S aipsniai / A icles 145
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0001-5508-1555 Las di ecciones de
in es igaciones Cien í icas: e minología, e minog a ía.
DOI: doi.o g/10.35321/all89-07 El Consejo de Adminis ación y Adminis ación de la Unión Eu opea (CEEA) ha decidido ap oba el Reglamen o (CE) n.o
SINONIMINI BÍLOJI
TERMIN STRUCTŪRINIS El Consejo de Adminis ación y Consejo de Adminis ación
SEMANTINIS NUOTOLIS También
S uc u al Seman ic Dis ance
Be ween Synonymous Two-Wo d Te ms
ANOTACIÓN el
S aipsnyje po p ime a ez se examina Li u iškų sinoniminių e minų ecip ocio dis anolis,
que se e leja en su es uc u a. Obje o de in es igación d ižodžiai sinónimos é minos,
зафиксированы в двоею терминов словниках. Los sinónimos jun aban según šaknis
( o malusis c i e ius) y besillo iančiais dėmenimis enančių palab as signi icamien os
p oximumą (seman inis c i e ius). In en a acla škin i leksiškai eksplikuojamo d ižodžių
sinoniminių e minų seman inį nuo olį y su sąsają con sinónimos ipais.
ESMINIAI VOZŽIAI: compues o é mino, sinónimai, seman ís ico dis ancia,
a ian iškumas, semán ica.
ANNOTATION
El a icle discu e he dis ance be ween synonymous e ms in he Li huanian language and
how his dis ance is e lec ed in hei s uc u e. The s udy ocuses on wo-wo d
synonymous e ms lis ed in wo e minological dic iona ies. The compa ison o synonyms is
based on wo c i e ia: hei oo s ( o mal c i e ion) and he simila i y in meaning o he
wo ds ha di e en ia e synonyms (seman ic c i e ion). An a emp is made o elucida e
he lexically explicable seman ic dis ance be ween wo-wo d synonymous e ms and i s
co ela ion wi h he ypes o synonyms.
KEYWORDS: complex e m, synonyms, seman ic dis ance, a ia ion, seman ics.
ASTA MITKEVIČIENĖ
146 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX
ĮVADAS
Na a y as sob e e minos sinonimía, y más ampliamen e sob e a ija imą,
a ian iškumą, en e minologías occiden ales más que dos los úl imos décadas es
cambięs. Te minos a ian iškumas (apiman is y sinonimiją) se conside a un na u al
enómeno del lenguaje, espec i amen e analizados lingüibias, cogni i inias y
nikaciniai a ian iškumo mechanizmai. Te minologijos da bo s anda e (ISO
komu704:2022) aúnė a en a izada (y p ecisamen e, u in omenyje es ánda zacijos
con ex ą) que ideu caso uno concep o la in oduya un é mino, en es udios de
e minología sinonimía y e minos a ian iškumas en un sen ido más amplio
ac ualmen e ocupa una de las cen ías posiciones como obje o o aspec o de
in es igaciones1. Sob e lie u iškų e minų sinonimiją lie u ių kalbo y oje ien el
úl imo dešim me į esc i a ambién bas an e bas an e can idad (p z., Mi ke ičienė
Aukso iū ė 2018; Vaskelai ė 2021 i k ., ž . i en nu ody ą li e a ū ą bei y imų
2015, 2020; esumen). Apa e menė inas ecien e abajo Ramunės Vaskelai ės
mokslo s udija (2022), en la que de alladamen e se analizan las causas de sinonimía
Li u ias economía e minijoje.
En es e a ículo se examina á aún no es udiada aspec o de la sinonimía de los
é minos Li u iškos la dis ancia ecip oca de los e minos sinonimicos,
a lo ándose en su es uc u a.
Fundamen al eó ico. Los é minos no solo į a dija, sino y signi ica los nomb es p opo cionan
in o mación semán ica di igiendo a concep o en cie a mane a y ex eikšĮ a dijamosios o mas
dami (eksplikuodami) ik a ink us seman inius požymius (F eixa 2006: 67).
cambios pueden a ec a concep os, po que o ien a audiencia en cie a pe cepción. Ellos pueden
esal a y comple amen e o a pe cepción de concep o, y su iles cambios de signi icado, que con
di icul ad se pueden a a como cambios de concep o (F eixa, Fe nández-Sil a 2017: 168). Teniendo en
cuen a las consecuencias del consumo (denominacinio) de e minos a ijados2 , posible e ec o a lo,
como des ina a io su oks concep o, dis inguido e minos a ijándose sin cogni y ines
consecuencias y e minos 1 Li u ian e minologijoje e mininai, į a dijan ys ą pačią są oką,
pap as ai laikomi i adinami sinonimais, a a ian dažniausiai sup an amas siau ai como o he same
e m, nedidelių a ian as ski amas ne iena eikšmiškai (samišiai ž 2009 Milii ė), adija e minologijā
o malių ( ašybos, one inių, mo ologinių, sin aksinių) ski umų u in i e mino a maina. Tai a-
dicinis i dominuojan is požiū is, ku io laikomasi i šiame da be. Ki a e us, kalbo y oje e minas
ne ienaja a ian u. En gene al, a ija imas, a ian iškumas u ilizada y lib emen e como į ai ación,
į ai o ė.
