23Te minología | 2022 | 29
doi.o g/10.35321/ e m29-02
D ižodžiai e minales de cons ucción con sudu inio
būd a džiu iš eikš u šalu iniu dėmeniu
LINA RUTKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCID id: h ps://0000-0001-6661-3115
ANOTACIÓN el
Sudu iniai a ibu os desiguodai ampliamen e u ilizados di e en es ámbi os
e minijoje. En el ámbi o de la cons ucción, como mues an da os quan i a i os,
ellos bas an e a menudo a egemiana c eando especiesinos d ižodžius e minus.
A ículo discu ido XXXXI a. sudu ines a ibu os como elación de a ibu os
e minológicos con p incipal d ižodžių cons ucciones e minos dėmeniu según
eiškiamą men į se de e minan leksinės-san ykinės sudu ines a ibu os
signi icanzas. También se e isa la da ybinė es uc u a de es os ca ac e a djes,
po la que es as signi icanzas ealizuojamas. El es udio mos ó que de odo los
secunda ios e minos de cons ucción dėmenimos que an sudu iniams a ib e ges
es ca ac e ís ica 12 leksinių-san ykinių signi icmių, y ellos pada omos según 10
da ybos ipų. P incipalmen e la e minología de cons ucción se u iliza sudu ines
cali ic a djes, los cuales se indican p incipal dėmeniu ma camen o deno a o
dis inguiamoji peculia idad según sanda ą, peculia idad de o ma, dis inge iamosios
de alle de o alecimien o pa e y dis inguiamoji de alė. ESMINIAI VOODŽIAI: da ybinė es uc u a, d ižodis e minas, leksinė-san ykinė eikšmė, s a yba, sudu inis būd a dis, šalu inis dėmuo e mino.
ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án:
The scope o using compound adjec i es in he e minology o di e en ields is une en. Como ilus ado po
da os cuan i a i os, hey a e a he widely used in coin he ela ions be ween he
ing speci ic wo-wo d e ms in he ield o cons uc ion. The a icle discusses
wen ie h wen y- i s -cen u y compound adjec i es as e minological a ibu es and he main
componen o wo-wo d cons uc ion e ms in espec o he idea con eyed by hem: he lexical- ela ional
meanings o compound adjec i es a e iden i ied. Thei wo d- o ma ion s uc u e, h ough which he
meanings a e con eyed, is e iewed as well. The s udy e ealed ha wel e lexical- ela ional meanings a e
inhe en in he compound adjec i es used as seconda y componen s o cons uc ion e ms, and hey a e
o med unde en wo d- o ma ion pa e ns. Cons uc ion e minology is domina ed by compound
adjec i es designa ing he dis inc i e ea u e o he deno a um exp essed by he nimai de a ios palab as,
. y. sudė iniai, o keliažodžiai, e minai, los cuales, como y unažodžiai, a lieka nominacinę unkciju y incluukia
į a dijamo subjec á en el sudė ingą de cie os s ies cien í icos sis ema de e minų. Las in es igado as
Lina Ru kienė24 D ižodžiai cons ucciones e mininai su sudu iniu main componen
būd a džiu iš eikš u šalu iniu dėmeniu
in e ms o composi ion, a p ope y o o m, a pa o he dis inc i e as ene , and
he dis inc i e pa . KEYWORDS: wo d- o ma ion s uc u e, wo-wo d e m,
lexical- ela ional meaning, cons uc ion, compound adjec i e, seconda y componen .
ĮVADAS
Į ai ių mokslo s ičių e minų sis emose y auja pas o ieji są okų pa adi-
Melania Cabezas-Ga cía y Pamela Fabe esc ibo que iajesžodžiai e mininai es la p incipal mane a po la
cual lingüís icamen e exp eskian especiales de las á eas concep os (Cabezas-Ga cía, Fabe 2017). Begoña
Mon e o, ambién a i mando que muy a menudo una concepción cien í ica se exp esa no monojaodžiais, sino
compues os e minis, señala que el é mino compues o b anduolys (i. y. dėmuo), po el que a daik a a dis, no
debe ía no malmen e se modi icado con más de es modi ica o ia p incipal1. El é mino compuė ino
debe ía se al, pa a que haya cla as seman ís icas elaciones de palab as. Esos e minos deben se
ansmi idos lógica, cla a, p ecisa y concisa in o mación al lec o (Mon e o 1996: 6869). Los e minos
compuė inos ac ualidad se puede explica necessi a u concep o la in á i cuan o más p ecisamen e y
conc e más, simul áneamen e una lexiciniu uni o man eniendo didelé concen ación de in o mación.
P obablemen e puede a i ma se que los é minos compues os son uno de los labo iosos esquele os
lexicológicos besiplecian es, y es o p incipalmen e elacionados con in ensi ia ciencia aida. Como a i man
Ta jana G igo je a y Ais ė And iušy ė, la can idad de conocimien os cien í icos se duplica cada 1015 años
(G igo je a, And iušy ė 2015: 11). Higieneci, a los nue os conocimien os ing esa a menudo necesi a y muchos
nue os é minos. Los é minos compues os desde el pun o de is a de la o ma son muy di e sos2 y pueden
se in es igados en di e sos aspec os. Kazimie o Gai enio a i ma, [D]aba inėje lenguas li uanas se u iliza
p incipalmen e de dos dėmenų suda y ų sudė inių e minų, cuya mayo pa e componen ūšiniai e minai
(Gai enis 2014 [1975]: 94). 1 En lingüo y eo Li uanio acos umb a ios de inición, de ineziamojo dėmens, y no
modi icación, modi ikujamojo dėmens o modi ika o iaus é minos, ecuni anglakalbėje li e a u a. Sin
emba go en algunos abajos se pueden de ec a y los úl imos (p.ej., éase Džežulskienė 2010). 2 Como
esc ibo K. Gai enis, [T]e minos dicciona ios y en los es ánda es más la gos complejos e mininos
sep ynjodžiai. En los ex os académicos ocu en aún ilgesnių, llamados desc ipomųjų sudė inių e minų
(Gai enis 2002: 17). Sob e e minologo es ablecidos ipos de e minos compues os é. Gai enis 2014 [1968].
25Te minología | 2022 | 29
Daugėjan complejos é minos de, mul iplica y sus in es igaciones. XX. a. en
la segunda pa e (1975 m.) K. Gai enis esc ibe que de las lenguas li uanas
iki šiol mažai kas domėjosi, no s į ai ių mokslo s ičių žodynuose jie suda o
sudė iniais e minis didesniąją de odos los e minos (Gai enis 2014 [1975]: 61).
