8 1Te minologia | 2020 | 27
doi.o g/10.35321/ e m27-04
Neologijas e minija e
Lie u ių kalbos naujažodžių
duomenyno p ak ika
Ri a Miliūnai ė
Ins i u o das línguas Lie u ių
ANOTACIA
Suac i ėjus no aszodžių pesquisas na Li uânia, eles desc e e p ecisa de no os,
a é šiol lingüo y o e ne a o ų ou só pa ienios au o es de a o ų, em dicynus
neį auk ų, однако иностран литературе papli usių e minų. O a igonyje
explo a, como nos p incipais abalhos de linguo y os li uãos de ine-se
no ažodžio concei o e quais são essencialmen e ela cons i uin es seman iniai
dėmenys. Acla ece-se lingüo y os e minos naujažodis, neologizmas,
okazionalizmas, e eme izmas, paleologizmas i kelių ki ų su neologija susijusių
p o ologizmas, e minos con eúdo. Remia a-se des a á ea de on es
es angei as de lexicog a ia e in es igações de neologia, ambém do in e ne
Lie u ių kalbos naujažodžių duomenyno a kybos pa i imi.
ESMINIAI VOODŽIAI: naujažodis, neologizmas, neologija, kalbo y os e minija, naujažodžių
da aynas
ABSTRACT
As he esea ch o neologisms is ga he ing pace in Li huania, hei desc ip ion
equi es new e ms, which ha e no un il now been used in Li huanian linguis ics
o ha e been used by indi idual au ho s only and a e no ye included in
dic iona ies bu a e widesp ead in o eign s udies. The a icle in es iga es how
he concep o neologism (Li h. naujažodis) is de ined in he majo s udies o
Li huanian linguis ics and wha i s p incipal seman ic componen s a e. I e eals
he con en o linguis ic e ms naujažodis, neologizmas, p o ologizmas,
okazionalizmas, e eme izmas, paleologizmas and se e al o he neology ela ed
e ms. I builds upon o eign lexicog aphical sou ces o his ield and he
esea ch in neology, as well as he expe ience o managing he Da abase o
Li huanian Neologisms.
KEYWORDS: neologism, neology, e minology o linguis ics, da abase o neologisms
8 2 Ri a Miliūnai ė Neologijos e minija i Lie u ių kalbos
naujažodžių duomenyno p ak ika
ĮVADAS
A ualmen e lexicicas pesquisas mos am, que ocabulá io de á ias línguas
pas a aisiais décadas expandindo como ainda nunca anks esniais empos.
Es e in ensi o enômeno mui as ezes é chamado de neologijos bumu (angl.
neological boom; s . Заботкина 1989; Gi čienė 2005: 78; Pu ilina 2013; Behe a,
25; Кольцова 2017: 604–613; Ma se a e al. 2018: 266). Jį lemia naujų
Mish a 2013: idėjų e e ybių apa ição, spa i ciência, in o macinių
echnologijų p og essão, ambém suak i ėjusi á iasi iapusiša ac i idade
pública, socialinių edes e ou ookias comunicação ele ônica
desen ol imen o. Elek oninė e pė, na qual coexis e in e ne inė
žiniasklaida, ó uns de discussões, socialiniai edes, simul aneamen e
o nou i ualia spa aus inno o ių kū imo bei g ei os hei sklaidos luga .
Pàs ebima e quali a i os léxicos mudanças: suac i ėjo e o nou habi uais alguns an e io men e ex-exposi i as lexicologia modos de e i alização
(Leh e 2006: 590).
Naujus lexicikos eiškinius i ia e desc e a neologija i neog a ija, naujus
e minus i ia neonimija. Es e abalho eque uma neologia e minija, po ém
ela an o de Li uânia, quan o de abalhos es angei os bem a iou e a é que
nesuda o aiškios sis ema.
Na alo ó ica li a ia o p óp io e mo neologia ainda não é mui o di undido e
oco e neben em supe io es escolas de di igêlios (ž . Jakai ienė 2005: 251), em
isolados não ecebidos no os mu odienų i iamuosios abalhos (plg.
Mikelionienė 2000: 65; Aleksai ė, 2018: 238[…]239). Na linguís ica es angei a
neologia ge almen e en ende-se d ejopai: 1) as pala as de eno ação de
léxica in e nas e ex e nas, seus signi icmados p ocessos; 2) a çaka de
lexicologia, in es igando esses p ocessos isso que elacionado com
neologismai (plg. D uţă 2013: 749). Bū a e amplnês neologias samp a os
(pi miausia p ancūzų kalbo y oje), que inclui de algum pe íodo alboje
su gindo de á ios ní eis de no o ias (įskai an one iką, mo ologiją,
sin aksę e k .) o alidade, po ém ilgainiu om a limi o is lexic lygmeniu. Ou a
di ecção de expansão do concei o de neologia di e sas com no o ías léxicas e
suas unciona im na sociedade elacionadas a i idades (p ác ico no azodžių
composição, linguagens ecnologias baseadas no o ias de coleção,
eg a amen o, implan ação a osenoje e e c., mais amplamen e e D uţă
2013: 750 e lá indicada li e a u a). Ou o b e emen e desc i í el com neologija
elacionado e mo neonimija. Jisam usado alando sob e a e miniação
a enuajimen o. Ao mesmo empo en a iza-se a di e ença da neonimía da
lexicica ge al no o ias. No os e mos de ge almen e su gem conscien igas pos an- dos especialis as de uma de e minada á ea
83Te minologia | 2020 | 27 gomi po causa da necessidade de a isa no a coisa ou
enômeno e endo em con a a exis en es e minos sis ema iká (D uţă 2013:
753754; Humbley 2018: 437 452). Plg. As Comissões Es a ais de Lí u ias de língua
pe manen emen e ap o ados į ai el iniuo ė, ilnuo ė, še iuo ė; šako g ybis,
ių s ičių e minų są ašus, pa yzdžiui, lie u iškus g ybų pa adinimus:
zaliag ybis, k is alg ybis, yškiag ybis e k .1. Tokie unidades lexicicas es i mais
es á eis do que a lexicica ge al naujažodžius, cuja pa e su ge
espon aneamen e como esul ado da indi idual c ea i idade e pode unciona
á ias a ian es de aiškos, incluindo e es ilis iicamen e cono uo os. Plg.
dolinio in luence is, ‐ė2 a osenoje ixsuo us co espondensis:
in luencida ys, ‐ė, į akininkas, ‐ė, влиятель, ‐a, į akiukas, ‐ė, влияo ukas, ‐ė,
влияonešis, ‐ė; o mado de opinião, ‐a, opinião líde is, ‐ė. Neologia es á
in imamen e elacionada com neog a ia (ki aip neolog a ija, e Jakai ienė
2005: 251), ou neologijos leksikog a ija mudança de ocabulá io pesquisa,
sis emínio e desc ição (ž . Fjeld, Nygaa d 2012: 221). Isso assim pala as
pa da e i e minai lie u ių neologijos y imuose, nes specialiai nauja-
des inadas de diccioná ios da língua li uãs não é expulsa. Plg.: neog a ia início
na Eu opa é conside ado 1801 m. expulso neologizmos do idioma ancūzų (ž .
