S aipsniai / A icles 89
DAIVA ALIŪKAITĖ
Vilniaus uni e si e as
Di ezioni di ice che scien i iche: geoling is ica,
pe cep i ioji dialek ologija, socioling is ica, kogni y ioji ling is ica.
DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
is i u o dei Lie u ių kalbos, Vilniaus uni e si e as Mokslinių
mokslinių y imų k yp ys: geoling is ika, bal ų kalbų
dialek ologija, sinch oninė i diach oninė akcen ologija,
mo onologija, is o ija kalbos, is o ija lie u ių kalbo y os.
PERCEPTYVIOSIOS
DIALECTOLOGIJI
INSTRUMENTAI IR TYRIM
CRYPTYS: VARIANT
AREALAI MENTALINIUOSE
ZEMLAPIUOSE (BIRŽ
ATVEJIS)
Pe cep ual Dialec ology Ins umen s and
Di ec ions o Resea ch: A eas o Va ian s in
Men al Maps (Case o Bi žai)
ANOTATIA
A icolo discu e nell'a icolo la possibili à applicazione delle disposizioni pe cep y iosios
dialek ologijos y imuose lie u ių egioninio a ian iškumo, ol e a ciò, iene p esen a a umpa
s o ia della o ma imosi p incipi della pe cep y iosios dialek ologijos. Ti iamosios a icolo pa e
ondamen o scien i ico p oge o Bend inės lie u ių kalbos ie a men aliniame lie u ių kalbos
žemėlapyje medžiaga. Sulla base di uno dei pun i del p oge o Bi žų geolek o dei da i della ice ca
e e ua a nella zona, nell'a icolo iene dimos a a come le ice che basa e sui p incipi
pe cep y iosios dialec ology possono esse e in eg a e s udiando adizionali a mi li uani e nuo i lo o de ini.
DAIVA ALIŪKAITĖ, DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
90 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
A icolisnyje la maggio a enzione occhia a in so-callamojo mapėlapio penš inio (an.
d aw a map) compi oosi Bi žų geolek o zona da i. Su okimo isoglosių pobūdis e densis
gio ani bi žiečių penš iniuose mappapi i i elano che pa ieji comuni à della lingua hanno
dis in i dis in i i a miškumo come b uožų immaginidini. Jaunųjų Bi žiečių penš iniai
mappai mos ano noncon lik inį appo o con codice ambien ale, e ques o a sua ol a
b ėžia op imis ine Bi žų geolek o pe spy .
ESMINIAI VODŽIAI: pe cep i ioji dialek ologija, men alinis žemėlapis, kalbinė gim ip inciples o
nė, lie u ių a mės, Bi žų geolek as.
ANNOTATION
The pape discusses he possibili ies o applica ion o he p inciples o pe cep ual dia-
lec ology in he Li huanian egional a iabili y esea ch. In addi ion, a b ie his o y o he
pe cep ual dialec ology o ma ion is in oduced. The ounda ion o he esea ch pa o he
pape is he ma e ial om he scien i ic p ojec S anda d Li huanian Language Place in he
Men al Map. On he basis o esea ch da a o one o he a ea poin s he geolec o Bi žai his
pape shows how he esea ch based on he p inciples o pe cep ual dialec ology can be
in eg a ed in o he s udy o adi ional Li huanian dialec s and new new a ie ies. The a icle
ocuses on he da a o he ask d aw a map in he a ea o he geolec o Bi žai.
The cha ac e and densi y o pe cep i e isogloss in he d awn maps o he young esiden s o
Bi žai e eals ha he o dina y membe s o he language communi y ha e di e en images
o dialec icism as dis inc i e ea u es. The d awn maps o he young esiden s o Bi žai show
a non-con lic ing ela ionship wi h he code o en i onmen , which, in u n, d aws op imis ic
p ospec s o he geolec o Bi žai. KEYWORDS: pe cep ual dialec ology, men al map, linguis ic
homeland, Li humo possibili à dei li a ians egioninio a ian iškumo y imuose. Risiede si
anian dialec s, geolec o Bi žai.
Šiame s aipsnyje ap a iama pe cep y iosios dialek ologijos nuos a ų aiky-
eo ico me odologico pe cepy iosios dialec ologies e anali ico egionino a ian iškumo
discu ssai (pi miausia geoling is ική min ia sklaida). Nel mondo ali ice che non sono nuo e.
Šiuolaikinės pe cep y iosios dialek ologijos p incipi già applicalizza i JAV, Regno Uni o,
Giappone, in alcune Paesi Eu opei. L'ul imo decennio è anche gausėja di ques o pa adigma la o i
in Li uania (plg. Aliūkai ė 2009; Aliūkai ė, Me ky ė-Š a cienė 2012).
A icoli A icles 91 /
Pe cep y iosios dialek ologijos inst umen ai i y imų k yp ys:
a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų a ejis)
Nei p eceden i la o i di admė y ininkų Li uani di ca a e e socioling is ino
anche si appaicyda a conce ualių jungčių con pe cep y iosios dialek ologijos
disposizionimi (ž . G umadienė 1980: 9193; Kačiuškienė 2003: 8891; Kačiuškienė 2004:
103108; Kačiuškienė 2005: 4954; Kačiuškienė, Ba ydy ė 2006: 814; Tumėnas 2003:
238242; Tumėnas, Račkauskas 2004: 222224 e k .), pe ò uno dei più impo an i
componen i dello s udio pe cep i io il compi o della mappa men ale ino a adesso
sis ema icamen e non è applica o. Quindi lo scopo di ques o a icolo
pademons a e, come pe cepy iosios dialec ologijos disposizioni possono esse e
applica e s udiando adizionali a mi Li uanei e nuo iosi lo o de i i.
Tu e l'a icolo p esen a i empi iche insz alghe illus azioni del p oge o scien i ico
Bend inės kalbos ie a men iniame lie u ių kalbos žemapapėje ma e iaageoling is inės
ga1. Pe 2014–2016 m. laiko a pį, naudojan pagal pe cep y iosios dialek olo-
gijos p incipus pa eng ą empi inį y imo ins umen ą e balizuojamoms i i-
zualizuojamoms men aliniuose žemėlapiuose sąmoningosioms nuos a oms i i,
kompe encijos y imas e e ua o in alcune e nog a inėse egioni Li uane (pun i im į
c . 1 ig.). 1 PAV. P oge o luogo della lingua Bend inė nella men ale mappa della lingua
li uana pun i di ice ca
Rengian p ojek o Bend inės kalbos ie a men aliniame lie u ių kalbos žemė-
lapyje ins umen ą, guidu asi dai p incipi comuni della o mazione di diale ologiche, socioling is iche
anke , . i. siek a chia i škin i e za ixa e 1 P ojek as Bend inės kalbos ie a men aliniame lie u ių
kalbos žemėlapyje o ganizzas pagal Lie u ių bend inės kalbos, a mių i ki ų kalbos a mainų
unkciona imo i kai os y imo 20112020 m. Jį inanzia S a oybinė lie u ių kalbos komisija (p oge o
guidaė doc. d . Dai a
Aliūkai ė).
