201Te minología | 2018 | 25
Lie u os Nep iklausomybės
Fi man e del Ac o Kazys Bizauskas y
e minija de ciencia de la li e a u a li uanas
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ESMINIAI VOZŽIAI: signa a as, e minija, li e a u a ciencia e mininai, e minologijas
komisija, e minų a kyba, sinonimai
La ijación de plazos no es de algún in e esado indi idual o
au o , sino asun o común de odos noso os
(Kazys Bizauskas, 1922, Roma)1 ĮVADAS Šieme ,
2018 años, minime Li uania del es ado
ecukū imo šim me į. Simboliška, que hace
100 años ue edi ado y el p ime li iško
manual de eo ía li e à ia, y su au o […] más
jo en signa a io Ac o del Vasa io 16-osios
Kazys (Kazimie as) Bizauskas (18931941).
Li uano pe sonaje del es ado, polí ico, sig na a as, minis o de educación,
diplomá ico, pedagogas, publicis as, li e a u a c í ica, aduc o ... Así
b e emen e se puede desc ibi es a di e sai iapusį pe sona. K. Bizauskas
nació an es 125 años en Le onia (šal iniuose gimimo me ai į ai uja). Mokėsi
Min aujos gimnazijoje (La ija), Š eica ijoje, Vilniuje, Kaune. Baigęs
Kauno gimnaziją, 1913 1915 m. es udió de echo en la Uni e sidad de Moscú,
pe o es udios no e miné debido al P ime o gue a mundial. Ya desde 1909 m.
colabo ó en la imp en a li a ians. Jun o con o os ex úpin pe miso en 1915
m. Pane ėžyje ín eg e gim1 L 4 de los li uanos. 19221923 m. K. Bizauskas ue
ep esen an e de Li uania en Va ikano.
Kazys Bizauskas en 1921
LCVA, 0-011200
202 As a Mi ke ičienė signa a ia del Ac o de Independencia de Li uania
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
naziją, él mismo se con i ió su inspec o um, ambién en aquella gimnazía
enseñó Li u ias y la ynų leng as. Desde 1915 m. K. Bizauskas pe enecía y a la
comisión de p epa ación Vado ėlių de la sociedad de ciencia Li uania, en la que
Augus inas Janulai is, Pe as Klimas, An anas Sme ona. 1917 m. K. Bi-
aún en ó Mykolas Bi žiška, zauskas, aunque aún no había ecibido los
eque idos 25 años, ue in i ada a Li u ias con e encia en Vilnius, donde
escogido ma io del Consejo de Li uania. 1920 1922 m. minis o de educación Kazio
G iniaus en gobie no. La más impo an e de él, como minis o, debe e a c ea
Li u išką educación sis ema, ga an izan e la nacional educación. K. Bizauską su
amžininkas, la misma gobie no minis o de asun os in e nos Rapolas Skipi is
esc ibió: Kaip Sob e la educación minis e is K. Bizausks ue gabus educa i o
asun os o ganiza o ius. Él ue emen e adhe ía a sus con icciones
p incipiosas, pe o ue lexible en ác ica. Minis e ios en las sesiones del
gabine e nieuémpa o aš esnių susiki imų en e K. Bizausko y o os
minis e ios. ya de es o se puede conclui que K. Bizauskas ue buen psicólogo y
352) (plačiau apie K. Bizauską, jo poli inę i isuomeninę eiklą ž . VLE
buen es ado de homb e (Skipi is 1961: III; Zundė 1993, 1994; Bane ičius 1991: 44;
Liekis 1996: 103131, Blažy ėBaužienė 2006 y k .).
P ime ois Li u iškas li e a u a eo ía manualėis P immasis K. Bizausko li e a u a eo ía manualėlio edición,
i ulado Raš ijos bei li e a ū os eo ija (pi moji dalis), sepa ado lib o salió 1918 m. Kaune como A ei ies leidinys
N . 19 (spausdino Saliamono Banaičio spa ė; ž . 1 igu a.)2. P akalba esc i a Pane ėžyje 2017 m. junio 1 d. An asis
edición sin cambios y ambién nomb ado apa eció 1920 m. como Š en o Kazimie o d augijos leidinys (išleis a Kaune,
imp usdino Š iesos paus u ė). Su comienzo inse ado la misma p e e mia de la p ime a edicion. La e ce a edición
enmendada y complemen ada salió en 1922 m. en la segunda mi ad en Kaune (isp in din a Be lyne O o Elsne io
imp us u ėje). Pu i icado y í ulo manualėlio Li e a ū os eo ija. Guo ėlis a las escuelas supe io es3. Después
del año 1923iaisiais apa eció y la úl ima edición del manualėlio (edi ada 2 Inicialmen e la p ime a pa e imp imida en
pedazos sepa ados 1918 m. A ei yje (16 núme os sausįbi želį). Tokia o ma mokymui(si), sin duda, no ue cómodo. 3El
í ulo de la p ime a (y segunda) edición Raš ija y eo ía de la li e a u a e a inexac o, u bū al dejik as pe
neapsižiū ėjimą, po que el mismo K. Bizauskas en la p ime a edición e minus li e a u a y aš ija conside ė is os
absoliučiaisiais sinónimos, plg.: Todel nues a opiniónón equi ocamen e pasixia aquellos que quie en en e esosdos
concep os (li e a u a, aš ija) alguna clase de di e encia R 3.
203Te minología | 2018 | 25
1 ig. P ime o Li u iško li e a ū os eo ijos ado ėlis Kaune, imp imipin o
Tilžėje, J. Reylende io y sūnaus paus u ėje). Como Sin emba go ya a i e os la
pasaky a p a a mėje, jis ik nedaug pa aisy as, o e minai palik i ie pa ys.
úl ima edición con enido is o y e minologicos nis acciones y d ama iškas
ski umų: ečiajame poema, ke i ajame oje pačioje ie oje – poėma, da
a i inkamai d aminė poėzija i d amiškoji poėzija / d amiška poėzija, d ami-
acciones, epinė poėzija y epiškoji poėzija, ly iniai eikalai y ly iški eikalai, ly inė
poėzija y ly iška poėzija y k . Šiuos di e enciasum el au o pudo conside a
e minológicamen e i eikšmingais (jei aisė mismo) o cambios los se á
in oduced edi o es.
204 As a Mi ke ičienė signa a ia del Ac o de Nep iklausomybės Li uania
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
P ime o edición ue e aluado posi i amen e Adomas Jakš as
(Aleksand as Damb auskas) (ž . Jakš as 1923: 373), quien mismo leido y
edaga o A ei į. La segunda edición 1920 m. ecenzabo Jonas Jablonskis. Él
a i mó: Rašinys es muy ex ao dina : de o as escuelas di igėlių él se
dis ingue po su con enido, habla y esc i u a. Todo aquí es no p os a,
noi ina (Jablonskis 1933: 181). Sin emba go J. Jablonski opina, K. Bizausko
po la guíaėlio calidad no se puede culpa , po que él esc i o esc i o su
manusc i o en onces, cuando nada es e asun o al que no u íamos, ėmę
su abaja je mokykloje (Jablonskis 1933: 182). Leidiendo el segundo
edición, según J. Jablonskio, au o iaus ni siquie a no había en Li uania4, y
si K. Bizauskas mismo leis ų manualėlį, sin abejo, lo signi icai pa aisy ų. Tó y él hizo.
1918 m. la au o ización es de meno olumen que la e ce a ( espec i amen e
65 p. (23 cm) y 199 p. (17 cm)). Jį cons i uye p akalba, in oducción y lec omoji
pa e, i ulada Bend oji pa e de la eo ía de li e a u a. Es a pa e p incipal
se ha di idido en cua o capí ulos: 1) Bend os conocimien os sob e eikalus (p.
513), 2) Eiliación o e si ikacija (p. 1352), y es e a su ez en posky ius S ilius and
s ilis icos asks, Bend os pensos exp esados en o mas eikalus, Requimas,
cons uidas a es ilo de cada esc i o , Ki os s iliaus peculia idades, 3) Eiliación
o e si ikacija (p. 5263), 4) Vidujė eikalų pusė
(p. 6365).
