98 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0002-8679-3253
Mokslinių y imų di ecciones: lie u ių
e minologija, lie u ių medicinos e minologijos his o ia.
DOI: doi.o g/10.35321/all83-05
A. XIX PAB. XX A. PR.
MEDICINOS TERMINŲ
DAUGIAREIKŠMIŠKUMO
KLAUSIMU
On Polysemy o Medical Te ms o La e 19 h –
Ea ly 20 h Cen u y
ANOTACIÓN el
A ículosnij se discu en plu ia eicšmiai é minos médicos, los cuales usaban los li uu io médicos
XIX a. pab. XX a. p . popula a inamuosios ex os en cues iones de medicina y salud. Kalbamųjų
e minos in es iga i o pe íodo en e minología médica nedaug. Di e en es de ales é minos
signi ica i os a escub ejan con ex o o g e inan en di e en es con ex os pa a o os los
mismos é minos. La mayo pa e de é minos con ski ingas medicininas ( an o p incipales, como
y secunda ias) signi icados médicos omados de lengua i iosa e minologizando esas palab as de
lengua. Au o iniam plu ia eicšmiškumu se puede a ibui los casos en que di e en es signi icados
medicinines a un é mino se á asignikęs (-ę) él en su ex o(as) pa a ojęs (-ę) médico(ai). Los
é minos suelen u iliza se a dos dis in os signi icados médicos.
Ap a iando muchosa eikšmius e minus de la e apa de o ma imosi de la e minología
médica inicial, en el a ículo simul áneamen e se esumen las eo ías inzj algas
mul ia eikšmiškumo cues ióním. ESMINIAI VOODŽIAI: muchosa eikšmiškumas, homonimija,
muchosa eikšmis e mas, medicina e minas, e minologija.
A ículos A icles 99 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
ANNOTATION
The a icle discusses he polysemous medical e ms used by Li huanian doc o s in he 19 h
ex s on medical and heal hca e opics w i en in popula scien i ic s yle a he end o he
cen u y and he beginning o he 20 h cen u y. Such e ms a e no nume ous in he medical
e minology o he pe iod in ques ion. Di e en meanings o such e ms e eal in he con ex o
when compa ing he same e ms used in di e en con ex s. Mos o he e ms wi h di e en
medical (bo h p ima y and seconda y) meanings we e aken by doc o s om he o ma ion o
gene al language by ans o ming i s wo ds in o e ms. The so called au ho ’s polysemy in-
cludes such cases when a doc o (s) a ibu e(s) di e en medical meanings o he e m in
his/he / hei ex (s). Te ms a e usually used in wo di e en medical meanings.
In addi ion o he discussion on he polysemous e ms da ing back o he ini ial s age o
medical e minology, he a icle also e iews heo e ical insigh s on he opic o polysemy.
KEYWORDS: polysemy, homonymy, polysemous e m, medical e m,
e minology.
ĮVADS PASTABOS Famoso ilóso o li uanos S asys Šalkauskis aún 1925 m. Logos1
e is a imp imi ame abajo Te minologijos eo ija i lie u iškoji iloso ijos
e minija ašė: Jei la palab a są yšyje con am i u kon ekšyje įgaina especial
signi icado, su ge él condición undamen al nue a a especialesnei sen ido adqui i . así
mane a ocu e ... seman inė ap aiška, ... llama[ma] polisemías nomb e, [...]. Es el pode
que ienen las palab as posee di e sos signi icados según los di e en es modos de
sus usos y con es os signi icados cons an emen e adhe i se al lenguaje (Šalkauskis
1991: 44). Como se conoce, uno de los p incipales equisi os que se le plan ean al é mino
es p ecisión, y es e elaciona con una eikšmiškumu, al que acos umb a a a se como
undamen al p incipio de e minología (ž . Lau én, Myking, Pich 1998: 246), una i
cons oįgy endinamas.
kai į a dy i u i bū i a ojamas ienas e minas, p iešingu a eju oks e mi-
nas aiškin as kaip ūk inas, ne ikslus. Tačiau p ak ikoje šis eikala imas sunkiai
1 Logos es eligiones, iloso ías, compa a i is ica y a e e is a. Leido sociedad o ganización Logos.
En él imp imi i iloso ías, eologías, eligijo y os, meno y os, kul ú ologías a ículos, iloso ías y
li e a u a clásicos de aducciones, dailės abajos de ep oducciones. Žu nalo kolegiją cons i uyó
Li uania y ex anje os cien í icos, d asininkai. P adėjo i 1921 m. Kaune, has a 1939 m. salió 30 nume os
(edi o y edac o P. Do ydai is) (S ančienė 2008: 573).
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
100 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Daugia eikšmiškumas2 s a bus ne ik leksikologijos, be i e minologijos3
cues ión. Su enómeno más ampliamen e o más es echamen e conside ado en
di e sos pe íodos his ó icos, empezando la an igua (ž . Трегубов 2011: 179).
Nuomonios, a menudo con a a ingos, aps as lėmė la ac ualidad de in es igaciones mul idi eikšmiškumo (ž . Hodako 2009:
121).
Daugia eikšmiškumas, o polisemija4, hallasi, cambiando la palab a seman icas
lími es, expandiándose ó es eu ėjando su p ime a signi icación (ž .:
Маркович 74 2017:; Вольберг 2017: 75), cuando a ios (y especialmen e de una
subjec inés s i as) concep os in oca ijamos a pačia leksema.
G á icamen e plu ia eikšmiškumu pod ía ep esen a se chini5:
Daugia eikšmiškumas
Tu inys Raiška
A
x
B
Y cuan o más a menudo el é mino se u iliza, an o mayo es la p obabilidad de encon a se a
nue as de sus signi icados, i. y. encon is plu ia eikšmiškumui (ž . Маркович 2017: 75). Se c ee
que plu ia eikšmiškumas más ca ac e ís ico a una simple sanda os mo ológica y deybinska
que al p és ini o čiau usoujamam y deybiskiškai sudė esnės sanda os palab a (ž . Маркович
2017: 75). Bū a gal oyančių, que el plu ala eikšmiškumas complica la comunicación de
especialis as y cien í icos, ma e mininei leksikai, como mencionada, ca ac e ís icos
uni eikšmiai elaciones: un signo una signi icación (ž . Kožano 2014), po eso el
plu ala eikšmiškumas adicionalmen e conside ado una de los p incipales p oblemas de
e minología, de iciencias (Гвань 1993: 99; Kiwa, Росянина 2013: 116; Nash 2013: 139). Sin emba go,
a pesa de es o, plu i eikšmiškumas en e minologías exis e y, ma y , es e enómeno
semán ico debe se pe mi ido, aunque y, una pa e, é mino como žen ačiau, o a pa e,
e mininai, buddamiosios palab as del lenguaje, expe imen a ia de odos esos 2
klo p igim is lemia iena eikšmius ženklo i ženklinamojo dalyko san ykius,
plu i eikšmiškos iks o o enómeno semán ico homonimija (plačiau ž . Danilenko: 70;
Supe enská i k . 1989: 45; P oho o a 1996: 8; Ta a ino 1996: 177; 287; Jakai ienė 2009: 10111) no
obs an e, no es plaap a iado en es e a ículo.