DAIVA ALIŪKAITĖ, DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
92 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV i da i sociodemog a ici degli s udia i, che
nelle successi e asi dello s udio di en ano p ima i e imen o della
classi icazione e sis ema izzazione dei da i, quindi gli s udia i do e ano indica e
agžių, ly į, o igine e luogo di esidenza. Ty ime pa ecipò più come 2000 gio ani. In
ques o a icolo non si o ien a in u o il p oge o da i massī u, pe cep y iosios
dialek ologijos disku są si p opone cos ui e solo ilius aciniu p incipio, quindi
discussiamà solo di un unico egionale ci à scolas ico gio en o geoling is inė
compe encia. Tu i i da i del p oge o sa anno discussi in de aglio in al i la o i
scien i ici di di usione del p oge o.
Geoling is is ica compe enza è conoscenza e abili à di iconosce e la
a ian iški à della lingua e lo collega e con de e mina i a ealais geog a ici (i. i.
e i o iali à an amaisiais), socialiniais (i. i. socialiniais an amaisiais), cul u ali (i.
i. cul u ionali an amaisiais cul u iais dimensijami). žiū iu e la lo o geoling is ica
Šio s aipsnio y imo objek as – y ų aukš aičių pane ėžiškių pa a mei
p iski iamos Bi žų apylinkių šnek os e inimas jaunųjų Bi žų gy en ojų po-
compe enza.
Pas ėž ina, che il modello di ice ca geoling is ica compe enza nelle comuni à
delle Li uanie egionali non è solo mechanická con empo anies pe cep y iosios
dialek ologijos accedo ė: consis en emen e si s o za di segui e il p incipio di
pe cep y iosios dialek ologijos, ques a pa adigma dis in o i da al i ipi di
linguis iche disposizioni delle ecniche di s udio, quando s udia e e e balizza e, e isualizza e lingue
a o ojų nuos a os.
1. REGIONINIS VARIANTIŠKUMAS PERCEP-
TYVIOSI DIALECTOLOGIJOS POŽIŪRIU s o ų Ch is Mon gome is e Joana Beal,
Kaip aikliai pas ebi ieni iš šiuolaikinės pe cep y iosios dialek ologijos a -
pe cep i ioji dialek ologija è in pa lė oja o ien a a pa adigma (an.
speake - ocused pa adigm) (Mon gome y, Beal
2011: 121).
La ques ione della compe enza geoling is ica na io delle comuni à di linguaggio
o dina io inizia a solle a e allo s esso empo, quando in Eu opa comincia i
p epa a e i p imi a lassi a mių, plg. Geo go Venke io ice che in Ge mania, Jules
Louis Gillié on ice che in F ancia (Mes h ie 2003: 4475; Sch ambke 2010: 87106). Il
c i ico semplice linguis a comuni à della na io lingubinės alu azione in
a ian iškumo analizės disku są p imi includukè Olandijos e Japijos scienzia i.
A icoli A icles 93 /
Pe cep y iosios dialek ologijos ins umen ai i y imų k yp ys:
a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų a ejis)
1.1. Pe cep i ioji olandų diale ologia
In Olandijoje pe cep y iosa diale ologia inizia a i enu ini nel 1886, quando
appa e Pie e io Willemso un ques iona io di ice ca, cui una domanda des ina a
a chia i e, do e semplice dei memb i della comuni à linguis ica pa lano allo s esso
o simile come e nel lo o abi an e locali à (Goeman 1999: 138139, P es on
2010: 89).
Il p imo sis emico s udio dei con ini pe cep ibili (an. pe cep ual dialec
bounda ies) è s a o e e ua o già XX a., 1939 m., pe olandų a mių y imo
ekspedicijas (Mon gome y, Beal 2011: 123). In una pa e del ques iona io (an.
Ques ionnai e #8) sono s a i o ni i due domande di consape olezza a minio.
Pi muoju (caip e 1886 m. Willemso klausimyne) spiegin asi simplic o lingua comuni à
gebėjimas ski i sa osios kalbinės aplinkos aišką – . y. ku , i iamojo nuomo-
della na io ne, si pa la allo s esso modo o quasi allo s esso modo come e del suo
abi amoje loco ezza. Secondo chia in asi con a i subjec us, do e si pa la
nei pa eikėjo gy enamoje ie o ėje. Be o, i iamųjų p ašy a pa a dy i speci i-
nių ie os kalbinių b uožų (Rensink 1999 (1955): 3).
comple amen e di e samen e (ski ingai) Un'al a ase dello s udio dei olandes
a mių 1944 m., quando, guidandosi accumula o ma e iale del klausimyno dei
mąjį umpųjų odyklių me odą (ol. pijl jesme hode) (P es on 1999a: xx i–xxix):
olandes a mių, An onius A. Weijnenas ha c ea o adina odyklėmis y ėjas
sujungė uno luoghi con al i li s udiam ii alu a ono come apačias o mol o simili
con il lo o s esso diale o. Sì, sulla base del a minio consape olezza da i,
o ene e immaginabili a mių a eale. Tęsdamas Weijneno la o o, 1955 m. W. G.
Rensinkas p epa ò desc end in o sogge i ųjį Olandijos a mių žemėlapį. La
Co e, nel la sua edazione, si basa solo sulle ispos e alla p ima domanda sulla
simili udine dei e mini (Gooskens, an Bezooijen, Ne bonne 2013: 569). Pab ėž ina
Rensinko disposizione che il mapėlapis sogge i o a u uo in come empo aneo
(Hee inga 2004: 12). Così chia amen e s'esp ime in uz alga, che sogge i i
mappapie i le ono chin ančius immaginici su a mių a ian iškumą. Quindi e
sogge i i, e ogge i i mappe mos ano solo di de e mina o pe iodo si uazione:
p imo caso i limi immaginici, secondo in e minių peculia i à dis ibu ion.
Pe cep i ioji japonų diale ologia 1.2.