Minimuoju pe íodo e minos compues os p incipalmen e es udié
p ecisamen e es e e minologio. a. XXI. complejos e mininos ya se
con ie e de conside able pa e de los e minólogos li uanos y o os
kalbininkų obje o de in es igaciones. Šiuos e minus cien í icos examinan en
di e sos aspec os y se basa en di e sos ámbi os empi ine ma e ial. Po
ejemplo, Gin au as Akelai is (2008) in es igó es uc u inos de é minos
compues os, y Albinas D uk einis (2011) sin aksinius modelius. Jolan a
Gai eny ė-Bu le (2010) analizó cues iones de sinonimía de é minos
compues os de ísica. Al ydas Umb asas (2010) monog a ía examinó
de echos compues os e minos dėmenos yšius y aišką. Palmi a
Zemle ičiū ė (2021) p o undinaba en d ižodžius nomb es del ámbi o médico
con p incipal dėmeniu liga. Úl imos años han padecido un g an inc emen o en el
núme o de in es igaciones de e minos complejos de lenguas li uanas y de
o as lenguas (daz eces inglesas). Menė inas Viole os Janule ičienės y
Sigi os Racke ičienės (2009), Laimu ės Ki kauskienės (2009), Judi os
Džežulskienės (2010), Nijolės Li e kienės (2015) publicaciones. En lingüo y ea
ex anje a la a ención de los cien í icos di ige a au oma ís ico
econocimien o de é minos compues os, sus p oblemas de aducción,
é mino compues o y ex inas azés di e umus. En es e a ículo se opone
discu i de uno de los más ex endidos ipos de e minos compues os
d ižodžių de inamých (a ibu inių) junginių jedno pog upį e minos, cuyo
la e al dėmuo es exp esado sudu iniu a ibu a džiu. Empi inė a ículo
ma e ialaga XXXXI a. sa akilmiai y hib idiniai sudu iniai būd a džiai, enan ys
d ižodžių s a ybos e minų šalu iniais dėmenimis. Añádese que en leídos
ex os del ámbi o de la cons ucción no se encuen a ninguno p opio del
sudu inio con abiem p es in is sandais odos los discu ibles a ibúgios son
uncionuojan es sólo en la e minología de la cons ucción de la lengua
Li uania y dū yba acción es ocu ído en la lengua Li uania. Toks, a ody ų,
es eu o obje o elegido eniendo en cuen a los da os cuan i a i os
de e minado que, ealizando la cons ucción de concep os nominación,
a ibu os e minologicos sudu iniai ca ac e a džiai se uel en bas an e
ecuen emen e. Vien Dicciona io de é minos de cons ucción (2002) de ales
é minos encuen a 542. Del o al e mininos ecopila de 55 uen es (žodynų, mokomųjų knygų, ado ėlių, s a ybos žinynų, monog a ijų, paskai ų konspek ų, s aipsnių inkinių), ecopila 635 nesike jan ys une ai a ski i d ižodžiai e mininai su sudu iniu būd a džiu iz eikš u šalu iniu dėmeniu.
Lina Ru kienė26 D ižodžiai cons ucciones e minas con sudu inio Renkan
būd a džiu iš eikš u šalu iniu dėmeniu
ma e ialá, ue planeada p o undiza sólo en sudu inius būd a džius, a
pesa de su elación con p incipal daik a a diniu dėmeniu. Sin emba go al de
daik a a džio a sie ų sudu inių būd a džių e minologinė analizė se ía
dudao ina, po que būd a dis, queenda compues o e mino šaludalis, él jun o
iniu dėmeniu, ne enka sa o sa a ankiškumo: būdamas e mino sudė inė
con el p incipal dėmeniu ma ca una cie a una de inida concepción
cien í ica. Así, sepa a būd a des de daik a a des y juzga se sus
sepa adamen e neišei á. Sin emba go, y ma cando uno concep o, d ižodžiai
e mininai pe manece skaidūs an o sin aksialmen e, an o según
eiškiamą men į. Jų pažyminiai pueden de a ios pun os de is a desc ibi el p incipal dėmenį, a i ma K. Gai enis
(Gai enis 2014 [1975]: 70). Es e es el caso de la Comisión.
Relle ando es e a ículo exsikel ado obje i o e minologicamen e aspek u
discu i sudu inio cali ic a dí, enaneyen e d ižodžių cons ucciones
e minų šalu iniu dėmeniu. P ima iamen e se p e ende desnag ina del
adje i o compue ino, como a ibu o e minológico, elación á con el é mino
p incipal dėmeniu según eiškiamą men į, i. i. de e mina sus
leksines-san ykines signi icados. También en el a ículo se á esumida la
es uc u a da ybinė de los sudu ines būd a džių, po la que es as
signi icaciones son ealizuojamas. Al lle a a cabo el es udio, espe oci
es ablece y gene almen e e minologicas e minos de cons ucción a ibu os queancios sudu inius būd a džius.
P incipal mé odo de abajo analí ico desc ipomasis. El mé odo incluye
ecopilación de da os, sis ema ización, se icio y esul ados ob enidos
esumidos. Aplicando es e mé odo, ecopila los é minos se dis ibuyen en
g upos y se examinan como miemb os de es os g upos. A ipsnyje
clasi icación se p esen a p incipalmen e según el signi icado del dėmen
p incipal según ella d ižodžiai e mininos con sudu iniu būd a džiu
ex eikš u šalu iniu dėmeniu se disuel en en emá icas g upos. Temiicamen e
sug upa os empi iné ma e ial, p o undízanse en las leksines-san ykines
signi icados de los lados de los dėmen. Cuan i a i os da os e elado
examinadas dėmenos leksinių-san ykinių signi icamien os elaciónis. El
núme o de é minos ecopilados se esc ibe unidades en cada g upo emá ico,
y conclusos se p esen a y po cen aje exp esška pues o que las mismas
leksinės-san ykinės signi icanzas pueden se p opias de di e en es
emá icos g upos, se c ee, que es con enien e las apibend ina y a sie ai del
g upo emá ico. A ículo análisis de la ma e ial empí ica en esencia se basa
K. Gai enio publicación D ižodžiai sudė iniai e mininai daba inėje lie u ių
kalboje (1975). Te minologas es udié XX a. segunda mi ad de los dicciona ios de é minos p esen ados é minos (en e ellos y écnica). Según los da os p opo cionados po K. Gai enio,
27Te minologija | 2022 | 29 d ižodžiai e minai daba inėje lie u ių kalboje
suda o 11 ecu iau a ojamų g ama inių kon igū acijų (Gai enis 2014
[1975]: 94), y una de ellas es sudu būdinis a dis + daik a a dis. Mokslininkas
señala que saga -inis, -ė, daik a a džio kilmininkų y noekiamosios ūšies
„[I]ki šiol bene plačiausiai y a y inė os lie u ių kalbos būd a džių su p ie-
pa icipiones leksinės-san ykinės eikšmės (Gai enis 2014 [1975]: 71).
Mokslininkas de e minó que los es imenes secunda ios exp esados con
sudu inos adje i os son ca ac e ís icos cinco leksinės-san ykinės
signi icanzas, i. i. ellas pueden se indicada 1) dis inguible es uc u a de
ins umen o o agen e, 2) dis inguible de alle, 3) colo del cue po de i iio o
plan a, 4) o ma de ó gano sepa ado, 5) ma e ia o consis encia.
