BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGNĖ ALEKSAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
EXPRESYVIOS ANTRAŠTS
NAUJIEN PORTALE DELFI. LT
ESMINIAI VOODŽIAI: a igo i aš ė, emocinė-eksp esinė leksika, s ilis ika. Recen emen e,
pa icula men e mui o se discu e sob e a linguagem da mídia online, sua manipulaiaciní ca ac e
(Miliūnai ė 2011), quando ap esen amõs qualidade de in o mação, a obje i idade dos
conhecimen os nublança con a jo nalis as ou edi o es qualque p eço p ocu a a a a a ai
a a enção dos lei o os, e meios de comunicação em o ma, buscando opinião pública, a é mesmo
nau ină sa imonă, já ninguém a e eu a duejo (Rad ila ičiū ė 2013). Quando se ala não sob e um
dia eiškinį, comp o a da língua Li uânica no ažodžių duomenyne ( oliau ND) 2014 m. p ima e aį
ixsuo as naujada as del inizmas, į a dijan is in e ne o naujienų po alų madą d ip asčias
ku imiškas, neaiškias, con inio nea i inkan s aipsnių an aš es.
Obje o des e a igo no ícias do po al del i.l publicadas a igos de exp essy iosios an aš ės1, a igo au o ės
cole adas en e 2012 m. ou ub o a é 2014 m. junho mês. Analisando í ulos, baseando-se Regina Koženiauskienė
o necida de inição, o í ulo do a igo pe cebe-se como comumen e umpas ex o de uma ase, pelo qual desa a a
publicação esmė, p incipal con eúdo (Koženiauskienė 2013: 46). Como apon a Rū a Ma cinke ičienė, i aš es, que êm
não combinação de pala as, mas o ma de ase, o nam-se au a ankiškais ex os como se ossem algumas eses ou
desc iend inamen os, supe icialmen e hipe ex o ní elmeniu, po qual p o undin no ex o džiungles p asisk e bia ne
(Ma cinke ičienė 2010). Mui os lei o es de news po al, do í ulo do a igo não se in e essam, con en am-se apenas
com a in o mação nela ap esen ada, que não só unciona como um ex o au ônomo, mas ambém dimen em a
popula idade do a igo, ma de i aš es aiškos, sua ap esen ação depende, se o ex o em ge al se á lido, ou se á
pe gun e odo a é o im, po isso em í ulos mui as ezes delibe adamen e é usada uma leksika com emoção, po que se
a a de da se um ipo de come cialização ao ex o, pa a a ai o lei o . Mui o que mais eqüen emen e in oca um
seu aspec o a ou pikan išką de alę (Ma cinke ičienė 2010). Como apon a Diana Liepiny ė-Ky ienė, an aš es [...]
o nam-se umposias in o macinês meninu ês pa a pessoas que economizam empo. Com isso elacionado e a in e ne
ap esen a-se abundância de in o mação. Apenas del i.l odos os dias é ap esen ado ce ca de 60 no os a igos2
(Liepiny ė-Ky ienė 2013: 3), po an o, 1 Regina Koženiauskienė, conside ando-se a que unção e ó ica desempenha o
í ulo do a igo, dis ibui í ulos neu aliąsias (nominacinė unkcija) e eksp esy iąsias (eksp esinė unkcija)
(Koženiauskienė 2013: 46). 2 Co ecção, cálculo e ec uado D. Liepiny ės-Ky ienės, indi íduo menção do aspek u
analiza usios del i.l an aš es.
skai y ojus iliojan eksp esy iosiomis an aš ėmis, ikimasi, kad okie s aipsniai nepaskęs
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 2 num eno me luxo de
in o mação e se á dos usuá ios da in e ne no ados. Na u almen e, de e ia chama a a enção
pa a o a o de que a mídia on-line lê apenas aquelas pessoas que u ilizam compu ado e in e ne .
Com base em dados do Depa amen o de Es a ís icas da Li uânia, em 2014 p incipalmen e
u iliza am in e ne pessoas des a idade: 1624 (97,3%)), 2534 (94,5%) e 3544 anos (86,3%). Embo a
inclina-se a en a iza que del i.l mais popula po al de no ícias na Li uânia3, no qual paisoma
di e saus idade pessoas po eikias, po ém, conside ando-se os dados do depa amen o de
es a ís icas da Li uânia, pode-se a i ma que o p incipal del i.l casi y ojas jo em ou de meia
idade pessoa, po an o an aš es c iados assim, que osse a aixos à con empo ânea ka a. O
obje i o des e a igo esbanaliza os í ulos exp essy iąsias dos a igos publicados no po al de
no ícias del i.l e escla eça , po que meios de aiškos linguís icos p e ende a ai a a enção dos
lei o os4. O a igonyje explo a, quais os obje i os são buscados, em i ados usando
me a o iškuosius a dažodžius, imagdinguosius eiksmažodžius, naujada us, ža gonybes,
ulga izmus, an onomazijas, asmen a džius, azeologizmus, ci a as e es anhos idiomas in a pus.