2 En es e a ículo se e isan la li e a u a ex anje a u ilizando los concep os de a ian o,
a ian izidad, a ijamien o, pa a no dis o siona el signi icado y nekil ų concep os de con usión (pa ez
que incluso y en es os abajos a ija imas se en iende desiguodai, además no siemp e es posible
de e mina con p ecisión aba cí de concep os en abajos cien í icos).
S aipsniai / A icles 147
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
a ija se con cogni y inėmis consecuenciasm. El p ime ipo de é minos ansmi e la
misma in o mación sob e el concep o, sus signi icados no di ie en, po ejemplo, sea
p oduc y ma ine p oduc , y del segundo se acen úan di e en es a ibu os del
concep o, las mismas é minos di ie en de signi icados, aunque se inicia el mismo
concep o, po ejemplo, ma ine p oduc y ishing p oduc (Fe nández-Sil a, F eixa,
koncep ualaus nuo olio (angl. concep ual dis ance) a p į a dijamųjų a ian ų
Cab é 2009: 2223). Reconociendo que la de e minación sigue siendo un desa ío, la mayo
dis ancia se obse a cuando las a ian es es án compues as de di e en es unidades
lexicónicas3 (F eixa, Fe nández-Sil a 2017: 168169). Sabela Fe nández-Sil a (2016, ambién
éase 2022) p esen ó e minos de a ijamien o clasi icación según a ian as
seman ís ico dis anolį (angl. seman ic dis ance) desde el é mino p incipal, es ablecida
compa inan a ian ais (jų aiška) ansmi ida la in o mación concep ual. Ella
dis inguió es ca ego ías de dis ancio seman ino: 1) mínimo seman inio dis anolį, 2)
medio seman inio dis anolį y 3) máximo seman inio dis anolį, las cuales aba can ocho
ipos de a ian es. A minimalaus dis ancia seman ino de a ijamien o a ibuye
o malusis a ija imas y sinonimija. Aquí hay que en a iza que o malusis
a ija imas (kiek se puede comp ende de el explicación y mencionados ejemplos)
aba ca ía las a ian es dis inguidas en e minología li uanas sen ido es eu ąja (ž .
1 iznašą) y bend ašaknius sinónimos, así como é minos y sus ab e ipas, a sinonimija
sólo nebend ašaknius leksinius sinonimas, incluyendo sinónimos cuyos dėmenys
exp esa nebend ašakniais sinónimos. Minus (ben no ce o) de la dis ancia semán ica
seman iškai lygia e čiais, nes jais neiš eiškiami koncep ualaus u inio pokyčiai.
a ian es S. Fe nández-Sil os se conside an La dis ancia semán ica media se elaciona
con el dėmens secunda io, y el maximal […] con los cambios del dėmens p incipal. Mediano
ski iama edukcija, neapib ėžiančio požymio poky is i apib ėžiančio požymio
poky is, maksimalaus nuo olio – ka ego ijos poky is, hipe onimo a ba hiponi-
seman ino de dis ancia a ija imui p imo escogimien o, concep ualiosas
con igū aciones cambi. Es a clasi icación basada en el es udio de e minos ex inas
a osenes, y el é mino y sus a ian es asociamos con el mismo e e en e, pe o
necesa iamen e con la misma concep oka. Se puede pensa que de media y maximalaus
dis ancias semán icas a ian es co espond ían sinónimos con ex uales, a ian es
ex uales o a ian es en sensas amplias. Po o o lado, de los ejemplos p esen ados
po la in es igado a queda cla o que en e ellos exis en y de la misma noción
nomb amien os, como e.g., al ipo de pa como HIV/AIDS y HIV/AIDS disease se asigna a
los máximos ejemplos de dis ancia semán ica ( a ijamien o ipas cambio de ca ego ía,
añadido po la palab a disease en a izada pe spec i a de clasi icación). No seman inio,
sino kogni y inį e minos dis anolį (angl. cogni i e dis ance) S. Fe nández-Sil a analizó jun o con Koen Ke emans (2011). Cogni y inis
3 Apo an se ejemplos de e minos compues os, en los que ski ingom leksemos enunciado uno de
dėmenos.
