P. KŪNIKŠTA. de
donde Kniūkš ų pa a dė 27
PRANAS KNIŪKŠTA
Lie u ių kalbos ins i u as
De ORIÑO LEBÚKŠT PAVARD
Kniūkš à a ibuye a más a os apellidos li uanos. Como indica Li u ians apellžių
žodynas, a puka io Li uania había 60 esa apellės šeimų (LPŽ I 1034). Tokia apellė
ue di undida en una pequeña á ea de ie as a mais, p incipalmen e Salan (19
amilias), Plùngės (14), Kuli (11), Ka enos (10) apellinkėse; izu o a pa e jun as de
ellas se mencionan sólo seis. Ve odyne dada y o ma con umpuoju u Kniukš a. De
odo ales amilias p iscičiuo a 45, apenas ni la mi ad de ellos de K e ingõs, o as
de la más amplia á ea desde Mažekių y Sedõs has a Klapėda. Debido al o igen
cau elosamen e dicho: A unda, que los apellés con umpu u balsiu son
secunda ias, a desnės, cie os emodelados de apellidos con kniūkš -. En
ealidad de ese p ecaución aquí ni necesi a, se puede a e idamen e deci , que
es as pã a dés con ampuoju u es án esque dos, y aún más di ec amen e
diciendo con el e o de o og a ía insc i a de o mas. Más ampliamen e se ha
esc i o sob e es o en un a ículo sepa ado Kniūkš a, no Kniukš a1. Se puede
añadi que la o ma con ampuoju u podía sklis i y de lenkiškų o usiškų os
pa a dės už ašų Kniuksz a, Кнюкшта, de ellos no malmen e ecob iama Kniukš a.
Mencionados aún dos discu ibles pa a des a mainas Kniùkš as y Kniukš ys,
insc i as más adelan e desde el p incipal pa a dés di undimo aco o: Kniukš as 4
eces (en e ellos dos de Kauno), Kniukš ys una ez, y lo mismo ecku ą de
pe cepie in a o ma Kniuks ies. Tai más ápidas sucesic iniai Kniūkš os
edi binías, donde cambiada no sólo balsio u longi udum, pe o y galūnė.
Paodyne pa a dė Kniūkš a se elaciona con būd a džiu knikš as, kniūkš à, dándose su
signi icado, sinonimiška con būd a džiu kniūbsčias pasilenkęs, ie a modo buscando.
Pa ei ada y di ec amen e con būd a džiu kniūbsčias (kniūbščias) se asocia pa a dė Kniūpš à
(iš Kniūbš a), e dad, insc i a sólo una ez desde Ga gžd. Apa dés Kniūkš à y Kniūpš à
susie os e e encia z . : Kniūkš à ž . Kniūpš à; Kniūpš à ž . Kniūkš à. El e binos los une
según doybos y signi icados 1 G . K n i ū k š a P. Kalbos a osena y a kyba, Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, Žiū in is o iškai, es as pa a džių san ykiai cuan o ki okie,
2001, 576–578.
28 KALBOS KULTŪRA | 82 simili ud, pe o indica dis in a su sa a ankišką kilmę:
Kniūpš à kildinama de kniūbsčias, Kniūkš à de kniūkš as.
sudė ingesni, ellos a sek i ayuda uen es de iempos más iejos. El más an iguo al uen e
es Salan ų bažnyčios 16411659 años c íš o egis osų knyga, conse ado Salan ų bažnyčios
a chy e. Es cie o, en es e lib o no hay paa dés Kniūkš a; no pudo encon a se ni apellés
Kniūpš a, pe o ella bu is mues a allí insc ibi pad esu ni zii Kniūpš ai is, Kniūpš ai ė
(esc oma lenkiška esc i u a Kniupsz ay is, Kniupsz ay e los a lie u inęs a ículo au o ius
ašo su ilgąja ū). En Knygoa pa ą eces se menciona Amb aziejus (Amb ozius) Kniūpš ai is:
1657 m. 28 d. de augpjúcio insc i o 1659 m. 1 d. de ma zo, ese día pak íš i a Ma inas
Kniūpš ai ės hija (esc iben ikisan uokinės ma inas apellés). Ambos esos Kniūpš aičiai de
oks k ikš o ė as; 1658 m. asa io 28 d. pak ikš y a me gai ė, ku ios ė as
aip pa ( ik iausiai as pa s) Amb aziejus Kniūpš ai is. Kniūpš ai ė už ašy a
Ba zdži, hay que c ee que Ba zdžiuosè i ía su pad e Kniūpš a. Desde o os luga es ni
Kniūpš aičių, ni Kniūpš ų nož ašy a, posible daik as, que en onces o au de ellos y no hubo.