METAPORIŠKIEJOS NOMBODJIOS
Os a dažodžius me a o iškuosius (mais equen emen e daik a a džius e būd a džius) usados
nos í ulos de a igos podem se subdi ididos em dois g upos: 1. uzualinhos éikšmės pe kel inės
eikšmės ( ienų pé kel inės eikšmės de inições de pala as incluídas no Daba inės lie u ių
kalbos žodyną ( oliau DŽ6) e Lie u ių kalbos žodyną ( oliau LK)), e ou os pé kel inės éikšmės,
embo a e não ixos nos diccioná ios, po ém, são amplamen e di undidos e skai y o be a go
su okieni); 2. okaziniai pala as de signi icância ans e el as (jas de inições não encon amos
nem DŽ6, nem LKŽe)5. Usando do p imei o g upo pala as de signi icância ans e el ina, p e ende
e i a habi uais, neu ias publicis inio s ilaus aiškos e espe a-se que me a o iškųjų
a dažodžių consumo masins skai y ojus, p z. :
É ho a na Li uânia encad a apynas į aos p eços de aluguel? [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 09 05, Ugnė
Ka aliūnai ė)6
3 Com base em audience.l dados, po ale del i.l du an e 2014 m. ou ub o mês. apozicê 1 151 537 usuá ios
p incipalmen e de odos os po al Li uanienų.
4 An aščių- ak inių eiginių po eikio p iemones in e ne po ale del i.l é y usi D. Liepiny ė-Ky ienė. O a igo,
p epa ado de aco do com o abalho magis o da mencionada au o a Po eikio p iemonės in e ne o po alo del i.l
an aš ėse: pe so pamenėjimo aspek as, publicado na e is a Taikomoji kalbo y a. cu iosidade, os í ulos são
5 Pag indinis šių pe kel ine eikšme a ojamų a dažodžių ski umas y a as, kad an osios g upės žodžiai kelia
delibe adamen e c iados de modo que a essência do a igo do í ulo do ex o osse neaiški, incomp ensí el, po an o o
isi ado do po al de mídia online é o çados a ec ia odo o ex o a é o im, e as pala as do p imei o g upo
(uzualinhos me a o iškos a dažodžiai), embo a e o neçam publicis ino es ilo ao ex o no as co es, são cla os pa a os
lei o es. Pessoa, nesco piin is i ulação le an ada p oblema, comen oojamu acon eciu ou si uação, desse a igo
nãoleis.
6 Va osenos exemplos de língua ne aisy a.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 3 Ka inės sa ininkas: pe uno okį
bamblį aš p a andu se i us clien es [s aipsnio an aš ė] (del i.l
2013 06 07)7
A e os čiup u ai — nuo Lie u os iki Azijos šalių [s aipsnio an aš ė] (del i.l (iš: ELTA) 2012 10 24)
Pik žaizdė Kaune ypa ingasis kon eine [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 08 30, Paulius
Ga kauskas)
E. Zubas seus po os man i e am sausus, e sua equipe esboçou qua a a i ó ia [s aipsnio an aš ė] (del i.l
(des : BNS) 2013 05 05)
Skalūnų in odução ma caclina Gazp om solėlydį [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 05 16, Ramūnas
Bogdanas)
Ko ai com neda bu ab akadab a [s aipsnio an aš ė] (del i.l (iš: diena.l ) 2013 04 08, Jus inas A gus as) No Dicioná io In e nacional de Pala as
(h p: TŽŽ) ap esen am duas pala a de ab akadab a signi icados: 1. sem sen ido pala a, ao qual med. amžiais oi a ibuída magiška galia e que
oi esc i o em amule os; 2. bep asmybė, não en endeamis pala as. Lei o -o, nu uocando a es a pala a a ibuída a magišką galią, já de
i aš ės a igo en ende, que no ex o se ala sob e bep as-sup an a, que no ex o se ala sob e bep asmiškas, con usas, al ez a é não
implemen ado no país meios de edução do abalho, plg. : Como comba e o desemp ego? É p eciso incen i a a c ia pos os de abalho,
especialmen e lá onde há g ande desemp ego. Talius banalius e abs akčius p opos as a dija minis é ios aldininkai, iūsian ys p emje o
subu oje abalho g upėje.
