S aipsniai / A icles 145
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: o cid.o g/0000-0001-5508-1555 Les di ec ions de
eche ches scien i iques: e minologie, e minog aphie.
DOI: doi.o g/10.35321/all89-07 Il es p obable que l'on ai ou é une solu ion à ce p oblème.
SINONIMINI BIVOJJ
TERMIN STRUCTŪRINIS Il es à no e que
SEMANTINIS NUOTOLIS Il es à no e que le
S uc u al Seman ic Dis ance
Be ween Synonymous Two-Wo d Te ms
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d de coopé a ion en ma iè e de d oi s de l'homme.
S aipsnyje ai e pou la p emiè e ois la dis ance mu uelle des Li u iques synonymines
e mes, qui se e lè e dans leu s uc u e. L'obje de eche che d ižodžiai synonymes
e mes, зафиксированы в двоею терминых словниках. Les synonimes je en selon châ eaux
( o malusis c i e ium) e besilluan les dėmenimis allan mo s signi ica i s p oximume
(séman inis c i e ium). On essaye cla i ie leksiquemen explicikuojamo d ižodžių sinoniminių
e minų seman inį nuo olį e son sąsają a ec synonymimų ipais.
ESMINIAI VOODŽIAI: complexe e me, synonymiai, séman ique dis ance, a ian iškumas,
séman ique.
ANNOTATION
L'a icle discu e he dis ance be ween synonymous e ms in he Li huanian language and
how his dis ance is e lec ed in hei s uc u e. The s udy ocuses on wo-wo d
synonymous e ms lis ed in wo e minological dic iona ies. The compa ison o synonyms is
based on wo c i e ia: hei oo s ( o mal c i e ion) and he simila i y in meaning o he
wo ds ha di e en ia e synonyms (seman ic c i e ion). An a emp is made o elucida e
he lexically explicable seman ic dis ance be ween wo-wo d synonymous e ms and i s
co ela ion wi h he ypes o synonyms.
KEYWORDS: complex e m, synonyms, seman ic dis ance, a ia ion, seman ics.
ASTA MITKEVIČIENĖ
146 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX
ĮVADAS
Na a y e su e mes synonymiją, e plus la ge su a ija imą, a ian iškumą,
Dans la e minologie occiden ale plus que deux de niè es décennies es changé.
Te min des a ian iškumas (apiman is e synonimiją) es considé é un na u el
phénomène du langage, espec i emen analysés linguibiquemen , cogni y inemen
nikaciniai a ian iškumo mechanizmai. Te minologijos da bo s anda e (ISO
e komu704:2022) enco eė a soulignée (e p écisémen , u in omenyje
s anda diza ions con ex ą) que idéalemen cas un concep l'in odui un e me,
dans les é udes de e minologie synonymija e e min e min des a ian iškumas
au sens la ge occupe ac uellemen une des cen ines posi ions comme obje ou
aspec des eche ches1. Su les synonymies des e mes Li u iques dans la langue
Li uanie seul l'année de niè e dix me į éc i e aussi assez non nomb euses (p.z .,
Aukso iū ė 2018; Vaskelai ė 2021 i k ., ž . i en nu ody ą li e a ū ą bei y imų
Mi ke ičienė 2015, 2020; e uegas). A ski ai mė ines de nie a ail Ramunės
Vaskelai ės mokslo s udija (2022), dans laquelle dé aillémen son examinées les
causes de synonymie Li uiniens économie e minijoje.
Dans ce a icle se a examiné enco e inexplo é aspec synonymie des e mes
Li u iques la dis ance mu uelle des synonymes, é léchis dans leu s uc u e.
Fondemen héo ique. Les e mes ne son pas seulemen imaginaie, mais e signi ien les noms
donnen une in o ma ion séman ique di igan à un concep d'une ce aine maniè e e
dami (eksplikuodami) ik a ink us seman inius požymius (F eixa 2006: 67).
é eikšĮ a dijamosios o me changemen s peu en a ec e les concep s, ca o ien e l'audience
e s une ce aine pe cep ion. Ils peu en accen ue e ou une au e pe cep ion du concep , e
sub ils changemen s de signi ica ion, qui peu en à peine ê e ai és comme des changemen s de
concep (F eixa, Fe nández-Sil a 2017: 168). Comp e enu des consécu i s de a ia ion des e mes
(denomina ionnels) u ilisés, l'e e possible à ce que comme des ina ai e su oks concep , dis ingué
des e mes a ija imas be kogni y inių pasekmių e e minų 1 Li uanien e minologijoje e mininai,
į a dijan ys ą pačią są oką, pap as ai laikomi i adinami sinonimais, a a ian as dažniausiai
sup an amas siau ai comme o he same e m, nedidelių a ian as ski amas ne iena eikšmiškai
o malių ( ašybos, one inių, mo ologinių, sin aksinių) ski umų u in i e mino a maina. Tai a-
dicinis i dominuojan is požiū is, ku io laikomasi i šiame da be. Ki a e us, kalbo y oje e minas
(samišiai ž . Milii ė 2009), adokaija ne a ian uoja ne iena e minologija. En géné al, a ija imas,
a ian iškumas u ilisée e lib emen comme di e si aison, į ai o ė.
