scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Keletas minčių apie terminologiją

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Keletas minčių apie terminologiją

Author: Kazimieras Gaivenis
Year: 1998
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/740/831
Kazimie as GAMNIS
Li ui 4 ins i u o
da língua, Vilnius
KELETAS MINUEI APIE TERMINOLOGUA
Sako, So bonos Uni e sidade
com la yni5ku uZ a5u (,,Kaip
que pá io es á i saules elógio
,,Sicu umb a dies nos ae" Se5dlis m isq dias"). Móslas é
g ande e amZinas, ida i5 iesq o Zmogaus umpas. Thdiau
e mokslas mokslui nelygu. Viena da ciência
Sakos
su gidusies
g ei
aumen dja e
pay'.ang4,
i5ka pada o
didelg o ki q
aida
- ilga i angi. Te minologia - aplicomoji ciência a 5aka.
Em odo o mundo ela o ma-se descuidamen e e
pesadamen e, como se nãoZinodama dian e ko ela
Slie is
- à lingüo y , in o má ica ou ainda de ou a ciência
Sakos. Kalbininkai a é Siol e minologljamai,ai domejosi
u b l oddl, que i5 ki q moksjoje mui o kas neling is i5ka,
s idaLnai nesup an a diq e minq con inio (seman ikos) e jq
elações mú uoq. a -
pasiskolin a lq. Tiadiciniq kalbo y os Sakq specialis ai ki q
En ão pu ulam ísico, ma emá ico,
médico, economis a ou inZinie i a
e minologia liga-se p incipalmen e
com kalbo y a. Siuos specialis us
alo ação, jq eg asingumo
neme e ai ikdo e minq o ma
samp a a, e minq g ama inimas e
ki diação.
Te minologij4
p adejo ku i
inZinie iai
(E. W is e is, E. D ezenas, D. Lo e e k .),
sumang a ní el in e nacional pad oniza
écnicas e minij4. dizem, Thdiau, que
e dadei a mokslu ela o nou só en ão,
quando ijos kl imq isi auk6 e kalbininkai.
I5 iesq e minologijas p á ico abalho
sdkm6 em g ande pa e depende do
sup a ingo i ai iq ciência Sakg
specialis q e kalbinink[ e minologq
coope ação.
Kalbininkos às ezes
a é p iekai5 aujama,
que eles nãouku ia
eikiamq naujada q.
Po exemplo,
sob e
apidamen e
di usi usl e
ago a isq
us ojam4 no inada 4
Zinimédia ecen emen e um
Zu nalis a assim a5d:
,,Kalbininkai i5 iesq
apgail6 inai
nebespdja. me-
Só a an ais
,,mass dia" anos de
consumo capaze a
suna s y i one ini
g iozd4,,Zinios aida".
Lyg i5 Vyd lno laikq'. Se
u que que es!
Kalbininkai apa eço em
budd i e spd iai kuop i
Snekos
In eliz...
Siuk5liaddZes. Todos
89
bem
Sabe-se que os e mos c iam não lingüis as, mas
especialis as. P ecissiau c ia mesmo oda a nação
ado dapassaus, eles
S iesuomend, ou eje ando si lomus naujada us e
ma
s e imZodZius.
Naujada q eg as do mui as ezes nãoquegam a alia
não só L nalis ai, Pa yzdZiui, a aliando mas e
cien is as. e moailas lie i i5k4/ a i ikmeniinkmena
pode eik5 i ecolhim de um ce o ki o. Pode
samp o au a assim:,,Pakai as inkmena é ne ikslus, não
segui m6s, p ecisos só sepa adamen e ecolhamqji
une 4. puoimena
Jluk
- é uma sepa ada
puo5ybos
unidade, ,mena -
sepa adas
Zymens elemen o, emena sepa adas imamasis
-
unidade e . . " PasiZi[ dkime i mul iplicia omi
,,Lie u iq língua Zodyn4'. Nele indica-se que i.odis inkmeni eiSkia
inkini. En ão po quel i,odis na seleção não pode
necess5 i,poleio"? Ku e que es abele6 que Zodis Tuo a i mena
ei5kia
,,Zymens
elemen 4"?
z puodis imena
u b l
p óp io
iodynamen os
au o iaus
c iado, seu nd a.
Assim e minijos naujada q aisyklingum4
objec i amen e pode i e i só kalbininkai.
Naujada q e Siaip
desc e dZებებში
aiSkin Ao
ca ac e ís icas, s'hi
daZniaujq
mencionam duas
- ecém cons i uídos dLiai
e esse consumido jq; 2)
coisas: 1) Que naujada ai Zo-
que naujada ai jq
p incipalmen e cul i os e
ciência kilimo e socialiniq
naujumas jun amas daZ
ela i oa si anda ddl kiq
ki imo e i a dija nauj4
s4 okq. Sie coisas em ge al
daik 4 ou ei5kia nauj4
co e os, mas ela y s.
naujada q naujuy a
Gajq mas mui o
blunka, o negaj[s
deg ei ai
naujada ai pode
de5im mediq
Sim mediais conco e com in e nacionais ZodZiais e jq
nenu ung i. Pa yzdui, odis nuoiim is niekaip nenu ungia
i.odLio pup ocen as, dinys p opósi o acha , que
ida,anga naujada q k im4 es imula mais do que
socialinio - kompos o e . . Além disso, não oda pai da
in e nos p ocessos de desen ol imen o da língua.