Lau én, Myking, Pich 1998: 244; Емельянова 2003: 390; Марузо 2004: 216; Ахманова 2005:
3 Daugia eikšmius cons ucciones liaudies e minus es y inėjęs Robe as S unžinas (S unžinas 2009:
68–92).
4 Polisemía ambién se llama seman inio a ija imu (ž .: Ta a ino 1996: 178; Kožano 2014: 354). 5
Schemą nub aižė Ch is e is Lau énas, Johanas Mykingas, He ibe as Pich as (ž . Lau én, Myking,
Pich 1998: 244).
A ículos A icles 101 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
de la lengua leksinių-seman inių p ocesos in luencia (ž . Danilénko 1977: 65). En
eales, y no ideales e miniones plu ia eikšmiai e mininai no e enybė. Polisemía
no anomalía y casualidad […] ella cumple cie as unciones. Es cie o, la go iempo
se c eyó que plu ia eikšmis la unidad léxica es ne e miniškas y no puede ene
es a us de é mino (Киселева, Росянова 2013: 115). simila men e es:
Daugia eikšmiškumas daugelio mokslininkų sup an amas i apib ėžiamas
• la capacidad de palab a ene a ios signi icados (Danilenko 1977: 65);
• eiškinys, kai as pa s žodis u i kele ą a pusa yje susijusių eikšmių, pa-
p as ai a si andančių keičian is i plė ojan is pi minei o žodžio eikšmei
(Головин, Кобрин 1987: 48);
• el uso de la misma palab a dos o más signi icados (Supe enskaya y k . 1989:
42);
• enomeny, cuando la palab a o conjun os de palab as iene a ios
signi icados (Gai enis, Keinys 1990: 44);
• la capacidad de una unidad lingüís ica ene más de un signi icado (Emellyano a
2003: 486);
• la capacidad de palab a ene di e en es signi icados (Ma uzo 2004: 216);
• o pa ies žodžio gebėjimas u ė i kele ą a pusa yje susijusių eikšmių, pa-
p as ai su gidos como p ima ia esa palab a del cambio de signi icado
(modi ikaciones) y esul ado de la aida (Akhmano 2005: 335);
• é minos po a ias signi icadas e minicas uncionamien o en un mismo
campo (Ta a ino 2006: 177);
• eiškinys, kai e minas į a dija ski ingas ienos a kelių a imų s ičių są-
okas (Ходакова 2009: 121);
• la capacidad de una unidad léxica ene a ios signi icados (Ch omá 2011: 46);
• enómenoyn, cuando la palab a iene pa eja mu uamen e elacionadas
Росянова 2013: 115);
signi icados (Киселева, • ca ac e ís ica del é mino ene d i o más signi icamien os (Нашиванько 2013: 138).
No malmen e plu ia eikšmis palab a ( e minas6) iene el signi icado p incipal, de la cual išsišakoja
adicionales7 signi icanzas (ž . Supé anská y k . 1989: 43). Se c ee que el plu ala eikšmiškumą decida
la lexibilidad de la es uc u a de la unidad léxica, ayudándole a adqui i nue o con enido (ž .
Danilénko 1977: 65). Daugia eikšmių e minų puede encon a se po causa de las palab as de la lengua
común inés mul ia eikšmiškumo, me onimía, i. i. el aslado del nomb e de una cosa a o a cosa, que
es á elacionado con el p ime o cie os asociaciniais (p.ej.: del odo y pa e, gimines y ūšies) 6
signi icado, del cual la base de la Te min e minología išsišakoja nue as signi icanzas, llamado
dono u e miniais, mane a (ž . Golo in, Ko in 1987: 49). Daugia eikšmiškumo azones in en ada
(термин-донор) (Бекишева, Грошева 2017: 43).
7 Da adinamos šalu inėmis eikšmėmis (Jakai ienė 2009: 89).
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
102 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
busca la lengua en economía los elemen os lingübinos u ilizados economiquemen : mínimo núme o
de unidades e minologicas puede ansmi i máximas signi icmį ca ga į (ž .: Gangemi i k . 2000: 285,
289; Kiселе a, Росянова 2013: 116117; plg. Гончарук, Гущина 2009: 123). Daugia eikšmių leksinių iene ų
inis muchosa eikšmiškumas) (ž . Kiселе a, Росянова 2013: 116117). Se dis ingue quan i a i o y
quali a i o e minologico plu ia eikšmiškum. el é mino se en iende como un núme o de signi icados
gali as is i dėl ski ingos o pa ies eiškinio in e p e acijos ( adinamasis au o-
e minológicos, po ejemplo, d ina is plu ileikšmiškumas ( e men iene dos signi icados) (ž .
Kisele a, Rosyano a 2013: 117), ina is plu ileikšmiškumas ( e men iene signi icados), ke u na is
plu ileikšmiškumas ( e men iene cua o signi icados) (ž . Kiwa, 2013: 6) el é mino e minológico
plu ileikšmiškumas es un adje i o desc ip i o: 1) plu ileikšmiškumas Kokkinis
Kokkinisma ikšmiškumas
( e miškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
Росянова 2013: 118).
škamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
škamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
škamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
škamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
škamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
škamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
škamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
škamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
škamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
škamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškamiškami-
škamišk Pasaba que el é mino muchosa eikšmiškumas se u iliza como é mino
incoma eikšmiškumas sinónimo. Sin emba go, Vik o o Ta a ino o opina, múl iplesa eikšmiškumas
ė a sólo una desigua eikšmiškumo a maina. Te minologas en ciencia oby a ó in odujo
concep os ambisemija8 y eu isemija9 como especies concep os ne iena8 Ambisemija (амбисемия)
una de las especies de é mino desigua eikšmiškumo. Ambisemías concep ó
1987 m. undé V. Ta a ino as. Ambisemía (la . ambi- ← g . άμφί aplink, sob e + σήμα ženklas)
ca ac e ís ica del é mino unciona en el lenguaje con di e en e alcance semán ico,
ca ac e ís ica que nulem a muchos de los ac o es ex aling is inos (el é mino u ilizado po
di e en es escuelas, cien í icos, di e en es ámbi os de desa ollo cien í ico) (Ta a ino 2006:
14; plg. Naši anko 2013: 141143). Es e enómeno ambién se llama concep ualiuoju daugia eikšmiškumu (концептуальная
многозначность) (Сакаева 2017: 114).
