scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Ekspresyviosios antraštės naujienų portale „delfi.lt“

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Ekspresyviosios antraštės naujienų portale „delfi.lt“

Author: Agnė Aleksaitė
Year: 2014
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/202/263
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGNĖ ALEKSAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
EXPRESYVIOS ANTRAŠTS
NAUJIEN PORTALE DELFI. LT
ESMINIAI VOODŽIAI: a igo i aš ė, emocinė-eksp esinė leksika, s ilis ika. Recen emen e,
pa icula men e mui o se discu e sob e a linguagem da mídia online, sua manipulaiaciní ca ac e
(Miliūnai ė 2011), quando ap esen amõs qualidade de in o mação, a obje i idade dos
conhecimen os nublança con a jo nalis as ou edi o es qualque p eço p ocu a a a a a ai
a a enção dos lei o os, e meios de comunicação em o ma, buscando opinião pública, a é mesmo
nau ină sa imonă, já ninguém a e eu a duejo (Rad ila ičiū ė 2013). Quando se ala não sob e um
dia eiškinį, comp o a da língua Li uânica no ažodžių duomenyne ( oliau ND) 2014 m. p ima e aį
ixsuo as naujada as del inizmas, į a dijan is in e ne o naujienų po alų madą d ip asčias
ku imiškas, neaiškias, con inio nea i inkan s aipsnių an aš es.
Obje o des e a igo no ícias do po al del i.l publicadas a igos de exp essy iosios an aš ės1, a igo au o ės
cole adas en e 2012 m. ou ub o a é 2014 m. junho mês. Analisando í ulos, baseando-se Regina Koženiauskienė
o necida de inição, o í ulo do a igo pe cebe-se como comumen e umpas ex o de uma ase, pelo qual desa a a
publicação esmė, p incipal con eúdo (Koženiauskienė 2013: 46). Como apon a Rū a Ma cinke ičienė, i aš es, que êm
não combinação de pala as, mas o ma de ase, o nam-se au a ankiškais ex os como se ossem algumas eses ou
desc iend inamen os, supe icialmen e hipe ex o ní elmeniu, po qual p o undin no ex o džiungles p asisk e bia ne
(Ma cinke ičienė 2010). Mui os lei o es de news po al, do í ulo do a igo não se in e essam, con en am-se apenas
com a in o mação nela ap esen ada, que não só unciona como um ex o au ônomo, mas ambém dimen em a
popula idade do a igo, ma de i aš es aiškos, sua ap esen ação depende, se o ex o em ge al se á lido, ou se á
pe gun e odo a é o im, po isso em í ulos mui as ezes delibe adamen e é usada uma leksika com emoção, po que se
a a de da se um ipo de come cialização ao ex o, pa a a ai o lei o . Mui o que mais eqüen emen e in oca um
seu aspec o a ou pikan išką de alę (Ma cinke ičienė 2010). Como apon a Diana Liepiny ė-Ky ienė, an aš es [...]
o nam-se umposias in o macinês meninu ês pa a pessoas que economizam empo. Com isso elacionado e a in e ne
ap esen a-se abundância de in o mação. Apenas del i.l odos os dias é ap esen ado ce ca de 60 no os a igos2
(Liepiny ė-Ky ienė 2013: 3), po an o, 1 Regina Koženiauskienė, conside ando-se a que unção e ó ica desempenha o
í ulo do a igo, dis ibui í ulos neu aliąsias (nominacinė unkcija) e eksp esy iąsias (eksp esinė unkcija)
(Koženiauskienė 2013: 46). 2 Co ecção, cálculo e ec uado D. Liepiny ės-Ky ienės, indi íduo menção do aspek u
analiza usios del i.l an aš es.
skai y ojus iliojan eksp esy iosiomis an aš ėmis, ikimasi, kad okie s aipsniai nepaskęs
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 2 num eno me luxo de
in o mação e se á dos usuá ios da in e ne no ados. Na u almen e, de e ia chama a a enção
pa a o a o de que a mídia on-line lê apenas aquelas pessoas que u ilizam compu ado e in e ne .