La e ce a edición ambién con p akalba, in oducción y Bend ąja pa e de
la eo ía de la li e a u a (p. 1593), pe o es e úl imo ya de es capí ulos
(nė a mencionado cua ojo, que e a i in umpo). La mayo di e encia de
pe misos en cuan o al con enido e ciaime añadida segunda pa e
lec o amoi A ski oji li e a u a pa e de eo ías (p. 94199), que ocupan más
de la mi ad (53 %) manualėlo. Esa segunda pa e compues a de dos capí ulos
p incipales P osos eo ia (p ozaika) (p. 98129) y Poėzijos eo ia (poė ika) (p.
129199). Al comienzo de la segunda pa e se discu en p osa y poesía
concep os, p osa y poesía peculia idades. El p ime capí ulo de es a pa e
P osos eo ía (p ozaika) se di ide en cua is posky ius: 1) Pasakojimai, 2)
Ap ašymai, 3) Moksliški, o ilozoški, eikalai (menukiai: P o a imai y Sis oji
ema, a ba mokslas“), 4) „O a o ių eikalai (bylos)“ (smulkiau: „Pap as-
įsaka y Tikybinė įsaka (pamokslai). An is as capí ulo Poėzijos eo ija
(poė ika) compues o de es p incipales posky ių: 1) Epinė poėzi4 19191920 m.
ja“ (smulkiau: „Liaudies epas“, „Dailės epas“, „Daba ies dailės epo o -
K. Bizauskas aseso de Li uania ep esen ada en Lond es.
205Te minology | 2018 | 25 mos), 2) Ly iškoji poėzija (smulkiau: Liaudies ly ika,
Li e a ū os ly ika), 3) D aminė poėzija (plačiau ado apie gi ėlio u inį ž .
Gi dzijauskas 2006 [1993]). Desde el con enido se mues a amplia el olumen
emá ica del guía. En la e ce a edición (ž . ig. 2.) pa a o a ce ca de 800
di e en es é minos. La p ime a y la e ce a pe misiones del manualé di ie en
no sólo en olumen, sino y lengua. Table 1 mues a en cómo se explica el concep o
me onimía en es as dos ediciones y como a egi a siūlé J. Jablonskis ya
mencionado en ecenzía. Cabe añadi que dicho manuale o, sin duda, nea si ado
como de nada pagundinas concepciones y concep os has a ese momen o ya e an
susiklosčiusios o besiklos an es li e a u a c í ica (Gi dzijauskas 2006 [1993]: 50).
Recue da, que la p ime a his o ia de la li e a u a li uanas Lie u iszkiejie
asz ai i asz ininkai, esc i a Jono Šliūpo, apa eció 1890 m. Vincas Kudi ka 1898 m.
Va pe publicó la p ime a lie u išką eilėda os eo iją Tiesos eilėms aš i.
Nemažai é minos de eo ía li e a ia se pueden encon a en el amplio
Kazimie o Maciaus (Samogi os) a ículo, imp imidame Žinyčioje (1900).
An ajame XX a. década en publica lie u iški li e a ū os ado ėliai o 2 pa . K.
Bizausko manual de eo ías li e a ias (1922) agmen o

As a Mi ke ičienė 206 signa a ia del Ac o de Nep iklausomybės Li uania
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
a ellos p o umpan (ž . Bukauskienė 1993) abajos: Juozo Gab ioPa šaičio
Lie u ių li e a os apž alga (2 d., 1913, 1916), So ijos Kyman ai ėsČiu -
lionienės Iš mūsų li e a ū os (1913) i Lie u ių li e a ū os is o ijos konspek-
as (1918), Mykolo Bi žiškos ( aip pa Nep iklausomybės Ak o signa a o)
Canciones Manual de Li e a u a (1916)5.
Has a 1936 m. la e o ma de escuelas p ima iamen e e a enseñada eo ías li e a ias, y no his o ia, e e mačiai
eo ías li e a ias en p og amas de li e a u a in e cuka io se asigna bas an e mucho luga (Bukauskienė
1993: 104, 56). Tad aki aizdus y li e a u a de la eo ía de los manuales po eikis: sin K. Bizausko ado ėlio,
independien es años de Li uania apa eció Mo iejaus Gus aičio, Jono 5 An ojo šio ado ėlio edición,
apa ežiusio 1923 m., i. i. ya después K. Bizausko ado ėlio pa aisy o edición, p a a mėje M. Bi žiška eigia
ned ąsiai in oduciendo algunos cuales e minos de la eo ía de la li e a u a, pe o debido a ellos
nesispi ian is. Tais nue os e minis él u bió conside á ales é minos como adqu inėlis 80 p ozopopėja,
in e oglausima 93, įšaukimas 99, pakei uolėlis 80 me onimija, p onomėlis 84 y p onomėlis 80 epi e as y k . 1
abela. Te mino me onimija explškinimas K. Bizausko eó icas de la li e a u a manualėlio 1918 m. y 1922 m.
publicaciones en J. Jablonskio o ecimien o
1918 m. edición J. Jablonskio p opues a
(1920 m.) 1922 m. licencia
Me onimía es oksai
opas, en el que una pas,
concep o subs i úe o o,
o o, a egemiendo
o as a egemiendo a imu
concep o palab a; así
conjun yšys, p zd., es á
es á en e causa y acción,
įnagio y acción, au omu.
iendaalo, sa i yքերով,
sa as ies, me ies y
pada i ojo de su acciónmo,
alpinan e y el eikalo, sa
Tos sąsa ybės (sa ybės),
p esen es p oximymiaugos
a ojamos iena ki os
conjugioame sa yšyje,
Me onimía es al
po el cual de una
kos luga pa a ojame
ankes u conjun yšiu
conjun yšiu de esos
ha yda a p de esos
en e mi, apoyamės a imu
concep os są yšiu, sus
In imo enlace de, paįnagio y
es á en e p iežas iaus y
acciónmo, įnagio y ninko y
au o iaus y su djiagos y
indo y nuodaik o, indé y indel
á bola . . Así aquellas
y hechoi o de ella
Taigi os są okos, būda-
habboje y de es o, indo y
son consumidas una o as
(an os) luga (JablonsŠio obje i o del a ículo discu i K. Bizausko a o ą
kis 1933: 182).
o-Me onimía es oksai
cons o opos, en el que un
concep o se sus i uya
kalboje o o concep o,
concep os. Ankš us
concep os. Tamp us
aquellos conjun yšis, p zd.,
a imup iejas ies y acción,
acciónmo, au o iaus y su
su iendaalo, p opie a io y
p opiedad, ma e iales y
pada y o de ella daik o,
y pamasininko y . a ai
concepciones, oces,
daik u inčios más ce cano
a ojamos iena ki os
indėlio y . . des e, habboje como jus o es á en luga R 44 mos así sudiš os, habboje luga L 66.
207Te minología | 2018 | 25
No kaus, S asio Češūno, Juozo Amb aze ičiaus manuales de eo ía li e a ia, la
mayo ía de ellos publicados no después una ez o dos6. K. Bizausko manual de
eo ía li e a ia es jun o y la p ime a Li u iška es ilis ikos ins umen o
educa i o7. S ilís ica en es e abajo a ada es esencialmen e
lingüís icamen e, sólo adicionalmen e asociada con eo ía de la li e a u a
(plačiau é. Šoblinskas 1979: 2425;abika Kni ė 2006: 6971). Según Adomo Šoblinsko,
manualėlio au o ui ale ía econoce hono ingo el nomb e del iniciado de la
es ilís ica de la lengua li uánica (1979: 24).