9 Eu isemija (эврисемия) una de los é minos desigua eikšmiškumo especies. Te miná comenzó a
usa V. Ta a ino as 1987 m. Eu isemija (g . ερς pla us + σήμα ženklas) en endida como peculia idad
del é mino sie is con unde inėž u deno a ų skaičiumi. Eu isemía gene almen e es ca ac e ís ica de coe áneos

S aipsniai / A icles 103
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
eikšmiškumas a ž ilgiu. Ambisemija sup an ama kaip u inio neapib ėž umas,
eu isemija como peculia idad del é mino sie is con inde inido núme o de deno a os, y polisemija
como peculia idad del é mino ene dos o más signi icamien os, e lejancios elacionados en e
sí concep os loginius yšius. Menėdos concep os es áděso chííso: monosemia ambisemija
polisemija eu isemija (Ta a ino 2006: 44). e cuan o de o a mane a como en dėsningą sis ema de
Taigi, ilgainiui po p ieš a ingų nuomonių ko os į daugia eikšmiškumą im a
lenguaje eiškinį, que e ela seman inį kalbos jud umą, la habilidad de las pe sonas
económicamen e sis emin i nekalbinę acionalus e minos plan eado equisi o (ž . 139 Ou ваньko
ik o ę (ž . Jakai ienė 2009: 87). Viena eikšmiškumas e minologijoje aip pa
imamas sup as i kiek lais iau – ik kaip endencija, pageidau ina ypa ybė a ba
2013; plg. Keinys 1982: 8990). Nese ena eikšmiškumas no no es é mino p opiedad, sino sólo le se
plan ea equisi o. Aleksand as Re o ma skis esc ibió que el é mino una eikšmiškumą
(monosemiškumą) hay que en ende sólo del campo e minológico, i. e. cie a e minología, en los
lími es (ž . Suppe anská y k . 1989: 44, 47). Obje as no uno signi icado u in ys é minos médicos,
que encon a pa a o i XIX a. pab. XX a. p . médicos Li u ios en ex os popula inamuosios emas
medicina y salud10. A ayendo uen es guíase a a ios p incipios. P ime o, im as zinias li uanos
médicos (An ano Vileišio, Kazio G iniaus, S asio Ma ulaičio, Juozo Bagdono, Kazimie o Jokan o, Vinco
Kudi kos y k .) esc i as lib ogelés o a ículos en pe iódicos, o o un a ículo calenda ios.
Segundo, los ex os de medicina y salud, que mencionados médicos e an esc i os popula men e y
des inados a la gen e común a lee . Teks ų abundan e se des acan el médico A. Vileišio y K. G iniaus
abajos. Especialmen e muchos popula a inales lib os y a ículos en pe iódicos publicó A. Vileišis.
K. G inius p incipalmen e esc ibió en su edaguojamame S eika os pe iódico. De no especializados
peTikslas y a eas. Užsib ėž a expe imen inė i muchosia eikšmius p ima io Li u ias e minijos
medicina o ma imosi e apo e minus. Siguiendo es e obje i o keliaiš XIX a. pab. XX a. p .
popula a inan es ex os; 2) según con ex o iden i ica los signi icados de esos é minos y
desc ibi los; 3) e se, qué ca ac e ís ico a es os é minos y cuáles sus p esuposiciones de o igen
iodinių laik aščių, ku iuose bu o skelbiama gydy ojų medicinos s aipsnių, ga-
lima minė i Ūkininką, Va pą, Šal inį, Vilniaus žinias, A oją, Gydy oją, S eika ą.
en e minología médica. ciencia a é minos y gene olios a é minos de écnica. Tokios é minos
semų composición pe mi e e -
mi okie užda iniai: 1) su ink i ne ieną eikšmę u inčius medicinos e minus
minui bū i begalinia eikšmiam (Татаринов 2006: 247). Šis eiškinys da adinamas plačia eikšmiš-
kumu (широкозначность) (Гончарук, Гущина 2009: 123).
10 Išsamesnę šio laiko a pio medicinos šal inių apž algą ž . Zemle ičiū ė 2009: 71–83.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
104 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Me odica. Ap a ian muchosa eikšmius e minus médicos emiamasi desc ipomuoju
anali iniu (daugiausia), in e p e a imo y g e inamuoju mé odos. El úl imo se aplica
g e inan signi icados de é minos médicos con el académico idioma Li uano dicodine
( oliau LKŽ) y Medicinas e minų dicodine ( oliau MedŽ) signi icados ijsuo omis,
žiū ima bend ybių y di e encias, así como su ap ies o ski ies casos. Mucho
a ención se p es a al con ex o de los é minos médicos se p esen a ilius acinių
sakinių o iginalalo lengua, ya que solo en el con ex o se des ela comple amen e el
con enido del é mino (ž .: Гончарук, Гущина 2009: 125; Маркович 2017: 2017: 76;
Вольберг 2017: 75; Соколов, Кириллова, 2017). In es imoji ma e ial abo da se a si en
sepa ados a ículosis, i. i. g andesinas semjuodėmis le as esc ibes el é mino, po
b ūkšnio p esen an signi icanzas y sus ap a im, la yniški a i ikmenys. Vaisdumo
dėlei é minos y sus signi icados se p esen an abelėse. Ti iamuosias uen es
p incipalmen e ocu en d i eikšmių (y a uno i eikšmis y uno cua oa eikšmis) de
pa es del cue po y o ganos, en e medades denominaciones así ecop os de
ienas ki as ki okias medicinos są okas į a dijan is pa adinimas.
Toliau ap a iamas pluoš as ne iena eikšme a o ų medicinos e minų, su-
di e sos popula a ina i os os a ea ex os. Ellos se p esen an ijose g upos en
según é minos de los signi ica i os disponibles.
DUUGIAREIKŠMIAI MEDICINOS
TERMINAI XIX A. PAB. XX A. PR.
TEKSTUOSE
1. D ina iai plu ia eikšmiai é minos médicos. Es a gausia medidas li uáneos usados
cinos e minų g upė – dažniausiai e minai eks uose as i pa a o i d iem ski -
ingomis medicininėmis eikšmėmis.
VEIDAS – „ eidas“ (lo . acies) i „sk uos as“ (lo . zygoma). Te minas ei-
habi ual eido ( isumos) (pag indine) y sk uos o (dalies) (šalu ine) signi icmismos.
En el signi icado básico eidán usaban excepcionalmen e odos los médicos
del pe íodo habla i o: Adomas Ske e is (1890, 1893, 1899, 1901, 1915, 1918 1924,
An anas Vileišis (1895, 1903, 1913)), Eliziejus D augelis (1884, 1885, 1888), Jonas
Šliupas (1885, 1914)), Juozas Bagdonas (1890, 1892), Kazimie as Jokan as (1912),
Kazys G inius (1899, 1911, 1921, 1921, 1913), Ma as A ižonis (1900), Pe as Ma as
Ma ulai is (1911), S asys Kudulai is (1899189, 1899) y Vincas Ma i ka (1899, 1902),
en e o os.
1895):
A ículos A icles 105 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
[...], opelei apa ežius, oda kuną su izbe ia puogai, que a eces apa ece y en os o,
subiau oja él, y en onces ya odos pama o, que po liga apnyko žmogų. 1904 BL 6 En cuál
es la e ce a día, žiu ėk, comienza kuną be , más ecuen emen e desde la ca a y
cabeza, de p incipio ojos aškeliais, spuogeliais, cuando spilkos ga u ėmis. S k 1910 8 1
Sk uos o signi icadome e miną eidas us ojo médicoj J. Bagdonas (1890), S .
Ma ulai is (1902). Po cie o, digaínea que mencionada signi icado eida gene almen e
se usa o ma plu al: P akai ą noso os sen i emos sólo en onces, cuando, o
du amen e abajando o bajo un clima cálido, sudo i o eip mucho imajau i de musų
kuno, que él noespėja con ese os o nuga uo i y sob e musų uodos pasida o g andes
go as de agua, que ima iedė i nos a a ésus, homb os y manos. 1902 ŽK 133
Taip-pa iššokę a países eidai, źymys ipiczny źemesnių giminių s ie o [...].