2 Dans ce a icle, examinan la li é a u e é angè e, u ilisées des concep s de a ian o, a ian iali é,
a ija ion, pou ne pas dé ou ne le sens e nekil ų concep s de con usion (appa ai que même e dans
ces a aux a ija imas es comp is de maniè e di é en e, de plus il n'es pas oujou s p écisémen
possible de dé e mine la cou e u e des concep s dans les a aux scien i iques).
S aipsniai / A icles 147
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
a ija ion a ec cogni y inées conséquences. Le p emie ype de e mes
ansme en la même in o ma ion su le concep , leu signi ica ion ne di è e pas,
pa exemple, sea p oduc e ma ine p oduc , e le second […] accen uen di é en s
a ibu s du concep , les e mes mêmes on des signi ica ions di é en es, bien que
l'in en ion soi le même concep , pa exemple, ma ine p oduc e ishing p oduc
koncep ualaus nuo olio (angl. concep ual dis ance) a p į a dijamųjų a ian ų
(Fe nández-Sil a, F eixa, Cab é 2009: 2223). Reconnaissan qu'la dé e mina ion es e un
dé i, la plus g ande dis ance se ema que lo sque les a ian es son composées de
di é en es uni és lexicinai es3 (F eixa, Fe nández-Sil a 2017: 168169). Sabela
Fe nández-Sil a (2016, aussi bien oi 2022) a ou ni une classi ica ion des e mes
a ija ion selon a ian s seman inį nuo olį (angl. seman ic dis ance) du e me p incipal,
dé e minée compa ingan les a ian es (jų aiška) ansme an l'in o ma ion
concep uelle. Elle a dis ingué ois ca égo ies de séman ic dis ance: 1) minimum du
séman ic dis ance, 2) moyen du séman ic dis ance e 3) maximal du séman ic dis ance,
qui cou en hui ypes de a ian es. Au minimalemen séman ique de dis ance
a ija imo a ibué o musis a ija imas e synonymija. Ici il au souligne que
o malusis a ija imas (kiek galima su ok i iš aiškinimo i nu ody ų pa yzdžių)
comp end ai les a ian s assignés dans la e minologie li aoue sensie siau ąja (ž . 1
išnašą) e bend ašaknius synonymis, ainsi que les e mes e leu s ab é i s, e
sinonimija ik nebend ašaknius leksinius sinonimes, incluan les synonymis don les
mo s ne son exp imés nebend ašakniais. Minus (ben non nul) de la dis ance
seman iškai lygia e čiais, nes jais neiš eiškiami koncep ualaus u inio pokyčiai.
séman ique son considé és pa S. Fe nández-Sil os. La dis ance séman ique moyenne
es liée a ec le biais secondai e, e maximalus a ec les changemen s du biais p incipal.
ski iama edukcija, neapib ėžiančio požymio poky is i apib ėžiančio požymio
poky is, maksimalaus nuo olio – ka ego ijos poky is, hipe onimo a ba hiponi-
Du moyen séman ique dis ance a ija imui p imo choixim, concep ualiosios
con igu u acijos cho is. Ce e classi ica ion es basée ex e e mines a osène
é ude, e le e me e ses a ian es associons a ec le même é é en , mais
nécessai emen a ec la même concep oka. On peu pense que du moyen e maximal
seman ique dis ance a ian es co espond aien synonymes con ex uels, ex us
a ius ou a ius la geies senses. D'au e pa , des exemples donnés pa la eche che
cla i ien qu'en e eux se ou en e la même no ion d'appella ions, comme pa
exemple, un couple de ype comme HIV/AIDS e HIV/AIDS disease es classé à des
exemples de maximum de dis ance séman ique ( a ija ion de ype ca égo ie change,
ajou é au mo disease accédai la pe spec i e de classi ica ion). Non séman ique, mais
cogni y inį e me des dis ance (angl. cogni i e dis ance) S. Fe nández-Sil a a analysé a ec Koen Ke emans (2011). Cogni y inis
3 Ap èces son donnés d'exemples de e mes composés, où di é en s leksemoms épuisés l'un des
dėmen.
ASTA MITKEVIČIENĖ
148 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX la dis ance dans 'é ude 'expliqué comme
des e mes concep ualioses in o ma ions ski umai, lesquels e lè e la s uc u e
des e mes. Ils on examiné les simili udes e di é ences des co espondmen […]
eškinosi a ijuojančių o iginalalo kalbos (galisų) e aduc ion kalbos (anglų)
e minų san ykį, éb anchissan leu kogni y inį nuo olį imis skai i olis, 1 minimum
nėmis e ėmis (0 – nė a kogni y inio nuo olio, 0,5 – dalinis kogni y inis nuo-
de co espondance). À p opos des e minés e minologique dis ance (angl.
e minological dis ance) éc é Edwa das Clay (2022), seulemen il a égalemen é udié
ne a ian es ou synonymes, e anglais e i aliens e mes de langue mu uio dis ance.
Il dis ingua jopą e minologinį nuo olį séman icinį, mo osin aksinį e kono acinį,
le de nie celui-ci u bū lėmė i ų e minų dalykinės s i ies mig acijos speci ika.