K. Bizausko manualėlį li e ū ologiu pun o de is a analizó Juozas
Gi dzijauskas (2006 [1993]: 4956), pedagoginiu Te esė Bukauskienė (1993: dami
104–106). Li e a ū ologai šį ado ėlį e ina ne ienodai, ma y , į jį ž elg-
algo di e en e y en dis in os con ex os, po ejemplo, J. Gi dzijauskas
a i ma, que K. Bizausko manual es uni e salus y al mismo iempo compac a,
muy u iningus y al mismo iempo sis emá ico, y b e ia li e a u a concep a
él caip co esponde sólo con empo anię eo inei min ies endenciju
(Gi dzijausks 2006 [1993]: 55, 56). O aquí gied ius Viliūnas lo desc ibe como
compilación de noaugš o ni el (Viliūnas 2003: 271).
li e a u a ciencia e miniją y su p opio ac i idad o ganizuo oje e minų
a kyboje. Los mé odos de abajo desc omasis anali inis, g e inamasis. El
a ículo p ime o desc ibe K. Bizausko ol de la Comisión de Te minología
(19211926) ac i idad, después de es a comisión en los p o ocolos a ixados
é minos se compa an con su di igėlio (1922) e minija, en onces se abo dan
1918 y 1922 m. los pe misos e minologicos de di igėlio y po úl imo se esumen
é minos y a ian es sinónimos de la unidad (1922). Así, p incipalmen e se
p es a a ención a sinónimos y a ian es, po los cuales jun os pa odoma la
e minación de ese me o kai a y di icul ades.
KAZyS BIZAuSKAS IR PIRMOJI TERMINOLOGIJOS KOMISIJA Li uania o ganizuo el abajo de e minología al
ni el del es ado ue iniciado 1921 m. Tais años, ma zo 14 día an e el Minis e io de Enseñanza ís eig a
Te minologijas komisija (plačiau ž . Keinys 2012 [1967]: 3841; Auk6 Como pa ece K. Bizausko e minija en el
con ex o del é mino del pe íodo independencia, se puede o ma imp esiones de As os Mi ke ičienės
s aipsnio (2015). 7 1923 m. apa ecido segundo lie u iškas li e a u a eo ía manualėlis, esc i o M. Gus aičio,
incluso y pa a a ū os eo ía manualėlis).
din as S ilis ika (paan aš ė Vado ėlis li e a ū os eo ijai; 2as papildy as leidimas (1927 m.) S ilis ika. Li e-
208 As a Mi ke ičienė Lie u os Nep iklausomybės Ak o signa a as
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
so iū ė 2011). Minis o de Educación en ese momen o como an y e a K.
Bizauskas. La I si úad de es a comisión ocu ió algo más que después del mes el 21
de ab il, y en ella pa icipa on sie e de los diez de k ies as comisiones:
Kazimie as Būga, Aleksanda Damb auskas, P anas Do ydai is, Jonas Jablonskis,
P anas Mašio as ( iceeminis o K. Bizausko di iguja- (nea yko Vladas Požėla,
moje Š ie imo minis e ijoje), An anas Sme ona i An anas Vi eliūnas
Juozas Tumas y Adomas Va nas). Como apa ece de la sesión edac ada po el
sec e a io A. Vi eliūno, la comisión en la p ime a sesión, a la que p esidió A.
Sme ona, se asumió dos a eas: 1) [b]u o plan eada an e el p ime ísimo asman
de la Comisión su ienodin i su en o icialinė als ybinių įs aigų kalba; 2) [ ]aim
ambién susi ungusiei pasisakė según sea necesa io e e isa y cambia y šiaip
sí de di e sos ciencia shakų e minai (TKP 1, excli a p o ocolole. A. M.).
Du an e 13ą de esos mismos años 6 de oc ub e en día de sesión la Comisión de
Te minología nu e é o ma ma emá icas, de la na u aleza, geog a ía,
li e a u a y de echo ( eisios) e minos pakomises (komisijėles). Al miemb o de la
Comisión J. TumuiVaižgan ui se enca ga es ablece li e a u as e minų
komisijėlę, en ella in i ando a colabo ado es Liudą Gi ą y Vincą K ė ę (TKP 13). Ya
después de semana (ocalio 13 día) en la si ing de la Comisión de Te minología que
se lle ó a cabo comenza conside a li e a u a los é minos de la ciencia
comisión p esen ó la lis a de é minos e e a o
J. Tumas. Y esa lis a de é minos compuso p ecisamen e K. Bizauskas8. Dado que la lis a ue comenzada
conside a s y i ya de inmedia o después de la li e a u a subcomisión cons i ución, se puede conje a , que él
compues o y a los miemb os ue conocido ya an e io men e, an es de es a subcomisión cons i ución. Esos
plazos conside á onse en las sie e del 14o al 21o, excep o 20ą sesiones de los mismos años oc ub e y lapk i į9
(plačiau ž . Mi ke ičienė 2013). 23ime el día 5 de diciemb e en sesión de, como se e de p o ocolo, lee le los
úl imos es sesiones ( ad y 21o) p o ocolos, s opp ele ada an e pa o a s y ų e minos. Vale la pena añadi
que K. Bizauskas pa icipó solo en una sesión (18ame, éase ig. 3). In e esan e es que en ia sen encia ue on
conside ados An ano K iščiukaičio ci a é minos del ibunal, y sólo después de ellos li e a u a de la ciencia,
más8 18ame p o ocolo an e K. Bizausko pa a dės señalado, que él es au o de lis a de e minos. 9 En el lib o de
p o ocolos de la Comisión de Te minología después del 19o p o ocolo se puede escu i una hoja, y en la hoja
pos e io 21o p o ocolo y sólo después de és e esc i o 20o. En la 20me e sesión se conside á onse Fin.P am.La
lis a de é minos y la lis a de é minos de pelig o en egada po la Minis a de Come cio a la Comisión (TKP 20).
Las sesiones 20 y 21 p esidie on P . Mašio as, sec e a ia o A. Vi eliūnas. A o as sesiones, en las que ue on
conside adas li e a u as é minos de ciencia, di igía A. Sme ona.
209Te minologija | 2018 | 25
3 ig. Minu o de la sesión de la Comisión de Te minología en la que pa icipó K. Bizauskas,
216 As a Mi ke ičienė signa a ia del Ac o de Independencia de Li uania
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
Con esa se, con esa se, con esacoja se TKP 19. K. Bizausko di igėlye
зафиксированный термин изpažin is L 106, po el cual į a dijama una de
eikalų especies.
Fundamen ación, undamen ación, jus i icación TKP 19. Uno de ch ijos
pa es (lo inicamen e e iologia, causa) K. Bizauskas į a dijo é mino
pama a imas L 118 (plg. LKŽe pama uo i 3. g įs i, apoya i (elgimusi, men į)).
Con a imien o, des iamien o en nesąmonę educ io ad absu dum,
desąmonía des iado el mé odo TKP 21. K. Bizauskas pa a ojo uno e má
lle amien o a nesąmonę TKP 124.
Tikybinė, d asinė giesmė TKP 21. K. Bizauskas eligió e miną ikybinė
giesmė L 144.
Su, amilias, sa ybinis, šeiminis omanas TKP 21 (plg. LKŽe sa ybė 3.
kininys ės siejami, sa i, a imi žmonės, uno de los uen es J. Jablonskio's
abajos). K. Bizauskas di igėlyje pa a ojo e minus šeiminis omanas L
163 (y aún šeimynis omanas L 163) y amilia omanas L 197. Bui ies, bū ies,
cos umčių daina TKP 21. K. Bizausko ado ėlyje būsenos (bui ies) canción L
169. S asys Šalkauskis En Gene oja e minología de iloso ía (1937) bui is,
būsena y bū is laikė neabsoliučiaisiais sinónimos y señaló es as sus
di e encias: bui is signi ica las peculia idades de la p esencia, ida y
apa ición de las pe sonas, que o man pública su peculia idad; ha e is es
ad e bi odic aik a idis, que signi ica la más p o unda base de la exis encia;
būsena es modo de se (Šalkauskis 1991: 211212), plg. LKŽe se áena se ción,
es ado is, ida; bui is modo de ida, ida, esencial; exis encia, es ado, bui is,
ida.
Mįslė, mąslė TKP 21. En Ti iam manual de eo ía li e a ia se u iliza el p ime
sinónimo mįslė L 143. Según au osakininkės Aeli os Kensminienės, palab a á mąslė
zá ašė K. Būga 1909 m. Seinuos, pe o es o esą pa ienis e minos, más
amplamen e ne a ojamas ni liaudies kalboje, ni p adae Abu kalbininkai pa icipó
(Kensminienė 2004). LKŽe duomenimis, mąslė pa a ojo i J. Jablonskis.
en sesėdy, en el cual ue conside adomi es os é minos. Puen e, ges as TKP 21.