1890 3 39
Te minas Reikšmės
V p eidas eidas ch uos as
PILVAS pil as (lo . en e ) y sk andis (lo . gas e ). Te minus abdomen
gydy ojų a o as „kūno dalies, ku ioje y a i škinimo o ganai“ (pag indine) i
plačiausia pa e del conduc o diges i o es anzio (šalu ine)
signi icamidades. Su signi icación p incipal la usaban casi odos los médicos:
A. Ske e is (1893, 1910, 1911), A. Vileišis (1895, 1899, 19011910, 1912, 1914, E.
D augelis (1915), J. Bagdonas (1892, 1913), J. Basana ičius (1898), J. Šliūpas (1898),
K. G inius (1890, 1913, 1920, Jok Kan as (1910, 1921), P. A ižonis (1898, 1900), P.
Ma ulai is (1898, 1890), S . Ma ulai is (1890, 1913), V. Kudi ka (1899, 1895):
Ligonį iszbe ia ne ik isz i szaus, be i bu noj, gomu yj, ge klėj, dagi, sako, pil e
i ža nose. U 1892 6/7 233
Widu iniszkas wa ojimas abako suugždina skilwi e g obus, los cuales a wa o i
juduma, pe ka piłwas seu czēsu iszsi usz ina. LB 2 6 A. Vileišis el ien e (1885, 1905,
1924) llamaba es ondio: Po consiguien e nep idė a bebe y come se pe daug de las
cosas calien es, po que puede pe judica a los dien es y al es ómago ( ien e). VŽ
1905 289 4
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
106 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII Es e médico a menudo g e a daban dos
sinónimos de es e ó gano diges i o
pa adinimus: pil as (skil ys) NG 1924 85, pil as (sk andis) SG 1905 16, skil ys
(pil as) NG 1924 78, skil ys, a ba pil as NG 1924 78, sk andis (pil as) VŽ 1905
289 4, 1906 KU 55:
Po lo an o no diédė a bebe y come demasiadas cosas calien es, po que pueden
daña los dien es y el es ómago (es ómago). VŽ 1905 289 4 Sk andį ien e llamaba y
o os médicos K. G inius (1890), S . Ma ulai is
1913, P. A ižonis (1896,9):
Kelias-gi as e koksai son: bu na, s emplē (ge kle en pil ą), ien e, laibosios
[...] źa nos y s o osios, cuya uźsibaigia uźpakalio po ais. U 1890 3 39 Cómo
a a skil io (pel o) y in es a nos en e medades. U 1896 4 28
Te minas Reikšmės
abdomen
abdomen
PILVELIS ši dies skil elis (lo . en iculus) y sk andis (lo . g a s e ).
Te minu pel elis apun a a di e en es sis emas ca díaco y ascula íes y
i škinimo – o ganai.
A. Vileišis e miną pil elis a ojo „ši dies skil elio“ eikšme:
Va akimi ksniu susigniaujé ambos con ai džiu. Uží ė ė ca idades de ambos g andes
y pulmones enos, a si ė ė dangčiai, gulien iejie an e la en ada en pel elius
(kama as), y sangujas de supe io es kama as pasó en apa ines. Pe o nep aslinko aún
sekundėlė, como susigniaujé ya y i elia. GK Ž 54 1902 A. Vileišis pel eliu ambién llamaba
y s andį (1899, 1902, 1903, 1905, 1907, Es os bac e ias, en ekusios en humano skil ėlį
1909–1911, 1915):
(pil elį), si nopenks a desde ugš aus su luido, pasa a los in es inos, y allí bien
įsi aisinusios causelia idu ia (žy a ą) y ėmimą. LimpL 1915 109110 Es as bac e ias
en an en el canal in es inal desde skil io (pel elio). ChK 3 A. Vileišis a menudo g e a
pa eikda o dos sinónimos nomb es de es e ó gano diges i o: pel elis o skil is Dž 24,
1903 skil elis (pel elis) Gd 4 13, 1915 diegliai diegliai ( idu ių skausmai) ne iniai diegliai
neu algija, ne iniai skausmai
A ículos A icles 113 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
Te minas Reikšmės
3. Ke u na ías plu ia eicšmiai e mininos médicos. En el ma e ial in es igado
ocu ió un é mino, que hallado usado po has a cua o seci -
ingomis medicininėmis eikšmėmis.
GYDYKLA medicaciónas, ais as (lo . medicamen um), ku o as ( ok. Ku o ),
ligoninė (lo . hospi alium) y sana o ija (lo . sana o ium). Te minas clínykla a o
ais o, ku o o, ligonines y sana o ías signi icam. Es os e minos uni ija común
a amien o sema. Te minu clínykla K. G inius (1910), A. Ske e is (1906), J. Šliūpas
(1885) es adina ais ą:
Él dice que dc a as u ēsé ligonias nudali i ciclilas según ju umo y neju umą ligoniu,
así que ju ēliams bas ig u disminumenos ipiszko ais o. A 1885 10/11
325
F ecuen emen e im esmi, si hay ien e de sukliamien o, a ykles ien es
p aliuosua [...]. S k 1910 11 5
Vie o ė, u ini de na ines cu omn s de y eikiancios clínclos, 1908 m. lib ogele a A.
Vileišio llamada é mino clínkla: Fue pa ėmy a uno dak a ų, ocupamn os liuosa
p ác ica clínykloje (ku o e), a la cual buda o p isiunchiami džio ininkai, que
siu ėjai, quienes a ajuada o á ši ą mies ia debido zada bio y ocupimda o pe ais
ligę d abužių, muy densamen e mismo sussi gda i a džio a. 1908 VŽ 96 4
A. Vileišis ligoninas signi icado en p ime lib o de Qué hace , que sanos bū ume y
longgai gy en ume edición (1895) es pa a ojęs e miną gydykla: Vienok nadie
eip nopada á al en e mo y neap įs o os de con ak ečiamųjų en e medades,
como paguldymas ligonio sepa adoj gydykloje. 1895 SG 32 Gedenimo ins i ución,
en la que se cu a po medios na u ales, S . Ma ulai is 1913 m. a ículo llamó
é mino gydykla:

PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
114 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Daugelis ligonių p ieš įs odami į gydyklą, jau bu o gydęsi b omu [...]. MG 1913
1 16.