ASTA MITKEVIČIENĖ
148 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX dis anolis ía en ia in es igación se explican
como e mų koncep ualiosios in o macijos ski umai, los cuales e leja e minų
es uc u a. Ellos examina on las simili udes y di e encias de las co espondien es
eškinosi a ijuojan es o iginal del idioma (galisų) y la aducción del idioma (anglų)
e minos elación, enuncišando sus kogni y inį nuo olį es ci i olis, 1 mínimo de
nėmis e ėmis (0 – nė a kogni y inio nuo olio, 0,5 – dalinis kogni y inis nuo-
con o midad). Sob e e minos e minologico dis ancia (angl. e minological
dis ance) esc ibió Edwa das Clay (2022), solo él ambién es udié no a ian os o
sinónimos, y ingles y i alias lengua e minos ecip ocio dis ancia. Él dis inguió
jopą e minologico dis anolį seman inio, mo osin aksinio y kono acinį, es e
úl imo segu amen e lėmė i as e minos suje ikinés a e as mig aciones
speci ica. Lo que se conside a seman inio dis olio y cómo él se de e mina, no
nepaaixkin a. Nu ody ieji abajos impulsó oma compa a lie u iškus
sinoniminius e minos según sus seman inio lygia e iškumą. Vale la pena acen ua
que esos es udios sólo e lei un pun o de pun o, po que en es e abajo se
analizan sis eminiai sinónimos, y no a ian es en el sen ido más amplio (así is o de
la e isión, ellos ing esijama nebū emen e la misma noción) o co espondimenys.
Así e minos ca ego ía de dis ancia aquí po p ime a ez se in en a adap a en
sinónimos la misma concepción į a dijimos en un idioma. Po supues o, y el p opio
pobúdis de la ma e ia in es igamía equie en cuán o o ipo de acceso discu iósi
in es igaciones basan se ex ine e minos a osena, y en es e a ículo
analizándose da os e minos dicynos. Obje o de in es igación y me odología. El
a ículo analiza d ióodzy é minos sinónimos de dos nue os nue os dicciona ios de
é minos de g an olumen Aiškinamojo psichologijos e minų žodyno (PsichŽ, 2019) y
Biblio ekininkys ės, in o macijos i knygo y os (BIK) lie u iųanglų kalbų e minų
žodyno (2021). Es o de ciencias sociales son abajos de s i a. El p ime dicciona io
da os publican LR e minos banke (LRTB), y del segundo Lie u iškų e minų inkinių
po ale. PsichŽ sinónimos seleccionados au omá icamen e desde LRTB. De es e
dicciona io LRTB e minos de las comunicaciones cauke como sinónimos se
p esen an y a ian es así san umpos. De BIK sinónimos colecciona según
e e encia, éase, ja, como a i mada p oda a mėje del dicciona io, susie i
sinónimos (además, como is o de p opio dicciona io, y a ian es en sen ido
es eu ąja y algunas eces é mino y su ab e ipa). Es a es uc u a del dicciona io
se dis ingue en que al é mino p incipal su sinónimo (nuo odinis e mas) ya no se
apo a (esasa pa e a eximčių). Así, BIK no mición más es ic o que PsichŽ, ya que
sinónimo é mino a ículo no ixeado (plg. p a a mę: siūloma consumi o o
acos umb a o io o más no ma i as de la lengua li uanas co espondien e e min
(BIK iii)). Sinonimas, зафиксировать в терминографии, а не в текстах, выбрать
анализировать целеобразно. Así se e i ó dudas sob e e minos sinonimiosidad
(ne ecibió esol e con ex i as sinonimía cues ión), ambién y sob e e miniosidad
A ículos A icles 149 /
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
(s a s y i, si la unidad lingüís ica es é mino o no). Es as son las p incipales y
p oblemiškiausi cues iones de selección de ma e ial en in es igaciones de e minología, po las cuales necesi a ayuda de dalykininkų.
Ty imui im i ik ienodo dėmenų skaičiaus e minai4 siekian susi elk i ies
lexís icas y seman ís icas di e enciasidades y desdešalyje deja pa a é minos
ab e iamien o y alganimien o cues iones, que neiš i ios examinando dėmenos
núme o po besisci iančius sinónimicamen e usojamus e minos. Apsi ibada
d ižodžiais e minais5 (analizuojanas 222 pa es de ellos). Los é minos
compuė inos elegi con p ecisión: ellos p edominan en cualquie iliación
e minológica, en su compues o a menudo en éngana una ozy é minos, además,
p ecisamen e ejemplos de e minos compues os suelen ilus oja se e minos
a ian iškumas (León A aúz, Cabezas Ga cía 2020: 214). Se c ee que a los é minos
compues os les ca ac e iza más a iija se que a o os conjun os cons an es,
po que los p ime os son más débilmen e lexicalizados (ibid, 212). Obje i o del
a ículo a e iguškin i leksiškai eksplikuojamo d ižodžių sinoniminių e minų
seman inį nuo olį y su sąsają con sinónimos ipais. Se busca compa a sinónimos
según dos pa áme os o malųjį (šaknį) y seman inį (dėmenų eikšminį bend umą).
In en ada de e mina , qué lemb a mayo es y meno es e minos sinoniminos
seman icos di e encias, e alua su seman inio lygia e iškumą. El mé odo
p incipal del es udio analí ico desc omasis. Aplicando oposiciones mé odo a
sinónimas (yas besiski ian es dėmenys) se compa an mu uamen e. Sob e las
seman ías di e encias se esuel e no de un é mino compues o signi icación, y de
sus es uc u ales es imenos palab as semán icas. Los signi icados de las
palab as se de e minan basado dicciona ios. In es igimas cuali inis, quan i ibines
analeses seekis nekel as. Nag inėjando emas semán ica de subjec i idad es di ícil e i a , ad los da os cuan i a i os pod ían se neben ap oximexlamen e.