23iame sesión de la sesión ue nue amen e uel a al é mino pues. El p o ocolo
a i ma que J. Jablonskis en luga puen e p opuso mojis, mo i ando po lo que
puen e desconocido i ojoje gen e habló, su gido po la palab a ges as
in luencia. K. Būga am nep i a ė, esą b idge pudo habe su gido que y de la
palab a mos aguo i. La Comisión o os mayo ía decidió ap oba an o a la
palab a puen es, como mojis. J. Jablonskis pa eiškė p o es ą con a la palab a
pues es o signi icmei uso TKP 23. K. Bizauskas ado ėlyje issisuko así: ges ai
(mos aga imai) L 123.

217Te minología | 2018 | 25
Visai e ai K. Bizausko ado ėlyje y a daugiau nebend ašaknių ienos
concep os in e ijimien os ni en los p o ocolos de la Comisión de
Te minología. Aquí menė ino jaudingumas emociionaalidad TKP 16. K.
s iliaus ypa ybei į a dy i nu odė da du e minus: „Tokią kalbos ypa ybę
pa adinome g audingumu, emocingumu, jaudingumu“ L 50. Pi majame
Bizauskas es o a la misma au o ización en la misma di ecciónėlio luga
g audingumas, emocijingumas R 32. En los p o ocolos de la Comisión de
Te minología зафиксирована и литовских a ian de aquellos así como
bend ašaknių sinónimos, de los cuales K. Bizausko ado ėlyje suelen ė a sólo uno14:
Nuosakus, nuoseklus, -umas. Minčių nuosakumas, consecueklumas. Rus.
послъ довательность TKP 14; nuosakumas TKP 21. Woodį nuosakus, LKŽe
da os, usaba J. Jablonskis y J. Tumas, y ellos ambos pa icipaban en
posėdy. K. Bizauskas e ce a edición en collegi e miną konsekeklumas L
24, pe o aún us aba e minų su dėmeniu nuosaik* logiškas nuosaikumas
L 173, nuosaiki iempo ila L 100.
In e io , ex e io TKP 15. Los é minos en la e ce a au o ización di igélio
componen con el segundo cali ica i o (iš idinė eikalo pilna is L 25, iz idinis
image L 130), y en el p ime o con el p ime o ( idujinė eikalo pilna is R 12).
Minčių eiškimas, exp esion de TKP 15. K. Bizauskas us aba e minó minčių
eiškimas R 6, L 17 (plg. minčių eiškimo būdas L 137, poė inė minčių eiškimo
o ma L 48). Es e é mino sinónimo guíaėlyje es ilous, que en los
p o ocolos del odo noúž iksuado.
Repe ición, depend ojima TKP 17. Una de igu as K. Bizausko guíaėlye
ing esada é mino epe ición R 47, L 71 (plg. epe ición igu a
R 47, L 71). La Comisión conside a que las medidas adop adas po el Es ado miemb o no cons i uyen ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado.
Shūkis, sušukima TKP 17. Fig ing esado en la e ce a edición el au o elegía el
segundo é mino con su escude ía L 77 (plg. su escude ía igu a L 77; aún hay
y escude ía L 71), y en la p ime a es aba la escude ía R 51 (escude ía igu a
R 51). Vaizduo ė, imagenduoklė TKP 17. Los asis en es a las sesiones
segu amen e has a el inal no aco dé, po que en el p o ocolo p esc i se
uo en epuji. es An es sen íe la comisijėlė p opues o el é mino imagenen
no con i mado. K. Bizausko guíaėly en puede encon a e minos o
casualmen e palab as compuñas con dėmeniu imaginaduo ė, po ejemplo, ku iamoji imaginaduo ė L 134.
Elėdė is, eilėda a e si ikacija TKP 18. P o ocolole pab auk i sólo du pi 14 No siemp e sin más amplio
mieji e minai, o e si ikacija pa eik a lyg paaiškinimas, odėl sunku iksliai
con ex o se puede deci exac amen e, cuales en los p o ocolos de la Comisión de Te minología a ixados
comun ašakniai é minos son e dade os, y cuales sólo con exiniai sinónimos.
218 As a Mi ke ičienė signa a ia del Ac o de Independencia de Li uania
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
deci , si el é mino in e nacional se p opo ciona usa . K. Bizauskas usaba el
é mino L 78 ( ikslesnį la yniško e min e si ikacija a i ik menį), pe o
za ikso a y e si ikacija L 78 ( a plg. silabiškas, me iškas, oniškas
eilia imas TKP 18 no eilėda a o eilėda a), y silabiška eilėda a L 83 81, me iška
eilėda a L 82, oniška eilėda a L 82; liaudies oni(is) eilia imas TKP 18 liaudies
oniška eilėda a L 83). En la p ime a edición, el concep o eilėda a
in oduciéndose é mino eilia R 54. A én en a la a ención que nope mi o
eilėdė is (plg. us. стихосложение) no iksuo as y LKŽe. Dailus, dailusis,
dailingas na ajimien o TKP 19; dailioji, dailingoji ca ac e is ika TKP 19. K.
Bizauskas a una de las his o ias ipos in oca escogió e miną dailusis
his o iajimien o L 101, y ca ac e ís icas especiesie dailioji
cha ak e is ika L 10715.
Dailės, el a ís ico no ela TKP 21. K. Bizausko ado ėlyje dailės
omán L 163.
C eno, alle cien í ico TKP 19. 1922 m. guía del pe miso domina el é mino
moksliškas(is) eikalas L 114, ambién se usa sinónimo mokslo eikalas L 115. En
la p ime a edición sólo ob a cien í ica R 65. Diálogo, diálogo TKP 19. K. Bizauskas
en 1922 m. manualélí asumió sólo a ian e dio aš is como dienyno pakai ą,
susiedándolos explíci iamen e: Kįlan sh ie imui, daugelis žmonių ima ašy i
dienynus, o dieno aščius, donde padieniui se insc ibe odo lo que señaló
au o iaus ocis. El dia io jus amen e es la más sencilla o ma memua L 102. J.
Jablonskis dienynu en dieno aš į y dien aš į ebe aisé aún 1926 y 1927 m. (ž .
Jablonskis 1936: 17, 138).
Rep esen ación, p ueba IKP 19; di ec a exhibición, p ueba IKP 19. K.
Bizauskas eligió los p ime os é minos desp endiendo L 115,
desp endiendo li e al L 115.
En ada, en ada IKP 19. Una de las p o a imo pa es K. Bizauskas į a dijo é mino in odu adas. LKŽe
da os, in oduc aba po K. Būga. En la sesión de la comisión de Te minología, en la cual conside s y i
es os é minos, él pa icipó. Enseñamien o, pomokis поучение TKP 21. Esc ibiendo sob e pasakėčių
sanda ą, el au o del manualėlio usaba el é mino la lección L 157. 15 1926 m. J. Jablonskis esc ibió: Dailus,
dailingas puede se sólo ese a e ( apybos, plás icos...) kū inys, ku s akį e ia y es cuan o apčiuopiamas.
Li e a u as, como y muzikos, cosa g ažus (no dailus) egali se (Jablonskis 1936: 17). Maždaug desde 1927 m.
li e a u a en los lib os de ciencia y a ellos ce canos lioji li e a u a no ue pasi aukęs a pasy iąją
a oseną.
da buose pas ebimas e minas g ožinė li e a ū a, be i an oje ke i o dešim mečio pusėje e minas dai-
219Te minologija | 2018 | 25
Apysakėlė, apsakymas, apsakas – разсказъ TKP 21. Šie e minai p o o-
kole a si da sinónimos o a ian es. K. Bizauskas pa o u o sólo el segundo
é mino la apa encia L 164.