Rūšinį e miną con el p incipal sana o io (sana o ijos signi icación) dėmeniu
es pa a ojęs S . Ma ulai is:
Gydy . Ammanas desc ibe [...], como a o epilep icos Zü icho epilep ikų
gydykloj. MG 1913 1 16
Te minas Reikšmės
gydykla ais as
ligoninė
ku o as
sana o ija
Concliniendo es impo an e señala que los médicos li uanos, esc ibiendo cues iones
de medicina y salud, é minos de p incipalmen e buscaban en la lengua i oja. Šioji
ue el p incipal o igen de palab as pa a ellos eque idos concep os médicos
ing esa . La mayo ía de es as palab as de la lengua médicos adap a on a
necesidades de e minología médica esos palab as e minologiza on. Tad
a e idamen e puede a i ma se, que el e minija de medicina del pe íodo
in es iga i o es lo menos alejada del lenguaje i o, aigi y pe ėmusa de ella odas
ella ca ac e ís icas peculia idades, ambién y plu ia eikšmiškumą. Los gé menes
usaba palab as a o dina ias pe sonas conocidas signi icados medicininas, ma
es os y ue on p incipales sus esc i os lec o es. Ellos no cons uy y nesololino
e minos, si encon aban sus en la lengua i ida. Así, si algún palab a en se es
usada no una signi icado medicinine, es o él y en los esc i os médicos usado omis
signi icados. Es o lo con i ma la compa ación de é minos médicos y sus
signi icados con LKŽ. Ve i i, que la mayo ía de signi icados medicinales ijoso as
i ojoje leboa. Realizado es udio con i ma eó ico eiginí, que seman inė
de i acija nomb amien o simple de la palab a ue el más accesible, sencilla y
o ma imosi e ape, nes nebu o didelio kalbinių p iemonių pasi inkimo specia-
lioms są okoms į a dy i. Šis būdas, kaip ma y i ap a us i iamąją medžiagą, aip
pa ogús mé odo (Прохорова 1996: 1314) en el inicial de muchos e minijos pa ca ac e ís ico al inicial e apa de o ma imosi e minía de medicina li uanos.
Nece deci que los é minos de medicina, que į a dia más de uno súkai cuyo
oką, pe žiū ė uose i iamojo laiko a pio eks uose nė a gausu. Tai pa i ina
in es igado es eiginío, que muchosa eikšmiškumo eiškinys medicina
e minologijoje e as (Сакаева 2017: 111; plg. Соколова, Кириллова 2017;
Грошева 2017).
A ículos A icles 115 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
APIBENDRINAMOSIOS IŠVADOS
Daugia eikšmiškumas p adiniam lie u ių medicinos e minijos o ma imosi
Бекишева, e apaui nelabai ca ac e ís ico de bas an e gausaus uen es de
can idad (pe žiū ė i 98 di e sos olumenes y di e en es au o es de médicos a.
XIX. pab. XX p . popula a inamieji medicina y salud s i as ex ai) de ec ada sólo
once e minos, cuales médicos pa a o i no una medicinine signi icado. Se
de e minó que el pe íodo de in es igación de algunos é minos médicos los
lími es no e an muy es ic os. Tokie é minos no ienen p incipales é minos
cien í icos p opios de signos, po ejemplo, exac i ud, ellos sub aldús de ida
lengua dėsniams, po que de ella médicos y consumi im i.
Los é minos di e en es de signi icados medicininas comple amen e se des elan
solo en con ex o o g e inan en di e en es con ex os pa a o os los mismos
é minos. Así, puede acep a se con a i mación, que el con ex o iene g an
signi icación a endiendo econociéndus e minos plu ia eikšmius, po que sin
con ex o di ícil se ía de e mina , qué signi icado en é mino es pa ioo .
Según LKŽ, la mayo pa e de los é minos, los cuales usaba los médicos en sus
popula inamuosios ex os, medicinines signi icanzas conocidas i ojé signi icmėmis
kalboje.
Daugia eikšmiais medicinos e minais eina gy osios kalbos žodžiai, i omis
médicos pe i i de esa lengua. Así, puede a i ma se que ex i pa los é minos aún
no es u iesen a oladas del i o idioma, y su plu i eikšmiškumas adosi ese p oceso
de e minologizamien o de palab as del idioma, en o a palab a, médicos e minos
plu i eikšmiškumas adosi del i o idioma palab as plu i eikšmiškumo. Po o a
pa e, pa a o i en ex os del ámbi o médico, ellos ya no es án palab as de la i a
lengua, y e mininai. Tadando e minologizamien o caminou plu ia eikšmiškumo
žėja. Tai paneigia eiginį, kad daugia eikšmiškumas e minologijoje y a papli ęs.
A lik as y imas paneigia eo inę įž algą, kad pap as os mo ologinės i da-
ybinės sanda os e minas linkęs į daugia eikšmiškumą. Didesnė dalis ap a ų
mamedicinas e minos son ediniai, y uno de ellos compues o é mino. Pesebė a, que
en algunos casos dis in as conno aciones medicininas el mismo é mino es
pa a ojęs no un solo médico. Puede se que au o es de ex os pos e io es
médicos es u ie an amilia izados con sus colegas abajos y simplemen e po ėmė
e minus omis signi icmėmis.
Quan o al quan i ino plu ia eikšmiškumo en los ex os in es igados p e alece
d ina is plu ia eikšmiškumas, i. i. los é minos suelen u iliza se d iem dis in os
conno aciones medicininas. T ina is y ke u na is plu ia eikšmiškumas
noubūdingas.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
116 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
Kokybinio daugia eikšmiškumo a ž ilgiu būdingas idudalykinis daugia-
eikšmiškumas, . y. e minai ski ingomis medicininėmis eikšmėmis a ojami
de una y de la misma asignikinés s i as (medicinos) alau. Exis e au o inio
plu ia eikšmiškumo ap aiškų. Ma ocu en casos, cuando e minos
pa a ojimien o no una signi icación se puede conside a indi idualiu ó casualiniu
eiškiniu. Es o es e iden e y en los casos en que los signi icados medicininos de
los é minos no egis adas LKŽ, po lo que se puede hace suposicióná que esos
signi icados al é mino se á asignado(ę) él en su ex o(es) pa a ojęs (-ę)
médico(ai). Apa ecían no una signi icado pa a o i é minos médicos indican que
en el p imo dial e miníos de medicina li uanos o ma imosi e ape algunas de
concep os médicos aún no es aban nusis o ėjusios y desik is aliza usios. No se
puede es a de acue do con a i mación, que muchosa eikšmis é mino es
ne e miniškas. Ap a i p ima io e miníos de medicina li a ians o ma imosi
e apo e mininai laiky ini e minis, po que ellos cla amen e į a dija conc e as concep os de medicina.
ABRANCOMIMAI
A – Auš a
A A ojas
BK Bi žų calenda io
BL Sob e maląją en e medad o sí ilį ( enchus)
ChA – Apie chole ą i kaip nuo jos apsisaugo i
ChK Chole a y pelea con ella
Djio a
Gd Guía
GK Cómo se mani ies a gy as is humano cue po KMŠK
Cole a, plas, šil inės y sang inoji KU Cómo zaŽilaiky i
p ima e a, e ano, o oño y in ie no
LB Lie u iškasis oz
LimpL – Limpamosios Ligos i Kaip nuo jų išsisaugo i
Ly L – Ly iškos Ligos i Kaip nuo jų apsisaugo i
MG Medicina y na u aleza
NG Gaminis a médico
PP P ime o Ayudo en acciden es PM Aconmenes
pa a muje es que quie en se sanas
RČ Raupų čiepyjimas
RP – Rūgš asai pienas p o . Mečniko ’o
Qué hace pa a que salud bu ume y longue i amos
A ículos A icles 117 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
S k S eika a
Šl Šal inis
U Ag icul o
V Va pas
Vl Vil is
VŽ Vilniaus žinios ŽK Cómo a eglado
el cue po humano ŽL Las
en e medades de las pe sonas
ŠALTINIAI
[A. S.] 1906: Neš a umas y zasik ė imas. Li uaninka 19, 253254. [A. V.] 1905: Sob e
idu ios g il ina y cómo de ella ap o i a . Vilniaus žinios 118, 4. [A. V.] 1905: ¿Qué
come come in ie no? Vilniaus žinios 289, 34. [A. V.] 1909: Cómo apega se del
zasik ė imo pik ąja šil ine. Fuen e 10, 148151.