Com base em dados do Depa amen o de Es a ís icas da Li uânia, em 2014 p incipalmen e
u iliza am in e ne pessoas des a idade: 1624 (97,3%)), 2534 (94,5%) e 3544 anos (86,3%). Embo a
inclina-se a en a iza que del i.l mais popula po al de no ícias na Li uânia3, no qual paisoma
di e saus idade pessoas po eikias, po ém, conside ando-se os dados do depa amen o de
es a ís icas da Li uânia, pode-se a i ma que o p incipal del i.l casi y ojas jo em ou de meia
idade pessoa, po an o an aš es c iados assim, que osse a aixos à con empo ânea ka a. O
obje i o des e a igo esbanaliza os í ulos exp essy iąsias dos a igos publicados no po al de
no ícias del i.l e escla eça , po que meios de aiškos linguís icos p e ende a ai a a enção dos
lei o os4. O a igonyje explo a, quais os obje i os são buscados, em i ados usando
me a o iškuosius a dažodžius, imagdinguosius eiksmažodžius, naujada us, ža gonybes,
ulga izmus, an onomazijas, asmen a džius, azeologizmus, ci a as e es anhos idiomas in a pus.
METAPORIŠKIEJOS NOMBODJIOS
Os a dažodžius me a o iškuosius (mais equen emen e daik a a džius e būd a džius) usados
nos í ulos de a igos podem se subdi ididos em dois g upos: 1. uzualinhos éikšmės pe kel inės
eikšmės ( ienų pé kel inės eikšmės de inições de pala as incluídas no Daba inės lie u ių
kalbos žodyną ( oliau DŽ6) e Lie u ių kalbos žodyną ( oliau LK)), e ou os pé kel inės éikšmės,
embo a e não ixos nos diccioná ios, po ém, são amplamen e di undidos e skai y o be a go
su okieni); 2. okaziniai pala as de signi icância ans e el as (jas de inições não encon amos
nem DŽ6, nem LKŽe)5. Usando do p imei o g upo pala as de signi icância ans e el ina, p e ende
e i a habi uais, neu ias publicis inio s ilaus aiškos e espe a-se que me a o iškųjų
a dažodžių consumo masins skai y ojus, p z. :
É ho a na Li uânia encad a apynas į aos p eços de aluguel? [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 09 05, Ugnė
Ka aliūnai ė)6
3 Com base em audience.l dados, po ale del i.l du an e 2014 m. ou ub o mês. apozicê 1 151 537 usuá ios
p incipalmen e de odos os po al Li uanienų.
4 An aščių- ak inių eiginių po eikio p iemones in e ne po ale del i.l é y usi D. Liepiny ė-Ky ienė. O a igo,
p epa ado de aco do com o abalho magis o da mencionada au o a Po eikio p iemonės in e ne o po alo del i.l
an aš ėse: pe so pamenėjimo aspek as, publicado na e is a Taikomoji kalbo y a. cu iosidade, os í ulos são
5 Pag indinis šių pe kel ine eikšme a ojamų a dažodžių ski umas y a as, kad an osios g upės žodžiai kelia
delibe adamen e c iados de modo que a essência do a igo do í ulo do ex o osse neaiški, incomp ensí el, po an o o
isi ado do po al de mídia online é o çados a ec ia odo o ex o a é o im, e as pala as do p imei o g upo
(uzualinhos me a o iškos a dažodžiai), embo a e o neçam publicis ino es ilo ao ex o no as co es, são cla os pa a os
lei o es. Pessoa, nesco piin is i ulação le an ada p oblema, comen oojamu acon eciu ou si uação, desse a igo
nãoleis.
6 Va osenos exemplos de língua ne aisy a.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 3 Ka inės sa ininkas: pe uno okį
bamblį aš p a andu se i us clien es [s aipsnio an aš ė] (del i.l
2013 06 07)7
A e os čiup u ai — nuo Lie u os iki Azijos šalių [s aipsnio an aš ė] (del i.l (iš: ELTA) 2012 10 24)
Pik žaizdė Kaune ypa ingasis kon eine [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 08 30, Paulius
Ga kauskas)
E. Zubas seus po os man i e am sausus, e sua equipe esboçou qua a a i ó ia [s aipsnio an aš ė] (del i.l
(des : BNS) 2013 05 05)
Skalūnų in odução ma caclina Gazp om solėlydį [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 05 16, Ramūnas
Bogdanas)
Ko ai com neda bu ab akadab a [s aipsnio an aš ė] (del i.l (iš: diena.l ) 2013 04 08, Jus inas A gus as) No Dicioná io In e nacional de Pala as
(h p: TŽŽ) ap esen am duas pala a de ab akadab a signi icados: 1. sem sen ido pala a, ao qual med. amžiais oi a ibuída magiška galia e que
oi esc i o em amule os; 2. bep asmybė, não en endeamis pala as. Lei o -o, nu uocando a es a pala a a ibuída a magišką galią, já de
i aš ės a igo en ende, que no ex o se ala sob e bep as-sup an a, que no ex o se ala sob e bep asmiškas, con usas, al ez a é não
implemen ado no país meios de edução do abalho, plg. : Como comba e o desemp ego? É p eciso incen i a a c ia pos os de abalho,
especialmen e lá onde há g ande desemp ego. Talius banalius e abs akčius p opos as a dija minis é ios aldininkai, iūsian ys p emje o
subu oje abalho g upėje.
