98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0002-8679-3253
Mokslinių y imų di ec ions: lie u ių
e minologija, lie u ių medicinos e minologijos is o ija.
DOI: doi.o g/10.35321/all83-05
XIX A. PAB. XX A. PR.
MEDICINOS TERMINŲ
DOUGIAREIKŠMIŠKUMO
KLAUSIMU
On Polysemy o Medical Te ms o La e 19 h –
Ea ly 20 h Cen u y
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme.
L'a iclenyje abo de les mul iia eichšmiai e mes de médecine, lesquels usaien les li au iens
médecins XIX a. pab. XX a. p . dans des ex es popula i inamuosies de médecine e san é. Les
langbamemen s e mines de l'in es iga ion pé iode médicale e minologie peuug. Di é en es de
els e mes signi ica ions a si ljen con ex e ou g e inan dans di é en s con ex es
pa a o s les mêmes e mes. La plus g ande pa ie des e mes a ec di é en es medicinines
( an p incipales, an e secondai es) signi ica ions des médecins p isés de langue i ose
e minologisan les mo s de ce e langue. Au o inium plii ejeanšmiškumu peu ê e a ibué les
cas où di é en es signi ica ions médicinines à un e me se a a ibuikęs (-ę) le dans son ex e(s)
pa a ojęs (-ę) médecin (-ai). Les e mes son géné alemen u ilisés de deux di é en es
signi ica ions médicines.
Ap a ian mul ia eikšmius e minus de la e minologie médicale ini iale o ma imosi
e apo, dans l'a icle simul anemen examinaien héo iques inzj algas
mul ia eikšmiškumo ques ion. ESMINIAI VOODŽIAI: plusieu sa eikšmiškumas, homonymija,
plusieu sa eikšmis e mas, e mines médicales, e minologija.
A icles A icles a icles 99 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
ANNOTATION
The a icle discusses he polysemous medical e ms used by Li huanian doc o s in he 19 h
ex s on medical and heal hca e opics w i en in popula scien i ic s yle a he end o he
cen u y and he beginning o he 20 h cen u y. Such e ms a e no nume ous in he medical
e minology o he pe iod in ques ion. Di e en meanings o such e ms e eal in he con ex o
when compa ing he same e ms used in di e en con ex s. Mos o he e ms wi h di e en
medical (bo h p ima y and seconda y) meanings we e aken by doc o s om he o ma ion o
gene al language by ans o ming i s wo ds in o e ms. The so called au ho ’s polysemy in-
cludes such cases when a doc o (s) a ibu e(s) di e en medical meanings o he e m in
his/he / hei ex (s). Te ms a e usually used in wo di e en medical meanings.
In addi ion o he discussion on he polysemous e ms da ing back o he ini ial s age o
medical e minology, he a icle also e iews heo e ical insigh s on he opic o polysemy.
KEYWORDS: polysemy, homonymy, polysemous e m, medical e m,
e minology.
ĮVADS PASTABOS Le Famous philosophe Li uiniens S asys Šalkauskis enco e 1925 m.
Logos1 magazine imp imdin dans le a ail Te minologijos eo ija i lie u iškoji
iloso ijos e minija ašė: Jui si le mo są yšyje a ec un ce ain con ex e en ega
une signi ica ion pa iculiè e, o me lui la condi ion p incipale à une nou elle
specialesnei sens acqué i . elle maniè e se p odui ... seman inė ap aška, ...
appelle[ma] polisemijos a du, [...]. C'es la puissance que on les mo s de posséde
di é en s sens selon les di é en es maniè es de leu consomma ion e a ec ces
senses cons ammen adhé e au langage (Šalkauskis 1991: 44). Comme connu, l'un des
p incipaux e me posés exigences es p écision, e celui elie a ec una eikšmiškumu,
qui enden à ai e comme ondamen al p incipe de e minologie (ž . Lau én, Myking,
Pich 1998: 246), unei są oįgy endinamas.
kai į a dy i u i bū i a ojamas ienas e minas, p iešingu a eju oks e mi-
nas aiškin as kaip ūk inas, ne ikslus. Tačiau p ak ikoje šis eikala imas sunkiai
1 Logos c'es des eligions, philosophies, compa a y is iques e a magazine. Leido socié é
o ganisa ion Logos. Il y imp imi i philosophie, héologie, eligiijo y es, meno y es, kul ū ologies
a icles, philosophie e li é a u e classiques de aduc ions, dailės a aux de ep oduc ions. Žu nalo
kolegiją cons i uè en Li uaniens e é ange s scien i iques, d asininkai. P adėjo ei i 1921 m. Kaune,
jusqu'en 1939 i ėjo 30 nume ių (édi eu e édac eu P. Do ydai is) (S ančienė 2008: 573).
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Daugia eikšmiškumas2 s a bus ne ik leksikologijos, be i e minologijos3
ques ion. Son phénomène plus la ge ou plus é oi emen considé é à di e ses
pé iodes his o iques, commençan an ique (ž . Трегубов 2011: 179). Nuomonių,
sou en ie con e a ingų, aps as lėmė mul ia eikšmiškumo eche ches ak ualumą (ž . Hodako 2009:
121).
Daugia eikšmiškumas, ou polisemija4, se ou e, changean du mo aux limi es
séman iques, éla gian ou é u ėjan de sa p emiè e signi ica ion (ž .:
Маркович 74 2017:; Вольберг 2017: 75), quand plusieu s (y comp is d'une
suje kinés s i es) concep s en a dijan s a même leksema.
G aphiquemen plia eikšmiškumu pou ai ê e dépein ci-paque5:
Daugia eikšmiškumas
Tu inys Raiška
A
x
B
E plus équemmen le e me es u ilisé, plus g ande es la p obabili é de ou e de
nou elles de ses signi ica ions, i. e. ou e un mul ia eikšmiškumui (ž . Маркович 2017: 75). On
pense que plusieu sa eikšmiškumas es plus ca ac é is ique d'une simple mo phologique e
deybine sanda os mo que de p ê ini ou čiau us ojamam e deybically complexe sanda os mo
(ž . Маркович 2017: 75). Bū a gal ojančių, que le plu i eikšmiškumas complique les spécialis es
e les scien i iques de communique , ma e mininei leksikai, comme men ionnée,
ca ac é is iques uni eikšmiai ela ions: un signe une signi ica ion (ž . Kožano Nash 2014), pou
cela le plu i eikšmiškumas adi ionnellemen considé é comme l'une des p incipales
p oblèmes de e minologie, dé au s (Гваньв 1993: 99; Kiwa, Росянова 2013: 116; 2013: 139).
Néanmoins, malg é cela, plu i eikšmiškumas exis e dans la e minologie e , ma y , ce
phénomène séman ique doi ê e pe mis, bien e , d'une pa , e me comme žen ačiau, d'au e
pa , e minai, é an des mo s i ies, subissai de ous ceux 2 mul i eikšmiškumas homonimija
klo p igim is lemia iena eikšmius ženklo i ženklinamojo dalyko san ykius,
(plačiau oi : Danilenko: 70; Supé anská e k . 1989: 45; P okho o a 1996: 8; Ta a ino 1996: 177; 287;
Jakai ienė 2009: 10111), mais il n'es pas appa ié dans ce a icle.