Jakai ienė 2005: 251); inglês neog a ia começa XX a. 5 deš. (ž . Ba nha R.,
Ba nha C. 1990: 11621163; Заботкина
1989); p imei o dicioná io de neologismos da língua usas isleído 1971 m. (ž .
Еф- ремов 2014: 14); no egos 1982 m. (ž . Fjeld, Nygaa d 2012: 231). a. XXI. p .
começou-se c ia digi ais lexicicos ino os bancos de dados e diccioná ios,
aos quais dados de ex ynas ou á ias on es da in e ne se selecionam
au oma icamen e.
Neologijas ã šaka em pa e pode se conside adas no os es udos do
p ocesso de da pala as. Nos abalhos da linguo i a Li uânica es e
p óp io p ocesso e s e a de pesquisas às ezes é chamado de pala a
naujada a3. Se ele osse usado mais equen emen e, mais p o a elmen e o na ia e mo.
1 Ž . : Rekomendação Dėl ungos (inope kulinių diskomice ų) lie u iškų pa adinimų. Es a u á ia da Comissão
Es adual da Lí ua de 7 de maio de 2020 P o ocolal Dedica ion No PN-8. Accesso na in e ne : h ps:
legaleseimas.l s.l /po al/Ac ://l TADaac99929375/11eaa51db668 0092944?posi ionInSea chResul s=0&se
a chModelUUID=d26e15e77-78-65ed-4e-92ecan is-5e1aeb2010e2 2 In luence is, ‐ uma pessoa conhecida po sua
a uação em inkoda o, ainda in luenciando a escolha dos comp ado es; pessoa conhecida, o mado de
opiniões, mui as ezes explo ado kieno embo a idėjos dislaidas, especialmen e em edes sociais e mídia (ND).
3 Es a no a pala a começou a usa bene 2004 m. Jono Jablonskio con e ência, que a e minólogo Jono
Klima ičiaus p opos a in i ulada Lie u ių kalbos naujada a, e e ka čiais pas ou a oco e naujada ų
y imus ap ašančiuose abalhos (plg. Dai os Mu mulai y ės a igo Li uu ians lingua sudu inių
daik a a džių naujada a e bend inės kalbos no mos. Bal u ilologia 28(2), 2019, 107122).
4 Ri a Miliūnai ė Neologijos e minija i lie u ių kalbos Nuo 2011 m. Ins i u e
naujažodžių duomenyno p ak ika
kalbos Lie u ių p adė as nuosekliai kaup i ( iesa, maniniu būdu) i
imedia amen e skelb i in e ne e XXI a. naująją leksiką a spindin is Lie u ių
kalbos naujažodžių duomenųynas (h p: ūna ND, plačiau apie jame kaupiamus
naujažodėse, jų pa eikimo a ką i paieškos duomenų bazės. Miliūnas
bazi ė 2015: 161184; Miliūnas 2018: 121). 2020 m. pab. ND leksicog a icamen e
desc i a e com exemplos de consumo dada mais de 6 milha es. de pala as
i ula es. Mul iėjando dados sob e no as e odžius da língua li uãs e seus
consumo, in ensi ėja e suas pesquisas. Também esc e em-se abalhos
in es igamiais dos es udan es, sob e naujažodžius começa-se ala mais
em escolas de ensino ge al, mídia. Visi ando melho conhece o p ocesso da
neologia, ap o undando em no as e odzes modos de oco ência, c i é ios
de seleção e possibilidades de classi icação, seman íneas mudanças e
da ybos peculia idades, simul aneamen e con on a-se com a e minologia
neologia al a e unde inėž u. O que ela i amen e jo emõs essa
linguo y os a šakõs e minijos base ainda nãosenusis o ėjusi,
econhecíase como uma da p óp ia neologijos p oblemas (plg. Мельник,
Штехман 2015). A p oblema ica da e minologia neologia g ildenama e nes e
a igo. Aqui p a e čia de ou as línguas, cujas no as e odžių pesquisas
mais desen ol idas, usadas neologia e miniação expe iência.
O obje i o do a igo des es dias olhos olha pa a o no o léxico unidade concei o e
discu i esmines suas peculia idades, às quais em yškin i é equen emen e
usado não só o p incipal e mo neologias naujažodis (neologizmas), mas e ou os
pa iniai e mos. Ao mesmo empo p e ende ou o ga no os necessidades des a
e minologia no p á ico abalho de ges ão no ažodžių da língua li uânica. Isso
de e ia incen i a eno a e minologia da neologia li uãs, alag ina
suscalbamen o examinando p oblemas da neog a ia.
A ipisnyje le an adas a e as: 1) panag inė i, como naujažodžiai
de inem-se em selecionados leksicog a ia li uanos e es angei os
on es; 2) baseando-se li e a u as de língua li uana e es angei a e
empí icas dados naujažodžių, de e mina essenciais sinalizações
naujažodžio samp a ą o mojančius;
3) e ela neologia e minos de naujažodis, neologizmas, p o ologizmas,
p elogizmas, okazionalizmas, e eme izmas, paleologizmas e alguns ou os
con eúdo, mos a suas di e sidade e p oblemas de consumo, endo em
con a os p á icos necessidades de ges ão de naujažodžių da língua li uãs.
5Te minologia | 2020 | 27
Embo a a in odução de di e en es no as espécies de pala as es eja
in imamen e elacionada e com o p oblema da es u u ação de no as pala as
(pelo modo de oco ência ou o mação de no as pala as), no a igo ela mais
amplamen e não é analisada, pois baseia-se adicionaline linguagem
enômenos desc e e usada e minija (plg.: skoliniai, e iniai, umpiniai e k .).
O a igo desc e e os mé odos u ilizados analí ico, compa a i o e desc i i o. A
p incipal on e de dados no a odá ios mencionado au o a do a igo compõe-se
e jun o com Agne Aleksai e cons an emen e p eenchido e a ualizado ND. O
a igo pode ia se ú il não só a no os lexicólogos e pesquisado es de polinquias
de pala a que se ap o ei am des e dado, mas ambém a pesquisado es de
e minologia de á ias á eas, e minóg a os, pois o quan oS aps
ienos kalbos a s i ies e minija pa enka į neologijos aldas.
A sinaujinan e consis e em qua o pa es, nas quais são analisados no os
e mos chamados de nomes de aco do com á ias ca ac e ís icas ca ac e ís icas dos no os pala as.