Facila no icia e essência des e a igo:
A a ija a inio p incípio: Kaune con on ou 4 au omó eis [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 09 11)
Lei ado , que sabe que o em sąs s a as de agão de e o ia e locomo i o (ž . DŽ6), já de an aš ė
en ende á que o p incípio do a inho é seka de yky, baseada em elações de causa e consequência8.
Plg. p imei a sen ença des e a igo:
O aciden e oco eu a inio p incípio em p is abdžiusį mic oau obus VW Ca a elle ėžėsi Hyunday Lan a, em
es a máquina enkėsi do pasquin ažia ęs Opel Vec a, em Vec ą - Opel Co sa. Do desc i os exemplos ê-se
que me a o icamen e usados daik a ó sias e a ibu os enco ajam ex o, po ém, na opinião au o a do
a igo, insu icien emen e suin iga o lei o . Visi ado do po al de no ícias pe cebe ex o esmę de
an aš ês, po an o ais a igos leian-ia apenas aqueles, os quais in e essam espo i o, negócio ou ou as
s i a no ícias. Di ugu se possí el só a pa i de i ulação, na qual es á da segunda g upo ans e el as
signi icações pala as (okazinių me a o iškųjų a dažodžių), en ende , sob e o que se ala no a igo, p z. :
Bigmiesčių a ei is paukuo ieji š ediški dango aižiai? [s aipsnio an aš ė] (del i.l (iš: echnologijos.l )
2013 05 23)
7Nes e abalho o nome e sob enome do au o do a igo são o necidos apenas no caso, se o au o oi mencionado na
no ícia do po al del i.l publicado no a igo.
8 De inições de pala as, às quais não há e e ência de on e, c iadas au o ês.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 4 Espe a-se que okiõs
an aš ės in e essa ussus lei o oja deseja á pe co e odo o a igo. Respos a à pe gun a,
po que š ediški a anha-céus in oduzem-se quan o não habi ualmen ei e, como de p imei a is a
pode apa ece , a é ilogicamen e, ap esen a-se na mesma início do ex o: De p imei a is a odo o
mesmo a anha-céus como e odos os ou os, só com algumkokiu queis u pe uku. No en an o,
ekspe ai aiškina, kad oks, ody ųs, enk as i „plaukuo as“ š ediškas dizainas gali bū i aukš uminių
cons uų a ei is.
Queis ieji plaukai honi pulmšelhas, nas quais sop ando ao en o, ene gia do luxo de a con e ida em, po
exemplo, ele os ene gia.
Ob iamen e, que a igo ap esen ado apliclus mono e dis desc ibindo š ediškų dango aižių de aco do
suas ca ac e ís ica ex e na. DŽ6 é apenas uma adje i o haukuo signi icado haukais apaugês, endo
de cabelos, e nes e ex o a ibudo é usado no a, pe kel ine signi icado, alando apie de ce a
cons ução de dango aižį, ceng ão plões pulmões, nos quais en ecusi a ene gia do en o pai aciama
em elek os ou k . ene giją. Pe caya am al i ulação, ao isi an e do po al de no ícias del i.l ,
dian e dos olhos p oje a-se de cada um p óp io in e p e ado imagem do skysc ape pelukuo o, pois
péodis, usado em signi icado li e al, mui as ezes e ep esen a só alguma coisa blanku, neap ebėž a,
es ilis iquemen neu alu, pa a o as pe kel ine, i s a meio de in o mações emocionais, i s a
imagem (Pikčilingis 1975: 319).
p incípio des e del i.l c iados an aščių aps u. Ve dade, oco e e desses i ais, dos quais
mais ápido possí el adi inha , sob e o que a igo ealmen e não es á alado, po ém
g ildenamas emas in oduzi quase impossí el, exemplo. :
Mulhe em Venesuelo puldinėja pi anijos [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 08 08) Na an aš ė do a igo
pa a o ado me a o iškas daik a a dis pi anijos esc i os kabu ėse, po an o mesmo e aos
lei o ojos não linguinos educados de e ia se cla o, que em Venesuelo siaučia não plėš ia ca p amily
Sou h Ame ican Ma ysž ( . DŽ6), e ou os miklus g obuonis: em Venesuelos beachū io beachakaibe eles
são chamados de pi anij. No en an o, é não ca ne min anças peixes, encon adas em algumas Amé icas
do Sul ieses.