Lau én, Myking, Pich 1998: 244; Емельянова 2003: 390; Марузо 2004: 216; Ахманова 2005:
3 Daugia eikšmius cons uc ions liaudies e minus es y inėjęs Robe as S unžinas (S unžinas 2009:
68–92).
4 Polisemija es aussi appelé séman ique a ija imu (ž .: Ta a ino 1996: 178; Kožano 2014: 354). 5
Schemą nub aižė Ch is e is Lau énas, Johanas Mykingas, He ibe as Pich as (ž . Lau én, Myking,
Pich 1998: 244).
A icles A icles a icles 101 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
des langues leksinių-seman inių p ocessus in luence à (ž . Danilénko 1977: 65). Dans
les éels, e non pas idéal e minologies les plia eikšmiai e mes ne e enybė. La
polysémie n'es pas anomalie e hasa dini é elle empli ce aines onc ions.
Ce es, long emps on a pensé que plusieu sa eikšmis lexinis uni é es
ne e miniškas e ne peu a oi s a u de e me (Киселева, Росянова 2013: 115).
Daugia eikšmiškumas daugelio mokslininkų sup an amas i apib ėžiamas
similai emen ce:
• la capaci é du mo à a oi plusieu s signi ica ions (Danilenko 1977: 65);
• eiškinys, kai as pa s žodis u i kele ą a pusa yje susijusių eikšmių, pa-
p as ai a si andančių keičian is i plė ojan is pi minei o žodžio eikšmei
(Головин, Кобрин 1987: 48);
• le même mo u ilisé deux ou plusieu s signi ica ions (Supé anská e k .
1989: 42);
• phénominski, où un mo ou des mo s combininys a plusieu s signi ica ions
(Gai enis, Keinys 1990: 44);
• capaci é d'une uni é linguis ique à a oi plus d'une signi ica ion (Éméliaнова
2003: 486);
• la capaci é du mo à a oi di é en es signi ica ions (Ma uzo 2004: 216);
• o pa ies žodžio gebėjimas u ė i kele ą a pusa yje susijusių eikšmių, pa-
p as ai appa us comme p imai es le ésul a du changemen de signi ica ion
(modi ika ions) e du dé eloppemen de ce mo (Achmano 2005: 335);
• e mes pa plusieu s signi ica ions e mina iques onc ionnemen dans
un seul domaine (Ta a ino 2006: 177);
• eiškinys, kai e minas į a dija ski ingas ienos a kelių a imų s ičių są-
okas (Ходакова 2009: 121);
• la capaci é d'une seule uni é lexicale a oi plusieu s signi ica ions (Ch omá 2011: 46);
• phénomijn, quand le mo a plusieu s signi ica ions in e connec ées
Росянова 2013: 115);
(Киселева, • ca ac é is ique du e me a oi deux ou plus signi ica ions (Нашиванько 2013: 138).
Habi uellemen plusieu sa eikšmis mo ( e minas6) a la signi ica ion p incipale, de laquelle
išsišakoja supplémen ai es7 signi ica ions (ž . Supé anská e k . 1989: 43). On pense que le
mul ia eikšmiškumą dé e mine la lexibili é de la s uc u e de l'uni é lexicnique, l'aidan à lui
acqué i nou eau con enu (ž . Danilénko 1977: 65). Daugia eikšmių e minų peu se ou e en aison
des mo s de la langue communine de mul ia eikšmičnos i, mé onimije, i. i. du ans e du nom d'un
obje à un au e obje , qui es lié à l'ancien ce ains associa ions (p.g.: du ou e de la pa ie,
giminės e ūšies) 6 signi ica ion, duquel la base Te mininės išsišakoja nou elles signi ica ions,
appelé dono u e miniais, maniè e (ž . Golo in, Ko in 1987: 49). Daugia eikšmičnos i aisons en en
(термин-донор) (Бекишева, Грошева 2017: 43).
7 Da adinamos šalu inėmis eikšmėmis (Jakai ienė 2009: 89).
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
102 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
de che che des langues dans économie les élémen s linguis iques son u ilisés économiquemen :
minimum un nomb e d'uni és e minologiques peu ansme e maximale des signi icminį cha ge
(ž .: Gangemi e k . 2000: 285, 289; Kiселе a, Росянова 2013: 116117; plg. Гончарук, Гущина 2009: 123).
Daugia eikšmių leksinių iene ų inis beaucoupia eikšmiškumas) (ž . Kiселе a, Росянова 2013: 116117).
On dis ingue quan i a i e quali a i e minologique plu ia eikšmiškum. le e me es comp is
gali as is i dėl ski ingos o pa ies eiškinio in e p e acijos ( adinamasis au o-
comme un nomb e de signi ica ions e minologiques, pa exemple, d ina is plia eikšmiškumas
( e me a deux signi ica ions) (ž . Kisele a, Rosjano a 2013: 117), ina is plia eikšmiškumas ( e me a
ois signi ica ions), ke u na is plia eikšmiškumas ( e me a qua e signi ica ions) (ž . Kiwa, 2013: 6)
le e minologie plia eikšmiškumas es un desc ip i echnique: 1) plu ieliminalismiškumas
koka eikšmiškumas ( e miškumas dans 118 domaines, mais pas dans les e mes de e minologie), 2)
concep uel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel
Росянова 2013: 118).
plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel
plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel
plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel
plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel
plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel
plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel
plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel plu iel
plu iel plu i Il a i e que le e me beaucoupia eikšmiškumas soi u ilisé comme e me
ne iena eikšmiškumas synonyme. Cependan , Vik o o Ta a ino o pense, mul ia eikšmiškumas ė a
seulemen une incoma eikšmičnos i a maina. Te minologas dans le cycle scien i ique in odui les
concep s ambisemija8 e eu isemija9 comme espèces concep s ne iena8 Ambisemija (амбисемия)
une des espèces du e me ne iena eikšmiškumo. Ambisemies concep à
1987 m. ondée V. Ta a ino as. Ambisemie (la . ambi- ← g . άμφί aplink, abou + σήμα ženklas)
ca ac é is ique du e me onc ionne dans le langage a ec di é en e po ée séman ique,
ca ac é is ique qui nulem a de nomb eux ac ions ex aling is ines ( e mines u ilisé dans
di é en es écoles, scien i iques, di é en s domaines de dé eloppemen scien i ique)
(Ta a ino 2006: 14; plg. Naši anko 2013: 141143). Ce phénomène es aussi appelé concep ualiuoju daugia eikšmiškumu (концептуальная
многозначность) (Сакаева 2017: 114).
9 Eu isemija (эврисемия) une des e mes ne iena eikšmiškumo espèces. Te miné a commencé à
u ilise V. Ta a ino as 1987 m. Eu isemija (g . ερς pla us + σήμα ženklas) comp endue comme
ca ac é is ique du e me sie is a ec neapb ėž u deno a ų skaičiumi. Eu isemie géné alemen ca ac é is ique des communs

S aipsniai / A icles 103
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
eikšmiškumas a ž ilgiu. Ambisemija sup an ama kaip u inio neapib ėž umas,
eu isemija comme ca ac é is ique du e me sie is a ec nondé iniez u nomb e deno a , e
polisemija comme ca ac é is ique du e me a oi deux ou plus signi ica ions, e le an les
concep s liés en e eux loginius yšius. Di s concep s éladés ai chinei: monosémie ambisemija
polisemija eu isemija (Ta a ino 2006: 44). ega de combien au e comme dans dėsningą sys ème
Taigi, ilgainiui po p ieš a ingų nuomonių ko os į daugia eikšmiškumą im a
de langues phénomškinį, qui é èle seman inį kalbos jud umą, la capaci é des gens économiquemen
sis emin i nekalbinę a ionnelus e mes le é une exigence (ž . 139 Ou ваньko 2013; plg. Keinys 1982:
ik o ę (ž . Jakai ienė 2009: 87). Viena eikšmiškumas e minologijoje aip pa
imamas sup as i kiek lais iau – ik kaip endencija, pageidau ina ypa ybė a ba
8990). Nes una eikšmiškumas n'es pas e me quali é, mais seulemen lui es soule ée exigence.