1.NUAJAJOJO COMPRESA E DEPRZHZHAS
O e mo mais comum aos no os unidades léxicas nomea em língua li uãs é
naujažodis e in e nacional seu co espondência, absoliu usis sinónimas
(duble as), neologizmas. Ve dade, no os e dos são conside ados ainda de
ca ego ia sis emá ica mais al a ino ações léxicas pa e, en ando sepa a
os e dadei os no os e dos, que ao longo do empo se a aigam no sis ema
léxico da língua, e šnekje pa ienius c iados pa a uma si uação conc e a, e
depois de algum empo ex ings ančius unidades léxicas e ou as aciden ais
ino ações léxicas (ž . Dzhab ailo a, Rybako a 2019: 20). Tokia es eu esnė
no a e dade concup ação sensa a, em neologias p ocessą olha in
diach oniamen e, quando já ica cla o odo o no a e dade caminho desde o
su gimen o a é a inclusão em diccioná ios. Sinch onialmen e mui as ezes
impossí el adi inha , qual se á pos e io a no a eme gida unidade léxica
des ino, ad a igo emiamasi amplne no azodia concupa a, nea si ibando e
de pa ienias, si uacinius no as pala as. By he way, aplicando a in odução
do a igo mencionada au omá ica no a odžių a anką de g andes dados
sankaupų, p imá ios esul ados da seleção, ainda nãope žiū ė osos
pesquisado es, ap esen am-se unidades lexicicas an o es angei as, como
li uãs neologijoje ge almen e chamados candida os em nauja odžius.
A pala a neologizmas eio a é li uãos do idioma po albas
in e pininkes de XVIII a. pab. p ancūzų kalbos, onde ixsuo as a pala a néologisme seu
8 Ri a Miliūnai ė Neologia e minija e língua Lie u ių uož u kildinamas do
naujažodžių duomenyno p ak ika
g eikos linguagem: neos naujas, logos žodis (ž . MW; OLD). Assim
e imologicamen e neologismo, ou no azoodis, pode se de inido como
qualque naujas alboje su gido pala a. Keblumų da essência coloca não
e mo naujažodis (neologizmas) aiška, e seu con eúdo. Em abalhos de
linguo i a es angei a des inados à neologia con encionalmen e
econhece-se que a p óp ia no a pala a no concei o ao longo do empo
ou o de uma no a ealiją nomeando eme gen e pala a a é complexo no o
sociopsicholing is enómeno e a é ago a ebė a miglo a, ne iksli,
ne ienodai en endama (plg. D u D u, Fjeld, Nygaa d 2012: 222; 2013: 751).
Po an o não é es anho que uma no a pala a em mui as on es de ina-se
de o ma semelhan e (nedaug a as ando da pi minês e imologicas
signi icâncias), mas pelo chamadas concei os con eúdo é in e p e ado de o ma di e en e, e às ezes oco em e uma ou ai
p ieš a aujančių nuos a ų.
Panag inėkimos, como nos p incipais on es leksicog á icas li uãs (ž .
1-ą len elę) e alguns de ou os linguo y os abalhos desc e e-se neologismos
(naujajodžiai).
Tabela 1. Te minų neologizmas e naujažodis apib ėž ys lie u iškuosexikog a ijos šal iniuose (eles
são ap esen ados abėcėliškai de aco do ab e ipas)
ŠALTINIAI NeOLOgIzmO APIBRĖŽTYS NAUJAŽODŽIO APIBRĖŽTYS
DLKŽ7i
ling . (2015) no aozodis
neologzmas (2)
ling . no a pala a
naujãžodis (1)
(naujada as ou
skolinys), neologismo
KTŽ neologzmas,
(1990)
naujažodis (neolo-
hízm, neologism)
No a pala a da língua, su gindo do
modo de azida de pala as
mo ológicas (ansamblie is,
mêsuleigis, an esope acinis, ‐ė,
puolùs, ‐), azendo san umpas
(au okelias, p amp ekyba, elelaida),
emp es ando leksemas de ou os
la sanas, maze is, ele epo ažas)
idiomas (kosmonau a, e e c. <...>4.
no ažodis ž . neologismo.
4 Es a de inição KTŽ ainda é expandida po explicação mais de alhada, como su ge neologismos, como eles
unciona am a osenoje e k .
8Te minologija | 2020 | 27 LKE
ŠALTINIAI NeOLOgIzmO APIBRĖŽTYS NAUJAŽODŽIO APIBRĖŽTYS
neologzmas, naujažodis, kiek- (2008)
equen emen e isso é ou
um no ojai su gidês pala a. Mais
naujada as (p.ex., ã mušas
‘a ama sula a es am agões
a ás do caminho, dū inys
‘sudu inis pala a […]>, ou no os
escolinys (p.ex., bionika ‘música
sob e a aplicação de p incípios de
a i idade de o ganismos em
mechanikoje […]...>.5
[A ski o a igo não há, naujažodis
é ap esen ado só em a igo
neologismo como sinônimo. –
Au . pas .]
LKŽ6neologizmas sm. (2) DŽ ling .
no oi apa ecêssem, mas
boje pala a, naujada as.7
no oãzodis sm. (1) K. Būg, NdŽ;
nãosigalês kal-EncV309 e. naujada as 1.
naujãda as sm. (1)
1. Jn ling . ecém compos o, mas não
ing essado no discu so pala a,
neologismo
SŽe neologizmas 2 →
naujãda as 1 (noujai
naujada as naujãžodis 1 → naujada as
compos o pala a)
neologizmas,
naujãžodis knyg. (2015)
TŽ neologzmas [ neo +
pala a] (2013) gizmo
g . logos [Naujažodis
sinónimo 2-a e 3-ia
1. no oada as, alboje
no o pala a ou conjunção de pala as
2. psich. psiquió ico compos o
bep asmiškas naujažodis
3.5 m. c ianças c iado uma no a
pala a pa a eles ainda
desconhecidos enômenos desc e e .
usado como neolo-
signi ic-
su gido me. Au . pas .]
5 À es a de inição ap esen a-se explicação mais ampla: Palygin i a si ik iniai ė a ainda como ou a no ajai
su gidas pala as ou de ido à yškios seman inės aidos ( ada o ma-se seman iniai homonimai <...>), ou inai
dėl žodžių kū ybos ( ai onoma opėjiniai, ga sų mėgdžiojamieji žodžiai; p ie jų bū ų galima ski i i di b-
c iu uosius jun aindo sepa i os sons da língua, ou de ido kon aminação. Oi iem [neologizma] pode se e no o
cons an o us combininys de pala as, azeologizmas. Às ezes [neologismo] o e mo é usado ainda mais
amplamen e po ele é chamada cada linguagem naujo ė, e en ão ele o na-se e mo ino acija (kalbos,
ling is inė) sinônimo. (LKE 2008: 369).
6 Na edição le al des a on e os a igos neologismo e naujažodžio ap esen am no 8o olume (1970). 7
Inciden emen e, LKŽe ( o ma ão numé ico) neologismo a igo a pala a naujada as sepa ada não kablia aškiu,
e po kableliu (a maio pa e de ido a escaneamen o de ex o). No en an o, de inições de ais casos di e en es
kablelį e kablia aškį podem se in e p e adas di e en emen e: kableliu ge almen e sepa am-se a imi
sinonimai, kablia aškiu mais seman icamen e u olę (palin ys e a spal ių) signi icminia de inição dėmenys.
8 Ri a Miliūnai ė Neologijos e minija e Lie u ių kalbos
naujažodžių duomenyno p ak ika
Aiškinan is uma no a pala a samp a ą, p a a u ž ilg e i e em alguns
equen emen e ci ados au o i e ingų au o es abalhos.