É ápidos e c uéis lad ões, cada ez mais eqüen emen e puldinėjan es mulhe es, esc e e cnn.com. [...]
Taí pode acon ece no cen o, p anūdimio ou loja, onde oco e mui os jo ens ga ginas. Vagys chiumpa
elas po cabelos, despis aukia ži kles e nu ėžia eom cabelos. Tuome uagos endem a salões de beleza ou
ba bea […], con ou ela.
Pe seguindo o a igo, e ela-se que de ido à sua ik umo, p eduboniedade pi anji são chamados
mo e os lad ões de cabelo, que í ima a aca inespe adamen e em luga público, e a sua
co ezu a cabelos ende a salões de beleza, ba bei os9.
Pode aze -se p essupos o, que, se osse escolhida um í ulo neu alioji, po exemplo, Mo e is Venesueloje puldinėja
(paukų) agys, bem menos pessoas in e essa iam nes e a igo po á ias azões. Em p imei o luga , equen e lei o oi
pensa ia, que lad ys siaučia em mui os es ados, ad anokia aqui no ícia, que e Venesuela nea sigina oubisikos. Em
segundo, al nação como 9 S aipsnio au o ė, ealizando es a in es igação, no ou que maio ia dos ex os, publicados po
um po al de mídia online del i.l , ap esen am-se do chamado p incípio da pi âmide in e s os. O lei o in e essin o do
í ulo do a igo nem necessa iamen e lei ao odo ex o a é o im, ma mesma a mais impo an e in o mação,
explicinan e i aš ê anunciamo no ojienão, ap esen ada no começo do ex o.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 5 Venesuela aos
li uanianos é exzo iška país, pela qual mais in e imasi po imp essionan e paisagem, plan as e
animais di e sidade, e não po naquele país yks ančių nusikal imų. Como is o a pa i
o necidos exemplos, pa a suin igua , sužadi a no ijienų po alo lei ei ojos a enção,
p e e emidade é dada okaziniams signi icância pe kel inės pala as.
VAIDINGIEJI FAXSMAJÓJIOS
Ou a mais equen emen e usada nos í ulos é es ilis inė ins umen o da linguagem
igu dingieji eiksmažodžiai, seu gausa desleidžian ys só adicionaliniams azeologizmams.
Todos naujienų po ale del i.l ap esen ados igu dingieji eiksmažodžiai nes e a igo se di idem em10:
1. sis emá icos imagingosius açõesmažodžius;
2. con ex i os imagedinguosos açõesmajodžius.
Os í ulos de a igos p edominam nos pas o ųjį (sis eminį) igu dingumą u in ys
eiksmažodžiai, p z. :
V. Adamkui liga apka ino11 Li uânia es a [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2014 03 12) Š u muoja12 lojau es
g ąžina pe Kalėdas gau ą šlamš ą [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2012 12 27)
Ry ų eu opiečiai iš No egijos pa duo u ių šluoja13 pigias sauskelnes [s aipsnio an aš ė] (del i.l
2013 02 01)
Teismai glos o14 publicamen e seixlapinando įžūlius iolėjus ibunais decisões ne enkina e policijos
[s aipsnio an aš ė] (del i.l 2014 03 30, Paulius Ga kauskas)15 Sis eminiai aizdingieji eiksmaodžiai, ais
como apka in i, š u muo i, šluo i, gly ios , usados pe kel ine signi icado, beijo ab, unciona lei o
imagduo ę, po ém seu e ei o emocional-p eseksional não é ão o e como os dos p opos o dos con ex os:
S Jo aiša d ioks el: en e mil e 15 -16 L [s aipsnio an aš ė] (del i.l (iš: BNS) 2013 04 20)
Gene olą klampina17 k osnis [s aipsnio an aš ė] (del i.l (is o: BNS) 2013 03 18) Naujas e amen as podem
užuos i18 ėžį [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 08 05) 10 Remi Ju Pozoikčilingio classi icação de pala as de
isualidade e ipos de léxico de isual exclusi o des e au o
(Pikčilingis 1971: 224).
11 DŽ6: apka in i p k. aze nemalonų, nemielą. 12 LKŽe: š u muo i p k. apgul i ko exigujan . DŽ6 ap esen a-se oda ou a
des a pala a pe kel inė signi icação p k. e žliai, į emp ai, u gen emen e ma jigia , cl i e pan.