Como se e de amplio K. Gai enio es udio, XX a. segunda pa e de la lengua
li uanas e minijoje sudu inis būd a dis noepasižymi didele
leksinių-san ykinių eikšmių į ai o e. Considi a, que se ía ak ualu
panag ina se aún de una conc e a cons ucciones s i as e miniją, en la
cual sudu inis būd a dis es bas an e p oduc us, discu i sus
leksines-san ykines signi icados. Además, es impo an e e alua , cuáles
más, además de la segunda mi ad del XX a. e minólogo K. Gai enio,
leksinių-san ykinių eikšmių puede ene e minologicamen e u ilizado
sudu inis būd a dis, y apildy i es e aspek u in es igaciones e minologicas.
An es de comenza a p o undiza en la e minología de la cons ucción,
debe ía discu i y o os ámbi os esul ados de e minos compues os
elacionados con el ema examinado, e alua el luga de los sudu ines
ca ac e a djes en el sis ema e minología de los ámbi os examinados.
Aunque, como indica K. Gai enio, los da os dados, sudu iniam a ibu gium
ca ac e ís icas sólo unas pocas leksinės-san ykinės signi icanzas, sin
emba go es o aún no pe mi e a i ma , que en gene al sudu iniai a ibu jii
como compues os e minos secunda ios se usan a amen e, aunque al
men is, sin abejo, su ge. G. Akelai is, es udiando adminis a i os e minos
compues os, de e minó que 2008 e minos de d ižodžių con p epoziciniu
šalu iniu dėmeniu ieną modelį o man į a džiuo inis būd a diškasis palab a
(būd a dis, noeksamasis daly is, skai a dis) o būd a dis con apéndice -inis +
daik a a dis, o an ą daik a a džio kilmininkas + daik a a dis (Akelai is).
Mokslininkas comple amen e no habla sob e modelos con sudu inio
cali ic a džiu. Del es udio puede o ma se opinióné, que a los é minos
adminis a i os hace sudu inis adje i o no ojamo ó se usa an a amen e,
que dis ingui cuándo modelí con él no iikslinga. A. Umb aso, analizusio 19181940 m. é minos de los p incipales códigos ju ídicos, es udio mos é, que

Lina Ru kienė28 D ižodžiai cons ucciones e minas con sudu inio de casi 3
būd a džiu iš eikš u šalu iniu dėmeniu
100 d ižodžių e minów es án sólo po 20 ales, cuyos secunda inos e minų
dėmenys iš eikš i į a džiuo inės o mos negalinčiu u ė i būd a džiu, i
a p jų y auja sudu iniai būd a džiai (Umb asas 2010: 154). Kad sudu -
iniai būd a džiai kai ku iose e minų sis emose gana e ai eina šalu iniais
dėmenimis, mues a y P. Zemle ičiū ės y imas. Mokslininkė, e ec uada XIX
a. pab. XX a. p . nomb es médicos con p incipal dėmeniu liga analizę, a i ma
que [T]i iamojojë ma e iagoe pasi aikė sólo un pe enomasis dėmuo,
eiškiamas sudu iniu būd a džiu, cuyo p ime dėmuo es į a dis sa as, y
segundo […] daik a a dis s o is [sa is o ė liga]
(Zemle ičiū ė 2021: 248).
Desde luego, di e en e pe íodo en di e sos sis emas de é minos de ámbi os
la p oduc i idad del a ibu o sudu inio i a un secunda io dėmeniu muy
desiguodas, sin emba go desc ibindos discu idos in es igaciones b iskėja
gene al endencia sudu inio a ibu dí como e minologico a ibu ú a
menudo nukoncu aoja į a džiuo inis a ibu dis, noekiamasis daly is y
daik a a džio kilmininkas. Basándose discu idos es udios su ge la p egun a:
quizás más ampliamen e usa a ibu dío e minologiniams po eikiams, i. e. la
nominación de concep os de ciencia, iboja su leksinių-san ykinių eikšmių
neį ai o ė? A es a p egun a adelan e y se á in en ado esponde , ealizando
d ižodžių cons ucciones e minų, cuyo secundu ini dėmuo eiškiamas sudu iniu būd a džiu, análisis.
SUDURTINIAI BŪDVARDŽIAI
KAIP TERMINOLOGIAI ATRIBUTAI A los sudu íns adje i os les ca ac e izan
cie os a ibu os, que impo an es pueden daug conc e amen e y más
e minologiškai. Adelės Valeckienės i inimu, sudu iniai būd a džiai
de allado desp ende delic ojo de señalic, que una palab a en exp esado
(nesudu inis) ca ac e a dis (Valeckienė 1957:9). 27 Vincen as D o inas
señala la a ención a la p oduc i um: au o ia opinión, an o en esc i os
an icuosos, como en la ac ual lengua li uánica sudu ines būd a džių
da yba y a uno p oduk i esnių būd a džių da ybos būdų (D o inas 1963:
75). Nu ulas P a iwis y coau o es, al alega que los sudu iniai adje i os
modi ican daik a a dį más cla amen e y con más de alle que los más
ecuen emen e u ilizados no sudu iniai adje i os, no an que los obje os
signi icados daik a a džiais, desc ibidos sudu iniais adje i os
eiškiamais a ibu os, son más ácilmen e isualizables (P a iwi y k . 2016).
Taigi, ku ian ikslius, umpus, aiškios mo y acijos e minus, iks-
linga usa y sudu inos ad e bios. Según S asio Keinio, sudu iniai
29Te minologija | 2022 | 29 palab as ayuda e i a pažyminių sus
concen akimo (Keinys 2005 [1983]: 130). Sudu iniai adje i os, como
e minologiniai a ibu os, ma ki indi idualų, eiškinį, lo dis ingue de o os,
speci inį, nekin amą pažymimuoju žodžiu pasakomo dalyko požymį. Jie
apibend in ai i iksliai apib ėžia pag indinu dėmeniu į a dijamą daik ą a
no enien es al a ibu o (o cuyos ese a ibu o no es esmenal).