Aunque en ambos dicciona ios la misma noción á in a dijancios e minos
eiliškumas según eik inumą cla ous, en es e es udio los sinónimos no
geg e inami según lingbinį y e minologinį adecuamumo, ellos se examinan como ligia e čiai concep o á in a dijimas.
1.FORMALUSIS OPOZICIJOS CRITERIUS:
ŠAKNIES (NE)TAPATUMAS
Lie u ių e minologijoje ya se ha con e ido habi ual (nes pa anku) dise a sinoniminius e minos
según šaknies (ne)su apimą. G e a e minos dėmenos núme oos es 4 Ta p sinónimos, que no se
dis inguen dėmenos núme o, mayo g upoé BIK cons i uye d ižodžiai e minai, a PsichŽ jednažodžiai.
A ello iene in luencia no sólo ciencia y su e minología especí ica, sino y dicodyno pobūdis, e minos
seleccionkos y pa eikimo c i iei, au o es in encia y o os eks aling is iniai c i iei.
5 Las palab as auxilia es en sepa ados dėmenimis no se conside an.
ASTA MITKEVIČIENĖ
150 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX
ienas bend iausių sinonimų ski ybių k i e ijų. Nuo o, a sinonimų šaknis su-
llega, o no, depende, cuales o os sinónimos c i e io de oposición ak ualús. Dado
que el obje o del es udio é minos dicynos (yas suda y ojos seleccionada y (o)
p opues a e minija), como y se podía espe a , en e los sinónimos de d ižodžių
e minų aki aizdžiai p incipalmen e de aquellos, cuyos besiski ian ys dėmenys son
nebend ašakniai (negiminiški). El ma e ial in es igable pe mi e dis ingui cinco
d ižodžių sinonimų po ipius según šaknies opoziciju: 1) nebend ašaknis uno dėmuo
pas i iamojoje medžiagoje); 2) abu dėmenys nebend ašakniai; 3) nebend ašak-
nio pusė dėmens; 4) nė a nebend ašaknių dėmenų; 5) bend ašak niai, be ski iasi
(gausia išaknų skaičiumi (ž . 1 abelę).
Nebend ašakniam sinóniminos é minos ca ac e ís ico mayo léxic seman ín
dis ancial que cod ašakniam. Los úl imos unen la misma aíz, da ybiniai
elaciones, además, ellos pe enecen i pachia eminea pa adigma, a
nebend ašakniai nebū inai i pačiai. Así, guiándose solo šaknies c i e iomi, se
puede a i ma , que cuan o más nebend ašaknių dėmenų, an o ese dis ancil
g andėja. Co esponden emen e la lexic semán ica dis ancia según po ipius
aumen a en es a o den: 4, 3 y 5, 1, 2.
5-asis sinónimos po ipis e leja e minos leksinės sanda os (dėmenų skaičiaus)
c i e ious y šaknies c i e ious išsisky imą sudu iniu dėmeniu exp esškiama más
signos del concep o que co espondien e no nesudu iniu. Es e po ipis
conside í inas in e mediinio a ian u en e idénodo dėmenos núme o y di e en e
dėmenos núme o de e minos sinonimías. Co espondien emen e ales sinónimos
léxico semán ico dis ancia es mayo que o os bend ašaknių sinónimos, o a
e us, y es a g upo sinónimos no es unaa ūšė. En e ellos p incipalmen e ales
pa es de sinónimos, cuyos en e sí se dis inguen con dėmenimis a nesinoniminas
com ashokniai palab as (cogni y ioji psico e apia y kogni y ioji e apia, izinė
p iklausomybė iziologinė p iklausomybė PsichŽ), y ales e minos sinónimos
nis nei ų, ku ių besiski iančiais dėmenimis eina sinoniminiai žodžiai (g e u inis
seman inis dis anolis dides eks as lygiag e is eks as BIK).
Sug e inus sinónimos según šaknį, izc iskėjo, que uno de los e minos p incipal dėmeno
puede se comun ašaknis sinónimo al dėmeni secunda io, ej.: psicologinė ge o ė buena
sa ijau a, g a omo o inė ap aksija ap aksinė ag a ija, liekamasis gi dėjimas
gi dimasis po aizdis PsichŽ y k . Tokie sinónimos es uc u almen e y semán icamen e
alejados uno de o o, ellas ansmi en desiguoda in o mación sob e el sus an i lis) no
są oką, o kadangi pag indiniai dėmenys (seman inė dominan ė i klasi ikacinis
son sinónimas, į a dija no la misma noción sinónimos dis ancia conside á inas máximo
(ž . 2.2 c.).
