ATBINA GOLSORIUTI
Li uui4
ins i u o
de lengua
Angele Kaulakien e.
LIETUVIU FIZIKOS
MO
N O GRAFI
JA. Vilnius:
Techn
TERMINJOS RAIDA:
ika, 2009, 440 p.
2009 m. iispausdin a kalbininkds doc. d .
Angeles Kaulakienes monog a ía Lie iq
aida de la e minología ísica. Sio.
n- onog a ía apa ición iI iesq impo an e
lie u i l e minologi ai l ykis, su au o
- expe imen usi e minologe lib oie iSsamiai
nag ineja lie u iq e minijos de isikos
-
aid4 desde pi mqjg pop " lia inamqj l
isikos a ikni l. i5spausdin q pu uosios en
lie u iq laik aiiios (18.19-1880)
Kuyeleije y Aui oje (1883-1886), has a nauiausig
no minamqjq e minog a iniq isikos leidiniq.
Como aKoma
p a a meje,
nonog a ía
,,a si ado au o es muchos me q ukusiq y inq
i5
e nemaZo pluol o a ículosniq. publicadab q
I-ie uui7 lingüo y os cues iones, Kalbos kul i a,
Li uanis ica, Te minolog ya y o as en
publicaciones de ciencia'l Knyga suda y a i5
d iejq daliq: i moie eo ineie Lie uui4 dalyie
izileos e minijos aida nag ineiami s izikos
e minijos aidos a psniai, y en segundo pa e
p esen ado el izikos e minq aidos
268 Albina A kso il c
I
Zodynas.
En el p ime cap iuie P immasis aidc s isihos e minijos
populia inamq q a ículosniq e Pe o VileiSio ankuedis
a psnis analizada laik aSdi l Keleiuis y Aui a isikos
1- 926) manualelio Populia iszkas
1'zikos (185
(1899) e minija.
Te miniai nag inejami
o ígenes y da ybos
a Z ilgiais, se discu e
jq
a ian iikumas y
VileiSio e minq ca egó ico muchosa eikimiSkumas.
sinoni niiku nas, P. ado elio
Po cada sky elio iSsamaus y i no pa c.ikiamas
glaus os apibend inamosios iS ados.
An 4ii aiclos in e psni au o es de
e minijos de ísica empeza nag ine i
desde man a5 inio Igno Kondiaus Fisikos
uadoudlio e minijos se icimo. Ig. Kondius
di igeli a56 gimnazioms, a51,1i ji baige
1919 m. pab.. aiiau él no ue
i5sp in ed.
|domu es que Ig. Kondius consul adosi y
susi aiinejo
su
K. Buga,
sigos sihlymus
monog a ías K.
all o e p esen an y aisinius.
An o se sección posky ie Li uui4 los
inicios e minog a ías de ísica
analizándose Ig. Kondiaus
o mado as Te minai e minq
sa a5as ísica eika-
cms, y conside ado que
ablonskio /
ue pe Ziu e as .
' e minología comisiones
an e Sesión de Educación.
Como aXoma lib oie,,,Tai
b ikalbis
(lie u i l i usq k.) e nin l Zodynas. con eniendo aiikinamojo Zodyno
elemen U. se es ue za p opo ciona cuan o más con empo áneas ísica
Zodyne Te minos de ísica asun os dados é minos y e minine léxico, q
y écnicaos ame e ninines léxico"" En Monog a ía iSsamiai se a an
aiSkinimai, se p opo cionan sinónimos y a ian es, se mues an aiSkyd
(90).
Zodyne e minomoslie uq no minimo uZuomazgos,,, douma iada, que iis
Zodynas esS iq ísica e minog a ías p ime ii po pa, iniciil4 o os
Zodynams'
(90).
O o monog a ijoie
discu ido en el segundo
e minio in e zón
desa ollo de la ísica
Sal inis ( 1920)
- Cons an ino
Sakenio Fi:ikq gimnazi klajos siq
auki esnigjq
des inado a alumnos manualel,
iempo, como y au mini as Ig.
que ue aSomas ese padiu
Kondiaus aclo elis, en onces
sepa ado n- onog a ía
posky is des inado Ig.