Vinco U bucio monog a iaia Teo ia de Ve zija iybos a i ma-se que
[k]qualque ecém apa ecido pala a pode se chamado naujažodžiu, ou
neologizmu. No en an o não odo uma pala a no a jun o é no oada as. A
segui desc e e-se sucin amen e os p incipais modos de oco ência
no as e odzes emp és imo, seman inė aida bem como no as pala as
(naujada ų) o mação de já exis en es ou as pala as (U bu is 2009: 36).
E ald Jakai ienė es udos li o no Leksikog a ija (Jakai ienė 2005: 250
251) naujažodžius de ineia assim:
Naujazodžiai, ou neologizmai, são pala as, sepa adas seus signi ica i os ou
pala as combininiai, su gindan es po causa das elações sociais ki ma, ciência,
écnica, cul u a e p og essos da sociedade pe cobiam como no os, neįp as i,
ainda nep igiję e nepapli ę. Aqueles deles, que apa ecem esą necessá ios e mais
ap op iada à linguagem dêsnius, expandida, caem em a i ąją a osená e
paliauja se neologizmais.8 P ima iamen e nas mencionadas Li u iškues on es
nos olhos k in a ne ienodas e minos naujažodis neologizmas naujada as
san ykis. Em mui os casos no ajoodis e neologism são ap esen ados como
absoliu ieji sinonimai (duble ai), dos quais p e e menybę incls ama o nece
lie u iškajam naujažodžiui, e naujada u žymima concep oka conside ada
esančia de ní el in e io , . i. en ouena em amplnės apim ies naujažodžio
są oką. Apenas em duas on es an e io es LKŽ e seu undamen o cons i uído
no SŽe (1-a edição da a ian e knyginio 1981 m.), quan o se pode decidi a pa i
de a igos de ap esen ação, naujažodis (neologizmas) e naujada as são
conside ados equi alen es concei os de ex ensão. E isso já não a ende eal o ês.
Ką odo minė ų šal inių duomenys apie naujažodžio samp a ą? Apib ė-
conhecendo uma pala a no a, le an am-se ais aspec os mais
impo an es des a noção: 1) uma pala a no a, como enómeno da
linguagem, no idade, incomumidade à comunidade linguís ica;
2) no a pala a, como unidade léxica, o ma; 3) no as oodzes
uncionamen o peculia idades (a si adimo causas, modos, uncionais
sinais).
Cu pajai no a e dade de inečiai o ma ge almen e usados ês seman inais cadejem: o que? ( am ce a
unidade léxica) + qual? (naujas) + 8 Daqui em dian e nes a on e ap esen a-se no a classi icaçãožodžių segundo
ino ações ipus, kilmę, da ybą, unções e a oseną.
8Te minologia | 2020 | 27 como su gido? (deminação, alo ização, daybos ou de
desen ol imen o seman ína). Nas de inições enciclopedís icas es as
ca ac e ís icas explicam-se mais de alhadamen e. Em on es de lexicog a ia
es angei a e li e a u a des inada à neologia, a no ažodžio (neologizmo)
noção essencialmen e não di e e de lie u iškųjų on es
(z . abelê 2-a).
Tabela 2. Te mo neologismo de inições em on es digi ais de léxicog a ia es angei a ŠALTINIAI
NeOLOgIzmO APIBRŽTYS
CED neologism
1. a newly coined wo d, o a ph ase o amilia wo d used in a new
sense
2. he p ac ice o using o in oducing neologisms
(Collins english Dic iona y)
neologism
A neologism is a new wo d o exp ession in a language, o a new
meaning o an exis ing wo d o exp ession. Synonyms: new
wo d, buzz wo d [in o mal], coinage, new ph ase
(COBUILD Ad anced english Dic iona y)
MD neologism a new wo d o exp ession, o an exis ing wo d used wi h a
new meaning
neologism MW
1. a new wo d, usage, o exp ession
// echnological neologisms
2. psychology: a new wo d ha is coined especially by a pe son a ec ed
wi h schizoph enia and is meaningless excep o he coine , and is
ypically a combina ion o wo exis ing wo ds o a sho ening o
dis o ion o an exis ing wo d
OLD neologism a new wo d o exp ession, o a new
meaning o a wo d
VPSV neoloģisms sk. jaun ā ds jaun ā ds, neoloģisms Pala as,
ge almen e ei as nomea a é ol desconhecai ou es animas o igem
pala a com ma cimai concei os, ak uãliai conc e o ao pe íodo de uso
da língua.9
9 Ag adū Dai ai Mu mulai y ei po de inição de adução de la ians língua. Es e a igo do dicioná io
pos e io men e ap esen a-se a di e en es pe íodos ca ac e ís icos naujažodžių exemplos, mos a-se
suas dinâmica e á eas de consumo da língua, nas quais no os pala as oco em ge almen e.
9 Ri a Miliūnai ė Neologia e minia e da língua Li uânia Pa a análogos
naujažodžių duomenyno p ak ika
lexicog a inos plyšį é pa ekę e pala as, sob e cuja u ilização exis e dados
mui o que mais an igos do que do XXI a. p .: geogli as seno inis desenhinys,
su i alissame sukie ėjusiame supe ície da e a, pa eidolija psichologinis
eiškinys, alguns enómenos na u ais, imagens, sons, daas a ibuídos a algum
pa ilhão de enômenos conhecidos a omas, nam a mokslas, es udando a
his ó ia de um i endo (y kaimiško) , gai ik gai is o a o , e gai o a. P é
nonik ųjų naujažodžių pode se a ibuídos e pala as, ND u in ys žymą
a gijęs. Dado que o s a us do no azônio liga-se com a pala a unciona im
algum que seja o pe íodo de inido, acon ece que onde que an es usado a
pala a ilgesnį empo ica pasi aukęs em pasy iąją a oseną. Ele é
esquecido pelos consumido es como neak ualus (pa y example, ex inguido
kokai ealidade de ida), mas su gindo a o á eis ci cuns âncias no amen e
a gi a ou se emp es ado de no o, às ezes en aga ando e no os a spal ios, e
en ão e pe cebido como no o. Ao a gijê pala as di e em dos paleologismos,
cujos a osena não oi nu ūksi. A ijusius pala as podem se conside adas
no as pala asodžiais? Ba nha R., Ba nha C. 1990: 1160; Fjeld, Nygaa d 2012:
223), no ando que al pala a, olha in sinch oniamen e, cabe à no a pala a de
língua, que desc e e a esa (ac ual) condição da língua, especialmen e se
algum empo ele oi nos p incipais dicioná ios nededamas. Um bom exemplo é a
pala a cien is a, ‐a, conhecido en euca i na Li uânia mokslo skleidėjo
signi icado em 1936 m. pa o ado Juozo Šalkauskio, mas não ixado em
dicioná ios, e ul imos anos a e idamen e e i ido žu nalis ės, que p ocu a a
o e mo mononômio ciência popula a in ojui (mokslo komunika o iui) nomea
(plačiau ž . ND). Na u almen e, quando quando é di ícil de e mina , se a pala a
ealmen e egene ado, ou de aco do ípica do modelo de da ybos pasmadei o
de no o e adap ado no as necessidades, às ezes quan o modi icando
signi icado. Po exemplo, ecen emen e começado a usa eiksmažodis amžė i,
como eiksmažodžio senė i (sen i) sinônimo, eu emis iškai engiando di e as
associações com anumu, sena e, e de ele ei o e mo médico amžėjimas (plg.
anglų k. ageing) a uais consumido es da língua soa no a. No en an o, do a qui o
de complimen os de ocabulá io da língua Li uânia há duas ca ei as de
ocabulá io com exemplos, insc i os de língua i a: įamžė i susen i e
semelhan e signi icado suamžė i sens an aikė i (ž . 2-ą pa .).