[A. V.] 1909: Kaip gydy ies p akai a imu? – Šal inis 14, 212–215.
[A. V.] 1905: Kaip p i alo seni žmonės žiemą užlaiky i sa o s eika ą? – Vilniaus žinios
286, 3.
[A. V.] 1909: Desde ko ecuen ias pe sonas mue a. Fuen e 1, 47. [A. V.] 1905:
Sola es luzos alidad saluda i. Vilniaus žinios 225, 4. [A. V.] 1915: Ta liga lo . azaena
ae ido se llama [...] (Klausimai y espues as). Técnico 1, 3.
[B.] 1896: Qué hace nusideginus. Ukininkas 17, 131. [B.] 1896: Cómo a a skil io (pel o) y
in es a nų en e medades. Ukininkas 4, 2830. [Bend ai is] 1895: Sob e pasiu imá.
Ukininkas 21, 165167. [D.] 1896: Cómo abijeis se gan šil ine? Ukininkas 24, 188189. [dak a as
A. V.] 1903: D . F . Esma ch. P ime a ayuda en desa o unados sucesos, iz e ó dak a as
A. V., Tilžė.
[D . A. V.] 1909: ¿Cómo p i alo zasliky i se gan is djio a, y qué hace , que nožsik ės ų
jaja s eikieji? Fuen e 20, 308310; 21, 324325.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
118 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
[D . A. V.] 1899: Pa a mės mo e ims, ku ios no i bu i s eikos, pagal Zielčaka pa ašė
D . A. V., Tilžė
[D . A. Vileišis] 1910: Sob e el cóle ą y pe spėjancias ella medidas. A ojas 118, 6566;
19, 69.
[D . A. Vileišis] 1910: Sob e kūdikių cul i o. Fuen e 48, 756; 49, 772. [D . A. Vileišis] 1912:
Sob e lisninkus. d- ą Según Mankauskį. A ojas 37, 145147. [D . A. Vileišis] 1913:
[D . A. Vileišis] 1910: Apie maudymąsi a lapame o e. – A ojas 33, 125–126.
Apš ie imo y aikų ma umo skai menė en di e sos países. Fuen e 46, 730.
[D . A. Vileišis] 1915: Di e i is. Ges ión 3, 912. [D . A. Vileišis] 1914: ¿Cómo debe
zasilaiky i se gan is djio a, y qué hace , que nožsik ės ų jaja s eikieji? Técnico 8,
2932. [D . A. Vileišis] 1910: Cómo necesi a zalaiky i sanos y se gančios akįs, Seinai. [D .
A. Vileišis] 1909: Cómo hay que залаiky i sanos y se gančios ocįs. Fuen e 39, [D . A.
Vileišis] 1918: ¿Qué es es o in luenca y de qué su ge? Tė ynės sa gas 34, [D . A.
612–614; 46, 723–724; 49, 772–773.
Vileišis] 1912: Kokia p i alo se se gančių aikų p iežiū a. Šal inis 17, [D . A. Vileišis]
4–8.
1911: Ko a con abzdžiais ( abalais), zasik ečiamųjų ligų pla in ojais. Fuen e 6, 6263.
264–266.
[D . A. Vileišis] 1913: El iempo y clima y su impo ancia pa a la salud humana. A ojas 27,
105–107; 28, 109–110; 32, 125–126.
[D . A. Vileišis] 1910: Plaučių djio a. A ojas 28, 105. [D . A. Vileišis] 1915: Rauplės o Raupai.
Tes igo 2, 58. [D . A. Vileišis] 1913: Sibi o jaaizda (Ka bunkulas). A ojas 47, 186188. [D . A.
Vileišis] 1911: Sko bu as. Fuen e 30, 351352; 31, 364365. [D . A. Vileišis] 1908: Su eikimas
homb e al p ime de ayuda simples de smalkčių apnik am. Fuen e 45, 707708.
[D . A. Vileišis] 1911: Vanduo. Fuen e 39, 459461. [D . E. D augelis]
1918: Naujoji liga. Pad e ynės gua das 36, 1314.

S aipsniai / A icles 119
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
[D . F. Ma ulai is] 1911: Džio a. Alkoholis, Chicago, Ill.
[D . J. Basana iczius] 1898: Medega musu au iszkai ais inykys ai, pa upino D . J.
Basana iczius, a sp uda isz Di os, Shenandoah. Pa. [D . J. Basana ičius] 1913:
Follikulinas kaipo Pu ga y as (Nauji ais ai). Medicina y na u aleza 2, 2021.
[D . K. G inius] 1921: Žmonių ligos. – S eika a 1, 1–4; 2, 1–3.
[D . K. Jokan as] 1912: Sob e la onos pu imą. Fuen e 21, 328329. [D . K. Jokan as] 1912:
Cómo hay alimen a niños desde 3-čių años. Šal inis 14, [D . K. Jokan as] 1912: Mi is.
211–212.
[D . K. Jokan as] 1910: Kele as žodžių apie bak e ijas. – A ojas 15, 53–54; 25, 93–94.
Fuen e 20, 312313. [D . K. Jokan as] 1912: Deshielo y deshielo. Fuen e 8, 116. [D .] 1897:
Disen e ía ó sang iño dia hea. Ukininkas 9, 131. [D .] 1897: Rachi as o angliskoji liga.
Ukininkas 12, 183. [D- as A. Medinie is] 1905: Sob e kudikios cul i o. Vilniaus žinios 19, 23.
[D- as A. Ske e is] 1910: Ka š inės (Šil inės, Ka š ligės, lo . Typhus). Salud 4, 18. [D- as
A. Ske e is] 1911: Kila (he nia). Salud 11, 17. [D- as A. Ske e is] 1912: Š a umas y salud.
Pasiun inys 5, 149150. [D- as A. V.] 1909: Apalpamien o y p ime a ayuda. Landdi bys 12,
910. [d- as A. V.] 1904: Sob e blogąją ligą o si ilį ( acus), según d- o M. Člėno o eikalėlį
su aisė d- as A. V., Tilžė.
[D- as A. V.] 1905: Sob e chole a, y cómo de ende se de ella. Vilniaus žinios 77, 23.
[D- as A. V.] 1905: Sob e idu ios g il ina y cómo de ella au op o ección. Vilniaus žinios
118, 4.
[D- as A. V.] 1905: Respues a a aquellos que po ca as pido pacien es a a sies a ainos. –
Vilniaus žinios 29, 3.
[D- as A. V.] 1907: Chole a i ko a su ja. – Vilniaus žinios 125, 2–3; 126, 2.
[D- as A. V.] 1907: Di e i as, Vilnius.
[D- as A. V.] 1907: D- as Bo . Oks. Raupų čiepyjimas, aducido D- as A. V.
Vilniaus žinios 133, 2.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
120 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
[D- as A. V.] 1907: I an Ta chano . Rūgš asai leenas p o . Mečniko o. Vilniaus žinios 101,
2; 102, 2; 103, 2; 104, 2; 105, 2; 108, 2. [D- as A. V.] 1902: Cómo apa ece gy as is humano
kune?, sus a ė según Lunke yčių
D- as A. V., Tilžė.