En los p o ocolos de la Comisión de Te minología ambién se puede
encon a nelie u iš kos šaknies a ian ų y bend ašaknių sinonimų. Vėlgi,
K. Bizausko di igėlyje pa a o i no odos de ellos.
D ama inis, -ė, d aminis, -ė TKP 15. K. Bizausko 1922 m. ado ėlyje as-
i e mininai sólo con dėmeniu d aminis, -ė (i d amos): d aminė o ma L 25,
d aminis eikalas L 137 (sinónimo d amas eikalas L 25). En la p ime a licencia
al mismo asun o se usaban espec i amen e los é minos d ama iška o ma
R 12 y d amas eikalos R 12. Den o de TŽ 1936 pone a ibu i os d ama iškai,
-inis (bend as a ikel), junginys d ama inė poezija, y d aminis no. Monologinis,
-ė, dijaloginis, -ė, o: monologiškas, dijalogiškas, -a TKP 14. K. Bizauskas en la
e ce a edición us aba būd a džius con apéndice inis: monologinė o ma L 25,
dijaloginė o ma L 25, y en la p ime a edición aún exis ía y con apéndice iškas:
monologiška o ma R 12, dijalogiška o ma R 12. P zos kalba, p ozinė kalba,
p zos eikalas, p oziškas, p ozingas eikalas TKP 15. En la e ce a edición del
guía se usan é minos p ozinė kalba L 31 (be plg. p oziška kalbos o ma L 31),
y en la p ime a p ozaiška kalba R 17 (plg. p ozaiška kalbos o ma R 17). En la
e ce a edición se u ilizan sinónimamen e es é minos: p zos eikalas L 32,
p ozinis eikalas L 48, p oziškas eikalas L 95. En la edición an e io es a la
misma noción ing esa encon a dos é minos el mismo e bo de p osa R 18
y el au o de enunciado p osaísco e bo R 19.
P ozos, p ozinis, p ziškas desc ipción TKP 19. Bizauskas en la e ce a edición
eligió e mą p oziškas opisymas L 111. Poė inis, poė iškas, poė ingas TKP 15;
poė iškas, -a, poė inis, -ė TKP 18. K. Bizausko di igėlio 1922 m. publicación sólo
dos adje i os poė inis y poė iškas a e minos dėmenimis, ej.: sinonimai
poė inė kalba L 31 y poė iška kalba L 32, poė iškas eikalas L 94 y poė inis
eikalas L 96, y p ime ajame sólo segundo a ian e, ej.: poe iška R 17, kalba
poe iškas eikalas R 65 y k . Ejemplo de con ex o: Apie p oziškos y poė iškos
lenguaje la di e encia se puede esol e de sepa os posapios poė inių y
p ozinių R 31. G ama ikos, - ikinis ki is, logikos, loginis ki is TKP 18. m. K.
Bizausko ado ėlyje pa a o i é minos con kilmininku g ama ikos ki is L 79,
logikos ki is L 79 (en la p ime a licencia pa a ese mismo asun o
зафиксировать грамa iška пригада R 52, логишка пригада R 52 1922).
220 As a Mi ke ičienė signa a ia del Ac o de Independencia de Li uania
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
Mi ų, mí ico epas; clásico, epas clásico; his ó ica, his o iška poema;
omán ica, ománška poema; his ó ico, his o iškas no ana TKP 21. K.
zausko ado ėlyje – mi inis epas L 139, klasikinis epas L 145, is o inė
Bipoema L 153, omán ica poema L 154, his ó ico omán L 44 (be más
ecuen e his o ia omán L 159).
Fan as iška, an as iškoji pod óżė TKP 19. K. Bizauskas se escogió una
o ma neį a džiuo inės e miną an as iškos kelionės L 113 (plg.
an as iškų kelionių ap ašymai L 113) a una especie de desc ipción de
kelionių į a dy i. Idilė, idilija TKP 21. K. Bizauskas a ojo a ian e idilė L
155, a ėjusį has a es os días.
Te minos signi ica i os no coincidimos Veikalo cosa, o siuže as, us. obje o
сочиненiя TKP 14. Siuže as al p o ocolo inse ido más a de, o a mano. K.
Bizauskas es os é minos de e minos sis emá icos sinónimos no conside ó:
Kai kada s o ealo obje o se u iliza en ese sen ido; dailés en iendas ėma a
menudo se llama siuže u (L 18; simila men e posi i ada y en la p ime a edición).
Dės ymas, a eglo, klos ymas, esclos ymas. Veikalo minčių, disposición del
con enido, o leccionamien o, des is ka o palab a del equie en del lenguaje
dėsniai. Rus. exposjenie TKP 14. K. Bizauskas sepa ó e minos enseñanza
(minčių min ies dės ymo o ma L 24) y klos ymas L 22 (pa e del u inio en e
in oducado y inal) signi icados. En la p ime a edición abien signi icados se
usaba el é mino a eglo R 10 (plg. min ies minčių a eglo o ma R 11 /). En la
e ce a edición podemos encon a e minus ac s disposición L 104,
menciones disposición L 173.
O as ski umai
Rašlia a IKP 14. La ase del p o ocolo de que esc iblia a debe ía signi ica
manusc ip os, que es a palab a hay que u iliza la misma signi icación que
como se usa en el i o habla de la gen e, se ha omi ido, y en su luga o a
mano esc ibe que es y a un conjun o de mano de esc i os (TKP 14). K.
Bizausko di igėlio en la e ce a edición de es a palab a noeliko. En la
p ime a edición el au o in en ó eó icamen e sepa a e minus ašlia a
eikalai). J. Jablonskis, ecenzuodamas šį ado ėlį, eigė, kad „mums,
( ien esc ibi i eikalai) y aš ija ( isi žodiniai p adiem žmoneliem, labai sunku
je su aiky i ši as nesu aikomas ski uma (Jablonskis: 1933 181).
Me mens abula eikalui TKP 14, plg. LKŽe e e encias 2. alguna ob a o
p oyec o de abajo los p incipales asgos, pe o ejemplos sólo de so-
221Te minologija | 2018 | 25 uen es locales. Es e é mino K. Bizauskas,
odos, ne a ojo. Puede se , que esas concepciones en gene al al au o
nep e eikė o ella de ex o manualèlio di ícilmen e pe cibe.
Sekmė, p i iginamien o, us. притча TKP 14; sėkmė, lygmena TKP 17. En la
p ime a edición del guía, K. Bizauskas usaba é mino a sakmė R 9, pe o
u bū pasakėčios signi icado, y no como usiško é mino притча (jis
signi ica a pasakėčią i pa abolę panašų kū inį) co espondimenį. En la
e ce a edición en el mismo luga pasakėčia (plačiau sob e e miną
pasakėčia y sus sinónimos éase Mi ke ičienė 2005: 90).
Ilgasakė habla TKP 15. K. Bizauskas 1922 m. dis ingue umpasakę,
pe ijodinę y miš ą kalbą (L 33). Hadiasi, é mino umpasakė habla
an onimo ado ėlio au o ui nep i eikė.
De i a i o [pe íodo]; ad e sa io [pe íodo] TKP 16. En la e ce a edición del
guía no hay es os é minos en la que se in oquen concep os, aunque en la
p ime a es aba. Allí las han insignado espec i amen e el de i ado pe íodo R
21 y el an íngino pe íodo R 21. PIRMOJO Y TERCEIOJO VADOVÉLIO LEIDIMOS
TERMINOLOGIAI SKIRTUMAI El Consejo de Adminis ación y de Adminis ación de la Comisión Eu opea ha decidido ap oba el Reglamen o (CE) n.o
Ambos pe misos e minijoje coinciden comple amen e sob e e čdalis
e minos. Como ya se ha dicho, di e encia el olumen de pe misos del guía,
po lo que e cia en apa ece muchos nue os é minos, de los cuales no
había p ime a. Sin emba go, en algunos é minos de la au o ización más
ecien e in én anse concep os ya de la p ime a au o ización simplemen e
eemplaza o ag a a los nomb es de concep os (sinonimija) o las omaciones de esos nomb es ( a ija imas).
Opciones
La di e encia más en ojo que cae en la is a e minos a ian es, ej.:
one iniai y (a ) a ian es o og á icas: homonimas R 24 omonimas L 39
(plg. omonimas TKP 17 /); 8 R idea idėja L 20, pe spec i a R 11 pe spec i a
L 23, poe a R 63 poė as L 93 (plg. poė as TKP 18), poe iška o ma R 17
p ozė i poška o ma L 30 i poe iškas eikalas L 94, poezija 64, R 18
poėzija L (plg. poēzija TKP R i liaudies poezija L 26 26 liaudies poezija L 41,
R 18 poēzija eikalas L 32, p o incialism R 27 R p o incialism L 42 L
Ropopja L 42 R 24 R synonym L 39 (ma sinonimika R 25 sinonimika L 40), 6
ema L 17 ( ema L 40).