97Te minologia | 2020 | 27
2 pa . Žodžių įamžė i i suamžė i ko elės Lie u ių kalbos žodyno papildymų ka o ekoje (h ps://ekalba.l )
Neologijā desiguodai olha-se a ques ão impo an e de, desde quando pala a
pode se conside ada naujažodžiu: já desde o momen o em que ele é c iado,
pa o ojamo, ou só desde o momen o em que ele começa a espalha em
a oseno? E. Jakai ienė indica que as no as pala as pe encem àquelas
unidades do léxico, que são ką só su gidas e ainda amplamen e não ojami, e
[ž]odžiai, en adas em a i iąją a oseną, já não são conside adas
neologizmais (Jakai ienė 2010: 203, 205206). Assim, segundo es e pon o de is a
a pala a é conside ada naujažodžiu desde o su gimen o começo e man ém
s a us de no idade, a é ainda não es eja adqui alėjęs a osenoje. De
aco do com ou o pon o de is a ecém su gido a pala a ainda não
conside a-se naujažodžiu, a é nep adadaamas usa independen emen e do seu au o iaus, em ou a pala a a é sociedadeė nepa ossa po eikio aquela pala a usa e skleis i. Pa a ais pala as,
9 Ri a Miliūnai ė Neologijos e minija e línguas Li uãs ainda não adqui idas do
naujažodžių duomenyno p ak ika
e dadei o es a u o naujažodžio e mais amplamen e não di undidas, pa a o i
apenas seus au o esų, nomeada u ilizado um e mo especial p o ologizmas16. Jį
XXI a. 1-ojo deš. p . c iou do usso kelęs b i ų p o esso Mikhailas Eps einas (ž .
MD: p o ologism). B êjan a mais b iskíssima di e ença en e p o ologismo e
neologismo, de e ia dize que p o ologizsuku as a pala a, espe in is que ele
mas y a ik galimas naujažodis („hipo e inė p ojekcija“), . y. au o iaus
se á usado na ealie si uação de ida. Sendo ela i amen e no a pala a,
p o ologismo como e mo na alo u ia li au a ainda ele mesmo aindaė a
naujažodis quase não em adições de consumo, po ém, suin ensi ėjus
naujažodžių y imamas, nos úl imos anos já começa a usa eqüniau (plg.
Aleksai ė 2018: 56). Ainda a o e mo, pelo qual em abalhos de neologia
es angei a pai ainas ocasiões desc e em-se no as apa ecidas pala as, já
pe ėję p o ologizmo azę, mas ainda não in ie ina como naujažodžiai,
p elogizmas (ž . Anesa 2018: 41).Li u ias kalbo y os abalhos não o consegui am
ape a . ND lei o os mui as ezes usam a possibilidade de o e ece inclui em
da asyn seu encon ado a alguma on es em alguma pala a no aodį. En e
p opos as apascen a e p a os lei ei ojos sugal o os de pala as, que em
nenhum ou o luga não es á paliudi i e ica insc i a não como a osenos
ac o, e simplesmen e como mencionadoji hiposkelbiamas publicai), mas
e inė p ojekcija“. Tokie žodžiai i lieka ik siūlymų są aše (jis aip pa
nãopenca ND no a en ezodžių. Po exemplo, isma on […]isma usis ele one;
b auknys apa inis b ūkšnys (ge almen e usado em ez de espao p og amando);
passagei o au obus; lindžius išxokan i publicidade e k . A eles é concedido
s a us nepaliudy as a osenoje, semme endo possibilidade alguma ez
p oplis i. ND lei a ojai pais às ezes suge e inclui em ele seus ilhos pala as
Neologijoje įp as a p ie naujažodžių neski i aikų suku ų žodžių. No s
(pzj.: glanis d ogas, bičiulis; saus yčiai sausi pus yčiai e k .), mas isso é
comple amen e sepa ado eiškinys e á eas de pesquisas, besi ibandando com
aidos psicologia bem pedagogica.
3. NAUJAJOŽIO, COIP LEXSIKOS VIENETO, FORMA
G e a ques ão, como en ende-se a no idade de uma no a pala a, su ge e
ou o, não menos impo an e, quais unidades linguís icas neologijā são
conside adas no asžodžiais? Como ê a pa i 1a e 2a abelê ap esen adas
no a pala a api16 P o ologizma g eikų k. p ō os pi mas, pi minis + logos žodis.
9Te minologia | 2020 | 27 b ėžčių, em di e en es on es no os e odji são
ge almen e a ibuídos não só sepa adas pala as (leksemos), como que
de e ia se de aco do e imologicamen e no a e dade, mas e complexinhos
unidades lexicicas: s able wo ds conjun ions ( an o compos os e mininai,
an o azeologizmai), ečiau san umpos. En ão es eu esnė ou amplasnė
noção de no a pala a é assun o de aco do e depende dos pesquisado es
obje i os.
De aco do no ažodžio o ma ge almen e dis inguem ês espécies
no ažodžių: 1) pala a (pgs.: ae ogelis, enesinas, sąš elnis, i klen ė); 2)
compoinys, ou neo azema (ž . Fjeld, Nygaa d 2012: 225226) (pgs.: socialinis
dempingas, p epa ação co po al); 3) san umpa (p.ex.: CeO, STem, Wi‐Fi,
BDAR). Segundo o ipo de leksinių ino ações dis inguem-se as no as pala as
(leksemos) e no as pala as signi ica i as (sememos) (Jakai ienė 2005: 250).
Ao ND ambém são incluídas não só no as unidades léxicas ( i e is,
pe sonaukė), mas e no as já exis en es unidades léxicas de signi icanças
(p.x.: e sle iena agis naujo iška e slą inician e emp esa, que de ido a
ápido c escimen o e a aídos in es imen os esgue a em maio es do que
1 bilhões. dóla JAV alo companhia; eniksas neson aininga emp esa,
causando yčinį bank o ą, com o obje i o e i a ob igações inancei as, e
p isikelian i de no o nome). No os signi icados adqui idos pala as às ezes
são chamadas de no os sememomis (Jakai ienė 2005: 251), seman iniais
naujada ais (Jakai ienė 2010: 211), neoseman izmais (Fjeld, Nygaa d 2012:
224226) ou neosemais (D uţă 2013: 756).