Facila no icia e essência des e a igo:
A a ija a inio p incípio: Kaune con on ou 4 au omó eis [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 09 11)
Lei ado , que sabe que o em sąs s a as de agão de e o ia e locomo i o (ž . DŽ6), já de an aš ė
en ende á que o p incípio do a inho é seka de yky, baseada em elações de causa e consequência8.
Plg. p imei a sen ença des e a igo:
O aciden e oco eu a inio p incípio em p is abdžiusį mic oau obus VW Ca a elle ėžėsi Hyunday Lan a, em
es a máquina enkėsi do pasquin ažia ęs Opel Vec a, em Vec ą - Opel Co sa. Do desc i os exemplos ê-se
que me a o icamen e usados daik a ó sias e a ibu os enco ajam ex o, po ém, na opinião au o a do
a igo, insu icien emen e suin iga o lei o . Visi ado do po al de no ícias pe cebe ex o esmę de
an aš ês, po an o ais a igos leian-ia apenas aqueles, os quais in e essam espo i o, negócio ou ou as
s i a no ícias. Di ugu se possí el só a pa i de i ulação, na qual es á da segunda g upo ans e el as
signi icações pala as (okazinių me a o iškųjų a dažodžių), en ende , sob e o que se ala no a igo, p z. :
Bigmiesčių a ei is paukuo ieji š ediški dango aižiai? [s aipsnio an aš ė] (del i.l (iš: echnologijos.l )
2013 05 23)
7Nes e abalho o nome e sob enome do au o do a igo são o necidos apenas no caso, se o au o oi mencionado na
no ícia do po al del i.l publicado no a igo.
8 De inições de pala as, às quais não há e e ência de on e, c iadas au o ês.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 4 Espe a-se que okiõs
an aš ės in e essa ussus lei o oja deseja á pe co e odo o a igo. Respos a à pe gun a,
po que š ediški a anha-céus in oduzem-se quan o não habi ualmen ei e, como de p imei a is a
pode apa ece , a é ilogicamen e, ap esen a-se na mesma início do ex o: De p imei a is a odo o
mesmo a anha-céus como e odos os ou os, só com algumkokiu queis u pe uku. No en an o,
ekspe ai aiškina, kad oks, ody ųs, enk as i „plaukuo as“ š ediškas dizainas gali bū i aukš uminių
cons uų a ei is.
Queis ieji plaukai honi pulmšelhas, nas quais sop ando ao en o, ene gia do luxo de a con e ida em, po
exemplo, ele os ene gia.
Ob iamen e, que a igo ap esen ado apliclus mono e dis desc ibindo š ediškų dango aižių de aco do
suas ca ac e ís ica ex e na. DŽ6 é apenas uma adje i o haukuo signi icado haukais apaugês, endo
de cabelos, e nes e ex o a ibudo é usado no a, pe kel ine signi icado, alando apie de ce a
cons ução de dango aižį, ceng ão plões pulmões, nos quais en ecusi a ene gia do en o pai aciama
em elek os ou k . ene giją. Pe caya am al i ulação, ao isi an e do po al de no ícias del i.l ,
dian e dos olhos p oje a-se de cada um p óp io in e p e ado imagem do skysc ape pelukuo o, pois
péodis, usado em signi icado li e al, mui as ezes e ep esen a só alguma coisa blanku, neap ebėž a,
es ilis iquemen neu alu, pa a o as pe kel ine, i s a meio de in o mações emocionais, i s a
imagem (Pikčilingis 1975: 319).
p incípio des e del i.l c iados an aščių aps u. Ve dade, oco e e desses i ais, dos quais
mais ápido possí el adi inha , sob e o que a igo ealmen e não es á alado, po ém
g ildenamas emas in oduzi quase impossí el, exemplo. :
Mulhe em Venesuelo puldinėja pi anijos [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 08 08) Na an aš ė do a igo
pa a o ado me a o iškas daik a a dis pi anijos esc i os kabu ėse, po an o mesmo e aos
lei o ojos não linguinos educados de e ia se cla o, que em Venesuelo siaučia não plėš ia ca p amily
Sou h Ame ican Ma ysž ( . DŽ6), e ou os miklus g obuonis: em Venesuelos beachū io beachakaibe eles
são chamados de pi anij. No en an o, é não ca ne min anças peixes, encon adas em algumas Amé icas
do Sul ieses.