El ámbi o de la cons ucción d ižodžiai e mininai į a dija di e sos (po lo
gene al especiesines) concep os, elacionados con edi icios y o os
es amen os (bokš ų, uos ų, puen es y k .) cons ucción, ca e e as,
canalizaciones y gio ikaciones magis alines edes p epa iba, cons ucciones
p ocesos de con ol, diseñ a im, cons ucciones ecnología, undos y o os
cons ucciones sub e áneas ins alación, abajos y segu idad con a
incendios. Dado que la cons ucción e minija muy amplia, an es examinando
leksines-san ykines sudu inių būd a džių signi icados, d ižodžiai la
cons ucción é minos con secunda ios dėmenimi, p onunciš ais sudu iniais
būd a džiais, como mencionada in oducción, se desglosan en emines g upos
y pos e io men e se examinan según ellas. Vellen ando y examinando empi iné
ma e ialá, obse ado que no de odos emá icos g upos d ižodžiam e minos
de cons ucción hace es habi ual usa sudu inį būd a dį. Más a menudo
sudu iniai a ibu os se usan s a ines (mayo men e edi icios), sus pa es y
cons ucciones, cons uc ibines ma e iales, in e mediines cons ucciones
p oducciones, así como maquinín y he amien as nomb es signi ican es
d iójios e minos hace . Nemažą pluoš ą abdicables d ižodžių e minų
cons i uye a i mación de alles denominaciones, menos abs acakčių eiškinių
denominaciones. Nebūdinga sudu iniu a ibu djio exp esa šalu inį dėmení
da in pe sonas, medios de p o ección, documen os, luga es de ac i idad de
cons ucción y ecnologías de cons ucción acompañinancios e minos. ŠALUTINI DMEN, IŠREKŠT SUDURTINIAIS BŪDVARDŽIAIS, LEKSINS-SANTYKINS REIKŠMS
IR DARYBIN STRUCTŪRA
An es de deba i más de alladamen e los es imenes secunda ios según
leksines-san ykines signi icados, debe ía señala se a ención a la endencia
esc yskėjusią du an e la disolución de la ma e ia empi ica: cuando sudu iniai
a ib e gios son iejas palab as de la lengua gene al (čia emiamasi
académico Li uio lenguaje dicodino uen es), ellos caen en muy dis in os
emines g upes y pueden i olimas concep os ma cinčių s a ybos e minos
a ibu os. En p ime luga , eniendo en cuen a el quan i a i o c i e ios, es o
deci eña sob e sudu inius būd a džius con sie inias kamienais -gubas, -a, - isas, -a, ambién sob e būd a džius d ipusis, -ė, unila e is, -ė.
Lina Ru kienė30 D ižodžiai e minos de cons ucción con sudu inio Es os
būd a džiu iš eikš u šalu iniu dėmeniu
adje i os en e minología de la cons ucción u iliza desde el seno y con
ellos he he hecha muchas di e en es emá icas g upos de d ižodži e miní
de la cons ucción, cuyos la e ales llemenos ma can una dis in i a
ca ac e ís ica según sanda á, e.g.: doble pa ed KKGSP doble plokš ė MKK
1992, doble dygis STŽU 2002, doble CPKi is 2000, doble ins ucción a la
inco po ación 2002, 2002, ALŽU STŽU STŽU 2002, doble en u a STŽU, doble
STŽUB, 2002, STŽU 2002, doble STŽ, doble 2009, doble STŽ, doble, doble, doble,
doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble,
doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble,
doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble,
doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble,
doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble,
doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, doble, y ambién se puede deci que no se puede deci que no es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es lo que es
Nemažos pa e de ales di e en es emá icos g upos de d ižodžių
e minos secunda ios dėmenim, que ienen luga al signi icado
leksinou-san ykinę de las ca ac e ís icas de la e aluación del suje o, a
būd a dis an aeilis, -ė (más impo an e): an aeiliai pas a ai PLST 1972,
an aeilis da bininkas STŽ an aeilis obesys 1929, KS an aeilė BGD 1936,
MTG 1978, an aeilė en iliacija STŽelis 2022, an aeilis 1929.
Cuando sudu ín adje i o es una e minología de la cons ucción, con él se
hacen más a menudo lo mismo é minos pe enecien es a la misma emá ica,
po ejemplo, odos d ižodžiai é minos con adje i o mul iaa amis, -ė
pe enecen a la emá ica de cons ucciones cons uc i as: mul iaa amė
kons ukcija ALKS 1993, mul iaa amė sija MKKS 2000, mul iaa amis ėmas
1977, MK a y odos d ižodžiai e minai con dėmeniu g ei akiek inkie is, -ė
ema ikiai ma e ialų s a ybinių medžiagų g upei: g ei akis cemen as ALŽ
1993, 1993.KS STi akis gipsas 2002, ALŽ 2002, g ei akis mis is 2002, g ei akis
Desde el p incipio a cada emá ica g upo le son p opias sus peculia es
leksin-san ykines signi icanzas. Jüe pasic ecibilidad, man ina, lema analoginė
da yba, cuya po eikį suponuya e minos sis emicidad, comodidad, cla idad
equisi os. Tu i ualmen e se puede explica y besik e ionan e es uc u a
da ybina, e incluso esos mismos, p oduk i ius, sandus en e esos mismos
emá icos g upís miemb os.
La e minología cien í ica de la cons ucción o ma imosi a p incipios (nuo XX
a. p .) d ižodžių e minų, cuyo la e al wea muo sudu inis būd a dis, no exis e
gausu. Kele ą jų andame 1910 m. išleis oje iš usų kalbos iš e s oje kny-
gelėje Como y de qué se puede cons ui ba a os y e mingus obesius ag ícolas: mold ebė
31Te minologija | 2022 | 29 oba KKGSP 1910, mollipė siena KKGSP 1910, molplukė
siena KKGSP 1910. Šių s a inių (pas a ų) y sus cons ucciones emá icas
pe enecien es a las daik o en a dijamo mane a pada imo: oba nud ebiama
d ižodžių e minų šalu iniais dėmenimis pasakomas pag indiniu dėmeniu
de molio, siena ambién nulipinama y nuplukama de molio. Esos sudu inos
adje i os ca ac e izan la es uc u a doybinė D → V3. En menimo lib ogele a
descubie o d ižodis é mino con ma e ia consis encia ma cinčiu šalu iniu
dėmeniu pusiauskįs a ešla KKGSP 1910, que hecho p ie eiksmį simplemen e
a aukus p i a dija būd (P → B), dejando būd a dija galūnę -a. El ma e ial
consis encia ma can is šalu inis dėmuo, basado sudu iniu būdžiu,
descubie o y a puka io en la li e a u a de cons ucción: 1937M. Él ambién
ca ac e iza P → B da ybinė es uc u a, sólo da yba ya sis emiška.
In e esan e, que en uen es más a días aba adosos secunda ios dėmenos
leksinių-san ykinių signi icamien os no pudo apun a se.
In e puka iu, aún desa ollando la e minía de cons ucción, sudu iniai
būd a džiai p incipalmen e ėjo s a inių kons ukcijas žyminčių d ižodžių
e minų šalu iniais dėmenimis i eiškė ypa ybę, susijusią su kons ukcijos
sanda a (p z.: ieneils g indinys SGBT 1931, jednai is s ogla MGN 1933, de alliau.
é más adelan e). Didžiulis bū ys sudu inių būd a džių e minologinių
a ibu os cons ucciones e minijoje apa eció so ie mečiu. Y más a de,
eckū us Lie u os Nep iklausomybę, sudu inių būd a džių s a ybos
e minijoje muchėjo. 1. La mía mayo ísima g upo de é minos hablables
cons i uye s a ines, sus pa es y cons ucciones . y. esul ados de ac i idades de cons ucción denominaciones.