4.FUNCCINIAI NAUJAZODŽI YPATUMAI
No amen e su gidas pala as, como e oda a léxica, unciona a como
kalbos iene ai ( ai būdinga i specialiosios leksikos sluoksniui – naujajai
neu alūs e minijai, . i. neonimams, angl. neonym, ou a neo e minams17,
angl. neo e m) ou adqui a adicionais unc ioncinių e s ilis inių
peculia idades. A alguns aos uncionalmen e e es ilis icamen e ma cados
no asojodjiam nomeados usados e mos sepa ados (ž . Aleksai ė 2018: 5),
po ém eles não es ão nusis o ėję nem es angei os, nem li a ios
linguo y os abalhos. Além disso, é impo an e, em que logico undamen o
eles são dis inguidos e qual es eu esne ou amplne no a pala a noção baseia.
17 Šių ou pa ecidos naujažodžių lie u ių kalbo y oje não conseguiu se de ec ado; plg. la ių a ojamą
jaun e mins segundo inglês k. neo e m (ž . VPSV).
100 Ri a Miliūnai ė Neologijos e minija e Lie u ių kalbos
naujažodžių duomenyno p ak ika
Como no as e días (no malmen e naujada ų) espécies ou no as e días
p óximos concei os ge almen e e e em-se s ilis iniai naujada ai,
okazionalizmai, au o iniai naujada ai, indi idualieji naujada ai, si uaciniai
naujada ai, e eme izmai e po encializmai. No en an o, suas elações mú uas
desc e em bas an e con usões, po que o mesmo e mo pode se usado pa a
di e en es ipos de naujažodži in oduzi ou aquele pas naujažodis de
aco do com á ias peculia idades pode se chamado po á ios e mos.
KTŽ no a igo no ada as (cujo co espondência de ou as línguas são
ap esen ados signi icados mais amplos do que a ualmen e é comum, . y. usų k.
neologism, anglų k. neologism18) desc e e-se sepa adamen e s ilis inis no ada as
(e seus sinonimai indi idualus no ada as, au o inis no ada as) como [a]
no malmen e au o iaus num ce o abalho compos o uma no a pala a, em
ou o não alo izado. Assim s ilis iniai naujažodžiai são c iados e usados
buscando exp essi idade (abei, na a ual língua li ians a oseno es a unção
cada ez mais equen emen e execu a e no os ingles kalbos skoliniai, quando eles
são inse idos em eks ą como ci ações não po causa da al a de co espondem
Li hu iškų, e ne a po inse igumo). Nesse diccioná io aos es ilis á ios
no osada os não a ibuiam e só sepa adamen e desc e em ocasionalismas,
embo a nãoja pa e eles ambém possam se conside ados es ilis á ios
no osada ais. Okazionalismais (ou okaziniais naujada ais) chamam dažo men e
não usuais da ybos, umaka iniai da iniai, suscu i a ís icas ipizações,
es ilizações ou simplesmen e p opósi os de di e são; sua apa ição é de e minada
pela incomumidade, es anheza (Jakai ienė 2005: 250251), é só as pala as de um
ce o con ex o, elas como se pa alisam n'aquele ex o (con e sabie ou ob a) em
que o am pa o o i (Jakai ienė 2010: 207). V. U bu is obse a que okaziniai da iniai
kalboje eikiančios da ybos sis emos: ieni iš jų p asilenkia su da ybos
são mais ou menos a as adas do ipo exigimais <...>, ou os dis inguem-se apenas
po que aze de aco do nep oduk y ius ou pouco p oduk i ius ipus (z . U bu is
2009: 322327). E. Jakai ienė okazionalizmos discuia pe no asžodžių (neologizmų) e
naujada ų, e KTŽ okazionalizmai e em ge al não se con undem com naujažodžiai:
okazionalzmas 2, okazinis okazionalizm É uma pala a ou combinação de pala as,
não sendo comum à a osenai da linguagem e passando a oco e apenas uma ez
em ce o con ex o. Di e en emen e da dica, ocasionalismai são ne ipiški,
indi idualūs <...>.
18 Plg. ikslesnius e mos da língua li uânica naujada as a i ikmenis: usų k. no oобразование, anglų k.
(new‐wo d) coinage.
101Te minologia | 2020 | 27
Te minus au o iniai naujada ai nomeiam no aia pasida omus pala as
naujada us segundo seus kū ėją (plg. Jakai ienė 2010: 207). En ende-se que
não semp e é possí el de e mina , quem p imei o sublinhou qual no a
pala a, po ém isso se e especialmen e em ex os a ís icos ocu en es
ino ada es, cujos au o io ica cla o. Assim pa ece ia, que ocasionalismas e
au o iniai naujada ai em essência nomeiam o mesmo obje o ecém c iada a
pala a, só exalškinam di e en es seus p esságios. No en an o, exis e e
pa ciais di e enças es u u ais: ocasionalismos são ei os ou com base em
ipos de daiba não p odu i os, ou com b ilhan es des iações da
egula íssima pala as daiba (Ma se a e al. 2018: 270). Au o iniai
ino ada as podem se c iados e segundo egula iais modelos de da
pala as. Alguns au o á ios no os e odžiai en am em léxina sis ema da
língua, mas isso é conside ado mais ápido exceções. Po exemplo, a pala a
jo nalis iena menka e ė, mui as bul a inė spausdin inė žiniasklaida, ND
dados, c iada 1990 m. poe a Jono Juškaičio, ao longo do empo an o di li o e
i mou-se a oseno, que incluída em BŽ. A aindo à imp ensa jo nalís ica,
es a pala a pode i pa a o passi ųjį lexicikos camoksnį, po ém segundo
es e da ybos modelį ND ixada e imp ensa digi al aplicá eis naujada ų: in e ne iena, po aliena e k .
Au o iniai ino ada ai ainda são chamados indi idualiaisiais neologizmais,
en a izando seus exclusi inumą, o iginalidade. Eles são desc i os como
pala as que são não de linguagem, e g encos enomškinys e au o ių c iados
pa a ins especí icos no a minčiai e cono ações em eikš i (Ma se a e al.
2018: 2719.0) ND naqueles casos, quando cla amen e sabe, quem naujažodžio
(nebū inai naujada o pode se e au o inių ki oje kalboje suda y ų i į lie u ių
kalbą a ėjusių skolinių) au o ius, àquela pala a é dada žyma au o inis. Po
exemplo, bãslikas, ‐à paslikas (i. y. odo ilgiu bejėgiškai išsi esęs) como baslys;
čiulbingala čiulban i lakš ingala ( i ulo de ob a de a e isd ožinė o);
glos inukas nedesigela ob a de a e, nulipdido po especiais mo imen os de
mãos glos an molį; s eikoninė ou o nome de hospi al quando mais impo an e
en a iza saúde e saúde.
Ocasionalismos e au o inais no osada ams p óximosmi si uaciniai naujada ai (angl. nonce‐ o ma ion,
nonce‐wo d) no as pala as dependen es do con ex o, c iadas a um conc e o caso. Nes e caso e mi19 Po
ezes os indi idualieji neologizmai ainda apelidosados eks ynų lingu is icoja usado um e mo hapax legomena,
que signi ica que em algum qual ex o ou suas sankaupoj a pala a pas ou apenas uma ez. Plg. hapax legomenon
g eikų k. pasaky a (ueną) ez.