Como se e de ejemplos 1a abla, oposición en pa es sinónimos o man an o las
accesiones secunda ias, como p incipales, y d ižodžius sinónimus lemia y
co espondien es é minos uni odžius elaciones sinóniminas (pe mis, laida →
A ículos A icles 151 /
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
suplemen y asis pe mis, papildy oji laida; subse ija, se ijėlė → subse ijos da os,
se ijėlės da os). Según S. Fe nández-Sil os ipología de a ian es, ales
com aš años sinónimos se ían a ados como a ian es de mínima dis ancia
semán ica ( o malaus a ija imo ipas). Nuncia , cuyos comun ašaknių dėmenos
p incipales o secundu ines sinonimía lemia mayo mayo pañas e minos seman inio
dis anolį (i iz is, a lemia), o malaus c i e ius insu icien e. 1 LENTEL. D ižodžių
sinoniminių e minų opozicija según besigi ian es dėmenų šaknį
Tipas Pa yzdžiai
nebend ašakniai sinonimai 1) p iedėlinė an aš ė al e na i ioji an aš ė, es uc u a
web web medis BIK, emocional cons an o umas emocional s abilumas, kogni y ioji
nede mė kogni y usis disonansas PsichŽ
2) agnosia isimoji psicínico ceguema PsichŽ 3) in e ase inis elacionis
in e ase inis elacionis BIK bend ašakniai sinonimai 4) pa en e pa aiška
pa en inė pa aiška, suplemen y asis leidimas papildy oji laida BIK
5) kogni y ioji psicho e apija – kogni y ioji e apija PsichŽ,
g e u inis eks as – lygiag e usis eks as BIK
2. SEMANTINOS CRITERIOS OPOZIJOS:
DMEN LEKSINIO TURINIO
(NE)ARTIMUMAS
Tal cie a eksplici inė pa e del concep o, signos del concep o eme yškėja de
é mino dėmenų leksinės eikšmės, é mino s uk ū os, mo y acijos. Mo i ación
e minologías, como es conocido, es signi ica i a, po que ayuda a ealiza se
exac i ud y sis emabilidad equisi os pe aišką y pe mi e implemen a
e ek y umo (pa eikumo) i loginio sis emiškumo p incipus. Mo y uo i e mi-
nai a e ia du is į są okų sup a imą, nes leidžia g ei ai i eiksmingai jas iden i-
ex aling is inos ikuo i (Fe nández-Sil a, F eixa, Cab é 2009: 24), lo que es i in
ak uali pa a é minos compues os odos los é minos compues os conside y ini
mo i ues (Gai eny ė 2000: 20). Vale la pena acen ua que hay que sepa a la
mo y ación e minologica ( e mino como e minos sis ema na io) y kalbinę
mo y aciju (uni inio lexinio, que cumple é mino o é mino dėmens unciju)
ASTA MITKEVIČIENĖ
152 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX y mo i uado, y no mo i uado palab a. Los
é minos compuė inos ca ac e izan es uc u alé (mo ologinė, sin aksinė) y
seman inė mo y acija y sus combinaciones6. Con el in de a e igua si
sinóniminos é minos compues os exp esaba el mismo signo del concep o, y más
p ecisamen e si el concep o ing esa am po el mismo mo i o, po el mismo
aspek u, sob e odo de e minadas besiski iancies sinónimos dėmenimis enan es
palab as de signi icancia leksnica delid ybės y ski ybės. De es a mane a
iden i ica 3 ipos de sinónimos: 1) é minos sinónimos con apañas o muy
ce canos leksinės eikšmės (i. i. sinoniminiais) besiski iančiais dėmenimis, 2)
é minos sinónimos, exp és i de di e en es lexinės eikšmės besiski iančiais
dėmenimis, 3) é minos sinónimos con elacionadas leksinės eikšmės
besiski iančiais dėmenimis (ž . 2-ą len elę). Co espondien emen e di ie e y
dis inguidos ipos semán ico dis ancia el más pequeño en e 1-oyo ipo, el más
g ande en e 2-oyo ipo sinónimos. 2 LENTEL. D ižodžių sinoniminių e minų
opozicija según besis igan es dėmenų leksinio con enido elaciónį
Tipas Pa yzdžiai
mo y aciju. Te minu o su dėmeniu puede con e i se semán icamen e sinónimo con
co idianaė psicología nep o esionalioji nelegia e čiai signi icaciones dėmenimis
e minai
emocional cons ancia […] emocional es abilidad, iguala e čiai sinóniminiais a ga sio
psicología, gene alis in elec as gene alis e mininai ak o ius, clásico
dėmenimis
memo ia aidinė memo ia PsichŽ; semán icamen e sinónimos con di e en e
condicionajem Pa lo o condicionajem PsichŽ; papel de o icina papel de imp en a
žinių isuma – žinių uni e sumas, s ačiasis
sudės ymas – e ikalusis sudės ymas BIK
en išimo pegable besiūlis en išimo, obje i o hesau us secunda io hesau us BIK
aseso amien o pun o de aseso amien o, g a inė in o mación isual in o mación
sinónimas con elacionado obje o de juego p o esional juego, signi icaciones
BIK
dėmenimis concep ual pensamien o ca egó ico pensamien o PsichŽ; luga de
2.1. Sinonímicos é minos, exp esados sinonímicos es imenimis, į a 6 Exis a de di e sas
dija uos pačius są okos požymius. Pagal S. Fe nández-Sil os ipologiją jie
mo y acijos clasi icaciones (apj algas é Gai eny ė 2000, G i ėnienė 2006 y k .). Ex endida
ipología de mo i ación es compues o el e minólogo Johanas Myking (ž . Myking 2009, ambién
Myking 2020). Él ambién señaló que los concep os de mo i ación a ían, y el p opio é mino
mo i ación ep esen a al menos cua o concep os (Myking 2009: 41).