Diale ì pe cezione è a enzione dedica a e nei p imi la o i di japų
diale ologia, pubblica i nel 1927. (ž . Mon gome , Beal 2011: 124). Fundamen ale
eikale Japonų dialek ologija (1954 m., ja. Nihon hôgengaku) japonų
dialek ologijos classico Misao Tôjô išdės ė požiū į, che de e minando

DAIVA ALIŪKAITĖ, DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
94 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
dialek ų egionus eikia a siž elg i į ai, kaip juos su okia pap as i žmonės. Ti-
i pe cepzioni e inciskina p ecisamen e quei linguini ožus, che aiu ano
dis ingue e uno e me dagli al i (ci . da Siba a 1999: 39). in lui e a di e se che
Pažymė ina, kad adicinės pe cep y iosios dialek ologijos p incipai Japoni-
Olandijoje: gli ul imi acccen a o diale ò simili udine, japoni scienzia i dei i iali
chiede ano classi ica e diale i in base ecip oco g adini di di e enzia.
Te minium consape olezza pe s abili e I linguis i giapponese chiese o alu a e
kaimelių šnek ų a ian i come: 1) nesiski iančius; 2) legge men e bescioglan ius; 3)
benokai bescia iančius; 4) quasi incomp ensibili (Siba a 1999: 40). Gli s udia i eni ano
pos i e domande supplemen a i, des ina e a chia i si: se c'è qualche pos o
in o noi, che è ben no o pe la s ana a ian e di disco so; se gli in e oga i,
sen endo qualcosa pa lando, possono iden i ica e di quale a ea sia quel pa lan e; o,
quando e a piccoli, lo o non pa e a, che accan o al illaggio pa lė odyklių me odo
jimo a ian as y a keis as (Siba a 1999: 60).
Klausimų logika, . y. ski ies, o ne panašumo aspek as, lėmė, kad Japonijoje
applica e non e a possibile. Tu a ia o enu i da i di consape olezza in e minio i
ice ca o i giapponesi anche segna ano sulle mappe essi u ilizza ano pe cepcinius
bo di ma camen o ecnica (plg. Mase 1999 (1964): 7297. Di anga logica dei quesi i
anke is ici a ian e di somiglianza o di e enzia iden i icazione è di en a o
lem inga (ne) ikslumo delle mappelapi subjec i ių e lo o (ne) con o mi à agli
ogge i iesi mappalapi p iežas imi: Olandiei a mių subjek i i, indica i i del
p incipio di p epa a e, le mappalapi mol o più co elia o con le ogge i iesi mappalapi
che giapponesi.
Šiuolaikinė pe cep i ioji dialec ologia: accessi e
s umen i 1.3.
Olandijoje i Japonijoje susi o ma usios adicinės pe cep y iosios dialek o-
logie, che consolida ono la p ospe i a ma io della comuni à di lingua semplice nelle
classi icazioni delle a ian i egionali, sono s a e es endu e alla ine XX a. Qui
sop a u o menė ini app esen an i della diale ologia e socioling is ica
giapponese, ad esempio, Kikuo Nomo o (19993): 6369 sumodelia ęs kalbinių izoglosių i
ski umų (a panašumo) isoglosių (an. pe cep ual isoglosses)2 i p incipi di
a monizzazione, o Fumio In (1999): 14715 elabo a o il e mine di diale o isudinio (an.
k oue dialec ) e see image. 1999b: 161. P es on
A icoli A icles 95 /
Pe cep y iosios dialek ologijos ins umen ai i y imų k yp ys:
a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų a ejis)
Tačiau šiuolaikinė pe cep y ioji dialek ologija pi miausia siejama su Denniso
R. P es ono penkių komponen ų pe cep y iojo y imo modeliu (P es on 1989a;
1999a: xxiiixl; 1999b: 359373; 2002: 57104), che, Ka ie Wales (2006: 57 66) eigimo, D. R.
P es onui lėmė la nominazione del più signi ica i o app esen an e di ques a
di ezione. Come menziona o, il modello di s udio pe ce i o di D. R. P es on
comp ende cinque componen i compi i: 1) compi o di pencil a ian ų žemėlapio (an.
d aw-a-map); 2) in e minei a ian i di egula i à e a azione (an. co ec and
pleasan ) compi o di alu azione; 3) a minių a ian ų ski ingumo (an. deg ee o
di e ence) de e minazione askį; 4) il compi o di iconoscimen o dei diale i (an.
dialec iden i ica ion); 5) concep ualis assessmen asko į (P es on 1999a:
xxxi xxx ). Peš inis di lingua a ių žemėlapis. Du an e la p ima a i i à, gli s udia i
iene da o una mappa dell'a ea, in cui bisogna sužymė i, de ini e a ian i ( a mes).
Zadduo ies il mappais può esse e uščias oppu e con qualche che o ien y ais
(geog a iche, amminis a i e, e c.) (ispe ai z . P es on 1988: 379392; 1999a: xxxi xxx ;
Aliūkai ė 2009: 167169). cog ni i ely eal) (P es on 2013: 169). Quindi, sebbene e non
Kaip pab ėžia P es onas, kogni y iuoju (pažin iniu) požiū iu i iamajam nu-
pieš as ( . y. su į ai iomis a ian ų ibomis i pan.) žemėlapis y a ik as (an.
esa ilus, i le e a i i consuma o e appo o con a ian iškumu. Riconoscibile o
non iconoscibile a ian iškumo può de e mina e il lingubinì compo amen o ma io
della comuni à. Pe an o, guida o da ali nupies azioni mappe in o mazioni, è possibile
alu a e obie i o a ian iškumą e p e ede e egionalie a ian i kai à e s ilup.
Te minių a ian ų egolabili à e a azioneli à alu azione. Nell'o ganizza e una
ice ca di alu azione della egola i à e a azione delle a ian i in e minabili, il
compi o da o agli s udia i di su e in ende e e alu a e le a ian i secondo a ian i
implica in o mazioni sulla (ne)sicu ezza linguis ica delle comuni à s udia e, il
aisyklingumą i pa auklumą (P es on 1999a: xxxi –xxx ). Toks klasi ika i-
mas, a siskleidžiančios pap as ųjų kalbos bend uomenės na ių nuos a os dėl
cosidde o (ne) isa e iškumo del diale o (an. diale in e io i y complex)3.
O dina iamen e eseguendo ques o compi o gli s udia i engono o ni i a iempi e la
scala di alu azione del di e enziale seman ico (plačiau c . P es on 2013: 170).
No e à che conce ualmen e ques o compi o igua da con l'epoca linguis ici
disposizioni (kaip socioling is ikos pa adigmas) discu sse spė o ene Howa d Giles,
Richa d Y. Bou his e k . concezioni p igim ine [ga s, a ian ų] alo i hypo hese (an.
inhe en alue hypo hesis) e p imes ų no mų hypo hese (an. imposed no m
hypo hesis) (Giles, Bou his, T udgill, Lewis: 1974 405406). P igim ine alo i ipozze au o i
dell'opinione, alcuni a ian i della lingua suona piace olmen e, essi sono a auklesni e
pe ques o acquis ja p es igiali à. O sulla base p imes ų 3 Pe ques o Takesi Siba o
concep c . Inoue 1999: 148.