É ápidos e c uéis lad ões, cada ez mais eqüen emen e puldinėjan es mulhe es, esc e e cnn.com. [...]
Taí pode acon ece no cen o, p anūdimio ou loja, onde oco e mui os jo ens ga ginas. Vagys chiumpa
elas po cabelos, despis aukia ži kles e nu ėžia eom cabelos. Tuome uagos endem a salões de beleza ou
ba bea […], con ou ela.
Pe seguindo o a igo, e ela-se que de ido à sua ik umo, p eduboniedade pi anji são chamados
mo e os lad ões de cabelo, que í ima a aca inespe adamen e em luga público, e a sua
co ezu a cabelos ende a salões de beleza, ba bei os9.
Pode aze -se p essupos o, que, se osse escolhida um í ulo neu alioji, po exemplo, Mo e is Venesueloje puldinėja
(paukų) agys, bem menos pessoas in e essa iam nes e a igo po á ias azões. Em p imei o luga , equen e lei o oi
pensa ia, que lad ys siaučia em mui os es ados, ad anokia aqui no ícia, que e Venesuela nea sigina oubisikos. Em
segundo, al nação como 9 S aipsnio au o ė, ealizando es a in es igação, no ou que maio ia dos ex os, publicados po
um po al de mídia online del i.l , ap esen am-se do chamado p incípio da pi âmide in e s os. O lei o in e essin o do
í ulo do a igo nem necessa iamen e lei ao odo ex o a é o im, ma mesma a mais impo an e in o mação,
explicinan e i aš ê anunciamo no ojienão, ap esen ada no começo do ex o.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 5 Venesuela aos
li uanianos é exzo iška país, pela qual mais in e imasi po imp essionan e paisagem, plan as e
animais di e sidade, e não po naquele país yks ančių nusikal imų. Como is o a pa i
o necidos exemplos, pa a suin igua , sužadi a no ijienų po alo lei ei ojos a enção,
p e e emidade é dada okaziniams signi icância pe kel inės pala as.
VAIDINGIEJI FAXSMAJÓJIOS
Ou a mais equen emen e usada nos í ulos é es ilis inė ins umen o da linguagem
igu dingieji eiksmažodžiai, seu gausa desleidžian ys só adicionaliniams azeologizmams.
Todos naujienų po ale del i.l ap esen ados igu dingieji eiksmažodžiai nes e a igo se di idem em10:
1. sis emá icos imagingosius açõesmažodžius;
2. con ex i os imagedinguosos açõesmajodžius.
Os í ulos de a igos p edominam nos pas o ųjį (sis eminį) igu dingumą u in ys
eiksmažodžiai, p z. :
V. Adamkui liga apka ino11 Li uânia es a [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2014 03 12) Š u muoja12 lojau es
g ąžina pe Kalėdas gau ą šlamš ą [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2012 12 27)
Ry ų eu opiečiai iš No egijos pa duo u ių šluoja13 pigias sauskelnes [s aipsnio an aš ė] (del i.l
2013 02 01)
Teismai glos o14 publicamen e seixlapinando įžūlius iolėjus ibunais decisões ne enkina e policijos
[s aipsnio an aš ė] (del i.l 2014 03 30, Paulius Ga kauskas)15 Sis eminiai aizdingieji eiksmaodžiai, ais
como apka in i, š u muo i, šluo i, gly ios , usados pe kel ine signi icado, beijo ab, unciona lei o
imagduo ę, po ém seu e ei o emocional-p eseksional não é ão o e como os dos p opos o dos con ex os:
S Jo aiša d ioks el: en e mil e 15 -16 L [s aipsnio an aš ė] (del i.l (iš: BNS) 2013 04 20)
Gene olą klampina17 k osnis [s aipsnio an aš ė] (del i.l (is o: BNS) 2013 03 18) Naujas e amen as podem
užuos i18 ėžį [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 08 05) 10 Remi Ju Pozoikčilingio classi icação de pala as de
isualidade e ipos de léxico de isual exclusi o des e au o
(Pikčilingis 1971: 224).
11 DŽ6: apka in i p k. aze nemalonų, nemielą. 12 LKŽe: š u muo i p k. apgul i ko exigujan . DŽ6 ap esen a-se oda ou a
des a pala a pe kel inė signi icação p k. e žliai, į emp ai, u gen emen e ma jigia , cl i e pan.
