Podlaucken (OF 105, 153 ). Es wu den auch
Zigmas Zinke ičius sob e seu he bwo cha ak e .
3. URKUNDE AUS DEM ANO 1350
Há ainda um p i ilégio, de ido ao qual aos i mãos T iskullen, Schu deiken e Naw e um
e eno de 3 ganchos é concedido, enquan o lhes a ecupe ação de sua he ança em
Li uânia não succei a. A ce idão p o ém do ano 1350 e é pelo Obe s en Ma schall
Sieg ied on Dahen eld assinado sido: 1350 [...] e con e imus idelibus i is iskullen,
schu deiken e naw e [...] (OF 105, 84 ). No ex a o e nos comen á ios 6 Rus eyko 105, 238 ,
239 (1339), 239 (1340) Sa. ; Rus eyke 162, 51 (1407) KA. P . Eylau. (T au mann 1925: 84).

S aipsniai / A icles 43
Li auische Pe sonennamen in den O densdokumen en
de U kunde7, die in den PUB ange üh we den, wi d au die Bedingungen
indicado, que na adjudicação dos e enos a e ugiados semp e mais ezes são
en a izados: Es a ob igação oi ambém ou a ez aos e ugiados li uanianos
es abelecidos em o dens e i ó io impos as (PUB IV 553). O ma e ial en egue pela
ce idão é do g ande alo pa a a siedlungsgeschich e. É no i icado, que um e eno
na da P ußen habi ada Siedlung Augde Niede lassung dos Li aue em P ußen. É ób io
cken, K . Wehlau (li . Auka, Aukai) an Li aue e liehen wi d. Das zeug on
que após a conquis a de Wehlau po o ças li auiche no comba e con a o DO no ano
13478 ambém Li aue es a egião de e iam e colonizado. Os au o es do PUB
a i mam, que odos os i mãos mencionados na ce idão são li uanos e apoiam-se ao
azê-lo nas decla ações R. T au manns: p o a elmen e säm lich Li aue (PUB 55 IV2).
Não é cla o, o que os e ei o es do PUB com isso êm en endido, pois R. T au mann
designa apenas o PN T iskulle como li auisch, enquan o ele o ap . PN T iske a ado
(T au mann 1925: 107). Todos os es an es nomes dos bene iciá ios são de R.
T au mann ou não mencionados, ou apenas com os li . PN compa ado.
No caso do PN T iskulle *T isk-ul gl. a li . his . PN 1611 Walus T isskanis; 1667
G ego is T yszkay is; 1811 Jozepho T yska (IAK). R. T au mann conside a o PN
T iskulle como um li auischen PN e dá como Pa allele o li . ON T yškiai (T au mann
1925: 107). Vgl. ambém li . PN T iškà, T škus, T yškà, que po um lado do uss. PN
Тришка: Трифон ou ao poln. PN T zyszka s ammen, po ou o lado mas ambém li .
He ança se em pode iam, gl. li . škis ‘Hi zkop ; uma se apidamen e
exci an e, a acan e, desobedecida e não sé ia pessoa; iškúo i ‘ ápido e
deso denadamen e abalha ; jmdn. epe idamen e a aca , s ü men (LPŽe).
Schu deike is e mu lich ein noch nich gebuch e li auische PN, denn
a li . Wu zel sku dis in he li . An h oponymie pa a encon a , gl. a li . his . PN 17291771 Ma ini e Ca ha inae
Sku dienis, 18081820 Joannes Sku dianis a li . sku dùs ‘ä mlich, elend; pob eselig olhando, skudas ‘manca de
(IAK). Vgl. auch die gegenwä igen li . FN Sku dẽlis, Sku dáuskis, Sku dẽnis,
meios do sus en o, pob eza, necessidade explica (LPŽe). Nesse caso 7 O Obe s e Ma schall Sieg ied on
Dahen eld emp es a aos i mãos T iskullen, Schu deiken e Naw en 3 ganchos no Felde Auco [Augcken K .