DAIVA ALIŪKAITĖ, DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
96 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
no mų hipo eze, a ian ams p es ižiškumo e ę su eikia kul ū inės no mos –
pe esempio, del s anda d a ian e (Lie u oje bend inės kalbos) il p es igio può
de e mina e lo s a us della lingua s a ale e e c. Te minių a ian ų di e enziale
de e minazione. Eseguendo a i a i di di e enza (an. deg ee o di e ence)
de e minazione compi oì (P es on 1999a: xxxi ligindando con le lo o s esse
xxx ), pe cep y iojo y imo daly iai a ian us klasi ikuoja pagal ski ingumą,
egiono lingua a ian e. A en iamo, che ques o compi o ispe a japų pė a a
modello di consape olezza a minio. Riconoscimen o di diale i. Pe dialek ų
a pažinimo (an. dialec iden i ica ion) compi oo į (P es on 1999a: xxxi xxx )
s udiamieji ascolsi eks ų-s imulų, iden i ica udimen o a ian e e ne collega con
qualcheu a ea. Valu azione conce uale. Pe concep ualis alu azione compi oì
ensa o opinione su esegui o compi o o a ian e della lingua in gene ale e e c.
kami kokybiniai duomenys (ang. quali a i e da a) – i iamieji p ašomi išsaky i
(P es on 1999a: xxxi xxx ).
Come is o, la ecnica di ice che dei cinque componen i di P es on in sos anza è
d ina ė: comp ende e e balizziabili, e isualizziabili li elli di disposizioni. Si
menziona che uno dei più impo an i componen i dell'indagine della penna, o
al imen i men ale, mappa, compi o me odologicamen e lega o al pa adigma della
geog a ia cul u ale (Mon gome y, Beal 2011: 128129). Dall'al a pa e, nelle mappe
men ali disegna e s udia i della pe cezione isoglosès collega la mappa di P es on
con le p ospe i e adizionali pe cep y iosios dialec ology olandes b e ei
indica o s me odo e japones pe cepcinius bo du segnalazione ecnica. Ilgaini
accessi con empo anei della pe cep y iosa dialec ologia si espande ano, i cinque
componen i dell'indagine pe cep i io modello di enne solo p imo p o o ipo, che
cos an emen e illa o uni o mokia o unal a a ian iškumo p ospe i a di
alu azione. Tu a ia, nonos an e de e mina i sca amen i e accessi
adicinė, iek šiuolaikinė pe cep y ioji dialek ologija, nai iojo y ėjo ž ilgs-
niu iden i ikuojan i kalbinį a ian iškumą i k aš o aizdį, išlieka desk ip y i
a ian izza, an o e mol eiama è.
La desc i i i à di ques a pa adigma è c i ica e i le i a. Di e samen e dalla
mode na in es iga ice a mė y a, pe cep i ioji dialec ologija è desc ip i i
conce ualmen e, i. i. iden i ica non quale a ian iškumo è, ma quale è a ingenuo
consuma o e e alu a o e.
A icoli A icles / 97
Pe cep y iosios dialek ologijos ins umen ai i y imų k yp ys:
a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų a ejis)
2. VARIANT AREALAI MENTALINIUOSE
ŽEMĖLAPIUOSE
2.1. Lie u iškasis klausimyn
Ai p oge i da i da accumula a p epa a a anoniminė sąmoningųjų
nuos a ų anke a.
Nel ques iona io di ice ca ai pa ecipan i al p oge o iene o ni o d ejopa
compi o di mappa a penna (ž . Fig. 2).
pa e 1 pa e 2
2 PAV. P oge o luogo della lingua Bend inės men ale nella mappa della lingua li uanea
apapasio compi o
Come is o da ig. 2, il p imo componen e del modello di s udio pe cep i o di
P es on compi o del mappamappo a penna ice ca in eg a subi o di e si pe a
cep y iojo y imo elemen us. Pieš inio žemėlapio užduo ies pa ikslinimai (Pa-
ašyki e, kokia a mė, pakomen uoki e, kaip ją e ina e – g aži a neg aži, aisyklinga
ne aisyklinga e e c. c . anke os compi oí ig. 2.) implici a chia amen e la
seconda compi oì di diale ologia pe cep i ia a ian i di egola e a azione.
Il compi o del mappa men ale è anche di e amen e co ela o con qua aąja
pe cep y iosios dialec ology ice che diale o icognizione compi o. Spe iasi
chia i e nella coscienza dei memb i della comuni à di lingua semplice įsi i inusi un
sis ema di pe cezione delle a ian i egionali isoglosi, alla quale non necessi a
s imoli, pe esse e aggio nua a (ž . 2 ig. 1 mapėlapį). Lo s esso accon a i e su
bend inesa lingua a ealus (ž . 2 ig. 2 mapepį). Secondo gli in es iga o i,
isualizza a kalbinė disposizione dei memb i della comuni à di lingua semplice nelle
mappe può a e e più con enu o negu solo e balinis a ian iškumo alu azione della lingua.
DAIVA ALIŪKAITĖ, DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
104 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
P ecisamen e ali consiluoxnian i di qualche conoscenza (ma anche e e oneo
nių) sis emos lemia a ian iškumo koncep ualiza imo nenuoseklumą.
Dalyje pieš inių žemėlapių a sispindi ik a ski ų ie ų, kaip a minių zonų,
immaginiiden i icazione, i. e. penš iniame mappa i s udia i come luoghi di
pa lamen o in e minio segna solo speci iche zone, e la disposizione pe al i luoghi linguis ici codi non-
nu odoma (ž . 8 pa .).
Quando gli s udia i nelle mappe a pencil di e enziano zone di codici a mini e non
a mini, si osse ano due p incipali endenze di iden i icazione di ali zone di
a mini: 1) gli s udia i segnano solo la zona di lingua na e (delle 51 (c . Die cks
2002: e mine52)), 2) gli s udia i assegnano un ce o, po emmo di e p o o ipine
zone di codici a mini sulla mappa a pencil (n. 8). Solo kalbinę hommina in penš aneo
mappa segna 7,22 p oc. i iamųjų (ž . Bi ž_1(4)_V03, Bi ž_1(4)_V01 mapėlapius Fig. 8. Le
mappe men ali, nei quali kalbinė gim inė isualmen e o e balmen e iden i ica a
come zona del pa lamen o in e minio, mos ano ogge i i i i ela i i appo o
con epe ua ai codi linguis ici nel lo o habi a ambien e.