13 DŽ6: šluo i šnek. di e ido, sma kamen e o que aze ( algy i, i , muš i e e c.). 14 DŽ6: glos y i p k. pa aikau i; aplica .
Plg. LKŽe p k. malonė i, pa aikau i, bebe i. 15 A im de a ai a a enção dos lei o es, os a igos são publicados ambém
com complemen a es i i ulação suban aš es. Suas no ícias no po ale del i.l esc e em ao lado da p incipal i ulação
bemokai meno ni ipo de le a. Nes e abalho paan aš es são ap esen adas após pas i ojo b ūkšnio.
16 D ioks elė i p k. causa ma a ilba.
17 Klampin i p k. comp ome e . Plg. LKŽe: klimp i p k. em bédą pul i, p ažū i. 18
Užuos i p k. apon a , encon a . Plg. DŽ6 p k. nocicu.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGNĖ ALEKSAITĖ. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 6
N. Venckienė izgina19 Seimą i Lie u os eisinę sis emą / p oku o ai gali skelb i paiešką [s aipsnio
an aš ė] (del i.l 2013 05 08, Eglė Samoškai ė) Jus iça, alguns con ex inių eiksmažodžių
pe kel inės eikšmės, embo a e ne iksuo as diccioná ios, po ém a osenoje amplamen e
papli usios, po an o é mais ou menos nusis o ėjusios. Nes e caso con excionais açõesmajodzes
anszengam as on ei as de um con ex o, eles po el inais signi icados são usados ão
equen emen e que, pode-se dize , são i em es amponais, aclai ans e ilaamais de uma
i ulação a ou a:
Kol Li uânia nacionalizou Sno ą, do K ajbanka expumpuo i20 milhões [s aipsnio an aš ė] (del i.l
2012 10 18)
Aplinkosaugininkai įgėlė21 s iklinį namą po Pūčko ių a odanga pasis ačiusiam G. Nausėdai [s aipsnio
an aš ė] (del i.l 2013 06 17, Mindaugas Jacke ičius) S aipsnių an aš ėse, pelas quais
delibe adamen e sudomi i, p e ende a ec a skai y oją, y auja pe kel inės eiksmės
eikšmažodžiai. R. Ma cinke ičienė, alando sob e an aš es, dis ingue ais ipos es u u ais de
an aščių: daik a naminio combinação de pala as e o ma de ase (Ma cinke ičienė 2008: 176). Ano ê,
segundo o au o , segundojam o ma de ase ipo bū inas açõesmazodis, que é conside ado mui o
impo an e pa e do nome. P ecisamen e o e bo ódio dá an aš ei cla eza, conc e idade, e mui as
ezes e isualidade, ele é dinâmico, in iabilizando inig ina men į (Ma cinke ičienė 2008: 176). Ve dade,
no a oseno amplamen e nepasklidusių con ex ual dos compo amen os das ações exp essi os o
e ei o emocional-exp essi o é um pouco maio do que sis emá icos dos compo amen os das ações.
NAUJADARAI
Naujada ai exis em de dois ipos (Pikčilingis 1975: 156):
1. uzualinhos no osada ai (nuola alan e que apa ecem no as pala as, que in oduziam
no o concei o);
2. okaziniai naujada ai (no as pala as, usadas em ez de habi uais enómenos ou daik ų nomesų e
o necendo in o mação adicional ou execu ando ou a emocional-exp essi a des inação). Siekian
an aš ei p opo ciona p ekinį aizdą, ge almen e usados usados segundo g upo s ilis iniai naujada ai.
Jus iça, não e i aama e uzualinių naujažodžių, bem sucedidamen e a aiga inusių a osenoje i ne ekusių
naujumo au eolės (Popo a 2005: 913, ci . de Jakai ienė 2010: 205), plg. : Vagis pa a a Li uânia co žėsi
des espei ando šū ių e ežio, ele apanhou-o só bloqueando caminho com caminhões
[s aipsnio an aš ė]
19 Vizgin i p k. o ça ou a a agi da o ma como que es u (aliuzia em ilmą Uodega izgina shunį).
20 Expumpi p k. ouba . LKŽe indica-se apenas uma pe kel inė signi icação p k. di íceis
desmon a . 21 Įgel i p k. paxea , oca ; in oxica .