Aleksand as Re o ma skis éc i i que le e me una eikšmiškumą (monosemiškumą) au
comp end e seulemen du champ e minologique, i.e. d'une ce aine e minologie, dans les limi es
(ž . Supé anská e k . 1989: 44, 47). Obje as plus une signi ica ion ayan in ys e mes médicaux, qui
ou e pa a o i XIX a. pab. XX a. p . médecins Li uiniens dans des ex es popula i inamuosiens
ques ions médicales e de san é10. A échisan des sou ces guiden -se plusieu s p incipes. Tou
d'abo d, im es des che s médecins li uaniens (An ano Vileišio, Kazio G iniaus, S asio Ma ulaičio,
Juozo Bagdono, Kazimie o Jokan o, Vinco Kudi kos e k .) éc i ues li esgeles ou a icles dans les
jou naux, un au e a icle calend ie s. Deuxièmemen , les ex es de médecine e de san é qui
examine aien les médecins on é é éc i s populai emen e des inés aux gens o dinai es à li e.
Teks ų abondance se dis ingue médecin A. Vileišio e K. G iniaus a aux. Ypač beaucoup de
popula i innels li es e a icles dans les jou naux publié A. Vileišis. K. G inius p incipalemen
éc i i dans son édaguojamame S eika os pé iodique. Des non spécialisés peTikslas e des âches.
Užsib ėž a expy inė i daugia eikšmius p imi i Li uiniens e minijos médecine o ma imosi e apo
e minus. Pou ce ai e, il a che ché le XIX a. pab. XX a. p . popula a ini eu s ex es; 2) selon le
con ex e iden i ie les signi ica ions de ces e mes e les déc i e; 3) se ega de , ce qui
iodinių laik aščių, ku iuose bu o skelbiama gydy ojų medicinos s aipsnių, ga-
lima minė i Ūkininką, Va pą, Šal inį, Vilniaus žinias, A oją, Gydy oją, S eika ą.
ca ac é ise ces e mes e quelle leu o igine p épondé a ion médicale e minologie. science pou
les e mes e communs aux echniques pou les e mes. Tel les e mes des semes composi ion
mi okie užda iniai: 1) su ink i ne ieną eikšmę u inčius medicinos e minus
pe me e -
minui bū i begalinia eikšmiam (Татаринов 2006: 247). Šis eiškinys da adinamas plačia eikšmiš-
kumu (широкозначность) (Гончарук, Гущина 2009: 123).
10 Išsamesnę šio laiko a pio medicinos šal inių apž algą ž . Zemle ičiū ė 2009: 71–83.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
104 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Mé hodika. Ap a ian beaucoupia eikšmius e mes médicaux emiamasi
desc ipomuoju analy iiniu (daugiausia), in e p e a imo e g e inamuoju
mé hodesis. Ce de nie es appliqué g e inan les signi ica ions des e mes
médicaux a ec dans le académique Li uanien de langue ocodyne ( oliau LKŽ) e
Medicinos e minų ocodyne ( oliau MedŽ) des signi ica ions ixouo ées, ega dima
bend ybių e di é ences, ainsi que des cas de su ap ie ou ski ie. Beaucoup
d'a en ion es acco dée au con ex e des e mes médicaux p ésen ée ilius acinių
sakinių o iginalalo kalba, ca seulemen dans le con ex e se é èle pleinemen le
con enu du e me (ž .: Гончарук, Гущина 2009: 125; Маркович 2017: 2017: 76; Вольберг
2017: 75; Соколов, Кириллова, 2017). Le ma é iel eche ché es discu é comme des
a icles sépa és, . i. g ands g ands ca ac è es semi audées éc i s e me, ap ès
b ūkšnio p ésen és signi ica ions e leu discussion, la yniški a i ikmenys.
Vaisdumo dėlei des e mes e leu s signi ica ions son p ésen és abelées.
Ti iamuosiè es sou ces p incipalemen pa ien d i eikšmių (y a un i eikšmis e
ienas ki as ki okias medicinos są okas į a dijan is pa adinimas.
Toliau ap a iamas pluoš as ne iena eikšme a o ų medicinos e minų, su-
un qua ea eikšmis) des pa ies du co ps e o ganes, maladies dénomina ions ainsi
ecue s de di e s popula a inamųjų os s ine ex es. Ils son p ésen és en is es g oupesées selon le nomb e de signi ica ions disposées des e mes.
DUUGIAREIKŠMIAI MEDICINOS
TERMINAI XIX A. PAB. XX A. PR.
TEKSTUOSE
1. D ina iai plu ia eikšmiai e mes médicaux. C'es gausiusi mesu es Li uiniens
cinos e minų g upė – dažniausiai e minai eks uose as i pa a o i d iem ski -
ingomis medicininėmis eikšmėmis.
VEIDAS – „ eidas“ (lo . acies) i „sk uos as“ (lo . zygoma). Te minas ei-
médecins a o habi uelle eido ( isumos) (pag indine) e sk uos o (dalies)
(šalu ine) signi icmées.
Dans le sens p incipal, eidà po aien exclusi emen ous les médecins de la
pé iode pa lée: Adomas Ske e is (1890, 1893, 1899, 1901, 1915, 1918, 1924), An anas
Vileišis (1895, 1903, 1913), Eliziejus D augelis (1884, 1885, 1888), Jonas Šliupas (1885,
1914), Juozas Bagdonas (1890, 1892), Kazimie as Jokan as (1912), Kazys G inius
(19091919, 1920, 1921 (1919), Ma as A izonis (1913), Pe as Ma as Ma ulai is
(1911), S asys Kudulai is (1899189, 1899) e Vincas Ma i ka (1902) on é é exclus
de ce e ca égo ie.
1895):
A icles A icles a icles 105 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
[...], opelei appa aissan , ou e kuną son isbe ia puogai, qui pa ois appa aissen e su
le isage, subiau oja lui, e alo s déjà ous pama o, qui pa liga apnyko hommeų. 1904 BL
6 Dans quelle oisième jou née, žiu ėk, commence kuną be , le plus sou en du isage
e de la ê e, d'abo d ougeonais aškeliais, spuogeliais, quand spilkos ga u iais. S k
1910 8 1 Sk uos o signi icme e me le eidas po ai médecin J. Bagdonas (1890), S .
Ma ulai is (1902). D'ailleu s, di ai -on que men ionnée signi ica ion ace es le plus
sou en u ilisé o me plisci e: P akai ą nous sen ions seulemen alo s, quand, ou
du emen a aillan ou lo s d'un emps chaud, anspi i o eip beaucoup imajau alle
de musų kuno, jog il nespėja celui ace nuga uo i e su musų uodas paside a de
g ands gou es d'eau, qui ima iedė i nous pa us, épaules e mains. 1902 ŽK 133
Taip-pa iššokę dans pays eidai, źymys ipiczny źemesnių kininių s ie o [...].