14) TKP y k . ;

222 As a Mi ke ičienė signa a ia del Ac o de Nep iklausomybės Li uania
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
mo ologicas a ian es: dak ilius R 57 dak ilis L 84, hipe bolė R 45
hipe bola L 68 (plg. hipe bola TKP 17), desp azan e epí e o R 34 kiemenis
pag ažinamasis epi e as L 53 i k .;
da ybiniai16: yskiemenis imas R 60 / iskiemenis imas L 89, iens-
imas R 60 jednoskiemenis imas L 89; p opo cijingumas de R 10 pa es
p opo cing L 23, emocijing R 49 32 emocijingumas Lumas y emocijinė
kalba 33 R 50 L; p osaica o ma del lenguaje emocija / R 33 L 50
R 17 p oziška o ma de lenguaje L 31 y k . ; miš ūs: cho ejus R 57
cho ėjas L 84, o ma epis ula R 12 o ma epis olinė L 25,
p opo cijingumas de las pa es compudamųjų R 8 p opo cingumas de las
pa es sudedamųjų L 20 y k . /
Como se e de ejemplos, las a ian es no son di e sas, a menudo sepa adas
pa es de a ian es mu uamen e kininichas. Mayo ía a ija usių e minos
son in e nacionales, sus o ma en las lenguas Li u ias anuome no hubo
nusis o ėjusi. Aho a no siemp e se u iliza la a ian e de la nue a
au o ización. A a iés e la a ención, que algunos a ian es, especialmen e
one iniai y o og á icos, pueden se simplemen e imp esiones co ek ū as e o es.
Cond ashokniai sinónimos
Bend ašakniai compues os sinónimos é minos (šalu inių dėme nų sinonimija).
Te minas con p e acio ishkas būd a džiu → e minas con p e acios -inis
būd a džiu: ch onologiška eilė R 11 ch onologická eilė L 24, 17 dijalogiška
o ma R 12 dijalogická o ma L 25, is o iškas omanas R 28 his o inis omanas
L 44 (i his o ijas omanas L 159), li iškas elemen as R 65 ly inis elemen as L
152, pe ijodiška R 19 pe ijodinska L 34, R 34 poe iška L 31 poe ična L 31 poe iška
L 31 poe iška L 30 poe iška L 31 poe iška L 45 poe iška L 45 poe iška L 45
poe iška L 45 poe iška L 45 poe iška L 45 poe iška L 45 poe iška L 45 poe iška L
45 poe iška L 45 poe ična L 45 poe ična L 45 poe ična L 45 poe iška L 45 poe iška
L 45 poe iška L 45 poe ična L 53 poe ična L 53 poe ična L 53 poe ična L 53
poe ična L 53 poe ična L 53 poe ična L Qué más o malmen e se dis inguen
sinónimos d ama iška o ma R 12 d aminė o ma L 25, p ozaiška kalba R 17
p ozinė kalba L 31. De odos los encon os es e g upo sinónimos la e ales
dėmenes iene in e nau iné aíz.
16 Aquí se guía la Jolan a Vaskelienė de a ian es de daybinių concep o: Da ybinías a ian es
ni uos pačius pama inius žodžius i ą pa į da ybos a iksą u in ys da iniai, ku ie ski iasi kokiomis no s
conside a i a šalu inas medios de daybine (Vaskelienė 2013: 212).
223Te minología | 2018 | 25
Te minas con pa ici iu → e minas con p e acios inis būd R 5 eikalas
a džiu: k yžiuo asis imas R 61 – k yžminis imas L 91, ašy as eikalas
esc i o R 5 ašy inis eikalas L 16 y ašomoji (li e a ū os) kalba R 30
ašy inė (li e a ū os) kalba L 47. Ki i: ap acomasis eikalas R 65 na adable
eikalas L 100 na adables eikalas L 101 (i pasakojimų eikalas L 100),
eiliuo a kalba R 53 eiliuo aji kalba R 60 eilė o kalba L 80 eilė oji kalba L 89,
sąlyginis pe ijodas 21 R lyg inis pe ijodas L 35 (plg. lyg inis [pe iodas] TKP
16), eikujinė idalo pilna is R 12 idinė išalo pilna is L 25 / 21. Anuome
ak ualaus ejemplo de sinónimos ipo p ozaiški aš ai R 31 p zos aš ai L 49.
Com as añes mono o das sinónimos é minos; bend ašakniai compues os sinóniminos e mininos. El é mino de
la p ime a au o ización eiliación da é y conjun os de é minos sinónimos: me iškas eilia imas R 55 me iška
R 54 ečiajame pakeis as sudu iniu e minu eilėda a L 78. Dėl o susi-
eilėda a L 82, silabiškas eilia imas R 54 silabiška eilėda a L 81, oniškas eilia imas R 55 oniška eilėda a L 82 y
liaudies oniškas eilia imas R 55 liaudies oniška eilėda a L 83, li e a u a oniška eilia R 55 li e a u a oniška
eilėda a L 83 (da e el capí ulo an e io ). en las dis in as publicaciones pa a o i los é minos compues os
cho ejines de líneas R 57 cho ėjinis elė aš is L 84, dak ilinės eilės R 57 dak ilinis elė aš is L 84, d ipėdės eilės R 58
d ipėdis eilė aš is L 86, jambinės eilės R 57 jambinis eilėš is L 84, ke u pėdės eilėš is L 87, 58 Riapdis ke u pėdės
eilėš is L 87, 58 penkdis eilėš is L 87, ip ipėš is R 59 ipėš is L 87, ipėš is R 58 ipės is eilėš is R 58 eilėš is L
86. Una oz del é mino eilė aš is17 en la p ime a edición no hay, y e ciaia se puede encon a an o e miną
eilės L 81, an o eilė aš is L 80, plg. Labbo sonambum eiškiasi p incipalmen e eilėse, pa em ose i mingumu.
Eilė aščių esc i u a o compasión ciencia se llama eilėda a, o e si ikacija L 81. Ambos e minos se u ilizan
desigua eikšmiškai jais į a dijama y eiliuo a lengua o o ma ( a ojama muchosiskai a eilė aščiai), y eiliuo as
kū inys, pe o ikslią signi icado no siemp e se puede ácilmen e de e mina . K. Bizauskas p epa ando la e ce a
edición algunos e minos eemplazó del mismo ipo de da ybos, pe o di e en es comun ašaknių pama inių
daik a a džių 17 Te minas eilės plačiai a o as XIX a., y eilė aš is apa eció XX a. segundo decenci. El úl imo
é mino es J. Jablonskio naujada as, él incluido en su 1918 m. Nues o palab aynėlį (ž . LKŽe; Keinys 2010: 85).
224 As a Mi ke ičienė signa a ia del Ac o de Li uania Nep iklausomybės
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
e minim: logísquicas cohe encia R 65 logísquicas nuosaikumas L 173,
g indinės min ies a ba idejos ienumas R 8 – pag indinės min ies, a ba idėjos,
ieningumas L 20, p i odymas R 7 – iš odymas L 19, šaukimas R 51 – su-
llamukismo L 77 (plg. llamamien o igu a R 51 suculumo igu a L 77),
inalización R 10 pabaiga L 19 (plg. galas R 7, L 19), in e pelación R 51 acción
de p egun a L 77 (plg. TKP in e pelación plg. in e pelación igu a R 51
acción de p egun a L 77 Lu a), nep aložba ac um, o no meno de edad
Rimas 7 inal ac um, o L 17.
Ski inguose leidimuose a ojami e minai d ip asmybė R 24 – d ip a-
smumas L 39, pai a R 46 pai ajismo L 177; sakmė R 9 pasakėčia L 20. El é mino
sakmė p ime a edición en la edición pa imen ado sólo pasakėčios signi icado.
1918 m. J. Jablonskio Nues o ocynėlye ya se puede encon a naujada ą
pasakėčia, que en ó y en 1922 m. K. Bizausko ado ėlio ex o de au o ización
(ya se ha mencionado que el úl imo é mino no en un solo luga egis ado en
los p o ocolos de la Comisión de Te minología).