Wehlau] como se içogu com um we geld de 16 Ma k [...], u , si olen e domino Li wino um ue i p ocessu
empo is subiuga a, dic us T iskulle e a es sui e he edes e e habdem bona ea [que] p ogeni o es e
nobo um in dic a e a habe a, ehabe e ace e de ibunda, p edic is ali uncisis esigna is possession
con adic ionequa non obs an e (PUB)
IV 553).
8 h p://p usija.lki.l /Vie osVelu a/V1.h ml meis e Win ich de Knip ode em Ma ienbu g oi
DARIUS IVOŠKA
44 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII ai-se ao li . *PNSku d-eik-, que com o su ix
-eike wei e oi.9 R. T au mann buch ambém um ap . PN com a aiz sku d-: 1350
Scu denne. Ele ambém menciona o li . PN 1350 Schu deyke, a pa i do mesmo
P i ilégio, mas conside a-o como ap . e conduz como Pa allelen a li . Scu de e
Sku dẽlis an (T au mann PN 1925: 95). No que diz espei o das acima ci adas
indicações sob e a o igem e da nacionalidade dos bene iciá ios é não a dispu a ,
que Schu deike Li aue sido.
O na ce idão mencionado li . PN Naw e *Nau is li auische He kun , gl. a li .
PN Naũ as, Naũčius, Nau ẽlis, que a ap . nau in ‘No , Po u são colocados.
(Zinke ičius 2008: 121, 292). Nes e caso, pode-se ambém de um e bwo ala , gl. a
ap . PN Naw a e, 1389 Nau e, Naw eme , Naw il, Nau ile, Naw inge (T au mann
1925: 68). A e minação -e pode se ou subs i u i en Cha ac e es, pelo que ela a
ap . Endungen -as e -s subs i ui, ou adicionando cha ac e es, ao aze ou do
exis en e ap . Endung adicionado ou em ez do ap . Endung é usado10. No á el é o
a o de que an o do li . PN Naw e, como ambém as acima mencionadas de R.
T au mann bookadas ap . PN no 14. Jh. nos a os do DO e idos são. Isso con i ma,
que a PN com nau den Li aue n e o
P ußen p óp ios e am.
4. URKUNDEN VOM 2. JUNI 1353
Es gib noch ein P i ileg aus dem Jah 1353, das am 2. Juni on dem Hoch-
assinado e de ido desse ainda 2 haken land a i mãos Ruc a e Schacne e seus e e Nuwicz e
Da gis o am e lie en: 1353 [...] o lien und geben Schacne und Ruc a b udi n und Nuwicz und
Da gis e en e e n und i en allen ech en e ben ii haken u dem elde Gauladin (OF 715, 10 [...] ).
Es a ce idão oi ambém mencionada no PUB comp imido: 1353 junho 2. Ma ienbu g. De selbe
[HM Win ich de Knip ode] emp es a aos i mãos Schacne e Ruc a e seus e e n Nuwicz e Da gis
2 ganhos no Felde Gauladin [Gauleden, K . Wehlau] lá indicados a ian es] (PUB V 92). 9 Po causa do
su ixo s. Ska džius 1996: 159160. 10 Po causa das endungen da ap . PN nos documen os his ó icos
s. Sinke ičiū ė, S undžia 2001:
[zu denselben Bedingungen wie in N . 162. Da um und Zeugen wie in N . 162 mi den
53–60.