[D- as A. V.] 1906: Ligonių gydymas seno ėje. – Vilniaus žinios 281, 1–2.
[D- as A. V.] 1905: Meningi is ce eb ospinalis epidemica. – Vilniaus žinios 163, 3–4.
[D- as A. V.] 1905: Vaisių e enybė iš pusės hygijenos. – Vilniaus žinios 192, 4.
[D- as A. V.] 1909: Vais ai desde uodų mo didimo. Landdi bys 12, 10. [D- as A. Vileišis,
D . A. Vileišis] 1910: Aklybė, sus causasįs y pe spección ins umen os. A ojas 39,
149150.
[D- as A. Vileišis, D . A. Vileišis] 1918: Kokia debe se se gancios niños supe iso .
Pad e ynės gua das 21, 11; 26, 1112. [D- as A. Vileišis] 1912: Sob e d ugio ligą. Fuen e
46, 727728. [D -as A. Vileišis] 1914: Sob e la en e medad, d ugiu adinamą. Técnico 11,
6264. [D- as A. Vileišis] 1912: Sob e niežus. Fuen e 49, 776. [D- as A. Vileišis] 1918: Sob e
pulmóns djio ą. gua dián pa iaynés 7, 1415. [D- as A. Vileišis] 1908: Sob e el
delencimien o de cabellos. Vilniaus žinios 8, 4. [D- as A. Vileišis] 1908: Chole a. Vilniaus
žinios 154, 23; 155, 23; 159, 23; 160, [D- as A. Vileišis] 1907: Dan įs y su higiene. Vilniaus
žinios 217, 2. [D- as A. Vileišis] 1908: Djio a, sus causasįs y ampliplė ojimas. Vilniaus
2–3.
žinios 96, 4;
97, 3–4.
[D- as A. Vileišis] 1918: Kaip gy en i, kad s eikam bū i. – Tė ynės sa gas 4, 14–15;
5, 15.
[d- as A. Vileišis] 1906: Cómo zailaiky i p ima e a, e a ą, au enį y in ie no, según D- ą
Med. L. Volbe gą su aisé d- as A. Vileišis, Vilnius. [D- as A. Vileišis] 1905: Kas da y i kad
s eiki bu ume i ilgai gy en ume, aducción de polkų kalbos D- as A. Vileišis, Vilnius.
[D- as A. Vileišis] 1915: ¿Qué es in luenca y de qué su ge? T a amien o de In luenza. –
Medico 6, 2224.
S aipsniai / A icles 121
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
[d- as A. Vileišis] 1915: Limpamosios en e medades y Cómo de ellos despisaudi ?,
esc ibió d- as A. Vileišis, Kaunas.
[D- as A. Vileišis] 1924: Naminis médico. T umpas simplicčiausių en e medades desc ipción
y su a amien o, segundoas pac ado edición, Kaunas. [D- as A. Vileišis] 1908: Naminis
médico: T umpas desc ipción p asčiausių en e medades y p asčiausių ais ų ko oje con
yomas: D. / 1. Sob e las en e medades de las pe sonas y su a amien o, su aisé D- as A.
Vileišis, Seinai.
[D- as A. Vileišis] 1913: El iempo y clima y su impo ancia salud humana, Seinai. [D- as A.
Vileišis] 1918: Rožė. Pad e ynės gua dia 10, 14. [D- as A. Vileišis] 1912: Chal os cojos de los
[D- as A. Vileišis] 1914: S eika os dalykai. Apie žmogaus džumą. – Šal inis 29, 435–437.
di e sos pe sísaldamien os causa. Fuen e 1, 11. [D- as F. An aniukas] 1895: Qué hace ,
[D- as A. Vileišis] 1910: Tik ieji aupai ( auplės). – A ojas 12, 42–43.
[D- as E. D.] 1915: Užk ečiamosios ligos. – Vil is 70, 2–3.
que salud bu ume y longgai gy en ume, adució de lenk.
lengua D- as F. An aniukas, Tilžė.
[D- as F. Ma ulai is] 1915: Ly iškos Ligos y Cómo de ellos apega se, pa ašē D- as F.
Ma ulai is, segunda, pe jíu ē a y mejo ida laida, So Bos on, Mass. [D- as K.G inius]1910:
Rauplės (lo . Va iola e a). Salud 8, 18. [D- as K. G inius] 1911: Sob e dengio en e medadą.
Salud 2, 15. [D- as K. G inius] 1911: Sob e ku umą. Salud 8, 15. [D- as K. G inius] 1910: Sob e
el onanismo. Salud 12, 16. [D- as K. G inius] 1909: Di e i is. Salud 6, 18. [D- as K. G inius]
1910: In luenca (I mėdė, Kaulaligė). Salud 11, 15. [D- as K. G inius] 1910: Kokliušas (Didysis
Kosulys, lo . Pe ussis o Tussis Con ulsi a). Salud 7, 18.
[D- as K. G inius] 1910: Nuoma ius (Epilepsia). Salud 1, 18. [D- as K. G inius]
[D- as K. G inius] 1910: Reuma izmas. – S eika a 5, 1–8.
1911: Si ilis y 606. Salud 1, 18. [D- as K. G inius] 1909: Ska la ina. Salud 4, 18.
[D- as K. G inius] 1909: Tymai (Jed a, Blusinės; lo . Mo billi). Salud 5, 18.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
122 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
[D- as K. G inius] 1911: T ipe is. Salud 3, 17. [D- as K. G inius] 1921: Žmonių ligos, Kaunas.
[D- as K. G inius] 1920: Žmonių ligos. Salud 56, 14. [D- as K. Jokan as] 1910: Kam eque idas
pi įs. Fuen e 44, 694. [D- as med. P. A ižonis] 1920: Koba con limpamimas en e medades,
Raseiniai. [D- as P. A ižonis] 1913: Aklumas y achoma en Li uania. Lie u ių au a 2(2),
181190. lendo ius pa a el año 1911, B ooklyn, N. Y., 6266. [D- as S. Ma ulai is] 1913:
Ana omías, isiologías, pa ologías y química Li u iška e minologija. Medicina y
[D- as P. A ižonis] 1907: Kele as žodžių apie šundak a ius. – Vilniaus žinios 185, 2–3.
[D -as P. A ižonis] 1911: Pasigelbėjimas nelaiminguose a si ikimuose. – Ūkiškasis ka-
na u aleza 2, 912. [D- as V. A.] 1901: T umpi šneka sob e en e medades limpančias y cómo
de ellas de ende se, pa aše
D- as V. A., Tilžė.
[D augai is] 1891: Apie auples. – Ukinįkas 2, 77–84.
[D- o P. A ižonies] 1913: Aklumas y achoma en Li uania: e e a as ley y as 1912 m.
Li u ias mokslo d -jos isuo in. susi inkime, a spauzdin o desde Lie u ių nau os, Vilnius.
[D s. J. Bs.] 1883: Keli źodźei apie kole ą. – Ausz a 4, 110–113; 5, 138–143.
[G. K.] 1892: Kal unas (lo yniszkai Plica polonica). – Ukininkas 1, 18–21.