Toks con acciónmajodžiu kniup i y su ediniu elacionado kniūpsčias nomb e pe sonal
o iginalmen e debía se p a a dė y eikš i uno conc e os klumpan e o klupinėjan į žmogų.
Tal pe sona enía i i Ba zdžios, en o ou ales p a a dés podían y no habe , simila
ca ac e ís ica del homb e podía se neį a dijama o indicada de o ookios da ybos palab a.
Simila es signi icados pa ė Knius is, sie ina con klupimą eiškiančiu
eiksmažodžiu knius i (LKŽ VI 270), 1641 m. julio 28 d. į aše es á insc i a de al lado
del pueblo Pesči. Después de a ias eces insc i a sulenkin a apellė Knius o ič
(esc oma lenkiškai Knius owicz) y ė a a džiai Knius ai is, Knius ai ė
(pas a ieji no sólo de Pesčių).
Apellidos i usius pe sonales Knius is y Kniūpš a iz iko di e en e baig is.
Knius is con el paso del iempo silpo: Knius is insc i o dos eces, po uno
Knius ai ė (esc i u a Knius owna) y Knius ienė (esc i u a Knius owa) en la
lis a de habi an es de la pa oquia Salan ų de 1853 año; año 1896 en lis a se ha
quedado sólo un Knius is (Espola usiškai Кнюстис). Po unose o décadas de
Knius is comple amen e desapa eció LPŽ al pa a dé noeminima.
Pa a ė Kniūpš a pe maneció has a XIX a., pos e io men e adqui ió o a
pa idalá y se con i ió Kniūkš a. Anąją o ma aún encon amos Kalnalio
iglesia 17931821 años bau is o g abaciones lib o (el lib o conse ado
K e ingos muziejuje). Joje pa ė Kniūpš a ( ašoma Kniupsz a) y me gau inė
pa ė Kniūpš ai ė ( ašoma Kniupsz owna) du an e XVIII a. úl imo diezme į insc i a de es pueblos
P. KŪNIKŠTA. Desde donde Kniūkš ų pa a dė 29 Ba zdžių, Klių Sodõs (daba
Klsodis) y Nas nų. De Ba zdžių 1796 m. insc i o el pad e bau is o Juozapas
Kniūpš a y el mismo niño la mad e Ko yna Kniūpš ai ė; de Kūlių Sodos 1794 m. el
niño pad e Juozapas Kniūpš a; de Nas ėnų 1794 m. mad e bau ismo Julija
Kniūpš ai ė, 1796 m. mad e bau ismo Ko yna Kniūpš ai ė, 1799 m. pad e
bau ismo Lau ynas Kniūpš a. Knygoje encuen a algo de o ookios pow žių
a ian es. Desde Nas ėnų 1794 m. записан S anislo as Kniupš as. Especialmen e
in e esan e 1820 m. g abación, anunciando que pak íš i o niño mad e es Ma ina
Kniuš o na (Kniusz owna), y bau is o mad e Ona Kniuš o na abi desde Klupėnų.
A lie u in a su apellé se ía Kniūš ai ė, y la co espondien e apellé del homb e
Kniūš a. Tales o mas pudie on su gi como zá azymų ik a, pe o ellas
mues an y lo que con la ieja o ma pa a dės ėmė concu en i o as pa a dés
a mainas y o as pa a dés, en e las cuales ue y Knius is. Salia Kniūpš as
apa ecidos Kniūš a e a como il elis desde Kniūpš as an e Kniūkš as. Pasa se
de una o ma a o a e a ácil debido a que o malmen e (pagal sonambesį) ellas
e an simila es, y su p imo ė signi icado y unión con eiksmajedžiu kniup i
ex inguida. Kadniūš a y Kniūkš a pueden se pe cibidas como la misma pa a dés
a ian es, mues an unos pocos documen os de mi pad e, uno de ellos 19281938
años p ie olių a likimo knygu ė. Su apa y las páginas de los p ime os es años
insc i a Kniuš a, en las páginas pos e io es Kniukš a, en un luga incluso
Knius a ( isu esc ibe umpoji u). Finalmen e y el mismo au o del a ículo es
ecibído siun os, donde pau eldé ue insc i a no Kniūkš a, y Kniūks as, Knius a,
ya no hablando de a ian e con ab eąja u Kniukš a. Kniūkš os apa ición del
Kniūps os pudo p omo e y p iebalsios asimiliación polinkis o ma con d iem k
a i pa ogesnė, negu nuo k šok i p i p.