A ículos A icles 153 /
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
asignables a minimalaus dis ancia semán ica a ijamien o. Tales sinónimos se
pueden o dena po o igenmę sug e inus sus besdi e en es dėmenis: lie u iškas
dėmuo skolinys (emocinis pas o umas emocinis s abilumas), lie u iškas dėmuo
lie u iškas dėmuo (guía del usua io manual del usua io), skolinys skolinys
(au en iška ašyba o iginalili ašyba)7. Mon ina, que sólo es a g upo sinónimos
oposición es signi ica i o un c i e io de o igen de palab as. Sinoniminiais
dėmenimis a no sólo leksiniai sinonimai, sino y aquellos, que, es ic amen e
mi ando, a leksinių sinonimų nebū ų a ibuidos nebend ašakniai būd a dis o
būd a diškas la palab a y daik a a džio kilmininkas, como an ai, isuomenės
no ma socialinė no ma PsichŽ. Sinonimos en lingüo y a se conside an palab as de
la misma pa e de la lengua (LHomme 2020: 17), así como simila es unciones
g ama icales desempeñan es no de la misma pa e de la lengua (Jakai ienė 2010:
122), o sin aksiniais sinónimos es habi ual conside a idén icas (o casi idén icas)
leksinės sudė ies sin aksines cons ucciones (Valiuly ė: 3; Župe ka 1998 2012: 47).
Así ales sinónimos como no ma de la sociedad y socialinė no ma es leksinių
sinonimų y sin aksinių sinonimų maišinys (nei pu nai leksiniai, ni sin aksiniai
sinonimai). Sin emba go ales sinónimos no solo o malmen e, sino y
semán icamen e más alejadas uno de o o. Nu ody oje pa en conjunción con
kilmininku yškesnė signi icado de pe enecimien o, y con būd a džiu ūšinė.
Hanici, sinoniminių e minos seman ico dis ancia no es nulo.
Reg esando a mo i ación, no puede a i ma se que sinóniminías dėmenimis
einan ys palab as son mo i uo i homodai, plg. bega sis película nebylusis película
(nebylus ‘2. p k. ylus, no hablan an is DLKŽ), nuesmeni los da os anonimiza los
da os BIK y k . En ep ales sinónimos esama seman ines di e encias. Sin
emba go é minos de la sinonimía con ex o nole pa ece ap opiado con inua
leis yn p o und y analiza compues os de é minos de los componen es de la
mo i ación. Nenegiando ales compuños seman ino di e enciación, signi ica i a,
que sinóniminos e minis, exp esš os sinóniminiais dėmenimis, concep o
į a dijama po el mismo aspek u, jais exp esškiamas al mismo señymis.
Como se ha dicho, sob e sinonimínicos e minos explíci inio concep o de la
iden idad del signo se esuel e de besisci ian es dėmenos leksinės signi icación.
Cuando ais dėmenimis, especialmen e especies a ibu inos, a más p opilé de la
lexicica gene al palab as (ís imousis indeksa as de allusis indeksa as), ellos
eiškiamo señim del concep o nocuedamen e se puede pe cibi y noin in in de
emas de conocimien os conc e os. Tokių sudė inių e minos sinonimía basada a
niu dėmeniu į a dijamas są okos požymis eiškiamas siau os (ap ibo os dalyki-
de la lexicica gene al sinonimía. Kai especies de en es) a osenos especialías
lexicicos une u, especialmen e in e nacionalinu (hap inė 7 P ie skolinių aquí p isk ibian y hib idiniai palab as, u in ys skolin ą šaknį.
ASTA MITKEVIČIENĖ
160 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX
BLKŽ Bend inės lie u ių kalbos žodynas, ed. kolegija D. Liu ke ičienė, D.
Mu mulai y ė, V. Sakalauskienė, A. G i ėnienė, A. Gaidienė, D. Daugi dienė, L. Jonušys,
y . ed. D. Liu ke ičienė, Vilnius: Lie u os kalbos ins i u as, 20132022. P ieiga en
In e ne : h ps://ekalba.l /bend ines-lie u iu-kalbos-zodynas/ [ isualizado ab il 2023
m. mes.].
Cabezas-Ga cía Melania, León-A aúz Pila 2023: Te m and Concep Va ia ion in Clima e
Change Communica ion. The T ansla o 28(4), 429449. Edwa d Clay 2022: A Co pus-Based
App oach o Examining Te minological Va ia ion in EU Law. In e na ional Jou nal o
Language & Law 11, 142162. La Comisión conside a que las medidas adop adas po el
Es ado miemb o no cons i uyen ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107,
apa ado 1, del T a ado. acceso en In e ne :
h ps:www.languageandlaw.eu/jll/a icle:// iew/136. DLKŽ Daba inės lie u ių kalbos
žodynas, y . ed. S . Keinys, 8as enmiendas. y suplemen . edición, e. a ian as, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as, 2021. P ieiga en In e ne :
h ps://ekalba.l /daba ines-lie u iu-kalbos-zodynas/. E many ė I ena 1995: P iešybė como semán ico y lógico undamen o an onimía. Li uáneos lingüo y os cues iones 35, 931.