13 DŽ6: šluo i šnek. di e ido, sma kamen e o que aze ( algy i, i , muš i e e c.). 14 DŽ6: glos y i p k. pa aikau i; aplica .
Plg. LKŽe p k. malonė i, pa aikau i, bebe i. 15 A im de a ai a a enção dos lei o es, os a igos são publicados ambém
com complemen a es i i ulação suban aš es. Suas no ícias no po ale del i.l esc e em ao lado da p incipal i ulação
bemokai meno ni ipo de le a. Nes e abalho paan aš es são ap esen adas após pas i ojo b ūkšnio.
16 D ioks elė i p k. causa ma a ilba.
17 Klampin i p k. comp ome e . Plg. LKŽe: klimp i p k. em bédą pul i, p ažū i. 18
Užuos i p k. apon a , encon a . Plg. DŽ6 p k. nocicu.

BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGNĖ ALEKSAITĖ. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 6
N. Venckienė izgina19 Seimą i Lie u os eisinę sis emą / p oku o ai gali skelb i paiešką [s aipsnio
an aš ė] (del i.l 2013 05 08, Eglė Samoškai ė) Jus iça, alguns con ex inių eiksmažodžių
pe kel inės eikšmės, embo a e ne iksuo as diccioná ios, po ém a osenoje amplamen e
papli usios, po an o é mais ou menos nusis o ėjusios. Nes e caso con excionais açõesmajodzes
anszengam as on ei as de um con ex o, eles po el inais signi icados são usados ão
equen emen e que, pode-se dize , são i em es amponais, aclai ans e ilaamais de uma
i ulação a ou a:
Kol Li uânia nacionalizou Sno ą, do K ajbanka expumpuo i20 milhões [s aipsnio an aš ė] (del i.l
2012 10 18)
Aplinkosaugininkai įgėlė21 s iklinį namą po Pūčko ių a odanga pasis ačiusiam G. Nausėdai [s aipsnio
an aš ė] (del i.l 2013 06 17, Mindaugas Jacke ičius) S aipsnių an aš ėse, pelas quais
delibe adamen e sudomi i, p e ende a ec a skai y oją, y auja pe kel inės eiksmės
eikšmažodžiai. R. Ma cinke ičienė, alando sob e an aš es, dis ingue ais ipos es u u ais de
an aščių: daik a naminio combinação de pala as e o ma de ase (Ma cinke ičienė 2008: 176). Ano ê,
segundo o au o , segundojam o ma de ase ipo bū inas açõesmazodis, que é conside ado mui o
impo an e pa e do nome. P ecisamen e o e bo ódio dá an aš ei cla eza, conc e idade, e mui as
ezes e isualidade, ele é dinâmico, in iabilizando inig ina men į (Ma cinke ičienė 2008: 176). Ve dade,
no a oseno amplamen e nepasklidusių con ex ual dos compo amen os das ações exp essi os o
e ei o emocional-exp essi o é um pouco maio do que sis emá icos dos compo amen os das ações.
NAUJADARAI
Naujada ai exis em de dois ipos (Pikčilingis 1975: 156):
1. uzualinhos no osada ai (nuola alan e que apa ecem no as pala as, que in oduziam
no o concei o);
2. okaziniai naujada ai (no as pala as, usadas em ez de habi uais enómenos ou daik ų nomesų e
o necendo in o mação adicional ou execu ando ou a emocional-exp essi a des inação). Siekian
an aš ei p opo ciona p ekinį aizdą, ge almen e usados usados segundo g upo s ilis iniai naujada ai.
Jus iça, não e i aama e uzualinių naujažodžių, bem sucedidamen e a aiga inusių a osenoje i ne ekusių
naujumo au eolės (Popo a 2005: 913, ci . de Jakai ienė 2010: 205), plg. : Vagis pa a a Li uânia co žėsi
des espei ando šū ių e ežio, ele apanhou-o só bloqueando caminho com caminhões
[s aipsnio an aš ė]
19 Vizgin i p k. o ça ou a a agi da o ma como que es u (aliuzia em ilmą Uodega izgina shunį).
20 Expumpi p k. ouba . LKŽe indica-se apenas uma pe kel inė signi icação p k. di íceis
desmon a . 21 Įgel i p k. paxea , oca ; in oxica .