S aipsniai A icles 45 /
Li auische Pe sonennamen in den O densdokumen en
Em ambos os ex os são os a o ecidos i mãos e seus p imos não di e amen e
como li uanos e e idos. Há mas um indício à an e io a es ação N . 162 e uma
obse ação, que aos i mãos Ruc a e Schacne e seus e e n Nuwicz e Da gis do 2
haken g ande e eno sob as mesmas condições como os no P i ileg N . 162
mencionados Swelgu e e Neydis11 é concedido. As duas úl imas pessoas são
designadas como li uanos, po isso ambém são as na adjudicação dos lo es a
e ugiados de Li aua condições habi uais ci adas. Essas a os pode-se como
con incen e conside a , i. h. que os mencionados i mãos e p imos li uanos e am. O
PN Schacne não é inequi ocá el. Po um lado, pode ia-se nele li . *Šakūnsehen, cuja
o igem, en e an o, é ques ioná el. O nome pode ia se de *šakund ao
pa onymischen su ix *-ūngebilde . Vgl. a li . his . PN 1619 U ban Szakay is; 1695
Jakub Szakinis; 17291771 Pe i Szakulis (IAK). Vgl. ambém o li . PN Šakūnas, o com o
pa onímico Su ix -ūnas de os eins ämmigen li . Šakà, Šãkas, Šakỹs é de i ado, ou
de li . šakū nas ‘um e gaig e , äs ige á bol (LP PNŽe; Zinke ičius 2008: 523). Po
ou o lado se ia al ez ambém *Skakūn- (?) possí el, s. LPŽe. É ealmen e não
impossí el que 1353 al ez a mais an iga a ian e do a ual li . PN Šaknas oi
mencionado.
A o igem li auice do PN Ruc a não é complicada de p o a . sob os a uais li . PN: gl. 1637 K zysz oph Ruk is
Man inde li . PN mi de Wu zel uk - sowohl un e den his o ischen, als auch
(IAK) e Rukù is (Zinke ičius 2008: 318). É du idosamen e assim que ambém há um li . *PNRuk a deu. Nes e
caso, pode-se ambém de a e minação a ala . O nome do e e s de Schacne e Ruc a Nuwicz pode ia
ambém se de o igem li auische . Vgl. o li . his . PN Ba holomeaus Nuwizas 1802 e a a ual li . PN, que
possuem uma aiz pa en e: No as, No ỹs, No ìkas (LPŽe; Zinke ičius 2008: 315). Não é ácil, a e minação -icz
a deu e . Daí i ia al ez ambém uma ou a In e p e ação do PN em conside ação, e seja a da
doisis ämmigen o igem: *No- yd- (?). Vgl. a li . PN Nó-gaudas, Nó-ku as, Nó-minas (Zinke ičius 2008: 122). Po
causa da esc i a u e o de e ia-se no a que ela ao ixa a bal ica PN pelos uncioná ios do DO ambém não
en endeu co e amen e e con undiu 11 [...] ao i mão Swelgu en e ao seu p imo Neydis, os Li owen, 2
ganchos no Felde Ubeli hen [Obeli en, K eis Königsbe g] como de Zehn en und Baue liche A bei ei,
e blichen Besi z gegen den in P eußen üblichen Diens olge mi P e den und Wa en in Hee es und
Bu genbau. Wi d a e a Li ouwen uma ez ganho, assim se á um ela em sua desejo seczczen widde u o
el czu Welun, sendo ela a
2 ganen ao o den au lassen (PUB V 92).
DARIUS IVOŠKA
46 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII se pode iam12. O segundo amo
ydkomm em a li . An h oponymie ambém mui o mui as ezes an es, gl. a li .
PN Mañ ydas (LPŽe), Liáud- ydas, Rám- ydas, Sù - ydas e li . iš- ýs i (iš- ýdo)
‘e blicken, beme ken (Zinke ičius 2008: 160). Em a ap . An h oponymie há
ambém mui os PN com wyd-: 1387 A wide, 1401 Ey wyde, 1370 Ne wyde.
(T au mann 1925: 14, 27, 70). Há ainda o p oblema de -cz. -cz pode-se como a
esc i a adap ada das e minações -ds - s, - z analisa , como em o ap . PN
Mawcze dos *Mau s, *Mauds, *Maudis, ambém Micze de *Mi s, *Mi is13. Um
pode ia al ez i à conclusão, que se a a no caso de Nuwicz a a mais an iga
menção conhecida do li .