Kon lik inį appo oį (ben il suo p esuppos o) con il codice del lingubinè ambien e
men ale mappaglia i ela e delle kalbinè gim ine a ibuogimano dallo a minė
aiškos, pe ò Bi žų zone elimina e da a minių kodų penci inio mappapio non
lins ama. Vos 3,09 pe cen o. zone di Bi žų penš inių žemėlapių nepakliū a a
a minių kodų zonų (pijzdžius ž . ig. 9).
Ne 69,59 pe cen o. dei e i o i di o igine delle lingue s udia e sono segnala o
a i codici a mini (pa y, Bi ž_1(4)_M30, Bi ž_1(2)_M03, Bi ž_2(2)_V11, Bi ž_2(4)_V18
c . mapėlapius Fig. 8). Bi žų geolek o zona non elimina a anche e da ali penš inių
žemėlapių, nei quali s udiam ie solo sepa a ono alš aičius e žemaičius (ž .
penš inių žemėlapių pa yzdžius ig. 7). Signi ica quindi, le mappe pennis ine
mos ano noncon lik inio appo o con codice ambien ale, che ques o a sua ol a b èzia op imis ine
Bi žų geolek o p ospe i .
Tu a ia le ispos e dei gio ani bi žiečių a un apposi o ques iona io sulla
ques ione degli associa pe l'uomo pa lan i a miamen e indicano che il
a ian iismo egionale concep ualizza e è plu iasluoksnis e nenuoseklus. S ess
gio ani bi žiečiai indicano esan ys esan ys a minio codice app esen an i anche
82,14 % dei s udia i a i ma ono pa lan i a miškai ( aip ben z . 8 ig.) e penš iniame
mapepyje Bi žų zoną žymėjo come a minio codice zoną, u a ia, chiamando
a miškai kalbančio žmogaus asocia us, ne engė a si iba si dal ipiško a minio
codice app esen o o. 30,61 pe c. delle ispos e s udiabili yškėjo in senso ampio
opposiciniai a iamieji, pe esempio, ecchio ( y esnis) uomo; uomo di illaggio; menquesnio di is uzione e

S aipsniai / A icles 105
Pe cep y iosios dialek ologijos ins umen ai i y imų k yp ys:
a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų a ejis)
pan.4, . y. a miamen e pa lan i o umano socioling is ino i a o a ibuibile dal ma i i iabili
i a o: gio ani, abi an i nella ci à, besila inan i pe sone. e non di conno azioni nega i e dėmenų
Ki a e us, socioling is inio po e o s uk ū oje esama daugiau eigiamų,
(p z. : Bi ž_1 (2) V08: con un semplice uomo, con cui pakalba e di en a di e en e; Bi ž_1 (2) V13: con
unzione enu o pe la p op ia egione; Bi ž_1 (4) M08: con la sua a mę poselėjančiais žmonėmis; Bi ž_1
(4) V06: lingua pag ažinan e o puoselėjan e la sua s o ia uomo; Bi ž_1 (4) V13: con na imna; Bi ž_1 (4)
V20: più acile e più eloce susišnekazione con amici e al i; Bi ž_2 (2) M14: a mialmen e pa lando uomo
più appie a i). Va no a o che s udia i, anche e associcijuodami a mialmen e pa lan e uomo con
illaggio o anziano e à pa la o e, ques e ca a e is iche socioling is iniam a mialmen e pa lan e
uomo i a o o niscono come obie i i ius, e non quali iccinius žymenis, ecc. : Bi ž_1 (2) V06:
a miamen e pa lan e uomo ascijuojasi con qualche. T ape i i ape i delle ispos e pe causa
a miamen e pa lan i delle pe sone asocia ì sono pa icola men e e lek y ių, ecc. : Bi ž_2 (4) M41:
qualche ol a con kaimiečiu, ma solo qualche ol a; Bi ž_2 (4) M16: con il illaggio i en issimo uomo, pe ò
senu žmogumi, ku is išlaikė, išsaugojo sa o a mę; Bi ž_2 (4) M16: su kaime gy e-
nančiu žmogumi, ačiau ai nė a blogai; Bi ž_2 (4) M41: ka ais su kaimiečiu, be ik
ques o non c'è male. Tokie ponde an i ispos e indicano s udia o in e essa o, esponsabile ispos a.
Mon ina, che il egionale a ian iškumo concep ualizazione nenuoseklumas (pa y example, io pa bo
a miškai, mia kalbinė gim inė è a minių kodų zona, ma mio a miškai kalbančio žmogaus p o o ipo è
ecchio ( y esnis) žmogus da illaggio) è aiški e issa i e imen o in a minių kodų
daugiasluoksniškumą. Come e obie i iojoje a mė y oje ho izon alusis a ian iškumas può esse e
suddi iso secondo ele an inių e al i b uožų sclaidą e in ensi i à (plg. Aliūdingo e o dina io memb o
della comuni à linguis ica, solo, na u almen e, in ques o caso non cu ia e chiškias di uno pag indo
classi icazione schemi. Da ali eklek ichesche mappesapi e sumišusių disposizioni come ik e
icos uo ina plaus s o alin zio mul iasluoksnio a ian iškumo espe ienze. Va ian ibili à
icos uzione della pe cezione pa icola men e signi ica i i quelle penš iniai gio ani bi žiečių mappe,
kai ė, Mikulėnienė 2014b: 260–262). Tas pa s p incipas, kaip ma y i, y a bū-
nei quali sepa a e a minės zone non solo iden i ica e, ma e quali ica e, i. e. nella penš iniame mappa
s udiamieji non solo segna 4 Esclin amen e a miškai kalban į žmogų koncep ualizuoja Bi ž_1 (2) M07
i iamoji: [ a miškai kalban is žmogus ai] , quale a me kalba p iklauso. Aukš aičių i žemaičių a mė
asocijuojasi
su kaimu. Ti iamoji pieš iniame žemėlapyje ski ia aukš aičių, žemaičių, dzūkų i su alkų a -
mes, aip pa šias a mes iš a dija i pasku iniojoje y imo anke os užduo yje. Iš okio a sakymo,
galima da y i p ielaidą, kad a mės su okiamos pagal hie a chizuo ą sis emą.
DAIVA ALIŪKAITĖ, DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
106 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV speci iche zone come luoghi di linguaggio
in e minio, ma e spiega la alu azione della ma ca a zona lingubinessa (ž . Fig.
10).