1890 3 39
Te minas Reikšmės
V p aidas aidas ch uos as
PILVAS pil as (lo . en e ) e sk andis (lo . gas e ). Te me en e
gydy ojų a o as „kūno dalies, ku ioje y a i škinimo o ganai“ (pag indine) i
plačiausiause pa ie du canal diges i es adieux (šalu ine) signi ica ions. Sa
signi ica ion p incipale é ai u ilisée p esque pa ous les médecins: A.
Ske e is (1893, 1910, 1911), A. Vileišis (1895, 1899, 19011910, 1912, 1914, E. D augelis
(1915), J. Bagdonas (1892, 1913), J. Basana ičius (1898), J. Šliūpas (1885), K. G inius
(1890, 1909, 1920, 1920), Jok Kan as (1910, 1921), P. A ižonis (1898, 1900), P.
Ma ulai is (1898, 1902, 1895), V. Kudi ka (1899, 1913)):
Ligonį iszbe ia ne ik isz i szaus, be i bu noj, gomu yj, ge klėj, dagi, sako, pil e
i ža nose. U 1892 6/7 233
Widu iniszkas wa ojimas abako suugždina skilwi e g obus, lesquels a wa o i
juduma, pe ka piłwas sa o czēsu iszsi usz ina. LB 2 6 A. Vileišis le en e (1895, 1885,
1924) appelai s andį: Pa conséquen nep idė a boi e e égy i pe daug chauds des
choses, ca peu nui e aux den s e au en e ( en e). VŽ 1905 289 4
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
106 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII Ce médecin sou en g e a donnai deux
synonymes de ce o gane diges i
pa adinimus: pil as (skil ys) NG 1924 85, pil as (sk andis) SG 1905 16, skil ys
(pil as) NG 1924 78, skil ys, a ba pil as NG 1924 78, sk andis (pil as) VŽ 1905
289 4, 1906 KU 55:
Pa conséquen n'y a pas boi e e mange op de choses chaudes, ca peu
endommage les den s e l'es omac (le en e). VŽ 1905 289 4 Sk andį en e
appelai e d'au es médecins K. G inius (1890), S . Ma ulai is
1913), P. A ižonis (1896,9):
Kelias-gi as e koksai son : bu na, s emplē (ge kle dans pil ą), en e,
laibosios [...] źa nos e s o osios, don uźsibaigia uźpakalio po ais. U 1890 3 39
Commen ai e skil io (pel o) e in es ins de maladies. U 1896 4 28
Te minas Reikšmės
en e
en e
PILVELIS ši dies skil elis (lo . en iculus) e sk andis (lo . g a s e ).
Te minu pel elis appele di é en s sys èmes ca dia e aisselles e
i škinimo – o ganai.
A. Vileišis e miną pil elis a ojo „ši dies skil elio“ eikšme:
Va akimi ksniu susigniaužée ous deux con ei džiu. Uži ė ė holes des deux g ands e
pulmons eins, a si ė ė dangčiai, gulien iejie à l'en ée dans les pel elius (kama as), e
sangs de hau u ines kama as es passé dans apa ines. Mais nep aslinko enco e
secondeėlė, comme seigniaužée déjà e él elia. GKŽ 54 1902 A. Vileišis pel eliu a
égalemen appelé e s andį (1899, 1902, 1903, 1905, 1907, Ces bac é ies, en ekusius dans
1909–1911, 1915):
l'homme skil ėlį (pil elį), si nununks a de ugš aus son liquide, passen dans les
in es ins, e là bien įsi aisinusios causelia idu ia (žy a ą) e ėmimą. LimpL 1915 109110
Ces bac é ies en en dans le canal in es inal de skil io (pel elio). ChK 3 A. Vileišis
sou en g e a aisai deux synonymes noms de ce o gane diges i : pil elis ou skil is
Dž 24, 1903 skil elis (pil elis) Gd 4 13, diegliai diegliai ( idu ių skausmai) diegliai ne iniai
neu algija, ne iniai skausmai
A icles A icles A icles 113 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
Te minas Reikšmės
3. Ke u na iai plu ia eikšmiai e mes médicaux. Dans le ma é iel enquê é es
su enu un e me qui a é é ou é usé de même qua e sci -
ingomis medicininėmis eikšmėmis.
GYDYKLA medicamen as, ais as (lo . medicamen um), ku o as ( ok. Ku o ),
ligoninė (lo . hospi alium) e sana o ija (lo . sana o ium). Te minas gydykla
a o ais o, ku o o, ligonines e sana o ijos signi ica ions. Ces e mes
uni on ija commune ai emen sema. Te minu gynykla K. G inius (1910), A.
Ske e is (1906), J. Šliūpas (1885) es adine ais ą:
Il di que d'a is es u ēsée maloniens nudaly i les guille ies selon ju umą e
neju umą ligoniu, de so e que ju ēliams su i u pe i smenos ypiszko ais o. A 1885 10/11
325
Sou en il s'impose, si il y a soucliemen des en e, des soins pou les en e
p aliuosue [...]. S k 1910 11 5
Vie o ė, ayan des na u ines gué omens e eikianan s gué ykles, 1908 m.
li egelée A. Vileišio nommée e me gué ykla: A é é pa éemy e d'un dak a es,
occupan liuosa p a ique gué ykloje (ku o e), à laquelle é aien p isiunchiams
djio ininkai, que les cou ieu s, qui a aioyaien au ie ce e ille pou pou a aux
de gué ison e occupaien pe missionné des d abuis, ès densémen se
le iu daien djio a. 1908 VŽ 96 4
A. Vileišis ligonines signi ica ion dans le p emie li e de Commen ai e, que saiki
bū ume e longgai gy en ume édi ion (1895) es pa a ojęs e mą gydykla:
Vienok niekas eip neaide a au maloni e neap ūpįs des au es du conk ečiamųjų
maladies, comme paguldymas ligonio sépa i oj gydykloje. 1895 SG 32
L'é ablissemen de Gème, dans laquelle se ai e des moyens na u els, S .
Ma ulai is 1913 m. a icle appelai le e me gydykla:

PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
114 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Daugelis ligonių p ieš įs odami į gydyklą, jau bu o gydęsi b omu [...]. MG 1913
1 16.