*No yds PN *No ydas a a /.
Como p o a da o igem li auica do nome Da gis podem a his . li . PN do 17. Jh. 1658
Josephi Da gis; Józe Da gis; 1816 1667 Pe i Da gys auxili lich dienen (IAK). Vgl.
ambém o li . PN Dá gis e do li . da gùs ‘ euch kal ; eklig, desag adá el, não boni o;
i i e lich, ge eiz (LPŽe). Vgl. ambém a li . PN Da gas: Dá gis, Da gỹs, Dagus;
Da gỹs (LPŽe; Zinke ičius 2008: 280, 573). É cla o que o li . PN Da gis desde 1353 é
conhecido. Ainda uma a es ação assinada pelo Hochmeis e Win ich de KniKi kle e
Wydemyns são 2 haken e a no campo Gauleden (K . Wehlau) concedidos: 1353 [...] e
p ode am 2. Juni 1353 in Ma ienbu g lie e zwei wei e e li . PN. Den B üde n
dado ki kle e wydemyns b udi n e i en beyden ech e e bin ii koken u deme elde
gauladin an acki wesen e weyden [...] (OF 105, 72 ). O p i ilégio oi ambém pelos
eda o es do PUB b e emen e com a indicação às condições de ou o ga
mencionadas em p eceden es a os, sem e indicado um ex a o do a os: 1353 Junho
2. Ma ienbu g. De selbe [HM Win ich de Knip ode] emp es a aos i mãos Ki kle e
Wydemyns 2 ganchos no Felde Gauladin [Gauleden, K . Wehlau] lá indicados a ian es]
(PUB V 165). T a a-se ainda de uma g anja de e eno a Li aue .
[zu denselben Bedingungen wie in N . 162. Da um und Zeugen wie in N . 162 mi den
12 A alegação, que ound u-lau e no ixie en da bal icos pessoasbzw. O snamens po os
o densbeam en mui as ezes con undidos o am, pode-se po belege comp o a . Z. B. nos de G.
Ge ullis é a ound u-con undimen o mui o mui as ezes o caso: 1328 Clupien, 1328 Clopien (66); 1319
Kodyen, 1330 Cudyn (67); 1351 Musing, 1445 Mossing; 1305 Wux enyken, 1382 Wox eniken (209); (Ge ullis
1922: 66, 67, 103 e 209). De a ige ound u-con undimen o casos são ambém en e os de R.
T au mann ixados nomes de pessoa pa a encon a : 1348 Bundike, 1386 Bundiko e Bondiko; 1419
Busgede e Bosegede; 1299 Ko ye, 1336 Cu io; 1399 Tus y , Tos y ; Tuniko, Tonike (T au mann
1925: 21, 49 e 110). 13 Po causa das endungen da ap . PN nos documen os his ó icos s. Sinke ičiū ė,
S undžia 2001:
53–60.
S aipsniai A icles 53 /
Li auische Pe sonennamen in den O densdokumen en
QUELLEN AND LITERATUR
Ge ullis Geo g 1922: As al p eußischen O snamen. Be lin e Leipzig: Associação
cien í ico e lege Wal e de G uy e & Co.
h p://p usija.lki.l / [2015-08-03]
IAK Is o inių asmen a džių ka o eka. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Kohlheim
Rosa, Kohlheim Volke 2005: Duden. Nome de amília. He ança e signi icado. Mannheim,
Leipzig, Viena, Zü ich: Duden e lag. LKŽe Lie u ių kalbos žodynas, elek oninis
a ian as, ed. kolegija: Ge ūda Nak inienė i k . Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as,
2013. P ieiga in e ne e: www.lkz.l
[2015-08-03].
LPŽe Lie u ių pa a džių žodynas, elek oninis a ian as. Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as, 20122015.