Nebend ašakniai sinónimo
los cuales de la p ime a edición e minos K. Bizauskas cambii ė
nebend ašak níos e minos, ej.: an gal is R 12 an aš ė L 25, disposición R
10 klos ymas L 22, mani es ación R 15 posakis L 30, in o i ulijimas R 12
a iación L 181, mixi a o ma R 12 mix a o ma L 25 y mixi as líneas R L 84
mixes de poesía L 126, Rimas 20 slūgimas L 34, 8 R 5 ob a L 17 (Kaii udies R 26
liaudies kū inijas R 25 a iz a iz kū inijas L 41), ba R 3 e e y poe y L;
14 R 65 poemas de lenguas o a o ias y e e ies de poesía. Ve dinio
an ga is J. Jablonskis aisé ya 1904 y 1914 m., o eciendo cambia lo an ašu
(ž . Jablonskis 1935: 53, 140, 174). Te miną a inys, populia ų XX a. comienzo,
1921 m. el mismo J. Jablonskis kei ė kū iniu (ž . Jablonskis 1933: 241). Po
jeje, ma y , obse ándose Te minologías comisías y conc e amen e J.
Jablonskio opiniés (ž . Pi očkinas 1986: 114), K. Bizauskas e minos a ojo
o mą miš os miš osios (no miš ios) (plg. miš as, -a TKP 15, miš a, -oji eilė
TKP 18).
En luga de a ias p ime a edición e minos en la e ce a edición el au o
pa oceó o os é minos mo i ados po a ibu os, i. e. aspec os sinónimos,
po ejemplo: ginamasis compa ais R 38 neigamasis compa ais L 58, L 90
in e up oji kalba R 18 umpasakė kalba L 33, sąskambio o a siliepimo
pilnumas R 61 san a umo o a siliepimo pilnumas L (plg. sumas TKP 18).
225Te minología | 2018 | 25
En la p ime a edición las iendas se di iden en memmininos y esc i os, y
en la e ce a en saky inius y ašy inius. Są okos, seemis, las mismas,
pe o los mismos e mininai a min inis eikalas R 5 eikalas a min inis R 5
kalas L 16 / eikalas saky inis L 16 mo y uo i ski ingai i suda o ski -
y saky inis ei ingo pag indo oposiciones con su ek onimu.
Miš ūs sinónimas18
Ta p pi mojo i ečiojo ado ėlio leidimų e minų susida o kele as
de di e sos ipos de sinónimos combinados, ej.: eiliuo oji liaudies e yba R
62 eilė oji liaudies kū yba L 93 liaudies eilė a kū yba L 93, g ama iška
p iegaida R 52 g ama ikos ki is L 79 y logiška p iegaida R 52 logikos ki is L
79, poe iškas pasakimas išsi eškas R 17 poė inis pasakakis L 31 (da plg. po
32 L) y p ozaiškas išsi eškimas R 17 p ozinis pasakakis L 31 (da plymas 32 L)
y e c.
Po una ez en la p ime a edición g e a oniškas eilia imas pa a o i sinónimai
one iškas eilia imas R 54 y acús ico eilia imas R 55, y en la e ce a […] ga sinė
eilėda a L 82 (sinónimo base oniška eilėda a L 82). Įsigalėjo oninė (no ga sinė)
eilėda a, po que ga sinė es noikslus oninė a i ikmuo.
Sinonimo(ų) enuncia
Nó ese que en algunos casos en la e ce a edición no eleli ia en la p ime a edición los sinónimos la misma
noción ing esijada sólo a un é mino ó menos sinonimínicos e minos, que en la p ime a edición, ej.:
heksame as (šešmas is) R → heksame as L 557, o ma monologiška R 12 y o ma monologinė R → 11
monologinė o ma L 25, pa eiksling R → 9 y imagendumas 41, R → R R R Rumasdumas L 20 y imagendumas L 48,
an es de R RKP 50 an ė L 75 (plg an ė T 17), i mišk 53 y Rimasdumas L 81, o g ado L L 4 (g adacija) R R
Ra asdumas L 49 y imagendumas L 74 y imagendumas. Kai cuando p ime ojo pe miso e mininai keis i no
sinónimais, y siau esnės signi icación e minis, plg.: Mūsų liaudies e yba kupina š elnumo. bas a oma se
que y es a dainelia <...> R 33 y Mūsų au osaka llena es elnu a. bas a coge que y es a canicela <...> L 51. 18
Con el in de sup esiona la desc ipción de sinónimos, a sinónimos mix os aquí se asignan é minos
sinónimos que ienen más de un signo, i. e., cuando compues os sinónimos e minos di ie en no un dėmeniu o
cuando a sinónimos ilau é en a en más de dos é minos.
232 As a Mi ke ičienė signa a ia del Ac o de Nep iklausomybės Li uania
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
a ian ą o kei ė e miną gen ašakniu sinónimo (gana ipiškas compues o
é mino con p e agos -inis būd a džiu in oducción en luga de o ookios
aiškos compues o é mino). El p ime pe miso de é minos más a de él no
había endido a cambia o a o igen (lie u iškos o s e imos) é mino de
nebend ašaknių e minos sinónimos pa es en e di e en es pe misiones
suelen o man sólo unakilmiai é minos. Cua o chi imai a liegan la di ección
de la no mación de la lengua de ese iempo, más conc e amen e J. Jablonskio
aisymus ( e yba → kū yba). Te minų (bend ašaknių y nebend ašaknių)
sinonimía y a ija imas ca ac e ís icos y de un guíaėlio pe miso e minos, y
es o signi ica o pod ían eikš i, que e minija no ue nusis o ėjusi, busca a
ikslesnės o eglasingesnės aiškos, nesužiū ė i o ne ūpėjo e minų
į ai a imai ex e. Ma y , buscando didak inių obje i os, au o ius ne engė y
aspec os de sinónimos. Aho a es di ícil deci , si odos el p ime o de Li u iško
li e a u a eo ía eo ía manualėlio e minos a ian es y sinónimos son
p opio au o iaus, y no edi o ios, edi ado es o casual ayudbininkų abajo poda inyo.
PAGINDINIAI ŠAlTINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDAI PAGINDINIAI PAGINDINIAI PAGINDADINIAI PAGINDADINIAI PAGINDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAMENDAM
L Bizauskas K. Li e a ū os eo ía. Vado ėlis agš esniosiomas escuelas. Te ce a edición, Kaunas, 1922.
Bizauskas K. Raš ijos y li e a u a eo ía 1, Kaunas: A ei ies leidinys, 1918. TKP P o ocolos de la Comisión de
Te minología (N . 123), 1921. Saugomi Ins i u o de lenguas Li u ias.
lITERATŪRA Y PAPILDOMI ŠALTINIAI
Aukso iū ė A. 2011: Comisión de Te minología (19211926) un esumen de ac i idades. Te minología 18, 8091.
Bane ičius A. 1991: 111 Es ados de Li uania 19181940 polí icos ac o es, Vilnius: Knyga. Bizauskas K. 1923:
Li e a ū os eo ia. Vado ėlis agš esniosiomas escuelas. Cua a edición, Kaunas, Blažy ėBaužienė D. 2006:
Bizauskas Kazimie as. Li uano S eigiamojo Seimo (19201922 años) miemb os biog a inis dicciona io. Sud. A.
Ragauskas, M. Tamošai is, Vilnius: VPu edi o ial, 99102. Bukauskienė T. 1993: Li u ias li e a u a de enseñanza
his o ia (has a 1940 m.), Vilnius: Mokslo y enciklopedijas edi o ial.
Gi dzijauskas J. 2006 [1993]: Kazys Bizauskas y su li e a u a eo ía. Li u ias li e a u a agoje. S aipsnių
inkinys, Vilnius: Lie u ių li e a ū os i nau osakos ins i u o, 4956. Gi dzijauskas J. 2006 [1994]: Li u ias li e a u a
his o ia obje o y pe iodización. Li u ias li e a u a agoje. S aipsnių inkinys, Vilnius: Lie u ių li e a ū os i
nau osakos ins i u o, 2634. Jablonskis J. 1933: Jablonskio esc ibe 2. Asun os educa i os. Red. J. Balčikonis, Kaunas:
Edi o ial del Minis e io de Educación.