KoncYiaus y K. Sakenio ísica
manualeliq mechanikos e minos
examine i.
Au o e, discuusiusi y
compa ausi abiej l leidiniq
mechanikos e minus,
pab eZia, que,,i5 mine q
ado eli l mechanikos
s4 ok l pa adinimq
j ai a imo.
e minq sinonimías. sis ema ización. [ iniq y gimininiq e minq de
ha monización se puede hace i5 ad4, que en ese momen o la e minía
de ísica e a ebeku iama y pasiZymejo po odas el c eamoio
e minijos in e psnio peculia ebemis" 1
(
10).
Tc n inologi 2009 | 16 269
Segundojo análisis
se acaba
del desa ollo de la
la e e n- inijos
ísica in e psnio
pi nojo u iSko
mokyklos
aukS osios
manualelio ísica e minijos nag inejimu.
1923-1926 m. p o . V Cepinskis
pa a5e ado eli Fisikos el cual
pla q expe imen ales ísicos
es igual y p ime a Li u iSka
klopedija. Como obse aci
isikos encipaskai os,
au o , sin duda,,,Físicos
lec u as, u ejo nema-
Zos cons an emen e l akos
aidai, juoba que al p o eso u o
konsul . o is adecuamumo s .
)ablonskiu i p i' S ie i no de l
lie u ig e miníos de ísica
e n in 4 minis e ios ac uusi;
kon- isiia"
Te minologías
(111). Sis el guía e a el
p incipal ac5 ò ia
ísica con el que
guíael, escuelas de
u ilizasi l ai iq
specialybiq iisami; i
mine o guíaelio
A.
s uden ai.
Kaulakiene
nag ineja
cie o ii
,,que ya XX a. pi maisiais zikos b o nusis o ejusi. Po o o lado, gausi
sinonimine y pa e e minijos a ian ine an o ien isiniq. an o s . de iniq
eigia, deiim mediais
e minus
e minq aiSka indica y ki 4 clal. k4: clalis s4 okq aún nou ejo e nin l.
e mini a nusis o ejusiq Tokiq sE ok 4 ue ebeku ian a" 1 35).
(
P is ydama ediEji é minos de ísica desa ollos
in e psni lib o au o en el p ime y segundan e
posky iuase anaiiz oja
Po ilo
B azdZiuno
Bend c sios
ísico uadouelio
(I-IV d.. 1960-T965) e ming da ybq.
kil g. sinoniming bei h. Sakenio. V.
Cepinskio i ian ing ai kq i
P.
B azdZiuno di ig€li 1 y eléc
po nagne ismo
e minij4 a osenos
Zi iu.
Sia-e capí ulouje
galb l bu q bu g
ísico K. Ba i Zymaus
p a a l discu i el
Sausko
(M. K ikiiiuno, K. Rindze idiaus.
K. Ba iausko Fisika (1. 1940),
K. Ba 5ausko Fizihe Sie
(lll-IV. 1947)) di igeliq e minij4. P ime a,
di igelías no ue on oca es i ad jq
e minine leksika edac o iq manos,
i5liko a en iSka.
An a e us. K. Ba iausko y su coleq consumi ísicos e minai
b l suplemen g no solo ecYi4ji monog a ías sky iq. pe o y
misma Fisikos e n inq aidos lodynq. Galb l 5i - Zuomina se á
a . o ei pa eng i a skipaska a 4 y i5sam4 Fisikos e min y
aidos isikos iod nq, aba an i da da giau
Sal ini l.