Minje Kalnalio iglesia no iene el apellido Kniūkš a en el lib o de egis os de
bau ismo, pe o se encuen a en la lis a de 1853 años de habi an es de la
pa oquia Salan ų. Aquí ya no exis e la iejos o ma Kniūpš a, ella isu
eemplazé Kniūkš a ( ašoma Kniuksz a). Kniūkš a su gió y en aquellos pueblos,
donde Kalnalio lib oje es aba Kniūpš a, Ba zdžiues y Kūlių Sodoje. Kniūpš a
šiaip a sí sin pėdsako no podía desapa ece . Ob iamen e, que Kniūkš a aquí
e a no nue a apellé y ella cons i uída no de la palab a kniūkš as, y pe da y a
de pa a dés Kniūpš a. La lis a mues a no sólo el nue o nue o apellés pa idalá,
sino y su p opagación. De él se e que Salan ų pa apijoje en ese momen o había
cinco sa a ankiškos Kniūkš ų šeimynos, como šeimininkai записать пять
Kniūkš os. Uno al dueño de casa F anciškus Kniūkš a i ía en E lnuos, dos
Simonas Kniūkš a y Jonas Kniūkš a Jakš áičiuose, ambién dos, ambos Juozapai, Ba zdžiuose.
30
LEBROCULTURA | 82
(Dech de los miemb os de la amilia se puede as ea que uno de ellos iene
p osenel.) Jun o a o as amilias insc ibi es sus amilias u in ys kamp:
Jakš aičiuose An anas Kniūkš a, Kūlių Sodoje Juozapas Kniūkš a, Ba zdži
Mẽdsėdžiuose Mikodemas Kniūkš a ( ambién y insc i a Mikodemas). Da du
Kniūkš as insc ibi como o os dueños de me cdinia: Júodupėnuose Pe as
Kniūkš a, Šaũčikiuo se Juozapas Kniūkš a con esposa Ona. Familios miemb os,
esposas y hijos, insc ibi sólo nomb es, po lo que del odo no hay Kniūkš ienių.
Sin emba go insc ip as seis no en sus amilias i idas Kniūkš ai ės (esc i u a
Kniuksz owna) una Salan ų pa ápías casa, una Pesčiuose como kampininkė,
cua o samdinės (Juodupėnuose d i, Jakš aičiuose y Kūlių Sodoje po uno). Así
Kniūkš ų apellė Salan ų pa apijoje ue di undusi, insc i as no enas amilias,
i ídas en sie e pueblos, y de odo Kniūkš ų y Kniūkš aičių insc i a incluso de
no ynių localidades. Sin emba go Kniūkš ų no es á en Nas ėnuos, de los cuales
Kalnalio k ikš o į ašų knygoje ue insc i o Kniūpš a y Kniūpš ai ė, pe o allí
nebelikę y Kniūpš ų.
Panašų Kniūkš ų pa a džių imagendą mues a la lis a de habi an es de Salan ų
pa ápicia, compues o en 1896 años. Es cie o, él di e encia exo ialmen e, po que
esc i o imp udo p ohibidos iemposis usiškais al abe imis, y apodos y pa a dés
su usin i más que an e io men e e a an lenkinados. I Kniūkš a se esc ibe con
galūne -o Кнюкшто, es así записy ų y emeninas, u bió es o Kniūkš ai ės, a ez
insc i a una ez a una muje que ha casado Kнюкштова. Tokie ex o pamien os no
impidie on es ablece e dade os apellidos y as ea su p opagación. En la
segunda lis a se encuen an odas cinco ex ex ex-sa a ankiškos Kniūkš ų
šeimynas. Pe o su gió dos nue as E lėnuas insc i o el segundo dueño Pe as
Kniūkš a, Ba zdžių Medsėdžiuose bu usį kampininką eemplazé el dueño An anas
Kniūkš a. Nebelikę Jakš aičiuose y Kūlių Sodoje ex e io es campininkų,
Juodupėnuose y Šaučikiuose ex e io es samdinių, úl imos es pueblos Kniūkš ų
absolu amen e no emos. Samdinys insc i o Didžiuõsiuose Žalimuosè, kampininkas
Salan uose. Kniūkš aičių samdinių del odo nož ašy a, sin emba go hay muje es
(Kniūkš aičių o Kniūkš ienių) kampininkių una Šaukliuosè, d i Salan uose. De odo
Kniūkš ų apellé insc i a de sie enių luga eso ias, ue es Kniūkš ų ė onijas
son Ba zdžiai, E lėnai y Juodupėnai, poco a poco es a apellé iene y en Salan ùs.