Rūšinį e miną a ec le p incipal dėmeniu de gué ison (sana o ijos eikšmė)
es pa a ojęs S . Ma ulai is:
Gydy . Ammanas déc i [...], comme guido épilep iques Zü icho épilep ikų
gydykloj. MG 1913 1 16
Te minas Reikšmės
gydykla ais as
nemocnica
ku o as
sana o ija
Faisan in impo an no e que les Li uaniens médecins, éc i an des ques ions de
médecine e san é, e mes de p incipalemen che ché en i ojede langage. Cesji
é ai le p incipal mo s leu nécessai es aux concep s de médecine in odui e
sou ce. La plupa de ce e langue des mo s les médecins on adap é aux besoins de
e minologie médicale ceux mo s e minologiza o. Tad boldemen on peu a i me
que le e minija de médecine du pé iodique é udié es le moins éloignée du langage
i an , aige e pe ėmuse de elle ou es ses ca ac é is iques, aussi bien e
plu ia eikšmiškumą. Les gué isseu s u ilisaien des mo s aux gens o dinai es
connus aux signi ica ions médicinines, ma ces e é aien les p incipaux lec eu s de
leu s éc i s. Ils ne c éaien e ne emp un olino e mes, si ou aien leu s dans la
langue i an e. Ainsi, si un mo qui chez les humains usé n'es pas une signi ica ion
médicine, c'es il e dans les éc i s des médecins usé omis signi ica ions. Ceci es
con i mé des e mes médicaux e leu signi ica ions compa aison a ec LKŽ. Voi e,
que la plupa des signi ica ions médicines ixées en i an e le langage. L'é ude
e ec uée con i me le héo ique eigny, que seman inė de i acija nomina ion
simple de la langue mo sžiu é ai le plus accessible, simplačiaus e pa ogiausias
o ma imosi e ape, nes nebu o didelio kalbinių p iemonių pasi inkimo specia-
lioms są okoms į a dy i. Šis būdas, kaip ma y i ap a us i iamąją medžiagą, aip
moyen (Прохорова 1996: 1314) au débu du g and nomb e de e minijs pa ca ac é is ique ini ialiniam e minijos o ma imosi é ape de médecine Li uanien.
Il au di e que des e mes médicaux, qui in oduisen plus d'un soukai lesquels
oką, pe žiū ė uose i iamojo laiko a pio eks uose nė a gausu. Tai pa i ina
che cheu s eiginį, que plusieu sa eikšmiškumo eiškinys médicale
e minologijoje a as (Сакаева 2017: 111; plg. Соколова, Кириллова 2017;
Грошева 2017).
A icles A icles a icles 115 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
APIBENDRINAMOSIOS IŠVADOS
Daugia eikšmiškumas p adiniam lie u ių medicinos e minijos o ma imosi
Бекишева, é ape auquel il n'es pas ès ca ac é is ique du assez gauseus
sou ces de quan i é (pe žiū ė i 98 di e ses olumes e di é en s au eu s des
médecins a. XIX. pab. XX p . populia inamieji ex ai de médecine e de san é) on a
dé ec é seulemen onze e mes qui des médecins pa a o ien pas une
médicine signi ica ion. Il a é é é abli que la pé iode d'enquê e de ce ains e mes
médicaux limi es n'é aien pas ès s ic es. Tokie e mes n'on pas des
p incipaux e mes scien i iques ca ac é is iques des signes, pa exemple,
p écision, ils subo donnés i osios langues dėsniens, ca de elle médecins e u ilise im i.
Te mes de di é en es signi ica ions médicinines complè emen dé oilen
seulemen dans le con ex e ou g e inan dans des con ex es di é en s pa és ces
mêmes e mes. Ainsi, on peu accep e a ec l'a i ma ion que le con ex e a une
g ande signi ica ion econquis an mul iia eikšmius e mes, ca sans con ex e
di icile se ai de dé e mine , quelle signi ica ion le e me es pa ouo .
Selon LKŽ, la majeu e pa ie des e mes, qui usaien les médecins dans leu s ex es
popula ina amuosiens, medicinines signi ica ions connues i ojes signi icmées
kalboje.
Daugia eikšmiais medicinos e minais eina gy osios kalbos žodžiai, i omis
médecins ep i e de ce e langue. Ainsi, on peu a i me que ex i pe des
e mes n'a pas enco e a olée du i an langage, e leu mul ia eikšmiškumas
adosi dans le p ocessus de e minologiza ion des mo s de ce e langue, au emen
di , les e mes médicaux mul ia eikšmiškumas adosi de mo s de i an langage
mul ia eikšmiškumo. Au emen di , pa a o i dans les ex es de la médecine, ils ne
son plus des mo s de la i osios langue, e e mininai. Tadan le chemin du
žėja. Tai paneigia eiginį, kad daugia eikšmiškumas e minologijoje y a papli ęs.
A lik as y imas paneigia eo inę įž algą, kad pap as os mo ologinės i da-
ybinės sanda os e minas linkęs į daugia eikšmiškumą. Didesnė dalis ap a ų
e minologiza ion beaucoupia eikšmičnos i mamedicinas e mes de son ediniai, e
l'un d'eux composi i e me. Pa donné, que dans ce ains cas di é en es
signi ica ions médicinines le même e me es pa a ojęs pas un seul médecin. Il peu
ê e que les au eu s des ex es ul é ieu s médecins é aien amilia isés a ec leu s
collègues a aux e on simplemen pe çu e minus omis signi icmées.
Quan au quan i a i plu ia eikšmičnos i en e mes de ex es i és
p édomine d ina is plu ia eikšmiškumas, i. i. les e mes son géné alemen
u ilisés d iem di é en es signi ica ions médicinines. T ina is e ke u na is
mul iia eikšmiškumas ne u ings.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
Ac a Linguis ica 116 Li huanica LXXXIII 116
Kokybinio daugia eikšmiškumo a ž ilgiu būdingas idudalykinis daugia-
eikšmiškumas, . y. e minai ski ingomis medicininėmis eikšmėmis a ojami
d'une e de la même suje skinès a ies (médecinos) au champ. Il exis e au o inio
mul ia eikšmiškumo ap aiškų. Ma appaî des cas, où les e mes pa a ojimą
pas une signi ica ion peu eni un indi idualiu ou acciden iniu eiškiniu. Cela es
é iden e dans les cas où les signi ica ions médicinines des e mes n'on pas
en egis ées LKŽ, donc on peu ai e l'hypo hèse, que ces signi ica ions au
e me se a acco déé (-é) le dans son ex e(s) pa a ojęs (-ę) médecin(s) à.
Apa iquan s pas une signi ica ion pa a o i e mes de médecine indiquen que
dans ini ialemen les e mes de médecine Li uiniens o ma imosi é ape
ce aines concep s de médecine n'é aien enco e nusis o ėjusios e
išsik is aliza usios. Il ne peu pas ê e d'acco d a ec l'a i ma ion que
beaucoupia eikšmis e me es ne e miniškas. Ap a i p imi i Li uiniens de
médecine e minijos o ma imosi e apo e minai laiky ini e minis, ca ils clai emen į a dija conc è es médecines concep okes.
ABRONMIMAI
A – Auš a
A A ojas
BK Bi žų calend ie
BL À p opos badąją maladie ou syphilis ( enchus)
ChA – Apie chole ą i kaip nuo jos apsisaugo i
ChK Chole a e la lu e a ec elle
Djio a
Gd Guida eu
GK Commen se mani es e gy as is dans le co ps
humain KMŠK Chole a, plaas, šil inės e sang inoji KU
Commen zaŽilaiky i p in emps, é é, au omne e hi e
LB Lie u iškasis oix
LimpL – Limpamosios Ligos i Kaip nuo jų išsisaugo i
Ly L – Ly iškos Ligos i Kaip nuo jų apsisaugo i
MG Medicina e na u e
NG Médecin de maison
PP P emie secou s en cas d'acciden s PM
A a gne pou les emmes qui eulen ê e saines
RČ Raupų čiepyjimas
RP – Rūgš asai pienas p o . Mečniko ’o
Que ai e pou qu'un bonhomme e une longue ie
A icles A icles A icles 117 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
S k S eika a
Šl Šal inis
U Ag icul eu
V Va pas
Vl Vil is
VŽ Vilniaus žinios ŽK Commen
a angé le co ps humain ŽL Les
maladies des gens
ŠALTINIAI
[A. S.] 1906: Neš a umas e zasik ė imas. Li uanin e min 19, 253254. [A. V.] 1905: À
p opos idu ies chail ine e commen de elle se dé end e. Vilniaus žinios 118, 4. [A.