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 7 Ope a i amen e eaga ę Kal a ijos
užka dos o iciais na Polônia nes ojusią mašiną pasi uošė sulaiky i p i bu usiu Kal a ijos kon olės punk u. Aqui na
conduzi amó ia do caminho Su alkai Ma ijampolė pa e oi pa ies a o o s inio s opdymo aos a, chamado o
ežys. (del i.l 2013 03 07) Eu iukais22 chamados ilhos menciona am o no en á io ani e sá io [s aipsnio an aš ė]
Com močiu ês, mamãs e pais, i mãs e i mãos, p imos e pussese ês hoje ani e sá ia 55 ilhos. Todos eles nasce am
exa amen e no dia da adesão da Li uânia à UE 2004 m. 1 de maio. (del i.l 2013 05 01) Como esc eço J. Pikčilingis,
naujada as e apaixonamos pelo a o de que osse possí el p abildia em escu oja ou skai y oja pala a,
con endo o máximo possí el de exp esões adicionais no seu signi icado za ibyje (Pikčilingis 1975 164). Plg. ais
i ados usadas nas uncionalidades emocional-exp essi a que possuem okazinius no osada us: Kakapa kas juok.
um pa que de di e en es es adas, no qual e melhonis bandeia élas ma cadas desag egadas iscas de cão
(socialinė akcija, pela qual se p ocu a a chama a a enção nea sakas dos cunhos cul i ado es), c iança-boome ang
suaugess c iança, que en ou i e au á ankiamen e, mas e e de eg essa a casas de ido a di iculdades
inancei as, sa kozismo23 ex-p esiden e ancês Nicolas Sa kozy (2007)201dy a polí ica (ž ND),
au omobilis- ankenš einas após um g a e aciden e na es ada de eículos de anspo e su emon uado e
execu ado.
Vilniue ab iu-se Kakapa kas e melonomis bandeia ėlėmis sužymė as minas laukas [s aipsnio
an aš ė]
An as sex a- ei a min ą Ži mūnų e Šnipiškių ajonų juni oje si uado no sk e e Goe hes pa izanai
anunciou comba e com i esponsá eis shunų šeimininkais e su engou a akção Kakapa kas. Des a ação
c ia i a os pa icipan es do p oje o p e endem chama a a enção de caunões c iado es pa a isma as
minas campo. (del i.l 2013 05 03) Consequência da C ise Econômica - c ianças-boome angai [s aipsnio
an aš ė] Mui o ecen emen e os ame icanos Me iamo-Webs e io ocabulá io pasipilė no a pala a
caikas-boome angas (boome ang child). Assim chamado ilho adul o, que en ou i e de o ma
au á ankiamen e e ol ou à casa dos pais de ido a di iculdades inancei as. (del i.l 2013 01 18, Rū a
Juozapai y ė) Si uação dos Roma na F ança após 2012 m. eleições: sa kozisma wi hou Sa kozy? [s aipsnio
i aš é] 2007-2012 M. F ança go e nan e cen o di ei á ia da União pa a o mo imen o populaes ( anc. Union
pou un Mou emen Populai e - UMP) e seu líde o p esiden e Nicolo Sa kozy execu ada con a F ança
i endo g upo e ninę oms di ecionada depo aciné polí ica susci ou discussões em odo o mundo. (del i.l
(do: DELFI pilie is) 2013 03, 01 Skais ė Mašalai y ė) Au omobilis- ankenš einas começa šiu pinançada iagem
po Li uã p oje o Geležiniai spąs ai
[s aipsnio an aš ė]
Residen es li uanos p imei os na Eu opa e ão opo unidade de seus p óp ios olhos cons a a , qual as
possí eis doudžios consequências explo ando depois a a ias de á ias peças sulipdy us e po isso
equisi os de segu ança não con o minças au omó eis. (del i.l 2013 09 06)
Naujada ai api elhiam-se não só po causa de mais no a, o iginalesnês aiškos da língua, mas e com o obje i o de mos a a
aiškią posição em elação a conc e o pessoa, ex.: 22 Į ND é incluído seman inis naujada as ežys dygliuo a p i e s inio
au omobilių s abdymo kelyje juos a e 23 ND no exemplo da pala a sa kozism Pas abos, os consumido es ap esen am a
eu iukas, -ė „ aikas, gimęs Lie u os įs ojimo į ES dieną (2004 m. gegužės 1 d.)“.