Jablonskis J. 1935: Jablonskio esc ibe 4. Habbos cosas. Red. J. Balčikonis, Kaunas: Edi o ial del Minis e io
de Educación.
Jablonskis J. 1936: Jablonskio esc ibe 5. Habbos cosas. Red. J. Balčikonis, Kaunas: Edi o ial del Minis e io de
Educación. Jakš as A. 1923: Nues a nue a li e a u a (1904-1923) 2. nues a nue a p osa li e a u a (1904-1923),
Kaunas: Edición de la comisión de lanzamien o de lib os del Minis e io de Educación. Keinys S . 2010: Pensys sob e
didelį kalbininką y e minologą Joną Jablonskį 150 ų ani e sa ios de nacimien o. Te minología 17, 8092.
Keinys S . 2012 [1967]: Re isión del abajo de e minología Li uania (has a 1940 m.). Lie u ių
e minologijos aida, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 2956. Kensminienė A. 2004: Mįslės. A uodai.
P ieiga po in e ne : h p://www.a uodai.l 2/paieska/ e minas.
php?TeId=4389&back=home.

233Te minología | 2018 | 25
Knabikai ė V. 2006: Ling is inės lie u ių s ilis ikos aida XX amžiuje, Vilnius: Min is.
LEM Li e a ū as enciklopedija mokyklai. L. Mačianskai ė, D. Mi ai ė, D. Pociū ėAbuke ičienė, D.
Sa kausky ė, Vilnius: Ins i u o Li uano de Li e a u as y Nau os, 2011. Tas, 2005. www.lkz.l .
Liekis A. 1996: Signa a ai: Vasa io 16, Vilnius: Džiugas.
LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas (I–XX, 1941–2002), elek oninis a ian as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u-
LTŽ 1962: Li e a ū as e minų žodynas. Sud. J. Pe onis, V. Vanagas, A. Zala o ius, Vilnius: Vals ybinė poli inės
i mokslinės li e a ū os leidykla.
LTŽ 1998: Li e a ū as e minų žodynas 2. Eilėda a. Sud. J. Gi dzijauskas, Vilnius: Bal os lankos.
Mi ke ičienė A. 2005: Epo, ly ikos, d amas gén ų i ki ų klasi ikacijos iene ų pa adinimai pi muose
lie u iškuose li e a ū os eo ijos ado ėliuose. Te minología 12, 81106. Mi ke ičienė A. 2013: El papel de la
Comisión de Te minología (19211926) en la his o ia de la e minología de la ciencia de la li e a u a li uanas.
Te minología 20, 172179.
Mi ke ičienė A. 2014: Figū as y opos denominainimas 19181940 m. li e a u a en abajos de ciencia.
Te minología 21, 176191.
Mi ke ičienė A. 2015: Sinoniminiai e mininai 19181940 años Li u ias li e a u a en los abajos de ciencia.
Lie u ių kalba 9, h p://www.lie u iukalba.l /index.phplie u iukalba/a icle/ iew/179/144. Pi očkinas A.
1986: Jono Jablonskio aisymai del lenguaje, Kaunas: Š iesa. Skipi is R. 1961: Nep iklausomą Lie u ą
s a an , Chicago: Te a. Šalkauskis S. 1991: Raš ai 2. Filoso ías y pedagogikos e minija. Pa engė A.
S e diolas, Vilnius: Min is. Šoblinskas A. 1979: Lie u ių s ilis ika y sus da bininkai. Nues a lengua 4, 2331.
TŽe 2002: In e leksis. Compu u e ino dicciona io de palab as in e nacionales. A s. ed. A. Kinde ys,
Vilnius: Alma li e a.
TŽ 1936: In e nacional de las palab as dicciona io. Sud. K. Bo u a, P. Čepėnas, A. Si u y ėČepėnienė, [Kaunas]:
Fondo de P endas.
Vaskelienė J. 2013: Da ybinių sinonimų, da ybinių a ian ų i pa onimų panašumai bei ski umai. Homb e y
palab a. Didac inė ling is ika 15(1), 206214.
Viliūnas G. 2003: Den o de la palab a a e p o undumas. Li e a u as Li uanas ciencia en la p ime a
mi ad del XX siglo. T abajai i días 36, 261281.
VLE III Visuo inė lie u ių enciklopedija 3, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u o, 2003. VTŽ
2003: Vai ke ičiū ė V. In e nacional de palab as dicciona io, Vilnius: Fo onija (edición elec ónica).
Zabo skai ė V. 1982: Li e a ū os mokslo į adas, Vilnius: Mokslas. Zundė P. 1993: Kazys Bizauskas 1,
Chicago: Lie u iškos knygos klubas. Zundė P. 1994: Kazys Bizauskas 2, Chicago: Lie u iškos knygos
klubas. AND li uaniAN TERMINOLOGY O li e a a y SciencE 100 yea s ago he i s Li huanian
A SIGNATORy O ThE AcT O INDEPENDENcE O lIThuANIA KAzyS BIzAuSKAS
ex book on li e a y heo y was published. I is symbolic ha he au ho o his ex book is a
signa o y o he Ac o Independence o o discuss he e minology o li e a y science used by
Bizauskas and his ac i i ies in o ganized e minology o de ing.
Li huania (1918) Kazys (Kazimie as) Bizauskas (1893–1941). The aim o his a icle is
Bizauskas iene un impo an e luga in he his o y o Li huanian e minology, po que 1)
él esc ibió he e y i s Li huanian ex book on li e a y heo y which is a e min ology
sou ce as well, 2) du an e su e m o o ice as minis e o educa ion he i s
e minology commission was es ablished a he Minis y o Educa ion and 3) he p epa ó
a lis o e ms mos likely based on he manusc ip o ma e ial o his ex book and
p esen ed i o discussions a he Te minology Commission. Bizauskas unde s ood
well he impo ance o e minology wo k and as a e minologis he was no an
indi idualis he was in ol ed in collec i e wo k on e minology o de ing.
234 As a Mi ke ičienė signa a ia del Ac o de Li uania Nep iklausomybės
Kazys Bizauskas i lie u ių li e a ū os mokslo e minija
La compa ison o e ms in Bizauskas ex book (1922) and e ms eco ded in he minu es o
he Te minology Commission mues a que hese e ms mainly di e in synonyms ha ing
he same oo Bizauskas ei he used one o mo e synonyms wi h he same oo which we e
discussed by he Te minology Commission o used di e en synonyms wi h he same oo .
Te minology o he p esen is mo e simila o he e m ology used by Bizauskas, p obably
because o he wide dissemina ion o his e ms. Nei he ex eme pu ism no a
de e mina ion o in e na ionalize e minology is cha ac e is ic o Bizauskas. La
compa ación de dos ediciones del lib o de ex o e ela que él es aba p incipalmen e
cambiando la o ma de é minos pa a hace los más p ecisos he would choose ano he
a ian o would change a e m o a synonym wi h he same oo (in oducción de he
complex e m including an adjec i e wi h a su ix inis ins ead o a complex e m wi h a
di e en o m is qui e ypical). He was no inclined o change e ms o he i s edi ion
wi h e ms o di e en o igin (Li huanian o o eign). Syn onymous e ms ha ing a
di e en oo in he i s and second edi ions a e o he same o igin. Se e al changes
co espond o s anda diza ion ends o ha pe iod. Va ia ion and synonymy o e ms
(wi h he same oo o wi h di e en oo s) is cha ac e is ic o he single edi ion o he
ex book ( he 3 d edi ion was esea ched in his espec ) and his could indica e a lack o
s abili y in e minology, he sea ch o mo e accu a e o mo e co ec o m o a ia ions
being unno iced o conside ed o be insigni ican o change. I seems ha o didac ic
easons he au ho chose no o a oid aspec ual synonyms.
I is di icul o es ablish now i all synonyms and a ian s in he i s Li huanian
ex book o li e a y e ms we e in oduced by he au ho himsel o by edi o s, pub-
lishe s o o he helpe s.
Recibió 20180731
As a Mi ke ičienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT10308 Vilnius
E. poš as as a.mi ke[email p o ec ed]