102 Ri a Miliūnai ė Neologijos e minija e Lie u ių kalbos nas en a êzia não
naujažodžių duomenyno p ak ika
no ažodžio au o ys ės aspec o, e c iū imo ci cuns âncias. Kai quando
si uaaciniai naujada ai não ilicomi ik aisiais naujažodžiais (plg.
Š ekaue 2002: 97).
Ne ipiškiim, ez pa a o imos no osjo jias ND a ibui-se zyma pa ienis, a jeigu
conhecido au o ius e zyma au o inis. Assim au o inis no azoodis pode se e
pa ienis, caso po au o iaus ex os nãoaplin a. À es ilis ínicas no ada as pode
chega -se e eme ismo20. Isso a ce os pe íodos de desen ol imen o da
sociedade são ca ac e ís icos, ge almen e com conhecidas polí icas ou
ou os ámbi os nomes de pe sonagens associados naujažodžiai, u in ys
yškų, mais eqüen emen e nega i a s ylis inį k ū į (plačiau oi Заботкина
1989; Kos anian 2015: 39). Eles i em enquan o a i os a p óp ia pessoa, do qual os
sob enomes azem no as e odžiai, po ém é impo an e que aos e eme ismos
eks aling is inė kompe encija – o ien a imasis konk e aus laiko poli inė-
en ende necessá io se ou de ou as á eas ak ualizadas (Kos anian 2015: 8).
Quando quando e eme ismos são en endidos mais amplamen e seu con eúdo
ligado não só com os ac o es da polí ica, mas ambém com os signi ica i os
acon ecimen os de um empo conc e o (Заботкина 1989: 24). ND ixada uma sé ie
an o emp in adas, elacionadas a conhecidos a o es ou e en os es angei os,
mas, okupendumas, Lukašesku i pan.), iek lie u iškų, pada y ų daugiau-
e eme isms (pg.: ampokalipsė, pu inomika, pu i endusia de nomes de a o es
polí icos (pg., do minis o da saúde Au elijaus Ve ygos, amėjančiois decisões
impopula es de igo sob e con ole de álcool, s opdymo da pandemia de
co ona í us, sob enúncias: e yganas, ‐ė; e ygininkas, ‐ė; e ygização;
e yga o ius, ‐ė; e ygma inas; e ygme is; e yg alda e k . ).
Nos abalhos de Kalbo y os desiguodai olha -se pa a po encionalismos (ou
po encinius naujada us, po encinius da inius), os quais podem se
conside ados okazinių da inių p iešingybe. Segundo V. U bucio, [p]o enciniai
da iniai são ais pala as de ipos de da yba mui o egula es e p odu i as, que
na língua não en am como sepa adas unidades lexicicas, e são apenas
daqueles ipos comple amen e p e is os e na con e sação podem se
ealizá eis a cada um momen o, quando mui as ezes só deles ap i eixa, além
disso, shi oks da inys é oks na u al e en endendo que ele não é ge almen e
mi ksniu“ (U bu is 2009: 316–317). Gal dėl os p iežas ies po encionaliz-
comp eendido como um no o nem nem de seu p imei o apa ecimen o na
con e sação. No en an o, V. U bu is ambém econhece que g iež esnės
on ei as en e po encínios e odos ou os ípicos 20 Plg. g eikos k. ephēme os ienadienis, umpalaikis (TŽŽ).
103Te minology | 2020 | 27 da inių na e dade não exis e, como não há e
objek y ių k i e ijų, leidžiančių įeina e į kalbą (U bu is 2009: 316, 318).
abejo inais a ejais pasaky i, a žodis p iklauso ien kalbėjimui, a jau
ND não em obje i o de ixa cada po encionalismo, po que mui o
expandês ų duomenyno olume e nãocaak os capacidades desses dadosis
man i e . No en an o, es o ça-se seleciona aqueles po enciais da inos, que
êm quais de ca ac e ís icas adicionais. Po exemplo, p eesagos ‐iena, com
a qual se azem os nomes de luga , daik a a dzes pagause ação indica
expans imási negócios de á ios básicos pala a de sinalimo de alimen os
lanchadís mul iplicamen o: deš aininė, ala elinė, jogu inė, kebabinė,
sp agėsinė e k ., e p eesagos ‐iena, com a qual se azem os nomes de ca nes,
daik a a džių a é oldiena ex exyno sua a em pala as de ca ne de animais:
bui oliena, kengu iena, k okodiliena, s aigiena, šikšnospa niena, abz.
No amen e eme gen es unidades lexicicas de nomes e sua di e sidade de
consumo indicam que a on ei a, sepa ando ik uosius naujažodžius dos
nonik ųjų, é mui o ne yški, chin an i laike. ND a noção de no ažodžio ab ange
não só os e dadei os, mas e a maio pa e adicionalmen e en endidos
nãoik ųjų naujažodžių. Tokia ampla concep oca é obje i a, endo em con a a
especi icão da c iação duomenyno. ND sinch oniamen e ab ange um pa de
décadas de pe íodo de ida da língua li uana, po isso nele pode obse a -se
shei o de al no a dinamicas de pala as: umas no as pala as ixam-se
apenas po uma ez, ou as g adualmen e espalha no a oseno e depois de
algum empo já podem se conside adas pe didas s a us de no idade
(pa y ais, cai no comp eendido e pa ilho publicamen e publbiado Bend inė
lie u ianų kalbos žodyną (BŽ), plg.: naujienklė, skai yklė, šlydis e c., aigi
p ak iškai ND é e um das on es leksikas). O p óp io enómeno de
naujažodys ės é mui o a ii iapusiškas e ele pode se desc i o, e elando
di e en es no os lexiciko unidades de con eúdo, o mas bem como
unc ioncine peculia idades. ND paiseškos possibilidades pe mi e a pa i da
base de dados si il a no as e odžius de aco do com á ios desses
peculia idades pjū ius e combinações, e mul iplicando dados e o ma uma
imagem mais de alhada sob e es e in e essan es cons an emen e camu lan es lexicicos camoksnį, simul aneamen e p ocu a no as bases de classi icação e melho a a e minologia li e iškosios neologijos.
IŠVADOS
Rapidamen e desen ol endo-se de á ias á eas mokslui, que es imula e
in o macões ecnológicas p og essão, ambém suac i ėjus
a ii iapunsamen e ac i idades de sociedade, de edes sociais e de ou as comunicações ele ônicas desen ol i, pas e-
104 Ri a Miliūnai ė Neologijos e minija i Lie u ių kalbos bimai a senaujina e
naujažodžių duomenyno p ak ika
camoksnis de leksikos das línguas con empo anias. No os enômenos lexicicos
in es igan es e ap ašanças neologia e neog a ia o nam-se cada ez
pe spec i e esnadas e didelį não só ciência, mas e sociedade
in e essezamen o despe an es a šakimas de lexicologia e lexicog a ia, a
no os e minos (neonimais) apa ecimen o es imula pesquisas de neonimija.