seguin e in o mação: no s ienameosenos a zdyje naujažodis é com p e ixaga - como baigisma o iginal,
sis emá icamen e de e se lie u ių kal ND - sa kozism.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 8 D i a ininką pa enkęs kelių
gaidelis salpando do au omó el expulsou p iekaiš a usią d augę
[s aipsnio an aš ė] (del i.l 2014 03 01)
A. Jasai y ė-Čebu iak em publicidade en ousiamžino com ilha e nėš ukės en e [s aipsnio an aš ė]
(del i.l 2013 08 06)
ND ixsua dois no asodžiai: á ios gaidelis e á ios e elis, des inados desc e e ai uo jui á ios
chuligan, akiplėšiškai e pik ybiškai nepaisančiam правил трафика. Embo a menkinamąjgo a spal į em
an o de alguns gaidelis, quan o de alguns e elis, po ém, conside ando-se as pala as gaidys e e elis
signi icmes24, pode aze conclusão, que an aš e e es e ecém-c iado compoinys é usado
nea sidic amen e. An ame exemplozdyje, con a iamen e, ao in és neu al da pala a g a idhija
passinkamas maloninho a spal ão endoinzualinis naujada as nėš ukė, mos ando i in quel us
sen imen os besilaukiančiai mo e iai.
ŽARGONYBS IR VULGARIZMAI Pa a os í ulos de a igos ja gonybės en am po mui o di e sas
azões: umas isam ap op iadamen e desc e e ce o g upo social de habi ação, ou as usadas,
po que na inha comum ala não há pa oagaus uni ó dio co espondência, ainda ou as se
emp es am do es eu o ja gão p o issional, com o obje i o sudomi i a lei o , a maio pa e da
sociedade não em ou ido e não as en endendo sem explicação adicional. Apesa dos di e en es
obje i os de consumo de ja gonybių, pode-se ousadamen e a i ma que quase a odos os
ja gonybés usados em i ulação bossem uma o e ca ga emocional (Jakai ienė 2010: 198). Como
a i ma E alda Jakai ienė, dėl seu exp essi idade suas [ža gonybės A. A.] apidamen e se espalha,
ul apassa as on ei as p o issionais ou sociais e o na-se amplamen e conhecidas. Tais
ja gonybés, que caí am na uni e sal esnekamąja leksikão, são chamadas po e mo especial slengu
(Jakai ienė 2010: 200). Na opinião des a au o a do a igo, slengo, que mais ou menos usa a maio pa e
da sociedade, ca ga emocional, exp essi idade é bem mui o nusi ynęs, po ém nele ap op ilamen e
desc e e-se de pa icula es pessoas socialinė aplinka, p z. : Užd audus bambalius de lojua ias
p a ynas šluojamas inhos espi i uosos [s aipsnio an aš ė]
(del i.l 2013 01 23, Ugnė Ka aliūnai ė) Šiu pi beglobių aikų socialização - bomžyne [s aipsnio an aš ė]
(del i.l 2013 09 03, Ie a U bonai ė-
Vainienė)
Pe pensão: p o esso es mobiliakais e o izan es alunos h ea mêsio a eš as [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 09 02,
Ie a U bonai ė-Vainienė) 24 Egidijaus Zaika Lie u ių ža gono žodynėlyje ap esen am ais gaidžio signi icâncias: menk.
expius ado, expipuošęs is sexualmen e explo ado ou de qual sexualmen e yčiojamasi. DŽ6 indicada segunda signi icado
y as, dabi a, puošei a“, „menk. homoseksualis as, gėjus (pasy us)“, „k im. silpnas, negalin is apsigin i kalinys, ku-
des a pala a é p k. ap, menco homem. Ob iamen e, que na sociedade amplamen e di undidas nega i as signi ica i as
do gaijo, e o águelis pe cebe-se como majes uoso, o e pássa o. 2014 m. augpjúcio. mês. no ijienų po ale balsas.l
publicado num a igo o psicólogo Gediminas Na ai is suge e kelių chuliganų nebe adi i kelių e eliais, po que isso é
ska inan is, šaunumą liudijan is epi e as (Na ai is: 2014).