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 7 Ope a i amen e eaga ę Kal a ijos
užka dos o iciais na Polônia nes ojusią mašiną pasi uošė sulaiky i p i bu usiu Kal a ijos kon olės punk u. Aqui na
conduzi amó ia do caminho Su alkai Ma ijampolė pa e oi pa ies a o o s inio s opdymo aos a, chamado o
ežys. (del i.l 2013 03 07) Eu iukais22 chamados ilhos menciona am o no en á io ani e sá io [s aipsnio an aš ė]
Com močiu ês, mamãs e pais, i mãs e i mãos, p imos e pussese ês hoje ani e sá ia 55 ilhos. Todos eles nasce am
exa amen e no dia da adesão da Li uânia à UE 2004 m. 1 de maio. (del i.l 2013 05 01) Como esc eço J. Pikčilingis,
naujada as e apaixonamos pelo a o de que osse possí el p abildia em escu oja ou skai y oja pala a,
con endo o máximo possí el de exp esões adicionais no seu signi icado za ibyje (Pikčilingis 1975 164). Plg. ais
i ados usadas nas uncionalidades emocional-exp essi a que possuem okazinius no osada us: Kakapa kas juok.
um pa que de di e en es es adas, no qual e melhonis bandeia élas ma cadas desag egadas iscas de cão
(socialinė akcija, pela qual se p ocu a a chama a a enção nea sakas dos cunhos cul i ado es), c iança-boome ang
suaugess c iança, que en ou i e au á ankiamen e, mas e e de eg essa a casas de ido a di iculdades
inancei as, sa kozismo23 ex-p esiden e ancês Nicolas Sa kozy (2007)201dy a polí ica (ž ND),
au omobilis- ankenš einas após um g a e aciden e na es ada de eículos de anspo e su emon uado e
execu ado.
Vilniue ab iu-se Kakapa kas e melonomis bandeia ėlėmis sužymė as minas laukas [s aipsnio
an aš ė]
An as sex a- ei a min ą Ži mūnų e Šnipiškių ajonų juni oje si uado no sk e e Goe hes pa izanai
anunciou comba e com i esponsá eis shunų šeimininkais e su engou a akção Kakapa kas. Des a ação
c ia i a os pa icipan es do p oje o p e endem chama a a enção de caunões c iado es pa a isma as
minas campo. (del i.l 2013 05 03) Consequência da C ise Econômica - c ianças-boome angai [s aipsnio
an aš ė] Mui o ecen emen e os ame icanos Me iamo-Webs e io ocabulá io pasipilė no a pala a
caikas-boome angas (boome ang child). Assim chamado ilho adul o, que en ou i e de o ma
au á ankiamen e e ol ou à casa dos pais de ido a di iculdades inancei as. (del i.l 2013 01 18, Rū a
Juozapai y ė) Si uação dos Roma na F ança após 2012 m. eleições: sa kozisma wi hou Sa kozy? [s aipsnio
i aš é] 2007-2012 M. F ança go e nan e cen o di ei á ia da União pa a o mo imen o populaes ( anc. Union
pou un Mou emen Populai e - UMP) e seu líde o p esiden e Nicolo Sa kozy execu ada con a F ança
i endo g upo e ninę oms di ecionada depo aciné polí ica susci ou discussões em odo o mundo. (del i.l
(do: DELFI pilie is) 2013 03, 01 Skais ė Mašalai y ė) Au omobilis- ankenš einas começa šiu pinançada iagem
po Li uã p oje o Geležiniai spąs ai
[s aipsnio an aš ė]
Residen es li uanos p imei os na Eu opa e ão opo unidade de seus p óp ios olhos cons a a , qual as
possí eis doudžios consequências explo ando depois a a ias de á ias peças sulipdy us e po isso
equisi os de segu ança não con o minças au omó eis. (del i.l 2013 09 06)
Naujada ai api elhiam-se não só po causa de mais no a, o iginalesnês aiškos da língua, mas e com o obje i o de mos a a
aiškią posição em elação a conc e o pessoa, ex.: 22 Į ND é incluído seman inis naujada as ežys dygliuo a p i e s inio
au omobilių s abdymo kelyje juos a e 23 ND no exemplo da pala a sa kozism Pas abos, os consumido es ap esen am a
eu iukas, -ė „ aikas, gimęs Lie u os įs ojimo į ES dieną (2004 m. gegužės 1 d.)“.