V.] 1905: Que mange l'hi e ? Vilniaus žinios 289, 34. [A. V.] 1909: Commen se
p o ége con e zasik ė imo pik ąja šil ine. La sou ce 10, 148151.
[A. V.] 1909: Kaip gydy ies p akai a imu? – Šal inis 14, 212–215.
[A. V.] 1905: Kaip p i alo seni žmonės žiemą užlaiky i sa o s eika ą? – Vilniaus žinios
286, 3.
[A. V.] 1909: Depuis co la plus équen e pe sonnes meu . Sou ce 1, 47. [A. V.] 1905:
Soleilles lumiè e de aleu à la san é. Vilniaus žinios 225, 4. [A. V.] 1915: Ta liga lo .
azaena ae ido es appelée [...] (Klausimai i a sakymai). Médecin 1, 3.
[B.] 1896: Pou quoi ai e nusiduginus. Ukininkas 17, 131. [B.] 1896: Commen ai e skil io
(pel o) e in es ins de maladies. Ukininkas 4, 2830. [Bend ai is] 1895: À p opos pasiu imă.
Ukininkas 21, 165167. [D.] 1896: Commen se ceind e se gan siil ine? Ukininkas 24, 188189.
[dak a as A. V.] 1903: D . F . Esma ch. P emiè e aide dans les malheu eux acciden s,
adui dak a as A. V., Tilžė.
[D . A. V.] 1909: Commen doi zassilaiky i se gan is djio a, e quoi ai e, que
nežsik ės ų jaja s eikieji? La sou ce 20, 308310; 21, 324325.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
118 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
[D . A. V.] 1899: Pa a mės mo e ims, ku ios no i bu i s eikos, pagal Zielčaka pa ašė
D . A. V., Tilžė
[D . A. Vileišis] 1910: À p opos chole ą e pe sêjančias la mesu es. A ojas 118, 6566;
19, 69.
[D . A. Vileišis] 1910: À p opos kūdikių éle emen . La sou ce 48, 756; 49, 772. [D . A.
Vileišis] 1912: À p opos lisninkus. d- ą Selon Mankauskį. A ojas 37, 145147. [D . A.
[D . A. Vileišis] 1910: Apie maudymąsi a lapame o e. – A ojas 33, 125–126.
Vileišis] 1913: Apš ie imo e aikų ma umo skai menė dans di e s pays. La sou ce
46, 730.
[D . A. Vileišis] 1915: Di e i e. Médecin 3, 912. [D . A. Vileišis] 1914: Commen doi
zassilaiky i se gan djio a, e quoi ai e, que nežsik ės ų jaja s eikieji?
Gou e nan 8, 2932. [D . A. Vileišis] 1910: Commen au zalaiky i sains e se gančios
akįs, Seinai. [D . A. Vileišis] 1909: Commen au zailaiky i des yeux sains e ségancées.
Sou ce 39, [D . A. Vileišis] 1918: Qu'es ce que es in luenca e de quoi elle appa aî ?
612–614; 46, 723–724; 49, 772–773.
Tė ynės sa gas 34, [D . A. Vileišis] 1912: Kokia doi en ê e se gančių aikų p iežiū a.
4–8.
Šal inis 17, [D . A. Vileišis] 1911: Ko a a ec abzdžiais ( abalais), заsik ečiamųjų ligų
264–266.
pla in ojais. La sou ce 6, 6263.
[D . A. Vileišis] 1913: Mé éo e clima e leu impo ance à la san é humaine. A ojas 27,
105–107; 28, 109–110; 32, 125–126.
[D . A. Vileišis] 1910: Plaučių djio a. A ois 28, 105. [D . A. Vileišis] 1915: Rauplės ou Raupai.
Gou e nan 2, 58. [D . A. Vileišis] 1913: Sibi o jaaizda (Ka bunkulas). A ois 47, 186188. [D .
A. Vileišis] 1911: Sko bu as. La sou ce 30, 351352; 31, 364365. [D . A. Vileišis] 1908: Suje im
au homme de la p emiè e aide simples des smalkčių apnik am. La sou ce 45, 707708.
[D . A. Vileišis] 1911: Vanduo. La sou ce 39, 459461. [D . E.
D augelis] 1918: Naujoji ligue. Tė ynės sa gos 36, 1314.

S aipsniai / A icles 119
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
[D . F. Ma ulai is] 1911: Džio a. Alkoholis, Chicago, Ill.
[D . J. Basana iczius] 1898: Medega musu au iszkai ais inykys ai, pa upino D . J.
Basana iczius, a spauda isz Di os, Shenandoah. Pa. [D . J. Basana ičius] 1913:
Follikulinas kaipo Pu ga y as (Nauji ais ai). Medicina e na u e 2, 2021.
[D . K. G inius] 1921: Žmonių ligos. – S eika a 1, 1–4; 2, 1–3.
[D . K. Jokan as] 1912: À p opos la onų pu imą. La sou ce 21, 328329. [D . K. Jokan as]
1912: Commen au nou i les en an s à pa i de 3-čių ans. Šal inis 14, [D . K.
211–212.
[D . K. Jokan as] 1910: Kele as žodžių apie bak e ijas. – A ojas 15, 53–54; 25, 93–94.
Jokan as] 1912: Mi is. La sou ce 20, 312313. [D . K. Jokan as] 1912: Séchage e
déchê age. La sou ce 8, 116. [D .] 1897: Dysen e ie ou sanguin dia hée. Ukininkas 9, 131.
[D .] 1897: Rachi as ou angliškoji liga. Ukininkas 12, 183. [D- as A. Medinie is] 1905: À
p opos kudikių cul i a ion. Vilniaus žinios 19, 23. [D- as A. Ske e is] 1910: Ka š inės
(Šil inės, Ka š ligės, lo . Typhus). San é 4, 18. [D- as A. Ske e is] 1911: Kila (he nia).
San é 11, 17. [D- as A. Ske e is] 1912: Sch a umas e san é. Pasiun inys 5, 149150.
[D- as A. V.] 1909: Apalpemen e la p emiè e aide. Landdi bys 12, 910. [d- as A. V.] 1904: À
p opos blogąją ligę ou sy ilį ( ancus), selon d- o M. Člėno o eikalėlį su aisée d- as A.
V., Tilžė.
[D- as A. V.] 1905: À p opos chole a, e commen se p o ége d'elle. Vilniaus žinios
77, 23. [D- as A. V.] 1905: À p opos du idu ių chail ine e commen de elle se p o ége . Vilniaus žinios
118, 4.
[D- as A. V.] 1905: Réponses à ceux qui pa le e demanden aux pa ien s d'a siind e des médicamen s. –
Vilniaus žinios 29, 3.
[D- as A. V.] 1907: Chole a i ko a su ja. – Vilniaus žinios 125, 2–3; 126, 2.
[D- as A. V.] 1907: Di e i as, Vilnius.