Em algumas á eas
usada nãoa
cien í icas no aZodZiq é
in e nacionaliniq mui o, e
- p ie5ingai.
em ou as Labai mui o in e nacionaliniq i,odLi l us oja-
ma química, muzikos, as onomijos, in o ma ikos e k . s idiq
e minijoje. Kalbininkam di ícil se algum mesmo no oja
su gapasagi i, dgs in e nacional e mo eque ido, ou - não.
bu enas Salia bu ileno, cimenas Salia cimolo Ealia ksilenas Salia ksilolo
Pa yzdLili, a eiy a kalingas e minas benzeno Salia benzolo,
,, na a os anas os ino, lenas Saliana alino Siq
p imei os ecomendados ou pe mi Ziami usa
e mos, e os segundos
memb os IUPAC e . . I5 ik qiq po q são os
90
,,Chemijos e minq
ai5kinamajame
Zodyne" (V,1997)
ap esen am-se com
ab e ia u a (ne eik ino
cheminiq n k.
e mo). Além disso, ago a
junginiq
nomenkla [ -
Salia nesis eminiq ( adiciniq)
nomesinimq mi e de aco do
oje a oja-
in e nacionais sis eminiai
eg as o ma nomes.
Po exemplo, o nome não sis émico é
água, e sis êmico
- di andenilio
nesis emico olcside, -
oxigênio, a sis emico
- dideguônio,
ozono, e
não
sis êmico
- ideguonis, não
sis êmico bo o
sis emico ugi is, a sis emico
- i andenilio iol<sobo a as (3-) e . . Em ou os casos
sis emá icos odos5kai coincidem, e não sis emá icos
zinco,liiio hid ol< sida e k . Em ge al in e nacionaliniq
mode naZodZiq eque ingum4 e minijoj" melho es ai
nomeinimen os p z. ; luoide de sódio, sul ida de
podem i e in i especialis as. Kalbininkaige iau pode
pe cebe só elações in e nacionaisiniq.
e
Li u i5kq i,odLi,4
Ku ian e minijos sudd inius
mo y acijos klausimas.
daZnaujada us e 5inius
Mo i uo i e mos mais
e minus, nai i5kyla
acilmen e isimenados e
g eidiau es abelecido
e minijos mic osis emas.
luga jq
Thdiau em ge al mo i ação e minijoje não em dediamo aidmens,
po que puikiausiai usados e odos5ka não mo i uo i e mos, ambém
bemimZodZiai, ku iq mo i ação nos odos5ka não en endeama,
например. '.
bamas
,,b anduoliniq yksmq,
cujaq p ocesso o ma
adioac i iq izo opq,
e icazho
e spj i io unidade",
cimenas,,l-isop opil-4sk-
me ilbenzen as" dama e
,
opiniq medLi lAga his
,,sukie 6jg digai",
damma q
po as,,pusbeZdZiond
Pe odic icuspo o, A icano"
ks andiai. manyy a
g yenan i e k . Tokiq e minq
possí el ks andiq Ti b l
e minams negu gimininiams.
i, que mo y ação
impo an eesnd [Siniams
Juk [Sys uma da ou a sepa adas essenciais
dis inguamucionais poZymius e lindiais casosjq,
paZyminiais. oco e
Tadiau e minijoje
kai iSinis
p incipalinho
,,p ie5 a auja"
ddmens
a ybinei poZymis
eik5mei, sodind
(Ac ocephalus
exemplo:
dume o um
nend inuki
Bly h), miikinis
sil a icus),
kempininis
(Aga icus
abalis
kud a
pie ag ybis
(Megas e inum bole ophagum
Ma sh.) e pan. Tokie e minai
nd a ydingi e aisy ini. ciência
e p odução Sakq specialis as
[ ai iq mui o ene gicamen e
às ezes
5ies gina eikiamosios
daly ius, pazyminiais einandius
ge im ai, sp endii o is Lodan ys
lSiniais (p z., s aiginan iej i
ne aisyklingai us ojamus
91
e pan.), e sme kia
capmininkiniusLiLiLiLijuninius
e minologizoajamus
(p z., keli4 eismas, abalho
panuga, es adois con olo e
p o eção.). sup imi
Te minização é
não pode
bend inds
linguagem
i,odLi 4 aze
di e ência, eles
g ieZ ai
junginiq p asmiq
iena eik5mius.
Apsk i ai no p á ico e minq a kybos abalho
i ai iq ciência e p odução Sakq specialis ai dai,nai
pe e ina mo y acijos impo ância4 e minq
p ecisumui e logizuoja e minijq. Te mino con eúdo é
sua leksine eik5md, mas (de inição), desc dZ is que
nep iklauso nem do e mo mo y ação, nem de seu
da ybine eik5mds.
ne
Lenkq e minologo S. Gajda em seu li o
,,Te minologijas
i adas" do eo ii
e mo") (Opole,
(,,Wp owadzenie e minos
1990) aSo, que
não d iejq, mas de mui os
com lógica, e com kalbo y a,
se no. Thip oddl, que é é
. . Todel e i5kyla
ponq e minologia associada
e com e com in o ma ica, e
e com ciência iloso ia, e
klaupsichologija, simas, se
possí el kompleksind S.
Gajda e minologijas
eo ia.
i isso esponda
posi i amen e.
Kompleksin6 eo ia da e minologia impo an e
ainda e oddl, que ago a cada ez mais ac uais
o na-se in e nacionalmen e a e minijos
k l imas.
kymas, e minq s anda dq elabo ação e bankq
Recui a-
1998
do 05
25
92