Kniūkš ų pa a dė a inales XIX a. neabejo inai ue di undusi no solo Salan ų
pa apijoje, aunque conc e os ales da os es e a ículo au o y no iene
su inkęs. Pe o mani ies os hechos mues an que adelan e la expandió y en
núme o, y en é minos de á ea.
P. KŪNIKŠTA. de donde Kniūkš ų pa a dė 31 El dicciona io de apellidos Li u ios
indica que sob e XX a midi į Salan ų apellinkėse había 19 Kniūkš ų amilias
(žodyne įsi ėlė klaida, aquel luga dada no Salan ų, sino Sin au ų san umpa).
Hay que c ee que omado Salan ų alsčiaus á ea, y él ap oximadamen e
coincidió con Salan ų pa apía. Vediasi, po medio siglocio Salan ų apylinkėse
es a pa a dés de habi an es mul iplicado doblemen e. Kniūkš ų apelleda casi
an ecuen e Plungės y K e ingos apellinkėse (užesc i a po 18 eces),
cuan o a e a, pe o ambién di undida Ka enos (10) y Kulių (11) apellinkėse.
Aunque unu ella insc i a con la goąja, o ou con co oąja u, pe o es la
misma pa edė, po lo que aquí las cuen asuojan y discu en jun as. La palodyn
indica que es a apellė en mediados de XX a. e a di undida en una pequeña á ea
de ie as a mies en e Salan ų, K e ingos, Kulių y Plungės (į esa á ea la
incluye y Ka ena). Desde o os luga es ella ansc i a apenas po una o a
ez. Del o al a apellė, incluyendo y a ian ą Kniukš as, insc i a 109 eces, en
el plo e p incipal 76, isu ki u 33.
El ac ual Kniūkš ų apelledes p opalimien o se puede imagina de elé onos
lib os, donde p esen adas s aciona ius los apellidos de pe sonas que ienen
elé onos. Según el condado de Klaipėda 2001 año ele onų knygą esos años los
elé onos en el dis i o de K e inga enían 15 Kniūkš ų, 26 Kniūkš ienės y una
Kniūkš ai ė (la mayo ía de ellos allí esc ibi con ab e iąja u). Es o indica que
en onces en el dis i o de K e inga debía habe al ededo de 40 Kniūkš ų
amilias. Hace medio siglocio ame plo e (K e ingos, Salan ų, Ka enos y Da bnų
alsčiuose) de ellos insc i a 51, aigi algo mas. Tele ónas lib o de e dade o
núme o no indica, pudo se y de ales Kniūkš ų amilias, las cuales elé ono no
enían. Šiaip o así, ieja en la Kniūkš ų pa a džių plo e de ellos no muchėjo, y disminuía.
Es o no signi ica que haya disminuido el o al de Kniūkš ų apellidos. Jü se
mul iplicó en o os luga es, comenzó a p opaga allí, donde an e io men e del
odo no había. An ai en el medio del siglo XX. de Klaipėda y End ieja o es e
apellido insc i o po 5 eces, y según el 2001 año ele onos ki abą en la ciudad y
dis i o de Klaipėda los elé onos enían has a 55 pe sonas Kniūkš ų apelledes
(Kniūkš os y Kniūkš ienės). O os di ec imis Kniūkš ų pa a dė papli o aún más
adelan e. Según Kauno opsk i ies 2004 años ele onos lib o Kaune en onces
elé onos enían seisos, Kauno ajone d i Kniūkš ų amilias. Cua u ios ales
apelledas insc i as de el dis i o Kaišiado ių. En el lib o de elé onos del año
2004 de la ciudad de Vilna Kniūkš a g abado se enis, Kniūkš ienė cua o eces.