Bi ž_1(4)_V08 Bi ž_1(4)_V11
Bi ž_1(2)_M11 Bi ž_1(2)_V12
Bi ž_1(4)_M17 Bi ž_2(2)_M15
10 PAV. Nella alu azione delle zone men ali nelle mappe Dai gio ani bi žiečių
commen i es yskėja pa ecchie endenze: p ima, a minius kodus ends ama
concep ualizza e come pa auklius, ma più ne aisyklingus che aisyklingus.
Seconda, ho izon alusis a ian iškumas di e enzia o ecip ocamen e di una
e minesa zone sono pa auklių (i ečiau aisyklingų) codių, al e nepa auklių
kodų.
A icoli A icles 107 /
Pe cep y iosios dialek ologijos inst umen ai i y imų k yp ys:
a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų a ejis)
Si no i che negli s udi di pe cep i i à diale ologica la con on azione delle
p e isioni egolabili à e a azioneli à è un equen e enomeno nella s u u a
immaginidine dei codici a minici (pa y, P es on 1989b: 85[…]111;
L[…]Epla enie -Saugy 2002: 35[…]365 e k .). O conce ualizazione polinkie lega e con
adizionali colle i ini s e eo ipi, bend inesa lingua ideologia, obie i ia kalbine
aplinka. Dal gio ani bi žiečių penš inių žemėlapių yškėja kalbinės gim inės kodas:
è concep ualizuojamas come g ažus, pa auklus, ma ne aisyklingas (ž . penš inių
žemėlapių agmen ų pa yzdžius (ž . 11 ig.). 11 PAV. Kalbinės gim inės aizdinys
Bi ž_1(2)_V04 Bi ž_1(2)_V03 Bi ž_1(2)_V07
Bi ž_1(2)_V11 Bi ž_2(4)_M26 Bi ž_1(4)_M12
Neabejo ina, che pa auklumo dėmuo a minio codo aizdinyje ko eliuoja con
i iamųjų linguinio apa inimusi. Bi žų kodas ( i iamieji a dija così: Bi ž_1 (2)
M06: Bi žiečių kalba; Bi ž_1 (2) V04: aukš aičių bi žiečių; Bi ž_1 (2) V09: bi žie iška
a mė; Bi ž_1 (4) M30: bi žie iškai; Bi ž_2 (2) M21: Bi žų k aš o a mė i k .) sa as
codas, pe ciò alu a o a o e olmen e. Talią in uz algà si può illus a e s an i
commen i degli s essi in es iga i i, ecc. : Bi ž_1(4)_M15: belli, pe ché è la mia na ia
a mė; Bi ž_2(2)_M15: la più bella a mė. Qui i ico de anno Renée an Bezooijen
insgazze, che spiegano ali opzioni polinkius di alu azione, esse desc end i e
ipo esie di comp ensibili à e di iconoscimen o (ž . an Bezooijen 2002: 15). Si
a ende che l'edemmo egolabili à nel app esen an e del codice asminio (non
solo kalbinės gim inės) co eliuo inas con gene inės lingua a ione e spiegi inas
d eBi ž_1(4)_M23 mapėlapį 12 ig.). An a, bend inė kalba ( iksliau, semplice lingua
jopai. Pi ma, a miniai kodai apsk i ai a sidu ia bend inės kalbos opozicijoje:
bend inė kalba koncep ualizuojama kaip aisyklingas kodas, o a minis ko-
das (holis iškai ne nedi e encijuojan pagal zonas) – kaip ne aisyklingas (ž .
della comuni à della na io u imas bend inė kalbos aizdinys (dėl adinamojo
k azis anda o ž . Long 1996: 118135) è i e i a i iamajam su ei inguendo
a minius kodus (ž . Bi ž_2(4)_M56 mappaglio 12 igu a. ).
DAIVA ALIŪKAITĖ, DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
108 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV Qui ico da a R. an Bezooijen (2002: 15) la
cosidde a ipozze di somiglianza, a e man e che similiesni a comun inè lingua
a ian i possono ice e e a o i o e alu azione dei memb i della comuni à della
lingua semplice. Va menziona o che ques a au o e è così smen i a iassumendo
es e ico a ian ì di alu azione polinkius, ma u o è p e edibile che gene inè
delle, come p o o ipo di egola e codice, immagine
s a bus (gal ne s a besnis) a minių kodų aisyklingumo į e čiams.
Bi ž_1(4)_M23 Bi ž_2(4)_M56
12 PAV. Bend inesa del linguaggio a nys men alinių žemėlapių commen i In al a
e us, non si può elimina e e kalbinesa del linguaggio gim ines. Dal pun o di is a
es e ico Bi žų geolek as iene alu a o mol o a o e olmen e, aigi ci si aspe a
che sa as codice ad alcuni s udia i becomes epe i o di e enziando dal pun o di
is a a azione al e a ian i. Labai in o mi us una s udiamosios men ale mappaio
commen o Bi ž_2(4)_M07: ciasc g azi suo a mė, ma dell'al o egione uomo di à che la
sua a mė è bellazi, e dell'al o ne aži. A me piace la mia a mia, pe ché io la uso.
Tu a ia bisogna iconosce e che a o ancus dal pun o di is a es e ico la
alu azione del codice gen ina lingubinessa è solo endenza, ma non egola. È e
al ioki' di immagini (Bi ž_2(4)_M01 z . 13 ig. ).
Bi ž_2(4)_M01
13 ig. Nepalankus kalbinės gim inei immaginicio
A icoli A icles 109 /
Pe cep y iosios dialek ologijos inst umen ai i y imų k yp ys:
a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų a ejis)
Aki aizdu, che a miškumo (apsk i ai) immaginidinys gio ani bi žiečių sąmonėje è
ambi alen iškas: leis inas: ne ole uo inas a miškumas. Tale di e enziazione
igua da e con le ca a e is iche ogge i e delle a i, e con gli s e eo ipi, e con
comunica i a successoės eiksniu (ž . Bi ž_1(2)_V09, Bi ž_2(2)_V01 penš ini mapėlapius
14 ig. ).
Bi ž_1(2)_V09 Bi ž_2(2)_V01
Bi ž_2(2)_M11 Bi ž_2(4)_V09
14 PAV. Ta miškumo aizdinio ambi alen iškumas
Come indicano i da i dello s udio, a a ac i i sui p o o ipiai ieniem
siems bi žiečiams y a labiau aukš ai iški, ki iems – žemai iški, su alkie iški a
gio aniiek . (plg. Bi ž_1(2)_V09, Bi ž_2(2)_M11, Bi ž_2(4)_V09, Bi ž_2(2)_V01 mappedini
a penna Fig. 14). Qui può esse e applica a R. an Bezooijen glasų sklaidos
hipo zė, a e man e che alcuni suoni sono pe cepi i come g azesni pe al i ( an
Bezooijen 2002: 14).