Ce qui es considé é comme séman iquemen loin e commen il es dé e miné, ne
paaaichkin a. Nu ody ieji a aux encou agé p end e compa e lie u iškus
synonyminius e mes selon leu séman ique lygia e iškumą. Valeu d'accen ue
que ces eche ches ne son é i ie poin , ca dans ce a ail son examinés
sys éma iques synonymes, e non a ian es au sens la ge (comme isible de
l'examen, elles en a dijamaien pas nécessai emen la même no ion) ou
co espondmenys. Ainsi la ca égo ie de e me de dis ance ici pou la p emiè e ois
s'essaie appliquée aux synonymes de la même no ion aux in odu a dijimens en un
langage. Bien sû , e lui-même la na u e de la ma iè e é udiée exige combien d'un
au e accès discu ées des eche ches onden se ex ine e mines a osena, e
dans ce a icle analysés les données e mines dic ionnes. L'obje de l'é ude es
mé hodologie. L'a icle examine deux mo s synonymes des deux nou eaux
dic ionnai es de e mes d'une g ande po ée Aiškinamojo psichologijos e minų
žodyno (PsichŽ, 2019) e Biblio ekininkys ės, in o macijos i knygo y os (BIK)
dic ionnai e des e mes des langues Li uiniensanglų (2021). Ce son a aux des
sciences sociales. Le p emie dic ionnai e données son publiés LR e minų banke
(LRTB), e du second Lie u iškų e minų inkinių po ale. PsichŽ synonymes
sélec ionnés au oma iquemen de LRTB. De ce dic ionnai e LRTB e mes de
ela ions lauke comme synonymes son p ésen és e a ian es e san umps. De
BIK les synonymes ecueilli pa é é ence à oi ., ja, comme posi i e du mo
p a a mée, assie i synonymes (en plus, comme oi de p op e mo de mo , e
a ian es au sens é oi e pa ois e me e son ab égpa). Ce e s uc u e du
mo se dis ingue en ce que à le e me p incipal son synonyme (nuo odinis e mas) ne
es plus apposé (exis e quelques excep ions). Ainsi, BIK no minemen plus s ic que
PsichŽ, ca synonyme e me a icle n'es pas ixé (plg. p a a mę: siūloma a o i
ki ą įp as esnį ou da an age les no mes de la langue li ouw (BIK iii)). Synonimes,
зафиксировать терминографии, а не в текстах, выбрать анализировать целесно.
Ainsi é i ée des dou es su les e mes synonymici é (ne eye ai ésoud e
con ex uelle synonymie ques ion), ainsi que e su e miniškumo (s a s y i, si une
A icles A icles A icles 149 /
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
uni é de langue es un e me ou pas). Ce son les p incipales e p oblemiškiausi
ques ions de sélec ion de ma iè e dans les eche ches de e minologie, pou lesquelles nécessi e pa icipan inkų de l'aide.
Ty imui im i ik ienodo dėmenų skaičiaus e minai4 siekian susi elk i ies
lexis iques e séman iques di é ences e e nuošalyje laissés ques ions de
e mes ab égemen e allongemen , qui ne son pas é i ées en examinan dėmenų
nomb e de besilli iančius synonymiquemen uséables e ms. Apsi ibée d ižodžiais
e minais5 (analysées 222 leu s pai es). Les composé és e mes choisi
p écisémen : ils p édominen de n'impo e quel domaine e minijoje, en leu
composi ion équemmen en en en jeu uni odžiai e mes, en plus de cela,
p écisémen des exemples de e mes complexes le plus sou en illus ezié e me
des a ian iškumas (León A aúz, Cabezas Ga cía 2020: 214). On pense que les
e mes composi es son plus ca ac é is iques a iija imas que d'au es
composi ions cons an s, ca les p emie s son plus aiblemen lexikalisés (ibid,
212). L'objec i de l'a icle explique leksiquemen explicikuojamą d ižodžių
sinoniminių e minų seman inį nuo olį e son sąsają a ec synonymimų ipais. Il
s'agi de compa e des synonymes selon deux pa amè es o malųjį (šaknį) e
séman icinį (dėmenų eikšminį bend umą). On en e de dé e mine , ce qui l'explique
plus g and e moins g and synonymes e mes di é ences séman iques, é alue
leu séman ique lygia e iškumu. La p incipale mé hode d'enquê e analy ique
déc i omasis. Appliquan la mé hode des opposi ions, les synonymes (les
besiski ian s dėmens) son compa és mu uellemen . Les di é ences
séman iques son ésolues non pas de la signi ica ion du e me composi i , e de
ses s uc u els ê emen s mo s su la séman ique. Les signi ica ions des mo s
son dé e minées su la base des dic ionnai es. Ty imas quali i inis, quan i ybines analyses seekis nekel as. Nag inėjan les suje s de séman ique de subjec i i é di icile é i e , ad données quan i a i es pou aien ê e nebens app oximexlemen .
Bien que dans les deux dic ionnai es la même no ion soi in odui e, l'eiliškum des
e mes selon eik inumą clai us, dans ce e é ude les synonymes n'eng e en
pas selon la lingubinie e e minologique app op iami é, ils son examinés comme lygia e čiai concep s in odui s.