1.1. De ellos p incipalmen e (217) son e minos, cuyos sudu iniu cali ic a džiu eiškiamu secundu iniu dėmeniu
pasakoma dis inguiamaji p opiedad del obje o según sanda ą, i. i. pasakoma, cuán o o cuales de cie as pa es
(dažnai p incipales cons uccinių) o man de iniéamiños obje o. Nemajosa pa e de ales sudu ines
ca ac e a djies p ime sandas es sus en ada daik a a dį aldančiu p ie eiksmiu mucho o skai a džiu
desde uno has a sešių, y 3 Remian is A. Valeckiene, [S]in aksinės p iklausomybės a ž ilgiu odos los sudu iniai
būd a džiai de la lengua Li uania son p ijungiamieji. Una pa e cons i u i a (usualmen e la p ime a) es á unida
o con olada de la segunda y señala, apildo la segunda pa e signi icado (Valeckienė 1957: 279). Ac ualmen e las
g ama icas de lenguas li uanas (DLKG 2005) u ilizan é minos de iniéamieji (de e mina i iniai) y sudedamieji
(kopulia y iniai) dū iniai, sin emba go hablando de dū inius, cuyo segundo sandas basado eiksmažodžiu, es a
clasi icación, sin abejo, ya aplicableoma. A. Valeckienės suge ido é mino p ijungiamieji sudu iniai būd a džiai
incluye de odos los ipos de da ybos sudu inius būd a džius. P iklausomías elaciones en es e a ículo se
mues an indicykle: ella enc eipiama de dependiomojo sando en p incipal, . y. a acimo di ec imi. Aquí y
adelan e B būd a dinis sandas, D daik a a dinis, Dl daly inis, Į į a dinis, P p ie eiksminis, S skai a dinis, V
eiksmažodinis.
Lina Ru kienė38 D ižodžiai cons uc i os é minos con sudu inio
būd a džiu iš eikš u šalu iniu dėmeniu
signi ica i os, aigi sudu iniai būd a džiai, many ina, puede se bas an e
ampliamen e u ilizados ciencia ámbi os concep os nominació. Ad ie e,
es os da os p opo cionan in o mación sólo sob e un á ea.
Hablando de la doybina en d ižodžius e minos de cons ucción
en enen es sudu inių būd a džių es uc u a, dichoynga que ellos hace
según 10 doybos ipų (ž . 1 igu a.).
1 ig. Sudu inių būd a džių, enančių la e ales d ižodžių s a ybos e minų dėmenimis, da ybos ipos
Como se puede e de 1 pa eikslo, p oduc i i um se dis inguen cua o da ybos ipos: B → D, S → D, D → V y
P → D ← P → D. An asis sandas en muchos casos es daik a a dinis, donde kas ečiau eiksmajo dinis o
būd a dinis. No encuen a ni un único sudu inio a ibu i o con o a pa e de la lengua basada u
segundo sandu. Muchos secunda ios dėmenimis enan es sudu ines ca ac e a djes pada oma con los
mismos p ime os sandais. En ep būd a dinių sandų p edomina apoy i an oniminiais būd a džiais plonas
g uas, bajas al as, ambién būd a džiais s ambus, s a us, uščias. La mayo pa e ci a dinių sandų
sopo ada ci a džiais desde uno has a cua oos, y la mayo pa e p ie eiksminių p ie eiksmiu mucho.
Nemažai p ime os de sudu ines būd a džių sandų apoyama y p ie eiksmiais ápidamen e, la gos, poco,
co os. Ponsebimas pendiis a i icialmen e plés i ales g upos en dicciona ios. Po ejemplo, solo
Cons ucción e minos dicodine (2002) hay 107 d ižodžiai e minas, cuyos secunda iu dėmeniu einančio
sudu inio a ibu i o el p ime sandas es d i-, y 31 d ižodis e mina, en el que einan is sudu inis
a ibu i o iene p ime sandá mucho.
D→V P ←DS→D B→D P →B Į→V P →V
P →D
Į→D D →D → DID
15,08 %
12,56 %
16,58 %
21,61 %
7,04 %
3,02 %
6,53 %
5,03 %
10,05 %
2,50 %

39Te minología | 2022 | 29
Apsk i ai galima pas ebė i, kad ku ian ap a iamuosius s a ybos e mi-
nus gene almen e se basa en la e minología de cons ucción ya uncionuojancios su1957:
du iniais būd a džiais, o ne da omi naujada ai. Kalbėdama apie bend o-
sios kalbos būd a džius, A. Valeckienė eigia, kad sudu iniai būd a džiai
žymi „dažnai ik ienam kokiam daik ui būdingą ypa ybę“ (Valeckienė
279). Sin emba go cons ucciones e minología emos con a io enómeno: muchos de los
mismos a ibu os, que anan es secunda ios dėmenimis, desc iben dis in os emas. 2
igu aksle incluidos sudu iniai a ibu os, que secunda ios e minos de cons ucción
dėmenim an más ecuen emen e. 2 ig. Sudu ines a ibu os más ecuen es
e minologías a ibu os en e minología de cons ucción Po ejemplo, būd a dis
mul iasluoksnis, -ė a 19 di e en es d ižodžių e minų s a ybos šalu iniu dėmeniu,
s ačiakampis, -ė 18, o būd a dis d isluoksnis, -ė, como y būdžiai plonasienis, -ė, uščia idu is,
-ė, 16 son dėžodžių e minų s a ybos šalu iniai menys. Higieneci, cuando los concep os iene
su ampan es signos de, p ime o se busca a econocible aiškos. Sin duda, ales é minos
ácilmen e en añables y con eniús consumi , sin emba go dudas plan ea lo que en al caso
insu icien emen e ap o echa o as lexicológicas unidades.
IŠVADOS
1. D ižodžiai e mininai con sudu iniais būd a džiais p onunciš os
secunda ios dėmenimis son impo an e pa e e minía de la cons ucción.
Es os é minos ma can ipos concep os, p incipalmen e elacionados con
los medios y esul ados de la ac i idad de cons ucción: ellos in ocanjadas
Lina Ru kienė40 D ižodžiai cons ucciones e mininas con sudu inio
būd a džiu iš eikš u šalu iniu dėmeniu
cons ucciones, in e minías cons ucciones p oduc os, maquinas y
he amien as, o alecimien o de alles. Rečiau ales d ióodžiai e mininai
ma can abs acakčiuosius eiškinius. 2. Eslabonamien os de e minos de
cons ucción de doblezodías, p onunciés eis sudu inos a ib e gios, los
p incipales dėmenys pueden se de inidios de di e sos aspec os signi ica i os
a es os dėmenis es ca ac e ís ica 12 leksinių-san ykinių signi icamien os.
Así, sudu inis būd a dis puede se bas an e ampliamen e u ilizado
cons ucciones s i as concep os de nominación. Talos signi icados, como
peculia idad según sanda ą, peculia idad de o ma, peculia idad de es uc u a,
cualidad alo ableji, po encinė peculia idad, sensibili as pe cibida peculia idad, p opias no de una emá ica g upo miemb os.