[D- as A. V.] 1907: D- as Bo . Oks. Raupų čiepyjimas, adui D- as A. V. Vilniaus
žinios 133, 2.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
120 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
[D- as A. V.] 1907: I an Ta chano . Rūgš asai laines p o . Mečniko o. Vilniaus žinios 101,
2; 102, 2; 103, 2; 104, 2; 105, 2; 108, 2. [D- as A. V.] 1902: Commen apsi e ien gy as is
humain kune?, su aisée selon Lunke yčių
D- as A. V., Tilžė.
[D- as A. V.] 1906: Ligonių gydymas seno ėje. – Vilniaus žinios 281, 1–2.
[D- as A. V.] 1905: Meningi is ce eb ospinalis epidemica. – Vilniaus žinios 163, 3–4.
[D- as A. V.] 1905: Vaisių e enybė iš pusės hygijenos. – Vilniaus žinios 192, 4.
[D- as A. V.] 1909: Vais ai du uodų mo didimo. Landdi bys 12, 10. [D- as A. Vileišis, D .
A. Vileišis] 1910: Aklybė, ses aisonsįs e les mesu es de pe spicaci é. A ois 39,
149150.
[D- as A. Vileišis, D . A. Vileišis] 1918: Kokia doi ê e se gančiųjų aikų p iežiū a.
Tė ynės sa gos 21, 11; 26, 1112. [D- as A. Vileišis] 1912: À p opos deuxio maladieą. La
sou ce 46, 727728. [D -as A. Vileišis] 1914: À p opos ligą, d ugiu adinamą. Tchologue 11,
6264. [D- as A. Vileišis] 1912: À p opos nižus. La sou ce 49, 776. [D- as A. Vileišis] 1918: À
p opos pulmons djio ą. Ga de mè e ynée 7, 1415. [D- as A. Vileišis] 1908: À p opos des
poils slenkissemen . Vilniaus žinios 8, 4. [D- as A. Vileišis] 1908: Chole a. Vilniaus žinios
154, 23; 155, 23; 159, 23; 160, [D- as A. Vileišis] 1907: Dan įs e leu hygiène. Vilniaus žinios
217, 2. [D- as A. Vileišis] 1908: Djio a, ses causesįs e éla ê ojimas. Vilniaus žinios 96,
2–3.
4;
97, 3–4.
[D- as A. Vileišis] 1918: Kaip gy en i, kad s eikam bū i. – Tė ynės sa gas 4, 14–15;
5, 15.
[d- as A. Vileišis] 1906: Commen zassilaiky i p in emps, é é, au omne e hi e , selon
D- ą Med. L. Volbe gą su aisée d- as A. Vileišis, Vilnius. [D- as A. Vileišis] 1905: Kas
da y i kad s eiki bu ume i ilgai gy en ume, adui de polkų kalbos D- as A. Vileišis,
Vilnius.
[D- as A. Vileišis] 1915: Qu'es in luenca e de quoi elle appa aî ? T ai emen de la g ippe. –
Médecin 6, 2224.
S aipsniai / A icles 121
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
[d- as A. Vileišis] 1915: Limpamosios maladies e Commen de elles s'assu e ?, éc i ée
d- as A. Vileišis, Kaunas.
[D- as A. Vileišis] 1924: Naminis médecin. T umpas simplicčiausių maladies desc ip ion e
leu ai emen , deuxième s'amendi é so ie, Kaunas. [D- as A. Vileišis] 1908: Naminis
médecin: T umpas desc ip ion des p asčiausių maladies e p asčiausių ais ų ko oje
a ec jomis: D. / 1. À p opos des maladies des gens e leu ai emen , su aisée D- as A.
Vileišis, Seinai.
[D- as A. Vileišis] 1913: Mé éo e clima e leu impo ance à la san é humaine, Seinai.
[D- as A. Vileišis] 1918: Rožė. Ga de pa ynès 10, 14. [D- as A. Vileišis] 1912: Chal os cojos
[D- as A. Vileišis] 1914: S eika os dalykai. Apie žmogaus džumą. – Šal inis 29, 435–437.
di e ses pe sišaldymų cause. Sou ce 1, 11. [D- as F. An aniukas] 1895: Pou quoi ai e, que
[D- as A. Vileišis] 1910: Tik ieji aupai ( auplės). – A ojas 12, 42–43.
[D- as E. D.] 1915: Užk ečiamosios ligos. – Vil is 70, 2–3.
sains bu ume e longues ie en ume, adu is lenk.
des langues D- as F. An aniukas, Tilžė.
[D- as F. Ma ulai is] 1915: Ly iškos Ligos and How om hem apsau eni , pa ašē D- as F.
Ma ulai is, second a, pe žiu ē a e amélio ée laida, So Bos on, Mass. [D- as
K.G inius]1910: Rauplės (lo . Va iola e a). San é 8, 18. [D- as K. G inius] 1911: À p opos du
diabio maladie. San é 2, 15. [D- as K. G inius] 1911: À p opos ku umą. San é 8, 15. [D- as K.
G inius] 1910: À p opos onanisme. San é 12, 16. [D- as K. G inius] 1909: Di e i e. San é 6, 18.
[D- as K. G inius] 1910: In luenca (I mėdė, Kaulaligė). San é 11, 15. [D- as K. G inius] 1910:
Kokliušas (Didysis Kosulys, lo . Pe ussis ou Tussis Con ulsi a). San é 7, 18.
[D- as K. G inius] 1910: Nuoma ius (Epilepsia). San é 1, 18. [D- as K. G inius]
[D- as K. G inius] 1910: Reuma izmas. – S eika a 5, 1–8.
1911: Si ilis e 606. San é 1, 18. [D- as K. G inius] 1909: Ska la ina. San é 4, 18.
[D- as K. G inius] 1909: Tymai (Jed a, Blusinės; lo . Mo billi). San é 5, 18.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
122 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
[D- as K. G inius] 1911: T ipe is. San é 3, 17. [D- as K. G inius] 1921: Žmonių ligos, Kaunas.
[D- as K. G inius] 1920: Les maladies des hommes. San é 56, 14. [D- as K. Jokan as] 1910:
Kam nécessai es pi įs. La sou ce 44, 694. [D- as med. P. A ižonis] 1920: Co a a ec les
lymphpammes maladies, Raseiniai. [D- as P. A ižonis] 1913: Aklumas e achoma en
Li uanie. Li uanien nau a 2(2), 181190. lendo ius 1911, pou an , B ooklyn, N. Y., 6266. [D- as
S. Ma ulai is] 1913: Ana omies, physiologies, pa hologies e chimie Li u iška
[D- as P. A ižonis] 1907: Kele as žodžių apie šundak a ius. – Vilniaus žinios 185, 2–3.
[D -as P. A ižonis] 1911: Pasigelbėjimas nelaiminguose a si ikimuose. – Ūkiškasis ka-
e minologija. Medicine e na u e 2, 912. [D- as V. A.] 1901: T umpi šneka su les maladies
limpančias e commen de les dé end e, pa aše
D- as V. A., Tilžė.
[D augai is] 1891: Apie auples. – Ukinįkas 2, 77–84.
[D- o P. A ižonies] 1913: Aklumas e achoma en Li uanie: é é a as lui y as 1912 m.
Li u ių mokslo d -jos isuo in. assemblemen , a spauzdin de Li uu ių nau os, Vilnius.