Eses es udos seu u no u eque ida neologias e minija, po ém ela an o de
Li uânia, quan o de abalhos es angei os ge okai a ia a e a é que
nesuda o aiškios sis ema. 1. Panag inėjus os mais impo an es concei os de
neologia naujažodžio, ou neologismo, samp a ą Li uães e es angei os
linguo y os li e a u a e dicioná ios e , que ją o mojan ys sinonimiški
išo ines p ieš a as. Pa i są oka nė a aiškiai apib ėž a i p iklauso nuo y ėjų
e mininai esconde kelias in e nas e de escolha (conse a imo), quais leksinės
o mas e aspec os do con eúdo ela inclui: 1.1.no a pala a ge almen e são
conside adas não só no as pala as, mas ambém ou as unidades léxicas, po
exemplo, conjun os de pala as, ab e ipos; ambém mais equen emen e a
no as e odžius a ibuem-se e exis en es pala as, adqui indo no os signi icados neoseman izmai;
1.2. o essencial demão semân ico do concei o no a e bo no idade, mas ele
con e e à unidade léxica apenas s a us empo á io, enquan o essa unidade
léxica ainda não enha en ado nem na ac i- osa a osená, nem nos
diccioná ios comuns da língua e os usuá ios da língua sen em a sua
incomumidade; an o a p óp ia ca ego ia no idade, como os
complemen a es en es do concei o de no a e dade podem se de inidos
apenas em elação a conc e o, den o dos limi es empo ais į ėmin ą con ex o, no qual esse concei o é usado;
1.3. na lexicog a ia adicional em no ajodžius olha-se es a icamen e como
em ce o pe íodo de desen ol imen o da língua esul adoá, po isso
dis inguem-se e dadei os no ajodžiai, que ao longo do empo são acei os da
sociedade, a ianzam-se no a oseno e o nam-se habi uais unidades do
sis ema lexicico, e deles sepa am-se no asjodžiai não- ic ieis, que são só um enómeno da sneca.
2.Essenciais no a e dade e pa ininhos seus apa aços samp a á o maian es
a ibu os exp essi eca, em busca de espos a a pe gun as, que unidades linguas
neologijoje são conside adas no as e odžiais, o que é lexicica unidade no idade
pon o de e e ência, quan o du a es e no idade e quando ele se apaga, quais os
mais impo an es uncionalcinia no as e odžių a ibu os. 3. Ins i u o da língua
Li uânia desde 2011. acumulado e cons an emen e a ualizado na in e ne ND
dados pobūdis e suas p á icas de manejo mos am que con empo aniê
digi alinha neog a ijā adicional no a noção de pala a é
pe siau a. Kadangi ND sinch oniškai iksuojamas gy as neologijos p o-
105Te minologia | 2020 | 27 cesas, mui as ezes não es á cla o, qual se á
pos e io des ino da descobe o no a unidade léxica se ele ica á apenas
umediá io, si uaacinis eiškinys, ou algainiço o na -se pa e quo idiana
léxicoes, suac i ins is is a da ybos modelį, se á incluído em comuns
diccioná ios de linguagem e pan. Po an o ND delibe adamen e escolhida a mais
ampla no a pala a, como ecém-eme gido lexicico unidade, noção. 4. De aco do
com a adicional concepção do no o- e bo dos eais no os- e bozij isol ieji
só šnekoje unkcionioan es no os- e bozij podem se desc i os segundo
di e sos dis in os loginio undamen o a ibu os (a si adimo empo,
es u u ines, es ilis ines peculia idades e e c.): p o ologizmai, p elogizmai,
okazionalizmai, e eme izmai, paleologizmai, s ilis acin, au o iniai,
si ua ionalizmai, no a po encializmai e k . Juos podem se conside ados
amplamen e en endidos no asžodžių espécies. 5. Ao mul iplicando dados e
aplicando no as ecnologias de linguagem (au oma ica no azodžių a anką de
g andes dados sankaupų), digi alinė neog a ija pe mi e ge a uma imagem mais
de alhada sob e es e in e essos cons an emen e mudan e lexicicos camados,
simul aneamen e p ocu a no as classi icação bases e melho a neologia e miniją.
ŠALTINIAI
BŽ – Bend inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. Danu ė Liu ke ičienė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
P ieiga in e ne e: h p://bkz.lki.l ; h ps://ekalba.l
CED – Collins english Dic iona y. P ieiga in e ne e: www.collinsdic iona y.com
DLKT – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, Kaunas: Vy au o Didžiojo uni e si e as. P ieiga in e ne e:
h p:// eks ynas. du.l
DLKŽ – Daba inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. S . Keinys, 7-asis pa ais. i papild. leid., e. a ian as,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2015 (a naujin a e sija, 2017). P ieiga in e ne e: h ps://lkiis.lki.l ,
h ps://ekalba.l
KTŽ – Kalbo y os e minų žodynas, sud. K. Gai enis, S . Keinys, ed. K. Mo kūnas, Kaunas: Š iesa, 1990.
LKE – Lie u ių kalbos enciklopedija, pa . K. Mo kūnas, ed. V. Amb azas, 2-asis pa iksl. i papild. leid.,
Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2008.
LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas (I–XX, 1941–2002), e. a ian as, y . ed. G. Nak inienė, Vilnius: Lie u ių
kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h p://www.lkz.l
MD – macmillan Dic iona y. P ieiga in e ne e: www.macmillandic iona y.com
MW – me iam‑Webs e dic iona y. P ieiga in e ne e: www.me iam-webs e .com
ND – Miliūnai ė Ri a, Aleksai ė Agnė. Lie u ių kalbos naujažodžių duomenynas: ęs inis in e ne inis žinynas
nuo 2011 m., sud. i a s. ed. R. Miliūnai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e:
h ps://naujazodziai.lki.l , h ps://ekalba.lki.l /naujazodziai
OLD – Ox o d Lea ne ’s Dic iona ies. P ieiga in e ne e: www.ox o dlea ne sdic iona ies.com
SŽe – Lybe is An anas. Sinonimų žodynas, 2-as pa ais. leid., e. a ian as, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as,
2002 (a naujin a e sija, 2015). P ieiga in e ne e: h ps://lkiis.lki.l , h ps://ekalba.l
TŽŽ – Ta p au inių žodžių žodynas, Vilnius: Alma li e a, 2013.
VPSV – Valodniecības pama e minu skaid ojošā ā dnīca, Rīgā: LU La iešu alodas ins i ū s, 2007.
НСИС – Е. Н. Захаренко, Л. Н. Комарова, И. В. Нечаева. Новый словарь иностранных слов, э. ресурс,
Москва: Азбуковник, 2003. URL: www.slo a i. u
СЛТ – Ахманова Ольга Сергеевна. Словарь лингвистических терминов, 2-е изд., Москва: УРСС: Еди-
ториал УРСС, 2004. URL: classes. u/g amma /174.Akhmano a/sou ce/wo ddocumen s/h.h m
ТС – Толковый словарь русского языка, э. ресурс, ред. С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова, Москва, 1992.
URL: www.slo a i. u