3. Pagal kiekybę iš isų išsiski ia sudu iniai būd a džiai, ku iais nu-
cons uybines ma e iales, s a iniai, sus pa es y mues ama dis inguibji
abs ac o o conc e o obje o peculia idad según sanda ą ni 45,70 po cien o.
los e minos ecopilados secunda inos sudu iniais modos de exp esa
dėmenys ienen es e signi icado. Pequeña pa e de las es imen as
de alės dalį (11,15 p oc.), išski iamąją de alę (7,17 p oc.). Da mažiau su-
du inių būd a džių, einančių šalu iniais dėmenimis, nu odo po encinę
secunda ias es ca ac e ís ica.), ma ca la peculia idad de o ma (13,22 po
cien o), dis ingui im ue e de la peculia idad (4,94 po cien o), del
uncionamien o de la máquina (4,78 po cien o), de la es uc u a (3,50 po
cien o), de la du ación del obje o abs ac o (2,55 po cien o), ma e ial, cuya
cie a can idad en a en la ma e ial p incipal (1,91 po cien o), y la
peculia idad pe cibida po los sen idos (1,11 po cien o). Realmen e sudu iniais adje i os dice indica la mane a de hace el obje o (0.48%). Las a osios leksinės-san ykinės signi icaciones sudu inių būd a džių cons ucciones e minijoje desde XX a.
mediu io ya ya apap idama.
4. La mayo pa ejai de sudu inių būd a džių ca ac e ís ica da ybinė es uc u a
B → D, S → D, D → V y P ← D → P → D. P oduk y iausios es nomina i inės kalbos
dalys daik a a dis, būd a dis, skai a dis y p ie eiksmis. No abísim
p opensión a epe i los mismos cajas. Especialmen e es o pasaki a sob e
los é minos ijos en dicciona ios.
5. Dado que a di e en es deno a as del ámbi o de la cons ucción pueden es a
p opias las mismas ca ac e ís icas p incipales, en e minología de la
cons ucción es habi ual especies ipos de es imenis exp esa los mismos
sudu inos a ibu os. Dažniaus a ibu os e minologicos en e minología de
cons ucción son sudu iniai būd a džiai mul iasluoksnis, -ė, s ačiakampis, -ė,
d isluoksnis, -ė, plonasienis, -ė, uščia idu is, -ė, iengubas, -a, ienpusis, -ė, ilgalaikis, -ė, smulkiag ūdis, -ė, s ambiag ūdis, -ė.
41Te minología | 2022 | 29
SHALTINIAI
A mocemen as, AC au . F. Bielinskis, P. Buškūnas, Vilnius: Vaizdas, 1964. ALKS Anglųlie u ių kalbos
s a ybos e minų žodynėlis, sud. J. S onys, Vilnius: VISI, 1972. APKS Ap o echamien o de Pied a en
cons ucciones u ales, au . V. Vi kauskas, Vilnius: Vaizdas, 1960. BAPK Be ón y a ma u a: p incipales
p opiedades cons uc i as: docomoji lib o, au . D. Zabulionis, Vilnius: Technika, 2010.
BGD Be ono y gelžbe onio abajosi, au . V. Mažeika, Vilnius: Pe galė, 1978. BS Be onai y skiediniai: žinynas,
au . A. Čecho as, e . J. Dyčmonas, A. Ž i ėnas, Vilnius: Mokslas, 1976. BSM Gene al de conocimien os sob e
maquina ias de cons ucción: paskai ų konspek as, au . D. Mid ikis, J. S a kus, Vilnius: LTSR. y spec. id.
minis e io de ciencia, 1982. CPK Ci ilinių pas a ų kons ukcijos: ado ėlis, au . A. Nakas, J. Gajauskas, M.
P ikšai is, Vilnius:
Cienzas, 1992.
GMLD G un ų mechanikos labo a o iniai da bai, au . F. No kus, Kaunas: Tecnologija, 1992. GNSK
Vienenciales casas de cons ucción cues iones: cien í icos a ículos ecopinys, y . ed. K.
Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla, 1962.
Blaže ičius, KABK Kompozi ais a muo as conc e oñas cons ucciones: guíaėlis, au . G. Kaklauskas, D.
Bačinskas, V. G ibniak, D. Jakubo skis, D. Ulbinas, E. Gudonis, A. Meškėnas, E. Timinskas, A. Sokolo , Vilnius:
Technika, 2012.
KAŠ Kai ai a sp ús shamo be oniai: monog a ía, au . S. Gobe is, V. An ono ič, Vilnius: Technika: 2007. KKGSP
Cómo y de qué se puede cons ui ba a os y e mingus obesius ag ícola, e . J. B ažinskas, Vilnius: Juozapo
Za adzkio imp us u ė, 1910.
KP Cons uccinays ace oenai, au . A. Pa a as, Vilnius: Mokslas, 1978. Kaimo s a yba, au KS. P.
D ąsu is, P. Gaižu is, L. Gudzinskas, J. Juška, P. Kali a, E. Ke snauskas, V. Š ipas, Kaunas: Spindulys,
1936.
MA Medžiagų a spa umas, au . K. Vasiliauskas, Kaunas: Vilnius, 1940. MBD Mū ininko y
be onuo ojo abajos: guíaėlis, au . V. Adoma ičius, J. Alekseje a, A. Česas, R. Do ydai ė,
Vilnius: Min is, 2008.
MDKM Mū o abajos y cons ucciones mon a im: ado ėlis, au . I. Iščenka, Vilnius: Min is, 1971. MGN La ciudad
i iamieji namai: ellos es omi equisi os y sus p oy a ima, au . V. Š ipas, Kaunas: Va pas, MK Medinės
1933.
kons ukcijos: ado ėlis, au . A. Valen ina ičius, B. Valiūnas, Vilnius: Enciklopedia, 2000. MK Me alinės
kons ukcijos: manualėlis, au . J. Paulauskas, A. K eda as, Vilnius: Mokslas, 1977. MK Mū inés cons ucciones, au .
A. Rozenbliumas, Vilnius: Es a ybna poli ická i nauko á li e a u y publika, 1956.
MS Molio cons ucyba, au . K. Reisonas, Kaunas: Vals ybės paus u ė, 1928. MT Mediniai il ai, au . S.
G inke ičius, Kaunas: Spindulys, 1929. MTPM Medžiago y a inkuo ojams ply elių y mosaico clojedo es:
guíaėlis, au . A. V. Aleksand o skis, Vilnius: Mokslas, 1976.
PAPŠ Edi icio deco ación. cale acción del edi icio y inkación. Deco ila ply elėmis y elemen os de deco ilos
mon agis: guíaėlis, au . M. Če nius, E. Kuliešius, V. Ru ke ičienė, V. Sa a auskienė, Vilnius: Min is, 2008. PK
Edia os cons ucciones. pa e I: guía, au . A. Bis ickas, N. Ge šas, J. Kapčius, K. Kaušinis, J. Mikuckas, V.
Ve bickis, B. Zibe kas, A. Žin elis, Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla, 1962.
PK Plienines cons ucciones: manual, au . J. Paulauskas, Vilnius: Vals ybinė poli inė i mokslinė
li e a ū os leidykla, 1961.
PLST anceseslie u ios e minos de cons ucción dicynėlis, sud. A. Gudai is, Vilnius: VISI, 1972. PNA
Cons ua y ų hoga apisamien o, eng. B. Vek a is, Kaunas: Raidė, 1994. PSAK Pin u a del edi icio y
apmušalos leijamien o: guíaėlis, au . V. Bu a ičienė, V. S asionienė, Vilnius:
Min is, 2008.