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 9 S aipsnių an aš ėse
pasi aiko i socialinių g upių a ojamos leksikos. Des a manei a p e ende chama a a enção de
pessoas pe encen es a es es g upos, po exemplo, a pala a mobiliakas espalhado en e ilhos
e adolescen es, po an o pode aze conclusão, que na e cei a i ulação dada a mensagem é
en iada e c ianças de idade escola , pois o con eúdo da mensagem ak ualus não só uncioná ios
da ins i uição de ensino, mas e jo ens que a isi am. Po ezes an aš es nãošsi e ciama sem
ja gonybių de ido ao a o de que gene ininha alboje não há pa ogaus unicó dio
co espondência, exemplo. :
His ó ia do Li o Ve melos: a p imei a li o a adqui i e a possí el só po sé à bla ą [s aipsnio an aš ė]
(del i.l 2013 05 26, Vi alius Zaikauskas)
E. Zaikausko Lie u ių ža gono žodynėlyje ap esen a-se al ne umpa bla o de inição: sen. (a é XX a. 10
décadas) p i adas comunicações, pelas quais se usa, quando p ecisa algo ob e ou aze , o que o icialmen e
se ia mui o di ícil. Ob iamen e, que p ocu a acei o à sociedade des e ja gonybės subi alo nem e ia
sen idos, pois bla as não só į a dia a ce os p i ados yšius, mas e e le e do conc e o pe íodo his ó ico
i á el empo eal o ê. Ano J. Pikčilingio, dalis p o issionais ja gonybių, sendoadas em seu habi ual na
ambien e, es i, pode-se dize , es ilis iicamen e neu ios. Mas saídas em pla esnę a eną, a sei , saídas da
co esponden e p o issão ou g upo social da on eas, es ilis iquemen i in suak i ėja (Pikčilingis 1975:
143), например. : A p oibição dos abo os e o na á abo mache ius com en o camen os? li u ês e o na
de I landa pa a in e ompe a g a idez; pa icipem no in e oga ó io! [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 04
07, Vy enė S ašai y ė) Es e p o issionalismo u ilizado po médicos a g ande pa e da sociedade ealmen e
não sabe, po isso os jo nalis as espe am que os isi an es do po al no izienų, pa a que e em escla ece
o signi icado da ja goninha ap esen ada i ulação, mui as ezes ob iga ão a le odo o a igo, no qual e
ap esen ada a explicação abo mache ia: ac escen ou que pa a ga an i Ji, as pessoas en am em al
si uação, buscam oda a possibilidade de in e ompe a g a idez e en ão isso ainda é insegu a em uma
ins i uição nemedicininha,
abo mache ius.
Não cabe dú idas de que ais pala as usadas de ep esen an es de de e minada p o issão êm
mui o maio ca ga emocional a ca ga do que slengas. Ao ealiza in es igação no ou-se que quase
semp e (se só no a igo há ja goniças pala as) em i aš em le an adas de alguma s i a speci ines
ja gonybės, pa a p i ilegiio i quan o mais maio o lei o ojos bū į, exemplo. : Ralio žiū o ę
mo almen e a ana usio nulinuko š u man: não p ecisa p ocu a a culpa das quem é esponsá el
po agédia? / [s aipsnio i aš ė] (del i.l 2013 05 28, Mindaugas Augus is) Nes e i ulação o a igo
au o aes pa yškin a ja gonybė do campo espo i o, cujo signi icado possí el pe cebe só a pa i
do ex o, po isso o lei o do po al de no ícias del i.l , guiado pela cu iosidade, dec z ase pe co e
odo o a igo, do qual explica que nulinukas isso au omobolis, whose s a numbe s cons i uem
ge almen e apenas de ze o pe igos, e nes e meio de anspo e in o mados.
esančios įgulos ikslas – pa ik in i asą p ieš lenk ynių p adžią i apie jos būklę, pas ebė us
BENDRIN KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204 AGN
ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 16 THE
EXPRESSIVE HEADLINES ON THE NEWS PORTAL DELFI. LT
Summa y
The objec s o he cu en a icle a e he exp essi e headlines o a icles published on he news po al
Del i.l collec ed by he au ho om Oc obe 2012 o June 2014. The exp ession and p esen a ion o he
headline de e mines whe he he a icle will be ead a all; he e o e, emo ionally cha ged lexis is used
delibe a ely. The pu pose o he cu en a icle is o analyse he exp essi e headlines o a icles published
on he news po al Del i.l and ind ou he linguis ic means o exp ession used in o de o a ac he
eade s a en ion. Me apho ic name-wo ds, igu a i e e bs, neologisms, ja gon, ulga isms,
an onomasias, pe sonal names, ph aseologisms, quo a ions and o eign language inse s a e analysed in
he a icle; ou o hem, adi ional ph aseologisms and igu a i e e bs we e he mos equen .
KEYWORDS: headline, emo i e-exp essi e lexis, s ylis ics.
AGNĖ ALEKSAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]