[Gydy ojas K. J., D . K. J.] 1913: Žmogaus amžiaus ilgumas. Je e 16, 62, 158
173; 16, 63, 274–281.
[Gydy oj] 1896: Ska la ina. Ukininkas 20, 153156. [Hygiējos se ns] 1889: Hygiēna. I.
A ba a. Va pa 1, 89. [Hygiējos se ns] 1889: Hygiēna. III. La Comisión conside a que las
medidas adop adas po el Es ado miemb o no cons i uyen ayuda es a al en el
sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado. Tabaco. Va pas 3, 4041; 4, 6061; 8,
120. [Hygiėnos a nas] 1895: Alkogolis y alcogolismo. Va pa 9/10, 155157. [J. S. Kůksz is]
1885: Hypnoskopas. Ausz a 10/11, 319325. [J. Slibinas] 1892: Di e i is, smauginyczia, kaklinė (la yniszkai diph he i is). Uki-
nįkas 8, 293–297.
[J. Slibinas] 1892: P ancuzligė o pik oji liga (lo yniszkai syphilis). Ukinįkas 6/7, [J. Szl.]
230–237.
1885: A kenkia ukymas abaco. Lie uwiszkasis Bałsas 2, 67.
A ículos A icles 129 /
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
Соколов М. М., Кириллова Татьяна Сергеевна 2017: Полисемия в
медицинской терминологии. – Современная наука теоретический и практи-
ческий взгляд: материалы Международной научно-практической конферен-
ции, Moscú: Перо, 8689. Acceso en in e ne : h pswww.elib a y. u/download/
elib a y_32441316_75564706.pd .
Суперанская Александра Васильевна, Подольская Наталия Влади-
мировна, Васильева Наталия Владимировна 1989: Общая терминология:
Вопросы теории, Москва: Наука.
Татаринов Виктор Андреевич 1996: Теория терминоведения 1: Теория тер-
мина история и современное состояние, Москва: Московский лицей.
Татаринов Виктор Андреевич 2006: Общее терминоведение: энциклопедичес-
кий словарь, Москва: Московский Лицей.
Трегубов Андрей Николаевич 2011: Полисемия: проблемы и пути возмож-
ного решения. – Знание. Понимание. Умение 1, 179–183. P ieiga in e ne e: h ps://
elib a y. u/download/elib a y 163555333 55116403.pd [žiū ė a 2020-07-31].
Ходакова Анастасия Генадьевна 2009: Полисемия термина как следствие
полисемии его общеупотребительного источника. – Научный вестник Воронежс-
кого государственного архитектурнр-строительного университета. Серия: Сов-
ременные лингвистические и методико-дидактические иследования 12, 120–129.
Acceso en in e ne : h ps://elib a y. u/downloadelib a y__12993086_85482613.pd
[Re is o 2020-07-31].
Шетле Тайбат Владимировна 2009: Полисемия и омонимия в терминологии
(на примере англоязычных терминов банковского дела). – Известия высших учеб-
ных заведений. Pawolżski egión. Humanidades Ciencias 3(11), 104111. Acceso en
in e ne :
h ps:cybe leninka. u/a icle://n/polisemiya-i-omonimiya- - e minologiina-p ime e-angloyazychnyh- e mino -banko skogo-dela iewe [ isualizado 2020-08-08].

PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
130 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII
On Polysemy o Medical Te ms o La e 19 h –
Ea ly 20 h Cen u y
SUMARY
El a icle discu e he polysemous medical e ms used by Li huanian doc o s in medical and
heal hca e publica ions w i en in popula scien i ic s yle a he end o he 19 h cen u y and
he beginning o he 20 h cen u y.
I was ound ha polysemous e ms we e no e y common a he ini ial s age o he
o ma ion o Li huanian medical e minology ou o a a he la ge numbe o sou ces (98 medical
publica ions o di e en scope and di e en au ho s/doc o s we e e iewed), na is,
only ele en e ms used in mul iple meanings we e ound, e.g., eidas “ acies” and “zygo-
ma”, pil as “ en e ” and “gas e ”, pil elis “ en iculus” and “gas e ”, nosis “nasus” and
sang ien as dia ias dysen he ia and dia hoea c uen a, d ugys mala ia and eb is in e mi ens,
dusulys dyspnoea and as hma b onchiale, abalėlis pa asi us and mic obium, sėkla ligų užuomazga
and spe ma. I was es ablished ha he bounda ies o ce ain medical e ms o he pe iod unde
ana lysis we e no e y s ic ly de ined. They ollowed he laws o gene al language, as hey
we e aken om i by doc o s hemsel es.
Di e en medical meanings o e ms ully e eal in he con ex only o when he same
e ms used in di e en con ex s a e compa ed.
The wo ds o gene al language aken by doc o s wi h di e en meanings associa ed wi h hem
a e used as polysemous medical e ms. Consequen emen e, he e ms unde discussion had no
ye depa ed om gene al language, and hei polysemy o igina ed om i in he p ocess o
e minologiza ion o , in o he wo ds, he polysemy o medical e ms de i ed om he polysemy
o gene al-language wo ds. On he o he hand, when used in medical ex s, hey a e no longe
gene al-language wo ds bu e ms. Hence, we can say ha polysemy educes as we mo e along
he oad o e minologiza ion. I denies he asse ion ha polysemy is widesp ead in
e minology.
The s udy ejec s he heo e ical insigh ha he e m o simple mo phology and
o ma ion is p one o polysemy. A g ea e pa o he medical e ms in ques ion a e
de i a i es, one o hem is a composi e e m.
Se obse ó que en algunos casos a ios médicos usa on el mismo é mino en di e en es
medical meanings. I is likely ha he au ho s/doc o s o la e ex s we e amilia wi h he
abajos de sus colegas y simplemen e oma on esos é minos con los signi icados
asociados con ellos.
The ex s unde analysis a e domined by bina y polysemy, i.e., he e ms a e usually
used in wo di e en medical meanings. Te na y and qua e na y polysemy is no a
cha ac e is ic ea u e, hough isola ed cases o such polysemy we e ound as well.
S aipsniai / A icles 131
XIX a. pab. – XX a. p . medicinos e minų
daugia eikšmiškumo klausimu
The e ms a e used in di e en medical meanings in he domain o he same subjec
(medicine).
Ce ain mani es a ions o he so called au ho s polysemy we e iden i ied. The e a e cases
when he use o e ms in mul iple meanings may be conside ed an indi idual o andom
phenomenon. I is commonplace in such cases when he medical meanings o e ms a e no
es ablished in he Li huanian academic dic iona y, and we can hus assume ha he doc o (s)
using he e m in he ex (s) assigned hose meanings o he e m a his/he / hei disc e ion.
Occasional use o medical e ms in se e al meanings shows ha a he ini ial s age o he
o ma ion o Li huanian medical e minology ce ain medical concep s we e no ye
es ablished and c ys allized.
The heo e ical assump ion ha polysemous e ms should no be conside ed e ms no
puede se suppo ed. The medical e ms unde discussion should be conside ed e ms,
because hey clea ly indica e speci ic medical concep s.
Į eik a 2020 m. sep iemb e 7 d.
PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania
palmi a.zemle iciu [email protected]