PSDP Edia os pa edes de pin ados supe icios ilgaamžiškumas: monog a ía, au . R. Minio ai ė, V. S anke ičius,
Kaunas: Technologija, 2001.
RLKP Rusųlie u ių kalbų poli echninis ā dynas, ed. kol. A. No odo skis, L. Kumpikas, J. Mikuckas, J.
S anai is, S. Vasauskas, J. Vidman as, Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla,
1959.
Lina Ru kienė42 D ižodžiai e minos de cons ucción con sudu iniu
būd a džiu iš eikš u šalu iniu dėmeniu
RNS Rąs inio casa cons ucyba: žinynas, au . R. Bo kūnas, T. B aškys, V. Čeikauskas, R.
Da aške ičius, T. Gecas, T. Lapinskas, E. No aišas, M. Sakai is, A. Si ydis, T. Šli inckas, G. Unikas, V.
Uosai is, Vilnius: Bal o p in , 2012.
SA S a ybna akus ika: ado ėlis, au . V. J. S auskis, Vilnius: Technika, 2007. SBPK E aluación de la
segu idad y sos enibilidad de cons ucciones de ace o Su i in os y besiúlies, au . A. Kudzys, V.
Vai ke ičius, Vilnius: Sole ija, 1995.
SDKŽ Cons uc ion wo ke s quali ica ions žinynas, eng. S. V. Bašinskij, P. V. Blaže ič, I. A. Pe o , Kaunas:
Vilnius, 1940.
SG Su enkamas gelžbe onis, au . A. Bujokas, A. S onys, Vilnius: Min is, 1971. SGBT Sauskeliai. Gelžbe oniniai
y be oniniai puen es, au . J. Gab ys, Kaunas [n. s.], 1931. SGKP S a yba: gesso ca ón plokščių mon a ía y
deco aila, au . A. Zienius, Vilnius: Lod ila, 2006. SISCh Dinámica de las ca ac e ís icas de Sis emas
S a ís icos y Ingenie íes. pa e I: docomoji lib o, au . A. Janickas, Kaunas: Tecnologija, 2000.
SK S a ybne kons ukcije: con e encias, dedicadas a p o . A. Rozenbliubo a las cen ena ias ani e sa ias de
nacimien o, celeb adas, ocu ídas en Vilnius el 56 de junio de 2002, ma e ial de in o mes, Vilnius, 2002. SKKS
S a ybinės kons ukcijos: kū imas i s ip inimas, au . D. Bačinskas, A. Bal ušai is, A. Bičiulai ienė, E.
Dulinskas, A. End iukai y ė, A. Ja molaje , V. Jokūbai is, G. Ju kėnas y k ., Vilnius: Technika, SM S a ybinės
1998.
medžiagos: ado ėlis, au . S. Sčesnule ičius, Vilnius: Min is, 1966. SM Ma e iales de cons ucción, au . Č. R.
Ramonas, Kaunas: Ūkininko conseje o, 1993. SMG Ma e iales y p oduc os de cons ucción: manual, au . B.
G igaliūnas, Vilnius: Min is, 1974. SMU Ma e iales de cons ucción. Rellenadas: docomoji lib o, au . A.
Naujokai is, Vilnius: Technika, 2006. SP Bases de Cons ucción, au . A. Iljičio as, A. Kokinas, J. Rebo o ičius,
e . R. Kuosai ė. Vilnius: Vaizdas. SSM S a yba. I omas. Ma e iales de cons ucción, au . J. Šimoliūnas,
Kaunas: Spindulys, 1937. STŽ Dicciona io de é minos de Cons ucción, au . A. Kudzys, A. Rosenas, B. Kudzienė,
Vilnius: Lie u os mokslas, 2002. ŠVOK Cale acción, en ilación y ai e acondicionamien o, au . D. Gu auskai ė,
Kaunas: Technologija, 1992. V Vėdinimas: manualėlis, au . E. Juodis, Vilnius: Technika, 2008. ŽŪS Ag icul u a
cons uc i a: pa e comúni: ma e iales de cons ucción y obesias po ys: ado ėlis, au . L. Gimbu as,
Kaunas: Spindulys, 1929.
LITERATŪRA
Akelai is Gin au as 2008: Sudė inių adminis acinių e minų s uk ū iniai modeliai. – Specialybės kalba:
e minija i s udijos: mokslinių s aipsnių inkinys, Vilnius: Mykolo Rome io uni e si e as, 5–13.
Cabezas-Ga cía Melania, Fabe Pamela 2017: Explo ing he seman ics o mul i-wo d e ms by means
o pa aph ases. – Temas ac uales de e minología y es udios sob e el léxico, G anada, España: Coma es,
193–217. P ieiga in e ne e: h ps://www. esea chga e.ne /publica ion/321225904_Explo ing_ he_
seman ics_o _mul i-wo d_ e ms_by_means_o _pa aph ases.
DLKG – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. V. Amb azas, 4-as pa ais. leid., Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as, 2005.
D o inas Vincen as 1963: Lie u ių li e a ū inės kalbos sudu inių būd a džių s uk ū iniai-seman iniai
ipai ( emian is XVI–XVIII a. aš ų medžiaga). – Kalbo y a 6, 75–97.
D uk einis Albinas 2011: Sin aksiniai sudė inių jū ei ys ės e minų modeliai. – Res humani a iae 10,
234–255.
Džežulskienė Judi a 2010: P epozicinė i pos pozicinė modi ikacija: ižodžių angliškų i lie u iškų
e minų g e inamoji analizė. – Kalbo y a 62(3), 7–21.
Gai enis Kazimie as 2002: Lie u ių e minologija: eo ijos i a kybos me menys, Vilnius: Lie u ių kalbos
ins i u o leidykla.
Gai enis Kazimie as 2014 [1968]: Iš 2 i 3 dėmenų suda y ų sudė inių e minų ipai daba inėje lie u ių
kalboje. – Kazimie as Gai enis. Rink iniai aš ai, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 34–46.
Gai enis Kazimie as 2014 [1975]: D ižodžiai sudė iniai e minai daba inėje lie u ių kalboje. – Kazimie as
Gai enis. Rink iniai aš ai, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 60–97.
Gai eny ė-Bu le Jolan a 2000: Sudė inių izikos e minų sinonimijos a ejai e minų žodynuose. – Kalbos
kul ū a 73, 62–67.
G igo je a Ta jana, And iušy ė Ais ė 2015: Mokslinių y imų pag indai: mokomoji knyga, Vilnius: Technika.
43Te minologija | 2022 | 29
Janule ičienė Viole a, Racke ičienė Sigi a 2009: Nusikals amų eikų pa adinimai lie u ių i anglų
kalbomis. – Socialinių mokslų s udijos 4(4), 357–381.
Keinys S asys 2005 [1983]: Lie u iškų sudu inių e minų da yba. – Daba inė lie u ių e minologija,
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 129–182.
Ki kauskienė Laimu ė 2009: S a ybos i ci ilinės s a ybos e minus eiškian ys d ižodžiai junginiai anglų
i lie u ių kalbose. – San alka 17(2), 52–60.