1.FORMALUS OPPOISIJOS CRITÉRIUS:
ŠAKNIES (NE)TAPATUMAS
Li uanies e minologijoje es déjà de enu habi uel (nes pa anku) sci s i synonyminius e mes
selon šaknies (ne)su apimą. G e a e me des dėmenes nomb eus c'es 4 Ta p synonymes, qui ne se
dis inguen dėmenes nomb eumi, la plus g ande g oupe BIK cons i ue d ižodžiai e minai, a PsichŽ
jednažodžiai. Cela a des in luences non seulemen de la science e de sa e minologie spéci ique,
mais e du ocodyne pobūdis, des e mes de sélec ion e de p ésen a ion c i è es, au eu s
in encija e au es ex aling is iniai c i è es.
5 Les mo s auxiliai es en sépa és dėmenimis ne comp en pas.

ASTA MITKEVIČIENĖ
150 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX
ienas bend iausių sinonimų ski ybių k i e ijų. Nuo o, a sinonimų šaknis su-
de ien , ou non, dépend, qui au es synonymes de l'opposi ion aux c i è es
ac uels. É an donné l'obje de l'é ude des e mes dicyns (les suda y ojs
sélec ionnée e (ou) p oposée e minija), comme e ce qu'on pou ai a end e,
pa mi les synonymes d ižodžių e minų aki aizdžiai p incipalemen ceux don les
besiski ian ys dėmenys son nebend ašakniai (negiminiški). Le ma é iau é udié
pe me dis ingue cinq d ižodžių synonymų po ipius selon šaknies opoziciju: 1)
pas i iamojoje medžiagoje); 2) abu dėmenys nebend ašakniai; 3) nebend ašak-
nio pusė dėmens; 4) nė a nebend ašaknių dėmenų; 5) bend ašak niai, be ski iasi
nebend ašaknis un dėmuo (gausiausias išaknų skaičiumi (ž . 1 abelę).
Les nebend ašakniams synonyminiens on des e mes ca ac é is ique plus
la ge lexic seman ique dis ance que les commun ašakniams. Ces de nie s lien la
même châ eaux, da ybiniai appo s, en plus, ils appa iennen ce même hémine
pa adigma, e nebend ašakniai nebū inai ce mêmečiai. Ainsi, guidan seul châ ie
c i é ium, on peu a i me que plus les nebend ašaknių dėmenų, le plus ce e
dis ance augmen e. Co espondammen lexique seman ique dis ance selon
po ipius augmen e dans ce o d e: 4, 3 e 5, 1, 2.
5-asis synonymes po ipis e lè e e mes des leksinės sanda os (dėmenų skaičiaus)
c i é ius e šaknies c i é ius išsisky imą sudu iniu dėmeniu émisškiama plus du
concep que co espondan non-sudu iniu. Ce po ipis conside ines in e médiai e
a ian en e uni o mode dėmenes nomb eus e di é en de dėmenes nomb eus
e mines synonymies. Co espondammen de els synonymes lexique séman ique
dis ance es plus g ande que des au es commun ašaknių synonymes, au e
e us, e ce e g oupe synonymes n'es unea ūšė. Pa mi eux p incipalemen de
els pai es de synonymes, don mu uellemen se dis inguan les dėmenims a
non-synonyiminies commun aš oo s mo s (cogni y ioji psycho he apy e
kogni y ioji e apija, izinė p iklausomybė iziologinė p iklausomybė PsichŽ), e de
nis nei ų, ku ių besiski iančiais dėmenimis eina sinoniminiai žodžiai (g e u inis
els e mes synonyminiens séman ique dis ance dides ex as lygiag e us eks as BIK).
Sug e inus synonymes selon shaknį, éclai cissai que l'un des e mes peu ê e un
co psme p incipal commun ašaknis synonyme au dėmeni secondai e, exemple:
psychologická ge o ě bonne sa i ou a, g a omo o inė ap aksija ap aksinė ag a ija,
liekamasis gi dėjimas gi dimasis po aizdis PsichŽ e k . De els synonymes
s uc u ellemen e séman iquemen éloignés les uns des au es, ils ansme en
są oką, o kadangi pag indiniai dėmenys (seman inė dominan ė i klasi ikacinis
une in o ma ion dispa a e su le nomiclis) ne son pas synonymes, in oduisen pas la
même no ion synonymes la dis ance es considé ée comme la plus g ande (z . 2.2).
Comme on oi de exemples 1e ableau, opposi ion dans des pai es de synonymes
cons i uen an les accessoi es secondai es, que les p incipaux, e d ižodžius
synonymimus lemia e des ela ions synonymes des e mes uni odžių
A icles A icles a icles 151 /
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
co espondan s (pe mission, laida → comply asis pe mission, papildy oji laida;
subse ija, se ijėlė → subse ijos duomenys, se ijėlės duomenys). Selon S.