[D s. J. Bs.] 1883: Keli źodźei apie kole ą. – Ausz a 4, 110–113; 5, 138–143.
[G. K.] 1892: Kal unas (lo yniszkai Plica polonica). – Ukininkas 1, 18–21.
[Gydy ojas K. J., D . K. J.] 1913: L'âge de l'Homme. Che 16, 62, 158
173; 16, 63, 274–281.
[Gydy oyen] 1896: Ska la ina. Ukininkas 20, 153156. [Hygiējos se ns] 1889: Hygiēna. I.
A ba a. Va pe 1, 89. [Hygiējos se ns] 1889: Hygiēna. III. Tobac. Va pes 3, 4041; 4, 6061; 8,
120. [Hygiėnos a nas] 1895: Alkogolis e alcoolisme. Va pas 9/10, 155157. [J. S.
Kůksz is] 1885: Hypnoskopas. Ausz a 10/11, 319325. [J. Slibinas] 1892: Di e i is,
smauginyczia, kaklinė (la yniszkai diph he i is). Uki-
nįkas 8, 293–297.
[J. Slibinas] 1892: P ancuzligė ou pik oji lig (lo yniszkai syphilis). Ukinįkas 6/7, [J. Szl.]
230–237.
1885: A kenkia ukymas abaco. Lie uwiszkasis Bałsas 2, 67.
A icles A icles a icles 129 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
Соколов М. М., Кириллова Татьяна Сергеевна 2017: Полисемия в
медицинской терминологии. – Современная наука теоретический и практи-
ческий взгляд: материалы Международной научно-практической конферен-
ции, Moscou: Перо, 8689. Accès su in e ne : h pswww.elib a y. u/://download/
elib a y_32441316_75564706.pd .
Суперанская Александра Васильевна, Подольская Наталия Влади-
мировна, Васильева Наталия Владимировна 1989: Общая терминология:
Вопросы теории, Москва: Наука.
Татаринов Виктор Андреевич 1996: Теория терминоведения 1: Теория тер-
мина история и современное состояние, Москва: Московский лицей.
Татаринов Виктор Андреевич 2006: Общее терминоведение: энциклопедичес-
кий словарь, Москва: Московский Лицей.
Трегубов Андрей Николаевич 2011: Полисемия: проблемы и пути возмож-
ного решения. – Знание. Понимание. Умение 1, 179–183. P ieiga in e ne e: h ps://
elib a y. u/download/elib a y 163555333 55116403.pd [žiū ė a 2020-07-31].
Ходакова Анастасия Генадьевна 2009: Полисемия термина как следствие
полисемии его общеупотребительного источника. – Научный вестник Воронежс-
кого государственного архитектурнр-строительного университета. Серия: Сов-
ременные лингвистические и методико-дидактические иследования 12, 120–129.
Accès in e ne : h ps://elib a y. u/downloadelib a y__12993086_85482613.pd
[ é isée 2020-07-31].
Шетле Тайбат Владимировна 2009: Полисемия и омонимия в терминологии
(на примере англоязычных терминов банковского дела). – Известия высших учеб-
ных заведений. Pawolżski égion. Humani ies sciences 3(11), 104111. Accès in e ne :
h ps:cybe leninka. u/a icle/n/polisemiya-i-omonimiya- - e minologiina-p ime e-ang-
loyazychnyh- e mino -banko skogo-dela iewe [ ui ée 2020-08-08]. Il es égalemen possible que le ex e de l'a icle soi modi ié.

PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
130 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
On Polysemy o Medical Te ms o La e 19 h –
Ea ly 20 h Cen u y
SUMMARY
L'a icle discu e he polysemous medical e ms used by Li huanian doc o s in medical and
heal hca e publica ions w i en in popula scien i ic s yle a he end o he 19 h cen u y and
he beginning o he 20 h cen u y.
I was ound ha polysemous e ms we e no e y common a he ini ial s age o he
o ma ion o Li huanian medical e minology ou o a a he la ge numbe o sou ces (98 medical
publica ions o di e en scope and di e en au ho s/doc o s we e e iewed), na is, sanguine
only ele en e ms used in mul iple meanings we e ound, e.g., eidas “ acies” and “zygo-
ma”, pil as “ en e ” and “gas e ”, pil elis “ en iculus” and “gas e ”, nosis “nasus” and
dia u ia dysen he ia and dia hoea c uen a, d ugys mala ia and eb is in e mi ens, dusulys
dyspnoea and as hma b onchiale, abalėlis pa asi us and mic obium, sėkla ligu zauomazga and
spe ma. I was es ablished ha he bounda ies o ce ain medical e ms o he pe iod unde ana
lysis we e no e y s ic ly de ined. They ollowed he laws o gene al language, as hey we e
aken om i by doc o s hemsel es.
Di e en medical meanings o e ms ully e eal in he con ex only o when he same
e ms used in di e en con ex s a e compa ed.
The wo ds o gene al language aken by doc o s wi h di e en meanings associa ed wi h hem
a e used as polysemous medical e ms. Consequen ly, he e ms unde discussion had no ye
depa ed om gene al language, and hei polysemy o igina ed om i in he p ocess o
e minologiza ion o , in o he wo ds, he polysemy o medical e ms de i ed om he polysemy
o gene al-language wo ds. On he o he hand, when used in medical ex s, hey a e no longe
gene al-language wo ds bu e ms. Hence, we can say ha polysemy educes as we mo e along
he oad o e minologiza ion. I denies he asse ion ha polysemy is widesp ead in
e minology.
The s udy ejec s he heo e ical insigh ha he e m o simple mo phology and
o ma ion is p one o polysemy. A g ea e pa o he medical e ms in ques ion a e
de i a i es, one o hem is a composi e e m.
Il a é é obse é que dans ce ains cas plusieu s médecins u ilisaien le même e me en
medical meanings. I is likely ha he au ho s/doc o s o la e ex s we e amilia wi h he
di é en s a aux de leu s collègues e simplemen p i en ces e ms wi h he meanings
associa ed wi h hem.
The ex s unde analysis a e domined by bina y polysemy, i.e., he e ms a e usually
used in wo di e en medical meanings. Te na y and qua e na y polysemy is no a
cha ac e is ic ea u e, hough isola ed cases o such polysemy we e ound as well.
S aipsniai / A icles 131
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
The e ms a e used in di e en medical meanings in he domain o he same subjec
(médecine).
Ce ain mani es a ions o he so called au ho s polysemy we e iden i ied. The e a e cases
when he use o e ms in mul iple meanings may be conside ed an indi idual o andom
phenomenon. I is commonplace dans de els cas quand he medical meanings o e ms a e no
es ablished in he Li huanian academic dic iona y, and we can hus assume que he doc o (s)
using he e m in he ex (s) assigned hose meanings o he e m a his/he / hei disc e ion.
Occasional use o medical e ms in se e al meanings shows ha a he ini ial s age o he
o ma ion o Li huanian medical e minology ce ain medical concep s we e no ye
es ablished and c ys allized.
The heo e ical assump ion ha polysemous e ms should no be conside ed e ms ne
peu pas ê e sou enue. The medical e ms unde discussion should be conside ed
e ms, because hey clea ly indica e speci ic medical concep s.
Mise à disposi ion 2020 m. sep emb e 7 d.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uanie
palmi a.zemle iciu [email protected]