T a i gio ani bi žiečių penš ini mappedì, nei quali zone di pa lamen o a minio
con aina e con zone di pa lamen o non e mino, spicca qualche ipo di ale
con aposizione: 1) zone di codì a minii a icina e ( s olina e) al kalbinė gim inė
a ealo (Bi ž_1(2)_M06, Bi ž_1(2)_V06 c . ig. 18). 2) iden i ica i akimi del semplice
alu a o e ka ščiausi a minių kodų aškai, a eali in u a Li uania plo e
(Bi ž_1(2)_V14, Bi ž_1(4)_M12 ž .18 ig.); 3) Vidu io Li uania
a ealas išski iamas a p a minių zonų, be o, a minių kodų zonos olinamos

DAIVA ALIŪKAITĖ, DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
110 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
nuo didmiesčių a didmiesčiai eliminuojami iš a minių zonų (Bi ž_2(4)_M41,
Bi ž_2(4)_M55 z . 15 ig. ).
Bi ž_1(2)_M06 Bi ž_1(2)_V06
Bi ž_1(2)_V14 Bi ž_1(4)_M12
Bi ž_2(4)_M41 Bi ž_2(4)_M55
15 PAV. P o o ipiche codin di a minio zone I più icini egionì cen ai
Pane ėžys, U ena, Šiauliai pakliū a a p o o ipiche a minio zone.
Solo 15,46 pe cen o degli s udia i alminì pa lamen o nelle mappe a pencil
collegano con u a Li uania (ž . Fig. 16). Si po ebbe di e che ale immaginido è
bene più p eciso linguini epe ua i s umen i susisluoksniuoja in u o
l'o izzon aliaje con inuume del linguaggio, aigi i iamieji, segnalando, che in
u a Li uania si pa la a miškai, sono gius ius.
A icoli A icles 111 /
Pe cep y iosios dialek ologijos inst umen ai i y imų k yp ys:
a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų a ejis)
Bi ž_2(4)_M19 Bi ž_2(4)_M51
Bi ž_2(2)_V03 Bi ž_1(4)_V17
16 PAV. Ogge i i men ali mappe Na u almen e, dal pun o di is a dei ice ca o i,
a miškumas di e enzia o: da codų con yškiami, dis inamosios peculia i àmi ino
codų, ai quali è ca a e is ica solo e inių peculia i à a miškumas (plg. Aliūkai ė,
Mikulėnienė 2014a: 4647). Ti iamiei ali in manosc i i mappe isualizzia mol o
desc end in ą disposizione, che a minio o a miškojo pa lamen o si può
aspe a e in u a Li uania. Tali mappapius p ecisano s udiabili ispos e a
un'ape a domanda sulle peculia i à del pa la e, che aiu a a iconosce e uomo,
pa lando a mialmen e. Quindi se neįse as i pa ole. Vediosi, igandando
miškumo įspūdį kalboje i iamiesiems lemia galūnių (ne) a imas, ki čia imas,
desc end i a o penš inio mappais in es igamiei dichia uoja besi ikin ys aiškos
di e enziali in u a Li uania. Più come 63 pe c. dei gio ani bi žiečių a e mano a
iconoscis an is, che un uomo pa la a miškai da galūnių (ne) a imo, esempio. :
Bi ž_1 (2) M09: qualche do e iene nuke a e galūnės, Bi ž_1 (4) M11: al o modo di
pa ole galūnių a imas, Bi ž_1 (4) V02: a zi os galūnės, Bi ž_2 (4) V06: P.: bi žiečių
a mėje non esis e galūnių, le nuke a e: sano […] saiks, aš einu […] aš ein i k .
Al e 'i chiaggio (p z. : Bi ž_2 (4) M29: al imen i ki čiuojami pa ole, Bi ž_2 (4) M38:
nell'al o luogo deda ki čius), neįp as i pa ole (p z. : Bi ž_2 (4) M15: cosei u in ys un
al o nomeį, Bi ž_2
(4) V07: neaiškūs / negi dė i žodžiai i juokingai a iami žodžiai) aip pa daugiau
nei 30 p oc. jaunųjų bi žiečių ampa objek y iais a minio kalbėjimo odikliais.
DAIVA ALIŪKAITĖ, DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
112 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
Come is o, s udiam ii p oge a in e minio pa lamen o b uožus da kalbinès
homminea p ospe i a. Galūnių abb e iazione, ki cio a azione è obie i o ios
Bi žų geolek o ca a e is iche.
Tale pe pe sonali lingubinee espe ienze p izmę pe leis o a minių dis in i ei ožų
egis o è impo an e pe di e se agioni: innanzi u o, a mė y os discou se si
o a la possibili à di pa agona e i dis in i ai ožoi dal pun o di is a del
ice ca o e con i dis in iamaizei ožei dal pun o di is a del pa lan e; seconda,
ale ca a e is ikì consis enza è aiški i e imen o in i ybingiausius punk o
b uožus. 2.3. Apibend inamen o: possibile aduzione pe cepy iosios dialec ologijos
Lie u os a ian iškumo y imuose Pieš iniai jaunųjų bi žiečių žemėlapiai i elano
a ian iškumo imagdinius, che, spe a a, possono (o unziona) in luenza e i linguini
p e e encies dei memb i della comuni à dei comuni linguis ici e in gene ale il lingubinį
elgesį. sulla mappa da i: ci si aspe a che sia di e a dipendomezza a a minio
Tokios p ojekcijos dėl kalbinės p e e encijos gali bū i o muluojamos ado-
aujan is kalbinės gim inės, kaip a minės zonos, iden i ikacijos pieš iniame
codice i ališkumo kalbinėje gim inėje e kalbinės gim inės žymė umo men aliniame
mappa. Unde s o, ques a in e accia in u i i casi e i icabile con me odi di
osse azione di e a.
Guida osi s udiabili manosc i i i mappe iden i ica i (ne)pa auklių a minių kodų
zonomis è possibile p oge a e di ezione della con e genza ho izon aliosios. Se la
dimensione delle disposizioni iene elimina a, p ognos ica a mė y a aosi
unapasė.
Taigi šiuo aspek u koncep ualus pe cep y iosios dialek ologijos desk ip y-
umas y a e ingas y ėjų a mė y ai, ku ios desk ip y umas y a labiau in-
en o izacinis e classi icacinis. Così simpl ojo lingua comuni àè na io
p ospe i a gilina (gali gilin i) a ian iškumo cai os e aido ice che discu sò.