Fabe Pamela, León-A aúz Pila 2016: Specialized Knowledge Rep esen a ion and he
Pa ame e iza ion o Con ex . F on ie s in Psychology 7(196), 120. Accesible en
In e ne : h ps:www. on ie sin.o g/a icles/10.3389:// psyg.2016.00196/ ull.
Fe nández-Sil a Sabela 2016: The Cogni i e and Rhe o ical Role o Te m Va ia ion and
I s Con ibu ion o Knowledge Cons uc ion in Resea ch A icles. –
Te minology 22(1), 5279. La Comisión conside a que las medidas adop adas po el Es ado miemb o no cons i uyen ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado.
Fe nández-Sil a Sabela 2022: Cogni i e App oaches o he S udy o Te m Va ia ion.
Theo e ical Pe spec i es on Te minology: Explaining Te ms, Concep s and Specialized
Knowledge, eds. P. Fabe , M.-C. LHomme, Ams e dam, Philadephia: John Benjamins
Publishing Company, 435456.
Fe nández-Sil a Sabela, F eixa Judi , Cab é M. Te esa 2009: Mul iple Mo i a ions in
he Denomina ion o Concep s: The Case o P oduc ion A ea in he Te minology
o Aquacul u e in F ench and Galician. Te minology Science &
Resea ch 20, 2138.
Fe nández-Sil a Sabela, Ke emans Koen 2011: Te minological Va ia ion in Sou ce
Tex s and T ansla ions: A Pilo S udy. Me a 56(2), 318335. ¿Qué es lo que quie e deci
es o? Acceso en In e ne :
h ps:www.e udi .o g/en/jou nals/me a/2011- 56-n2-me a1821316/1006179a /. F eixa
Judi 2006: Causes o Denomina i e Va ia ion in Te minology: A Typology P oposal. Te minología 12(1), 5177.
S aipsniai / A icles 161
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
F eixa Judi 2022: Causes o Te minological Va ia ion. – Theo e ical Pe spec i es
on Te minology: Explaining Te ms, Concep s and Specialized Knowledge, eds. P. Fabe ,
M.-C. LHomme, Ams e dam, Philadephia: John Benjamins Publishing Company, F eixa
399–420.
Judi , Fe nández-Sil a Sabela 2017: Te minological Va ia ion and he Unsa u abili y o
Concep s. Mul iple Pe spec i es on Te minological Va ia ion, eds. P. D ouin, A.
F ancœu , J. Humbley, A. Pic on, Ams e dam, Philadephia: John
Benjamins Publishing Company, 155–180.
Gai eny ė Jolan a 2000: Sudė inių izikos e minų mo y acija. – Li uanis ica 3/4(43/
44), 19–25.
G i ėnienė Au elija 2006: Augalų pa adinimų mo y acija šiau ės pane ėžiškių
pa a mėje, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
ISO 704:2022 Te minology Wo k P iciples and Me hods. Jakai ienė E alda 2010:
Leksikologija: lib os de es udios, Vilnius: Vilniaus uni e si e o publykla.
León-A aúz Pila , Cabezas-Ga cía Melania 2020: Te m and T ansla ion Va ia ion o Mul i-Wo d
Te ms. Análisis mul idisciplina del enómeno de la a iación aseológica en aducción e
in e p e ación Mul idisciplina y Analysis o he Phenomenon o Ph aseological Va ia ion in
T ansla ion and In e p e ing, MonTI Special Issue 6, ed. P. Mogo ón Hue a, 210247.
LHomme Ma ie-Claude 2020: Lexical Seman ics o Te minology: An In oduc ion, Ams e dam,
Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Lonča Maja, Os oški Anić Ana 2014:
Eponymous Medical Te ms as a Sou ce o Te minological Va ia ion. Languages o Special
Pu poses in a Mul ilingual, T anscul u al Wo ld, P oceedings o he 19 h Eu opean Symposium
on Languages o Special Pu poses, eds. G. Budin, V. Lušicky, Vienna: Uni e si y o Vienna, 3644.
Maskaliūnienė Nijolė 2013: An oniminis e imas, Vilnius: Vilniaus uni e sidadas.
Myking Johan 2009: (Ye Ano he ) Taxonomy o Mo i a ions. – Te minology
Science & Resea ch 20, 3953. La Comisión conside a que las medidas adop adas po el Es ado miemb o no cons i uyen ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado.
Myking Johan 2020: Te m Fo ma ion Is The e a S a e o he A ? Te minologija 27,
6–30.
Miliūnai ė Ri a 2009: Ac ualmen e Li huanian language a osenos a ian es, Vilnius,
2009. Mi ke ičienė As a 2015: Algunos aspec os de la sinonimía de é minos. Te minología 22,
39–60.