Vilniaus apsk i ies dis i os esa pa a dés no exis e, aquí ella nespėjo paplis i.
En gene al ella di undida en el oes e de Li uania y en g andes ciudades.
Cómo Kniūkš ų pa a dė pli o, puedo paillus a me sus giminés ejemplos. a
p incipios del XX. Salan ų alsčiaus Ba zdžių i ía en el pueblo mi abuelo Ka-

32 KALBOS KULTÚRA | 82 jugos. Ni k e ingiškis, ni da bėniškis a iškosios
giminės palikuonių nepaliko y pa a dės nep a ęsė, ad ella o a ez enía
zimie as Kniūkš a. T ečiajame dešim me yje ienas jo sūnus apsigy eno
Da bėnų, ki as – K e ingos alsčiuje, o ečiasis, mano ė as, liko Ba z-
comenza sklis i desde Ba zdžių. Aquí, en la amilia pa a, noso os uimos
es he manos uno quedó en Ba zdžios, o os dos ins ala ū ėme más adelan e,
uno K e ingoe, o o Vilniuje. Es a ez giminés po i és pli imas noebus ojo,
olesnė ez ella paskleidé apenas no po oda Li uán. Nues a giminés de
gene ación ju enil Kniūkš ų es án incluso en sie e ciudades: K e ingoje,
Š en ojoje, Klaipėdoje, Telšiuose, Kaune, Rumšiškėse y Vilniuje.
Desa o unadamen e, giminés ė onijoje su noeliko, ul imo Ba zdžių Kniūkš ą,
b olį Juozą, exlídamos a Amžinybę en 2008 años.
Tokia un cien o y medio de años ukusa Kniūkš ų pa a dés his o ia. Y si
con á amos desde la emp ana o ma de apellés Kniūpš a, ella aba ca incluso
medioke i o de cien años. Kei ėsi laikai, o o pa a dė, išsiplė ė y con inúa
expandiéndose su geog a ía. Como se dice: Tempo a mu an u e nos
mu amus in illis laikai cambian, con ellos cambiamés y noso os.
LITERATŪRA
LK VIŽ 1962 Lie u os kalbos žodynas 6, Vilnius. LP IŽ 1985 A. Vanagas, V.
Maciejauskienė, M. Razmukai ė. Lie u ių pa a džių žodynas 1 (AK), Vilnius.
Recibió 2009 10 29
WHERE HAS THE SURNAME BÚKŠTA COME FROM?
Summa y
The Dic iona y o Li huanian Su names (Lie u ių pa a džių žodynas) sugges s ha
he su name Kniūkš à should be ela ed o he adjec i e kniūkš as and is compa able
o he su name Kniūpš à made om he adjec i e kniūbsčias. Olde sou ces sugges
ha Kniūkš a migh ha e o igina ed om Kniūpš a. The Salan ai chu ch book o he
17 h cen u y does no ha e a single en y o Kniūkš a; howe e , i has a pa onymic
Kniūpš ai is om he illage o Ba zdžiai, which migh indi ec ly e e o Kniūpš a
esiding in he same illage. The su name Kniūpš a was p ese ed un il he beginning
o he 19 h cen u y; i s las en y was ound in he las decade o he 18 h cen u y in
he bi h egis e o he chu ch book o Kalnalis.
P. KŪNIKŠTA. Desde donde Kniūkš ų pa a dė 33 The su name Kniūkš a was eco ded in
he census o Salan ai pa ish in 1853. Howe e , i had no a single Kniūpš a; he la e
su name also disappea ed om he illages p e iously men ioned in he chu ch book
o Kalnalis. This migh sugges ha Kniūkš a was no a new su name bu a he made
om Kniūpš a. In Salan ai pa ish in he 19 h cen u y he su name Kniūpš a was mos
equen in h ee illages: Ba zdžiai, E lėnai and Juodupėnai. In he middle o he 20 h
cen u y i was mos ly ound in a small a ea o Lowlande s (žemaičių) be ween
Salan ai, K e inga, Kuliai and Plungė; in he 20 h cen u y he su name sp ead o he
wes o Li huania and majo ci ies o he coun y.
PRANAS KNIŪKŠTA
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, Vilnius LT-10308