A. Kaulakiene discuia y desc ibeend ina
ijq ísica aidos a psniq e minq aiSk4,
sinoniming i a ian ing isq sepa adamen e
pa odo, sinonimq cuales g upos usados un u
o o a psniu, indodo budus, lie ujq
e ming elación!
pa e'ikimo i e ina iikq y skolin q ísica
i ai iais de desa ollo
in e psniais, apZ elgia eiksnius,
lemiandius ísica sinonin ij4
e minijos y a ian iikum4.
analizuoia lie u iSk l i skoiin q
sukelia lus ne)pageidau inus
e minq sinonin ijos e minijai
eiSkinius. au o e' al inal
Posky io hace
dos impo an es ii adas:
270 Albina Aukso iu 6 ]
,,Pi ma, é mino uni eikimiSkumo
equisi o
Sios e miníos p ac icamen e no alcanzado Tad mine as cosa.
equisi o del é mino gale l b i se conside a acul a i iu, pe o no
pag is Eja e minq sinonimija (kai s4 oka denominada lie u iSku y
bu inu. Segundo, la acul a i idad del eclamo u i q em is solo
p es in u e men), sude iniq bei elip iniq e ming a ian iSkumu'
(182).
Lie u iq e minologijoje sinoniminiq y a ian ini .l e minq iba has a
Siol ne a g ieZ ai e ai5kiai apib eZ a. Es o se comen a y monog a ías 6
iSna5oje. is o que au o es a ian o noción es cuán
Tadiau i5 monog a ías
más amplias.
Toki amplini a ian o pe cepim4, ma y , eike q conside a
au o es p e oga i i a, del cuales puede bu q y padisu ua .
En el úl imo edio nag inejamo seccion posky ie no minamasis lie u i5kq
e minq Zodynai: Te minai isikos eikalams
isikos e minq Zodynq aspec o, se compa an y discu en cua o isikos
(1923), Fizihos e min4 lodynas
(1958), Fizikos e min4 lodynas
(1979) y Fizikos e minq iodynas
(2007).
La p ime a pa e eó icas del lib o al inal se p esen an bas an e
kad..daba ine baigia eigini , , la e minija de ísica es bas an e
concus os, aiau i3samios i5 adas, que del lib o au o
bien suno min a, co esponde a posibles idealias nominació casos,
nomb ina sólo ien4 sE ok4, y s4 oka co esponde sólo ienq kai
e m4
(198).
En segundo lib o de A. Kaulakiend daiyie
en el cual é minos dados abeceliniu nes diniu
p opo ciona la ísica e minq aidos Zody A,
b du, ch onologine e ming a osenos
a ka; además. cada é mino, su sinónimo o
a ian e, que du an e la aida i ai a o,
ilus ojándose Sal inio sakiniu o agmen u. I
zodyn4 i a - k a mayo ía undamen alesq
giminini ,i y uliniq isikos e minq, se
p esen an no solo p incipales pi noie pa e de
monog a ía ap a q
Sal iniq é minos, pe o y
odos jq sinónimos y
a ian es, dando
au en iSkos s4 ok4
paaiSkinandios
Ial iniq ilius aciones.
Zodyno a dynas compues o basado 7979 y 2007 años
iSleis ais Fizikos e min4 adia i au o e su compue ame
Zodyne y'odynais, p opo ciona y ke1e 4 mine uose
pa e del lib o abo iamonos en physikos publicamen os.
Zodynues nei auk q cuales u ilizados e minq, pi mo e
Au o es k uopidía compue ame
Zodyne aiSkiai isible de cada dado
génino y olino é mino a osenos
p adZia, s4 ocos aida.
l a díjimo en el é mino ac ual, ad Zodyne
a oseneje isigalejgs p esen ada inmensamen e
puede lle a se aún no un4 cien í icos esea ch4.
aliosa medZiaga de é minos de ísica, sob e la cual
Te n inologii, 2009
l6 271 |
Reqike obse e i que monog a ijq, en las
cuales bu q kalbininko eminologo iisa liai
ealizado cualquie a ciencia i5samus 160
a e as casi me q e mininiios aún
impo an e no sólo e mino aidos es udio,
ne u ijome, ad 3is abajo logams, a e as
pe o y analizuoiamas especialis as
- ísicos.
Recibió 2009-12-23
Albina Aukso iu e
Lie u iq idioma ins i u o
P.
Vileio g. 5,
LT-10308 Vilnius
E. pai as:
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]
:7 2 Albi ,
Aukso iu e
J