ASTA MITKEVIČIENĖ
162 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX
Mi ke ičienė As a 2020: A e minos sinonimía es un de ec o. Bend iné habla 93, 118.
Acceso en in e ne : h psjou nals.lki.l /bend inekalba/a icle:// iew/899/1112./ ND
Miliūnai ė Ri a, Aleksai ė Agnė. de las lenguas Lie u ių naujažodžių duomenimisynas.
Con inus inis conocimien o online desde 2011 m., sud. y a s. ed. R. Miliūnai ė, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u o. P ieiga: h ps://ekalba.lki.l /naujazodziai [žiū ė a 2023 m. ab il
mėn.].
Nuopponen Ani a 2011: Me hods o Concep Analysis Tools o Sys emic Concep
Analysis. LSP Jou nal 2(1), 415. La Comisión conside a que las medidas adop adas po
el Es ado miemb o no cons i uyen ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado. Acceso en In e ne : h ps: auli.cbs.dkindex.php/ lspcog/a icle/ iew/3302/3500.
Nuopponen Ani a 2022: Concep ual Rela ions: F om he Gene al Theo y o Te minology o
Knowledge Bases. Theo e ical Pe spec i es on Te minology: Explaining Te ms, Concep s
and Specialized Knowledge, eds. P. Fabe , M.-C. LHomme, Ams e dam, Philadephia: John
Benjamins Publishing Company, 6386. TŽ In e nacional de palab as dicciona , ed. D.
S e ikienė, Vilnius: Alma li e a, 2013. azón de aiška, Vilnius: Mokslo y enciklopedijas
Valiuly ė Elena 1998: Daba inės lie u ių kalbos sin aksiniai sinonimai. Vie os, laiko i
ins i u o edi o ial. Vaskelai ė Ramunė 2021: Sinoniminės aiškos as ologijos e minijoje
azones. –
Te minología 28, 192223.
Vaskelai ė Ramunė 2022: Mac oekonomikos e minija: sinonimijos p iežas ys,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Acceso en in e ne :
h plki.l /wp-con en /uploads://2023/05/Vaskelai e_Mak oekonomikos_ e minija.pd .
Župe ka Kazimie as 2012: S ilis ika, 3-iasis pa ais. y suplemen . lanzamien o, Šiauliai:
VšĮ Šiaulių uni e si e o publikla.
S uc u al Seman ic Dis ance
Be ween Synonymous Two-Wo d Te ms
SUMARY
The a icle deals wi h a p e iously unexplo ed aspec o Li huanian e m synonymy he seman ic
dis ance be ween synonymous e ms, as e lec ed in hei s uc u e. The s udy ocuses on
wo-wo d synonymous e ms ex ac ed om wo dic iona ies: he Explana o y Dic iona y o
Psychology (2019) and he Dic iona y o Lib a ianship, In o ma ion and e iden in hei s uc u e.
Book Science (2021).
A ículos A icles 163 /
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
The esea ch e ealed a spec um o seman ic dis ances among synonymous e ms,
The o mal pa ame e o he synonymic opposi ion, speci ically he (non-)iden i y o he oo ,
dis inguis be ween common- oo and non-common oo synonyms. Non-common- oo synonyms
exhibi g ea e seman ic dis ance due o he absence o a sha ed oo and, consequen ly, a
simila lexical composi ion. Howe e , i s no jus he (non-)iden i y o he oo i sel ha holds
signi icance; he numbe o
(non-)iden ical oo s also plays a c ucial ole.
La opposi ion o synonymous e ms acco ding o he seman ic pa ame e he closeness o he
lexical meaning o he wo ds by which he wo-wo d synonyms a e dis inguished has shown ha
synonymous e ms designa e a concep bo h on he same basis (cuando synonymous e ms
cons i uen s a e lexemes o synonymous meaning), and on a di e en basis (cuando
synonymous e ms cons i uen s a e lexemes o di e en meanings) al oge he . The la e
synonymous e ms aspec ual synonyms a e complemen a y denomina ions o he same
concep , and hei di e ence lies in hei cogni i e basis. The dis ance be ween aspec ual
synonyms is much g ea e han ha be ween synonymous e ms wi h synonymous
cons i uen s. Be ween hese wo ypes o synonyms e ms wi h synonymous lexemes and
e ms wi h lexemes o di e en meanings e ms wi h lexemes o ela ed meanings a e
posi ioned in e ms o he deg ee o synonyms seman ic dis ance. These lexemes a e linked by
hype nymy/hyponymy, me onymy o associa i e (including con e sion) ela ionship, so ha he
synonymy o e ms can be explained by me onymy. Synonyms exhibi di e en combina ions o
synonym ypes based on he oo and meaning o hei componen s, a ying in e ms o he
head, modi ie , o bo h. The esea ch he seman ic dis ance be ween hese e ms is a i s
suppo s he no ion ha when he heads o synonymous e ms a e no hemsel es synonyms,
maximum.
Į eik a 2023 m. julio 28 d.
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania
as a.mi ke [email protected]