Fe nández-Sil os ypologie des a ian s, de els commun ašakniai synonymes
se aien ai és comme minimalaus a ian es de dis ance séman ique ( o malaus
a ija imo ipas). No e , don les commun ašaknių dėmenų p incipaux ou
secondau inių synonymija lemia plus g and même des e mes seman inį nuo olį (i
iš is, a lemia), o malaus c i e ius insu isan . 1 LENTEL. D ižodžių synonyminių
e minų opozicija selon les besiski ančių dėmenų šaknį
Tipas Pa yzdžiai
nebend ašakniai synonymiai 1) p iedėlinė an aš ė al e na i ejoji an aš ė,
s uc u e de si e si e medis BIK, émo ionnel cons an o umas émo ionnel s abilumas,
kogni y ioji nede mė kogni y usis disonansas PsichŽ
2) agnosie isuelle a euglume psychique PsichŽ 3) in e ase inis ela ionis
in e ase inis ela ionis BIK commun ašakniai sinonimai 4) b e e de laiška
pa en inė pa aiška, comply asis au o iza ion apildy oji laida BIK
5) kogni y ioji psicho e apija – kogni y ioji e apija PsichŽ,
g e u inis eks as – lygiag e usis eks as BIK
2. SEMANTINES C i é iUJES OPPOSITIJES:
DMEN LEKSINIO TURINIO
(NE)ARTIMUMAS
Tam ak eksplici inė pa ie du concep , les signes du concep é yškėja du e me
dėmenų leksinės eikšmės, e me s uk ū os, mo y acijos. Mo i acija
e minologijoje, comme es connu, es signi ica i e, ca aide à éalise la p écision
e sys émici é exigences pe aišką e pe me de me e en œu e
e ek y umo (pa eikumo) i loginio sis emiškumo p incipus. Mo y uo i e mi-
nai a e ia du is į są okų sup a imą, nes leidžia g ei ai i eiksmingai jas iden i-
ex aling is inius ikuo i (Fe nández-Sil a, F eixa, Cab é 2009: 24), ce qui es
ex êmemen pe inen pou les e mes composés ous les e mes composés
considé y inis mo i ues (Gai eny ė 2000: 20). Vale la peine d'accen ue que au
dis ingue la mo i a ion e minologique ( e mino comme e minų sis emos na io)
e kalbinę mo y aciją (lexinio uni o, qui accompli e me ou e me dėmens unkciju)
ASTA MITKEVIČIENĖ
152 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX e mo i ué, e non mo i ué mo . Les
e mes composé és son ca ac é isés s uc u ali é (mo ologique, synaksinė)
e séman ique mo i a ion e leu s combina ions6. Pou éclai ci si des
synonymes composi i s e mes s'exp essien le même signe du concep , e plus
p écisémen si le concep in odu a djama du même mo i , du même aspec ,
ou d'abo d dé e minées des synonymes se dis inguan dans les ê emen s des
mo s en cou s de leksique signi ica ions commun ybés e di é ences. Ce e
maniè e iden i ie 3 ypes de synonymes: 1) synonymes e mes a ec apaches ou
ès p oches leksicales signi ica ions (i. e. synonymes) besiski iančiais
dėmenimis, 2) synonymes e mes, exp ès de di é en es leksicales signi ica ions
besiski iančiais dėmenimis, 3) synonymes e mes a ec liées leksicales
signi ica ions besiski iančiais dėmenimis (ž . 2-ą len elę). Co espondammen
di è e e dis inc s des ypes séman ique dis ance le plus pe i en e 1-oyo
ype, le plus g and en e 2-oyo ype synonymes. 2 LENTEL. D ižodžių synonyminių
e minų opozicija pagal besiski ančių dėmenų leksinio con enu a ioį
Tipas Pa yzdžiai
mo y aciju. Te minu ou son dėmeniu peu de eni séman iquemen synonymes
di é en e quo idienne psychologie nep o sionalioji nelygia e čiai signi ica ions
e minai
a ec émo ionnel cons ance […] émo ionnel s abilumas, liiga e čiai synonymiais
dėmenimis psychologie, communis in ellec as communis e mes ac o is, classique
dėmenimis
a ga sio mémoi e aidinė mémoi e PsichŽ; séman iquemen synonymes a ec
condi ionnemen Pa lo o condi ionnemen PsichŽ; papie ie de bu eau papie ie
žinių isuma – žinių uni e sumas, s ačiasis
sudės ymas – e ikalusis sudės ymas BIK
d'imp ime ie, colléable à l'en oisemen besiūlis à l'en oisemen , ciblage hesau us
consul a ion poin de consul a ion, g a inée in o ma ion isuelle in o ma ion BIK
secondai e hesau us BIK synonymes a ec liés suje suje jeu p o essionnel jeu,
signi ica ion dėmenimis concep uel é lexion ca égo ique é lexion PsichŽ; lieu de
2.1. Des e mes synonymes, exp imés synonymes êmenimis, į a 6 Exis a di é en es
dija uos pačius są okos požymius. Pagal S. Fe nández-Sil os ipologiją jie
mo i y acijos classi ica ions (apž algas oi Gai eny ė 2000, G i ėnienė 2006 e k .). Une épanouie
ypologie de mo i a ion es cons i ué le e minologue Johanas Myking (ž . Myking 2009, aussi bien
Myking 2020). Il a égalemen souligné que les concep s de mo i a ion a ien , e le e me même de
mo i a ion ep ésen e au moins qua e concep s (Myking 2009: 41).