seguin e in o mação: no s ienameosenos a zdyje naujažodis é com p e ixaga - como baigisma o iginal,
sis emá icamen e de e se lie u ių kal ND - sa kozism.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 8 D i a ininką pa enkęs kelių
gaidelis salpando do au omó el expulsou p iekaiš a usią d augę
[s aipsnio an aš ė] (del i.l 2014 03 01)
A. Jasai y ė-Čebu iak em publicidade en ousiamžino com ilha e nėš ukės en e [s aipsnio an aš ė]
(del i.l 2013 08 06)
ND ixsua dois no asodžiai: á ios gaidelis e á ios e elis, des inados desc e e ai uo jui á ios
chuligan, akiplėšiškai e pik ybiškai nepaisančiam правил трафика. Embo a menkinamąjgo a spal į em
an o de alguns gaidelis, quan o de alguns e elis, po ém, conside ando-se as pala as gaidys e e elis
signi icmes24, pode aze conclusão, que an aš e e es e ecém-c iado compoinys é usado
nea sidic amen e. An ame exemplozdyje, con a iamen e, ao in és neu al da pala a g a idhija
passinkamas maloninho a spal ão endoinzualinis naujada as nėš ukė, mos ando i in quel us
sen imen os besilaukiančiai mo e iai.
ŽARGONYBS IR VULGARIZMAI Pa a os í ulos de a igos ja gonybės en am po mui o di e sas
azões: umas isam ap op iadamen e desc e e ce o g upo social de habi ação, ou as usadas,
po que na inha comum ala não há pa oagaus uni ó dio co espondência, ainda ou as se
emp es am do es eu o ja gão p o issional, com o obje i o sudomi i a lei o , a maio pa e da
sociedade não em ou ido e não as en endendo sem explicação adicional. Apesa dos di e en es
obje i os de consumo de ja gonybių, pode-se ousadamen e a i ma que quase a odos os
ja gonybés usados em i ulação bossem uma o e ca ga emocional (Jakai ienė 2010: 198). Como
a i ma E alda Jakai ienė, dėl seu exp essi idade suas [ža gonybės A. A.] apidamen e se espalha,
ul apassa as on ei as p o issionais ou sociais e o na-se amplamen e conhecidas. Tais
ja gonybés, que caí am na uni e sal esnekamąja leksikão, são chamadas po e mo especial slengu
(Jakai ienė 2010: 200). Na opinião des a au o a do a igo, slengo, que mais ou menos usa a maio pa e
da sociedade, ca ga emocional, exp essi idade é bem mui o nusi ynęs, po ém nele ap op ilamen e
desc e e-se de pa icula es pessoas socialinė aplinka, p z. : Užd audus bambalius de lojua ias
p a ynas šluojamas inhos espi i uosos [s aipsnio an aš ė]
(del i.l 2013 01 23, Ugnė Ka aliūnai ė) Šiu pi beglobių aikų socialização - bomžyne [s aipsnio an aš ė]
(del i.l 2013 09 03, Ie a U bonai ė-
Vainienė)
Pe pensão: p o esso es mobiliakais e o izan es alunos h ea mêsio a eš as [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 09 02,
Ie a U bonai ė-Vainienė) 24 Egidijaus Zaika Lie u ių ža gono žodynėlyje ap esen am ais gaidžio signi icâncias: menk.
expius ado, expipuošęs is sexualmen e explo ado ou de qual sexualmen e yčiojamasi. DŽ6 indicada segunda signi icado
y as, dabi a, puošei a“, „menk. homoseksualis as, gėjus (pasy us)“, „k im. silpnas, negalin is apsigin i kalinys, ku-
des a pala a é p k. ap, menco homem. Ob iamen e, que na sociedade amplamen e di undidas nega i as signi ica i as
do gaijo, e o águelis pe cebe-se como majes uoso, o e pássa o. 2014 m. augpjúcio. mês. no ijienų po ale balsas.l
publicado num a igo o psicólogo Gediminas Na ai is suge e kelių chuliganų nebe adi i kelių e eliais, po que isso é
ska inan is, šaunumą liudijan is epi e as (Na ai is: 2014).