O dens olian N . 105. Ge eimes S aa sa chi P eußische Kul u besi z. Ge eimes
S aa sa chi P eußische Kul u besi z. Ge eimes S aa sa chi P eußische
Kul u besi z. Ge eimes S aa sa chi P eußische Kul u besi z. Ge eimes
S aa sa chi P eußische Kul u besi z. Ge eimes S aa sa chi P eußische Kul u besi z. Ge eimes S aa sa chi P eußische Kul u besi z. Be lin. PUB IVI Se aphim Augus , Philippi Rudolph, Maschke E ich, Hein Max, Koeppen Hans, Con ad Klaus: P eußisches U kundenbuch 16. Königsbe g (P )/Ma bu g: G ä e e Unze /Elwe /Scien ia Aalen, 19322000.
Ska džius P anas 1996: Rink iniai aš ai 1. Lie u ių žodžių da yba. Vilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidykla.
SRP II Hi sch Theodo , Töppen Max, S ehlke E ns : Sc ip o es e um P ussica um 2.
Leipzig: Ve lag de S. Hi zel, 1863.
S undžia Boni acas, Sinke ičiū ė Dai a 2001: P ūsų onimų ge maniza imo y imai K.
O. Falko ank aščiuose. Bal is ica 36(1), 5360. T au mann Reinhold 1925: As
al p eußischen Pe sonennamen. Gö ingen: Vandenhoeck & Rup ech .
Zinke ičius Zigmas 2008: Lie u ių asmen a džiai. Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as.

DARIUS IVOŠKA
54 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIII
Lie u ių asmen a džiai okiečių o dino
dokumen uose
SANTRAUKA
Vokiečių o dino olian o N . 105 ( eks e OF 105) y imai y a labai s a būs bal ų onomas ikai.
No s šį olian ą XX a. p adžioje y inėjo ga sūs onomas ai Ju gis Ge ulis i Reinholdas
T au mannas, domėjęsi i inkę ik senuosius p ūsų ie o a džius i asmen ay a Vokiečių
džius, jame ebė a daug onomas ikai s a bios neiš i os medžiagos. Kalbamasis olian as
o dino, daugiausia XIV a., p i ilegijų, ku iomis žemės ski iami sklypai p ūsams i lie u iams,
inkinys. Labai eikšmingas ak as, kad OF 105 esama daug lie u ių asmen a džių, ku ių dalis
ap a iama šiame s aipsnyje. Ty inė i OF 105 esančią medžiagą labai sudė inga dėl
a ijuojančios kele o dokumen us ašiusių asmenų ašysenos, o ypač dėl ski ingo onimų
už ašymo. Esama daug aisymų, b aukymų i pas abų, dokumen ai p as os būklės, ypač
pe gamen ai, odėl am ik i eks ų agmen ai, o ka u i onimai sunkiai pe skai omi.
asmen Lie u os a džių už iksuo a i ki uose is o iniuose šal iniuose, pa yzdžiui, Lie u os
kelių ap ašymuose ( o. Li auische Wegebe ich e), esančiuose žymiajame inkinyje
Sc ip o es e um P ussica um, ku iame gausu p ūsiškų i lie u iškų iš onimų XIV a.
dokumen ų. Iki šiol y inė i lie u ių asmen a džiai su ink i iš žymiai ėly esnių is o inių
šal inių bei bažny inių knygų.
Šiame s aipsnyje ap a iami 27 OF 105 as i asmen a džiai, ku iais adin i p ūsai i lie u iai,
pabėgę iš Lie u os i įsikū ę P ūsijoje. An oponimai pa eikiami ch onologine dokumen ų
su ašymo a ka. Ap a ian kiek ieną lie u ių asmen a dį, pa eikiamas kon eks as iš OF 105
dokumen ų i duomenys lyginami su medžiaga iš P ūsų dokumen ų knygų ( o. P eußische
U kundenbüche ). S aipsnyje bandoma k i iškai analizuo i šal inius i ap a iamų
an oponimų e imologiją.
Į eik a 2015 m. spalio 20 d.
DARIUS IVOŠKA
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Lie u a
dda ius.i [email protected]