A icles a icles 153 /
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
a ibuables à minimalemen séman ique dis ance a ija imo. De els synonymes
peu en s'a ange pa o igine sug e is leu s se dis inguan dėmenis: lie u iškas
dėmuo skolinys (emocinis pas o umas emocinis s abilumas), lie u iškas dėmuo
lie u iškas dėmuo (guide u ilisa eu manuel u ilisa eu ), skolinys skolinys
(au en iška ašyba o iginalali ašyba)7. On ina, que seulemen ce e g oupe
synonymes opposi ion dans es signi ica i des mo s c i è es d'o igine.
Sinonimines dėmenims a non seulemen leksiniai synonymimai, mais e ceux, qui,
s ic emen ega dan , à leksinių sinonimais ne se aien a ibués
nebend ašakniai būd a dis ou būd a diškas mo e daik a a džio kilmininkas,
comme an ai, isuomenės no ma socialinė no ma PsichŽ. Synonimes en linguo ype
son considé és les mo s de la même pa ie de la langue (LHomme 2020: 17), ainsi
que des onc ions g amma icales similai es exécu an pas de la même pa ie de la
langue (Jakai ienė 2010: 122), o synonymes synaksiques es habi uel de considé e
des iden iques (ou p esque iden iques) leksinės sudė ies synaksines
cons uc ions (Valiuly ė: 3; Župe ka 1998 2012: 47). Ainsi els synonymes comme
no me de socié é e socialine no me es leksinių sinonimų e sin aksinių sinonimų
maišinys (nei punai leksiniai, ni sin aksiniai sinonimai). Pou an de els synonymes
ne seulemen o mellemen , mais e séman iquemen plus éloignés les uns des
au es. Nu ody oje pa dans la combinaison a ec kilmininku yškesnė
signi ica ion d'appa enance, e a ec būd a džiu ūšinė. Hô esi, synonyminių e mes de seman ique dis ance n'es pas nuline.
Re ou nan à la mo i a ion, on ne peu p é end e que synonymes ê emen simis
en allan mo s son mo i uo i unodai, plg. bega sis ilm nebylusis ilm (nebylus ‘2.
p k. ylus, ne pa lan DLKŽ), nuanci iés données anonimisés BIK e k données.
En ep de els synonymismes esama des di é ences séman iques. Visgi dans le
con ex e de synonymie des e mes ne pa aî pas app op ié con inue leis en
p o onde e analyse composi aux des e mes composan es de la mo i a ion.
Négian de els compounds séman ique di é ence, signi ica i e, que des e mes
synonymes, p ononc s synonymes dėmenimis, concep in odu a djama au même
aspec , eux exp essiamas pa eil signeis.
Comme di , su les synonymes des e mes explici du concep le ca ac è e
d'iden i é se ésou de les leksemenes se dis inguan signi ica ion. Quand ais
ê emen simis, pa iculiè emen espèces a ibu iniais, a plus épandues la
lexique géné ale mo s (ex aumusis indeksa as dé ailusis indeksa as), ils éškiamo
le signe du concep ne peine possible de pe ce oi e n'ayan pas de connaissances
ma é ielles conc è es. Tokių sudė inių e minų synonymija basée de la géné ique
niu dėmeniu į a dijamas są okos požymis eiškiamas siau os (ap ibo os dalyki-
lexicikos synonymija. Kai espèces des s i es) a osenos une uni é de lexiques
spéciales, pa iculiè emen in e na ionale (hap inė 7 P ie skolinių ici a ibués e hyb idiniai mo s, u in ys skolin ą šaknį.
ASTA MITKEVIČIENĖ
160 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX
BLKŽ Dic ionnai e de la langue li uanienne de Bend inée, ed. kolegija D. Liu ke ičienė,
D. Mu mulai y ė, V. Sakalauskienė, A. G i ėnienė, A. Gaidienė, D. Daugi dienė, L.
Jonušys, y . ed. D. Liu ke ičienė, Vilnius: Ins i u de la langue li uanienne, 20132022.
P ieiga su in e ne : h ps://ekalba.l /bend ines-lie u iu-kalbos-zodynas/ [ isualisé
a il 2023 m. mois.].
Cabezas-Ga cía Melania, León-A aúz Pila 2023: Te m and Concep Va ia ion in Clima e
Change Communica ion. The T ansla o 28(4), 429449. Edwa d Clay 2022: A Co pus-Based
App oach o Examining Te minological Va ia ion in EU Law. In e na ional Jou nal o
Language & Law 11, 142162. La Commission es in i ée à p ésen e une p oposi ion de
décision conce nan la mise en place d'un égime d'aide à l'in es issemen dans le
sec eu des se ices publics. P ieige en ligne:
h ps:www.languageandlaw.eu/jll/a icle:// iew/136. DLKŽ Daba inės lie u ių kalbos
žodynas, y . ed. S . Keinys, 8ème amendemen . e suppl. édi ion, e. a ian , Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as, 2021. P ieige su in e ne :
h ps://ekalba.l /daba ines-lie u iu-kalbos-zodynas/. E many ė I ena 1995: P iešybė comme séman ique e logique base de l'an onymie. Li uanien pa lo y os ques ions 35, 931.