Su okimo isoglosių pobūdis e densis gio ani bi žiečių penš iniuose mappapi i
i elano che pa ieji comuni à della lingua hanno dis in i dis in i i a miškumo
come b uožų immaginidini. È p e edibile che il disponibile immagina io a miali à è
egualmen e impo an e sia a quei s udia i, le cui mappe manosc i e iden i icano
singole a ee di codici a mini, sia a quelli, i cui mappe manosc i i di codici a mini
cop ono u a la supe icie della Li uania. Ten ando di isponde e alla domanda,
pe ché in ale caso si o engono ali di e se mappe men ali, sa ebbe necessa io
pa la e di di e enziale i iabili g iež umà alu ando a minių kodų e bend inės
kalbos san ykius obie i o ių ski umų pun o di is a.
S aipsniai / A icles 113
Pe cep y iosios dialek ologijos ins umen ai i y imų k yp ys:
a ian ų a ealai men aliniuose žemėlapiuose (Bi žų a ejis)
IŠVADOS
Le mappe men ali più sie ini con nésąmoninghe disposizioni s udiabili. Tu a ia quelli, nei
quali kalbinė gim inė isualmen e o (i ) e balmen e iden i ica a come zona del
pa lamen o in e minio, indica ogge i ų i iamųjų san ykį con P ima qualche anno,
kalbinių kodų epe ua ais jų gy enamoje aplinkoje.
guidando obie i ia kalbine ma e iale, da y ųš aičių pane ėžiškių plo o y ėjų
escluso o Bi žų geolek as. Realų, e non immagina a sua esis is azione con e ma le più
ecen i s udi gio ani bi žiečių: ice ca o i appo o iconosís o s. non iconosís o
a minio codice a condizione icimooje lingubine e ambien e alido a minių kodų
sclaidai p e ede e e i i i à endenze p e ede e. Le palš ine mappe mos ano
nekon lik inį appo o con ambien eRegioninio a ian iškumo concep ualizazione
kos kodu, o ai sa o uož u b ėžia op imis ines Bi žų geolek o pe spek y as.
nenuoseklumas (pa yみに, aš kalbu a miškai, mano kalbinė gim inė è a minių kodų zona,
ma mio a miškai kalbančio žmogaus p o o ipo è ananas ( y esnis) žmogus om kaimo)
è aiški i e imen o alla a minių kodų daugiasluoksniškumą. Innanzi u o, a minius
kodus ens ama concep ualizza e come a a aclius, ma più ne aisyklingus che
aisyklingus. Seconda, ho izon alusis a ian iškumas di e enzia o ecip ocamen e di
una e minesa zone sono pa auklių (i ečiau aisyklingų) codių, al e nepa auklių
kodų.
Kalbinė gim inės codod concep ualizzuojamo come g ažus, a auklus, ma
ne aisyklingas. È p e edibile che dėmen o della egolabili à a minio codo
immagininio (non solo kalbinės gim inės) ko eliuoja con bend inės kalbos eiksniu.
Dal pun o di is a es e ico Bi žų geolek as alu a o mol o a o e olmen e, aigi
sa asis codas alcuni s udia iesiems un ce o i i is di e enziando al e
a ian i dal pun o di is a a azione.
Žemėlapiai su p o o ipinėmis a minių kodų zonomis odo, kad pap as ieji
kalbos bend uomenės na iai koncep ualizuoja a mę i bend inę kalbą opozi-
ciškai, igno ando le a ian i in e medie, pe ciò nella mappa a penze o eme gisce
solo la cosidde a adiazionale a miškumo zona (plg. geolek ų zona a mių
mappapyje). Si i iene che acclesi più comunine delle di e enze di appo o lingua
e codì in e minei, e non alo i, la pe cezione lemb a più esaus e il pennis ino
mappa. Gio ani bi žiečių pencilino mappa del compi o da i analisiè indica che
sma d ojo lingua comuni àes ma io p ospe i a alu a ina come de e min a gimi
kon olinė a ian iškumo koncep ualiza imo sis ema, papildan i i kai ku iais
a ejais pa ikslinan i y ėjo požiū į. Taigi pe cep y iosios dialek ologijos p iei-
assicu a i di e si ic i discu s a mė y os.
DAIVA ALIŪKAITĖ, DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
120 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV e y a ou ably; hence, o ce ain subjec s in he s udy,
hei dialec al code is a ce ain s a ing-poin in di e en ia ing o he a ian s om he
pe spec i e o hei a ac i eness. The inconsis ency o concep ualiza ion o egional a iabili y
(e.g. I speak a dialec , my linguis ic homeland is he a ea o dialec al codes bu my p o o ype o a
pe son speaking a dialec is an old (olde ) pe son esiding in a illage) is a clea e e ence o he
mul i-laye edness o dialec al codes. Fi s , he e is a endency o concep ualize dialec al codes as
a ac i e bu mo e inco ec han co ec . Second, ho izon al a iabili y is di e en ia ed some
dialec al a eas ea u e a ac i e (and less commonly co ec ) codes, o he s una ac i e codes.
The code o ones linguis ic homeland is concep ualized as beau i ul, a ac i e bu language.
inco ec . I is likely ha in he men al image o a dialec al code (no only ha o one’s
linguis ic homeland) he componen o co ec ness co ela es wi h he ac o o s anda d
Maps wi h p o o ypical a eas o dialec al codes show ha o dina y membe s o a linguis ic
communi y concep ualize he dialec as opposing o he s anda d language by igno ing any
in e media y a ian s; he e o e, only he so called adial dialec al a eas s and ou in he
d awn map. È p obabile che a mo e accu a e pe cep ion o he di e ences a he han he
alue o he ela ionship be ween he s anda d language and dialec al codes de e mines a
mo e comp ehensi e map d awn. La da a analysis o he d aw-a-map ask accomplished by he
young esiden s o Bi žai mos a che he pe spec i e o an o dina y membe o he linguis ic
communi y is seen as a ce ain con ol sys em o concep ualiza ion o a iabili y which
supplemen s he esea che s app oach o co ec s i in ce ain cases. ogy discou se.
To conclude, he app oach o pe cep ual dialec ology ensu es a mo e a ied dialec ol-
Į eik a 2016 m. maggio 2 d.
DAIVA ALIŪKAITĖ
Vilniaus uni e si e as
Uni e si e o g. 5, LT-01513 Vilnius, Li uania
dai a.aliukai e@kh . u.l
DANGUOLĖ MIKULĖNIENĖ
L'is i u o delle lingue Lie u ių
Pe o Vileišio g. 5, LT-2055 Vilnius, Li uania
[email protected]