Li e kienė Nijolė 2015: T ižodžių ana omijos de inamojo pažyminio i nede inamojo pažyminio lie u iškų
e minų i lo yniškų a i ikmenų p iklausomybė. – P o esinės s udijos: eo ija i p ak ika 15, 42–46. P ieiga
in e ne e: h ps://s ako.l /uploads/ps p-15-2015-6.pd .
Mon e o Begoña 1996: Technical Communica ion: Complex Nominals Used o Exp ess new Concep s in
Scien i ic English - Causes and Ambigui y in Meaning. – ESPecialis 17(1), 57–72. P ieiga in e ne e:
h ps:// e is as.pucsp.b /index.php/esp/a icle/download/9476/7042.
P a iwi Nu ul, Ohoiwu un Jos E. B., Wa is Abdul 2016: Mo phological analysis o compound adjec i es
in sen ences in B ooke’s Hea land. – e-Jou nal o English Language Teaching Socie y (ELTS) 4(2). P ieiga
in e ne e: h ps://media.neli i.com/media/publica ions/243571-mo phological-analysis-o -compound-
adjec- bc1995d.pd .
Umb asas Al ydas 2010: Lie u ių eisės e minija 1918–1940 me ais: pag indinių kodeksų e minai, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as.
Valeckienė Adelė 1957: Daba inės lie u ių kalbos į a džiuo inių būd a džių a ojimas. – Li e a ū a i
kalba 2, 161–328.
Zemle ičiū ė Palmi a 2021: XIX a. pab. – XX a. p . d ižodžiai sudė iniai pa adinimai su pag indiniu
dėmeniu „liga“ i būd a džiu eiškiamais p iklausomaisiais dėmenimis. – Te minologija 28, 239–255.
TWO-WORD CONSTRUCTION TERMS WITH THE SECONDARY
COMPONENT EXPRESSED BY A COMPOUND ADJECTIVE
Summa y
Compound adjec i es deno e an indi idual, speci ic, and s able ea u e o some hing ha is
exp essed by he modi ied wo d. Ellos desc iben he hing o phenomenon designa ed by he
main componen in a gene alising and p ecise manne , dis ingui lo om o he s no
possessing such a ea u e (o donde such a ea u e no is essen ial) and can po lo an o se
bas an e ampliamen e usado o he nomina ion o scien i ic concep s. Howe e , as
illus a ed by o he schola ly s udies, he e minological capaci ies o he compound
adjec i e a e unde used in ce ain ields. In he ield o cons uc ion, he compound
adjec i e becomes a e minological a ibu e a he equen ly: 635 dis inc wo-wo d
e ms wi h he seconda y componen exp essed by a compound adjec i e we e ound in a
o al o 48 uen es. El a ículo emplea el mé odo analí ico-desc ip i o pa a abo da
compound adjec i es om a e minological pe spec i e: he ela ions be ween he
seconda y componen s o cons uc ion e ms aking he o m o compound adjec i es and
he main componen a e discussed in e ms o he idea con eyed by hem, i.e., hei
lexical- ela ional meanings a e de e mined; he wo d- o ma ion s uc u e o compound
adjec i es, h ough which hese meanings a e con eyed. is e iewed; he compound
adjec i es ha a e mos commonly used as he e minological a ibu es o cons uc ion
e ms a e iden i ied.
El es udio e eló que he main componen s can be modi ied by he seconda y componen s
o wo-wo d cons uc ion e ms exp essed by compound adjec i es by con eying
di e en aspec s o meaning: as many as wel e lexical- ela ional meanings

Lina Ru kienė44 D ižodžiai cons uc i os e mininai con sudu iniu can be exp essed by hese
būd a džiu iš eikš u šalu iniu dėmeniu
componen s. The e o e, he compound adjec i e can be acomponen s exp essed by compound
he widely used o he nomina ion o concep s in he ield o cons uc ion.
Compound adjec i es deno ing a dis inc i e ea u e o an abs ac o conc e e hing
in e ms o i s composi ion s and ou om o he s by hei quan i y: he seconda y
adjec i es ha e his meaning in he case o as many as 45.70% o he e ms collec ed in he
s udy. This meaning is inhe en in he seconda y componen s comp ending he e ms o
di e en hema ic g oups: names o s uc u es, hei pa s, and cons uc ions (daugiaaukš ė
aikš elė, d i ėmis langas), abs ac names (daugiaciklis pa a umas, daugiapakopis ežimas), and
in e media e cons uc ion p oduc s (daugiasluoksnis ka onas, plona ielis inklelis). A o al o
13.22% o he seconda y componen s modi ying he main componen s o he e ms om he
hema ic g oups o s uc u es, hei pa s and cons uc ions, and in e media e cons uc ion
p oduc s speci y some p ope y o o m (pusapsk i ė a ka, pusap alis langas; aš uoniakampė
ply elė, ke u kampė len u ė). Fewe seconda y componen s desc ibe a pa o a dis inc i e
as ene (11.15%) o a dis inc i e pa (7.17%). E en ewe compound adjec i es used as
seconda y componen s designa e a po en ial p ope y (4.94%), a machine ope a ing p ope y
(4.78%), a s uc u al p ope y (3.50%), du a ion o an abs ac hing (2.55%), a subs ance a
ce ain amoun o which cons i u es he main subs ance (1.91%), and he p ope y expe ienced
h ough senses (1.11%). Compound adjec i es a e leas commonly used o deno e he me hod in
which an objec is made (0.48%). Fo ma ion o compound adjec i es comp ending wo-wo d
cons uc ion e ms ollow en wo d- o ma ion pa e ns. Fou o hem a e mos p oduc i e:
adjec i e→noun, nume al→noun, noun→ e b and ad e b←/→noun. A numbe o compound adjec i es
al cons i uen s a e domina ed by an onymic adjec i es plonass o as, žemasaukš as, as well as
adjec i es s ambus, s a us, uščias. Mos o he nume ical cons i uen s a e based on he
used as seconda y componen s a e o med using he same ini ial cons i uen s. Adjec i-
nume als om one o ou , while mos o he ad e bial elemen s ely on he ad e b mucho. Qui e
a ew o he ini ial cons i uen s o compound adjec i es ea u e ad e bs, such as ápido, ilgai,
poco, umpai. A endency o a i icially expand such g oups in dic iona ies is obse ed.
As di e en deno a a o he ield o cons uc ion may demons a e he same p incipal
p ope ies, he e is a endency in cons uc ion e minology o exp ess speci ic
componen s by he same compound adjec i es. The mos widesp ead e minological
a ibu es in cons uc ion e minology a e compound adjec i es plu iasluoksnis, -ė,
čiakampis, -ė, d isluoksnis, -ė, plonasienis, -ė, uščia idu is, -ė, iengubas, -a, ienpusis, -ė,
s ailgalaikis, -ė, smulkiag ūdis, -ė, s ambiag ūdis, -ė. Ob iously, such e ms a e easy o
emembe and con enien o use, bu he e a e ce ain doub s ha o he lexical uni s may
be unde used in his case.
Recibió 2022-08-26
Lina Ru kienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E-mail lina. u [email protected]