Fabe Pamela, León-A aúz Pila 2016: Specialized Knowledge Rep esen a ion and he
Pa ame e iza ion o Con ex . F on ie s in Psychology 7(196), 120. Accessible su
In e ne : h ps:www. on ie sin.o g/a icles/10.3389:// psyg.2016.00196/ ull.
Fe nández-Sil a Sabela 2016: The Cogni i e and Rhe o ical Role o Te m Va ia ion and
I s Con ibu ion o Knowledge Cons uc ion in Resea ch A icles. –
Te minology 22(1), 5279.
Fe nández-Sil a Sabela 2022: Cogni i e App oaches o he S udy o Te m Va ia ion.
Theo e ical Pe spec i es on Te minology: Explaining Te ms, Concep s and Specialized
Knowledge, eds. P. Fabe , M.-C. LHomme, Ams e dam, Philadephia: John Benjamins
Publishing Company, 435456.
Fe nández-Sil a Sabela, F eixa Judi , Cab é M. Te esa 2009: Mul iple Mo i a ions in
he Denomina ion o Concep s: The Case o P oduc ion A ea in he Te minology
o Aquacul u e in F ench and Galician. Te minology Science &
Resea ch 20, 2138.
Fe nández-Sil a Sabela, Ke emans Koen 2011: Te minological Va ia ion in Sou ce
Tex s and T ansla ions: A Pilo S udy. Obje 56(2), 318335. Accès à in e ne :
h ps:www.e udi .o g/en/jou nals/me a/2011- 56-n2-me a1821316/1006179a /. F eixa
Judi 2006: Causes o Denomina i e Va ia ion in Te minology: A Typology P oposal.
Te minologie 12(1), 5177.

S aipsniai / A icles 161
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
F eixa Judi 2022: Causes o Te minological Va ia ion. – Theo e ical Pe spec i es
on Te minology: Explaining Te ms, Concep s and Specialized Knowledge, eds. P. Fabe ,
M.-C. LHomme, Ams e dam, Philadephia: John Benjamins Publishing Company, F eixa
399–420.
Judi , Fe nández-Sil a Sabela 2017: Te minological Va ia ion and he Unsa u abili y o
Concep s. Mul iple Pe spec i es on Te minological Va ia ion, eds. P. D ouin, A.
F ancœu , J. Humbley, A. Pic on, Ams e dam, Philadephia: John
Benjamins Publishing Company, 155–180.
Gai eny ė Jolan a 2000: Sudė inių izikos e minų mo y acija. – Li uanis ica 3/4(43/
44), 19–25.
G i ėnienė Au elija 2006: Augalų pa adinimų mo y acija šiau ės pane ėžiškių
pa a mėje, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
ISO 704:2022 Te minology Wo k P iciples and Me hods. Jakai ienė E alda 2010:
Leksikologija: é udes li ega, Vilnius: Vilniaus uni e si ys publikla.
León-A aúz Pila , Cabezas-Ga cía Melania 2020: Te m and T ansla ion Va ia ion o Mul i-Wo d
Te ms. Análisis mul idisciplinai e del enómeno de la a iación aseológica en aducción e
in e p e ación Mul idisciplina y Analysis o he Phenomenon o Ph aseological Va ia ion in
T ansla ion and In e p e ing, MonTI Special Issue 6, ed. / L'analyse mul idisciplinai e du
phénomène de a ia ion ph aseologique dans la aduc ion e l'in e p é a ion es égalemen une ac i i é de eche che. P. Mogo ón Hue a, 210247.
LHomme Ma ie-Claude 2020: Lexical Seman ics o Te minology: An In oduc ion, Ams e dam,
Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. Lonča Maja, Os oški Anić Ana 2014:
Eponymous Medical Te ms as a Sou ce o Te minological Va ia ion. Languages o Special
Pu poses in a Mul ilingual, T anscul u al Wo ld, P oceedings o he 19 h Eu opean Symposium
on Languages o Special Pu poses, eds. G. Budin, V. Lušicky, Vienna: Uni e si y o Vienna, 3644.
Maskaliūnienė Nijolė 2013: An oniminis e imas, Vilnius: Vilniaus uni e si é.
Myking Johan 2009: (Ye Ano he ) Taxonomy o Mo i a ions. – Te minology
Science & Resea ch 20, 3953. Science & Resea ch 20, 3953. Science & Resea ch 20, 3953. Science & Resea ch 20, 3953. Science and Resea ch 20, 3953. Science and Resea ch 20, 3953. Science and Resea ch 20, 3953. Science and Resea ch 20, 3953. Science and Resea ch 20, 3953. Science and Resea ch 20, 3953. Science and Resea ch 20, 3953. Science and Resea ch 20, 3953. Science and Resea ch 20, which is égalemen connue sous le nom de Science and Resea ch.
Myking Johan 2020: Te m Fo ma ion Is The e a S a e o he A ? Te minologija 27,
6–30.
Miliūnai ė Ri a 2009: Ac uelles a ian es de a osens de langues Li uaniennes, Vilnius,
2009. Mi ke ičienė As a 2015: Ce ains aspec s de la synonymie des e mes. Te minologie 22,
39–60.
ASTA MITKEVIČIENĖ
162 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIX
Mi ke ičienė As a 2020: A e mes synonymija es un dé au . Bend inė pa le 93, 118.
Accessible su in e ne : h psjou nals.lki.l /bend inekalba/a icle:// iew/899/1112./ ND
Miliūnai ė Ri a, Aleksai ė Agnė. des langues Lie u ių naujažodžių duomenimisynas.
Con inus is in e ne connayns depuis 2011 m., sud. e a s. ed. R. Miliūnai ė, Vilnius:
Li u iens ins i u de langue. P ieiga: h ps://ekalba.lki.l /naujazodziai [ ue ai e 2023 m. a il
mėn.].
Nuopponen Ani a 2011: Me hods o Concep Analysis Tools o Sys emic Concep
Analysis. LSP Jou nal 2(1), 415. La Commission es in i ée à p ésen e ses
obse a ions au suje de ces in o ma ions. Accès en ligne: h ps: auli.cbs.dkindex.php/ lspcog/a icle/ iew/3302/3500.
Nuopponen Ani a 2022: Concep ual Rela ions: F om he Gene al Theo y o Te minology o
Knowledge Bases. Theo e ical Pe spec i es on Te minology: Explaining Te ms, Concep s
and Specialized Knowledge, eds. P. Fabe , M.-C. LHomme, Ams e dam, Philadephia: John
Benjamins Publishing Company, 6386. TŽ Dic ionnai e des mo s in e na ionaux, ed. D.
S e ikienė, Vilnius: Alma li e a, 2013. aison de aiška, Vilnius: Mokslo e encyclopedijah
Valiuly ė Elena 1998: Daba inės lie u ių kalbos sin aksiniai sinonimai. Vie os, laiko i
édi ions ins i u . Vaskelai ė Ramunė 2021: Sinoniminės aiškos as ologijos e minijoje
aisons. –
Te minologie 28, 192223.
Vaskelai ė Ramunė 2022: Mak oekonomikos e minija: synonymijos p iežas ys,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Accès in e ne :
h plki.l /wp-con en /uploads://2023/05/Vaskelai e_Mak oekonomikos_ e minija.pd .
Župe ka Kazimie as 2012: S ilis ika, 3-iasis pa ais. e suppl. édi ion, Šiauliai: VšĮ Šiaulių
uni e si e o publikla.
S uc u al Seman ic Dis ance
Be ween Synonymous Two-Wo d Te ms
SUMMARY
The a icle deals wi h a p e iously unexplo ed aspec o Li huanian e m synonymy he seman ic
dis ance be ween synonymous e ms, as e lec ed in hei s uc u e. The s udy ocuses on
wo-wo d synonymous e ms ex ac ed om wo dic iona ies: he Explana o y Dic iona y o
Psychology (2019) and he Dic iona y o Lib a ianship, In o ma ion and e iden in hei s uc u e.
Book Science (2021).
A icles a icles 163 /
Sinoniminių d ižodžių e minų s uk ū inis seman inis nuo olis
The esea ch e ealed a spec um o seman ic dis ances among synonymous e ms,
The o mal pa ame e o he synonymic opposi ion, speci ically he (non-)iden i y o he oo ,
dis ingues be ween common- oo and non-common oo synonyms. Non-common- oo synonyms
exhibi g ea e seman ic dis ance due o he absence o a sha ed oo and, consequen ly, a
simila lexical composi ion. Howe e , i s no jus he (non-)iden i y o he oo i sel ha holds
signi ica ion; he numbe o
(non-)iden ical oo s also plays a c ucial ole.
L'opposi ion o synonymous e ms acco ding o he seman ic pa ame e he closeness o he
lexical meaning o he wo ds by which he wo-wo d synonyms a e dis inguished a mon é que
synonymous e ms designa e a concep bo h on he same basis (quand synonymous e ms
cons i uen s a e lexemes o synonymous meaning), and on a di e en basis (quand synonymous
e ms cons i uen s a e lexemes o di e en meanings) al oge he . The la e synonymous
e ms aspec ual synonyms a e complemen a y denomina ions o he same concep , and hei
di e ence lies in hei cogni i e basis. The dis ance be ween aspec ual synonyms is much
g ea e han ha be ween synonymous e ms wi h synonymous cons i uen s. Be ween hese
wo ypes o synonyms e ms wi h synonymous lexemes and e ms wi h lexemes o di e en
meanings e ms wi h lexemes o ela ed meanings a e posi ioned in e ms o he deg ee o
synonyms seman ic dis ance. These lexemes a e linked by hype nymy/hyponymy, me onymy o
associa i e (including con e sion) ela ionship, so ha he synonymy o e ms can be explained
by me onymy. Synonyms exhibi di e en combina ions o synonym ypes based on he oo and
meaning o hei componen s, a ying in e ms o he head, modi ie , o bo h. The esea ch he
seman ic dis ance be ween hese e ms is a i s maximum.
suppo s he no ion ha when he heads o synonymous e ms a e no hemsel es synonyms,
Mise à disposi ion 2023 m. juille 28 d.
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uanie
as a.mi ke [email protected]