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
AGN ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 9 S aipsnių an aš ėse
pasi aiko i socialinių g upių a ojamos leksikos. Des a manei a p e ende chama a a enção de
pessoas pe encen es a es es g upos, po exemplo, a pala a mobiliakas espalhado en e ilhos
e adolescen es, po an o pode aze conclusão, que na e cei a i ulação dada a mensagem é
en iada e c ianças de idade escola , pois o con eúdo da mensagem ak ualus não só uncioná ios
da ins i uição de ensino, mas e jo ens que a isi am. Po ezes an aš es nãošsi e ciama sem
ja gonybių de ido ao a o de que gene ininha alboje não há pa ogaus unicó dio
co espondência, exemplo. :
His ó ia do Li o Ve melos: a p imei a li o a adqui i e a possí el só po sé à bla ą [s aipsnio an aš ė]
(del i.l 2013 05 26, Vi alius Zaikauskas)
E. Zaikausko Lie u ių ža gono žodynėlyje ap esen a-se al ne umpa bla o de inição: sen. (a é XX a. 10
décadas) p i adas comunicações, pelas quais se usa, quando p ecisa algo ob e ou aze , o que o icialmen e
se ia mui o di ícil. Ob iamen e, que p ocu a acei o à sociedade des e ja gonybės subi alo nem e ia
sen idos, pois bla as não só į a dia a ce os p i ados yšius, mas e e le e do conc e o pe íodo his ó ico
i á el empo eal o ê. Ano J. Pikčilingio, dalis p o issionais ja gonybių, sendoadas em seu habi ual na
ambien e, es i, pode-se dize , es ilis iicamen e neu ios. Mas saídas em pla esnę a eną, a sei , saídas da
co esponden e p o issão ou g upo social da on eas, es ilis iquemen i in suak i ėja (Pikčilingis 1975:
143), например. : A p oibição dos abo os e o na á abo mache ius com en o camen os? li u ês e o na
de I landa pa a in e ompe a g a idez; pa icipem no in e oga ó io! [s aipsnio an aš ė] (del i.l 2013 04
07, Vy enė S ašai y ė) Es e p o issionalismo u ilizado po médicos a g ande pa e da sociedade ealmen e
não sabe, po isso os jo nalis as espe am que os isi an es do po al no izienų, pa a que e em escla ece
o signi icado da ja goninha ap esen ada i ulação, mui as ezes ob iga ão a le odo o a igo, no qual e
ap esen ada a explicação abo mache ia: ac escen ou que pa a ga an i Ji, as pessoas en am em al
si uação, buscam oda a possibilidade de in e ompe a g a idez e en ão isso ainda é insegu a em uma
ins i uição nemedicininha,
abo mache ius.
Não cabe dú idas de que ais pala as usadas de ep esen an es de de e minada p o issão êm
mui o maio ca ga emocional a ca ga do que slengas. Ao ealiza in es igação no ou-se que quase
semp e (se só no a igo há ja goniças pala as) em i aš em le an adas de alguma s i a speci ines
ja gonybės, pa a p i ilegiio i quan o mais maio o lei o ojos bū į, exemplo. : Ralio žiū o ę
mo almen e a ana usio nulinuko š u man: não p ecisa p ocu a a culpa das quem é esponsá el
po agédia? / [s aipsnio i aš ė] (del i.l 2013 05 28, Mindaugas Augus is) Nes e i ulação o a igo
au o aes pa yškin a ja gonybė do campo espo i o, cujo signi icado possí el pe cebe só a pa i
do ex o, po isso o lei o do po al de no ícias del i.l , guiado pela cu iosidade, dec z ase pe co e
odo o a igo, do qual explica que nulinukas isso au omobolis, whose s a numbe s cons i uem
ge almen e apenas de ze o pe igos, e nes e meio de anspo e in o mados.
esančios įgulos ikslas – pa ik in i asą p ieš lenk ynių p adžią i apie jos būklę, pas ebė us
BENDRIN KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSSN 2351-7204 AGN
ALEKSAIT. Eksp esy iosios an aš ės naujienų po ale del i.l | 16 THE
EXPRESSIVE HEADLINES ON THE NEWS PORTAL DELFI. LT
Summa y
The objec s o he cu en a icle a e he exp essi e headlines o a icles published on he news po al
Del i.l collec ed by he au ho om Oc obe 2012 o June 2014. The exp ession and p esen a ion o he
headline de e mines whe he he a icle will be ead a all; he e o e, emo ionally cha ged lexis is used
delibe a ely. The pu pose o he cu en a icle is o analyse he exp essi e headlines o a icles published
on he news po al Del i.l and ind ou he linguis ic means o exp ession used in o de o a ac he
eade s a en ion. Me apho ic name-wo ds, igu a i e e bs, neologisms, ja gon, ulga isms,
an onomasias, pe sonal names, ph aseologisms, quo a ions and o eign language inse s a e analysed in
he a icle; ou o hem, adi ional ph aseologisms and igu a i e e bs we e he mos equen .
KEYWORDS: headline, emo i e-exp essi e lexis, s ylis ics.
AGNĖ ALEKSAITĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed]