scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Padėkos raiškos galimybės

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Padėkos raiškos galimybės

Author: Giedrė Čepaitienė
Year: 2014
Source: https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/download/197/248
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDRĖ ČEPAITIENĖ
Šiaulių uni e si e as
PADKOS RAIŠKOS GALIMYBS
ESMINIAI VODŽIAI: g aciaska, ad esan , ad esa , kalbinė aiška.
ĮVADAS
Padėka una de las si uaciones de e ique a del lenguaje. La base de es a si uación des ina a io
sen idiamas, i. i. e dade o, o se supone ag adecimien o po el des ina a io ealizado o pasijade o
ealiza acción. Ve dade o sen imien o de ag adecimien o es i en onces, cuando al des ina a io la
ac i idad des ina ado es ú il ó p o oca ag adonius sen imien os. Ta iamas ag adkingumas sie inas
con cie os c omis si uaciones de la ida pública (pa y example, dėkojama baigus iešąją kalbą),
es o sie ina no con p opio ad esan e jausena, pe o con cie o cie a comunidad acep adas po la
comunidad no mas de galbinės egsenos. Padėka obje i o mos a ad esa ui a ención,
pademons a que el des ina a io no a las acciones ad esa o y las alo a. Pa ys g acias palab as
cumplen e e encinę ac o del habla unción. Ella puede se eng andada, cuando se indica la azón
g acias. No ecuai g acias aiškos o mulaciones el des ina a io es in ocijábam. Ki os deiksés
emas ( iempo, luga ) g aciaskos aiškai nebū inos y mencionos a a ez. Padėkos aiška
no malmen e ex endida a iados modi ica o ías, alinamaisiais palab as, ellos hacía exp esína unció.
El obje i o de es e a ículo discu i la azón de la si uación de ag adece y sus posibilidades de
exp esškos en lenguas Li u ias. Sus uen es Daba inės lie u ių kalbos eks yno ( oliau
Teks ynas) y mismas au o ės acumulada ma e ial de gy osios kalbos así como de di e sos
esc i o es, esc i o es de la cul u a. S aipsnyje en esencia e iamasi mé odo de analisis
seman inas, palab as signi icados expliquenamos basado Li u ias lengua diccion.
PADKOS PREJASTYS La Unión Eu opea y los Es ados Unidos de Amé ica han i mado un acue do de asociación con la Unión Eu opea en el que se es ablecen las condiciones pa a la adopción de medidas de coope ación con la Unión Eu opea.
Necesinybé ag adece ecuen e si uación de cada humano. Dėkojamo causa pueden se
ísicas, in elec uales o espi i uales acciones ad esa o. Es os se pueden di idi en los siguien es g upos:
• ayuda ísica al des ina a io (añū, que zakėlė , yo mismo no hubūčiau capazés, e c.);
• in o mación que el des ina a io ha p opo cionado al des ina a io (aquiū que no i icáis;
a iséis, e c.); posi i a desc ipción del des ina a io o apoyo de su posición, exp esado o almen e o po esc i o
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 2 (ag adú po los buenos palab as; g acias
po habe se pues o de acue do); saludos, deseosėjimas que ue on deci al des ina a io
du an e el ac o de habla o poco an es (añū po ...; g acias que eco das eis, no ol idšo e);
encues ación sob e el des ina a io o su p óximos ida, salud, e c. (axiū, odo bien;
g acias, odos saludos); dicho de cumplimen o;
• p omesa de que el des ina a io ealiza á al des ina a io eque ida acción ísica o
in elec ual, po ejemplo, end á a alką, esc ibi á ecomendación (aquiū que se ikai / ace ca e...).
TIESIOG PADKOS RAIŠKA
En dicciona io de lenguas Li u ias la palab a g aciaska desc íbese así: dėkingumo sen ido po
pada y ą ge ą pa odymas, padėkojimas. Así ag adeza a cie o sen imien o exp es. Más a menudo
g aciasan u ilizado jaus ukas aciū. Texs ynas (T) indica que es e saus ukas diez imis eces lenca
o o g acias aiška: ejemplos con aciū as a 10 208, con jaus uku dėkui 1 042, panašus ejemplos con
pe o ma i inum eiksmažodžiu dėkoju núme o 1 476, o ma padėko i pa a o a 452 ka dėkingumas
us. Taigi, no s jaus ukas dėkui ge ai de a su dėkojimo žodžių pa adigma (dėkoju – padėka –
dėkingas), él se u iliza casi 10 eces čiau que aciū. Jaus ukas se desc ibe como nekai oma pa e del
lenguaje, que cons i uye palab as, di ec amen e y aiškiai ansmi idas sen imien os, ac os de
olun ad así como es ímas sus neįnominan (DLKG 1994: 462), sin emba go ag adokos jaus ukai
siemp e ealiza ag adokos ak ą, son compe ido es g acias al accionmajodio pe o ma i o, pueden
sus i ui uno o o en cualquie a si uacion, an o hablan os es ilo domés ico, como en el ambien e
o icial. G e a es os jaus ukų padėkai eikš i u ilizadas y analí icas cons ucciones, cuyo li e al
signi icado į a dy i esamą (a numa omą a ei yje) ad esan o būseną. Jas o ma būdwa dis
dėkingas (-a) con accionmajo del se esamojo o u u o iempo 1-ojo pe sona o momis esu1 (būsiu)
dėkingas (-a), ečiau a iamosios nuosakos 1-uoju asmeniu (būčiau dėkingas), . y. sudu inis a inys.
Di ec i a es as cons ucciones signi icado es di eccionan o es ado de la sen encia, sin emba go
g acias ak e se ealiza no es a, ad esan o es ado de la sen encia, deci ymo signi icado. Aquí
ac ualizándose indi ec a signi icación, . y. deci imas esu (būsiu) dėkingas u ilizado en luga de
pe o ma i inio deci imo dėkoju y es él iguala e is. Kons ukcija esu (būsiu; būčiau) dėkingas (-a)
puede eemplaza eiksmajodį dėkoju en odas las posiciones. Reiškian padėką būd a dine
kons ukcija, ella puede se p aplės a in ensi ika o iais muy, dižiai, nepap as ai y pan. Talí posible
exp esión de ag adecimien o mues an es as ejemplos: Dėkinga es oy M.G. po demasiadoug didelį
mi pe sona idealiza imą, sólo no quie o que o os sean engañados Bi 451; Esu dėkinga a odos los
iejos Amigos [...] Bi 471; Ge oji! No cuen o ni exp esa , cómo es oy dėkinga Vám po la cuidada
manimi Bi 290; [...] También muy dėkinga po pada y us, ha omus y p omesamus place us AVien654;
Labai Jums dėkinga za mašinėlę SNė 391; Miela mama, es amos dėkingi po Jūsų ūpes į, handų
š elnumą, bemieges nak is y sup a ingumą Gy K; Esm os in ini amen e dádinga, que pa ežėjo Gy K;
es a é ag adecido, si a sp indisi e is a I , po a o Ta ęs, nea idėliok T; Būsiu Tu ag adecido Ta o
E. Mieželai is T; Se é pa a siemp e ag adecido a él, dije T; has a g abo len os e se é ag adecido T;
Būčiau imapa ece ag adecido, si odos los soldados po una muy umpam užei ų T; Būčiau
ag adcinas, si us ed ap a umė pa a T; Mis e i p emje e! Būčiau con in ag adecido, si
explicin umė T. Kai kal1 Kai des ina an kuopinis, u ilizadas o mas plu alis as (esame dėkingi).
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 3 bama del e ce nomb e de pe sona, se u iliza
supuemosios nuosakos 3-ojo o ma de pe sona, p z. : La Di ección Gene al se ía ag adecido, si el
minis e io ap obaban T. G e a sudu inio cuen o a padėke eikš i u ilizadas y es es ino cuen o
o mas, que o man pe sona p o egidaji e bma oz engo o ma, bend a is se y aleg ni
p o egamoji o ma būd a dis dėkingas, ej. : Que hallé es e lobí, engo que se ag adecido a su
he mano Mi čiai La sen T; Tokia aiška iene y p i alėjimo a spal į, al que o o ga eiksmajodis
u iu bū i dėkingas už okį pakan umą T; už sa o išgelbėjimą u iu bū i dėkingas Džonsonui T.
ene nusakan is y p ie olę o p iede mę, eiškian is eikė i, p i alė i (ką no s da y i). Sin
accionmajodio se o mas de ales padėkas se u ilizan y o os accionmajodžiai. A eces ellos
en a izan p ecisamen e ad esan e jauseną, al es el eiksmajodis sen i sen i ex e nos y
in e nos sen idos. Padėkes u ilizadas p esen e iempo unisaki as 1-ojo o mas de pe sona, ej. : Ni
siquie a puedo exp esa lo que me sien o ag adecido T; Me sien o muy ag adecido de que haya
enido la sue e de ap o echa T; Sien o ag adecido a odos ellos T. Así se o alece eso, qué
sien e el des ina a io du an e el ac o hablado. ¿Cuán o o o colo ío p opo ciona el uso de o mas
del ad e bio queda . Es e ad e bio 7 signi icación bū i y adelan e igualam mismo, en la misma
condición. Así g acias, eiškiama palab as compuinio lieku (likau) dėkingas indica no solo ad esan e
p esen e huesada, sino ambién lo que es a huesada él man end áąs y en el u u o, ej.: lieku a odos
p o undamen e ag adkingas T; Soy ya un iejo, i o de dos ki ukų amžių... Lieku dėkingas, elaimina
os Die as T; Después in ensi iones de in es igaciones quedé especialmen e ag adecido a un
indi iduo T.
O icialius elación del des ina a io y des ina ado mues an ales padėkas, en las cuales a acción
in áde se se usan o mas analí icas con daik a a džiu padėka y algunos accionesmažodžiais, i. e.:
eikš i (iš eikš i; pa eikš i) padėką; ayuda é deci ; deci palab as de ag adecimien o; si en ia
padecá. Así g aciaskojama en onces, cuando el habla ac o si uación es no sólo o icial, sino y
izquie minga. Ši ai a si con i ma ezę, que lenguas li uanas ca ac e ís ica eiksmažodinė aiška:
daik a a dinės kons ukcijos acos umb i no ne a ojamas, po lo que ellas pe cep ionas como
o ookias, no quo idienes a osenes ejemplos. Daik a a dis g aciasca en es os dichos en es os
dichos puede se p aplės as adje i os g ande, especial, since ša dus, ši dingas. Tokią a oseną
paga bą i padėką T; Už g ama iką a iu didelės padėkos žodžius Bi 231; Šiuo eiškiu didžią
mues an es os ejemplos: O a ez eiškiu su padėką T; Reiškiu didelę padėką T; Po es o a es e
colec i o eiškiu nuoši džią padėką T; Espa ingą padėką eiškiu [...] T; Ta iu e padecen la po
bendición des y T; Ta io Vám sincingo padécá Bi 284. A eces dos eces se epi en g acias comúns
aízniai palab as, ej.: (esu) dėkinga y dėko i, dėkinga y dėkingumą pa eikš i: Ge oji! No cuen o ni
exp esa , cómo es oy dádiga Jums po cuida se de míimi. Us edes ya demasiado habéis sido buenas
pa a mí. No sé, ni cómo ag adece Bi 290; Tėkinga Vám po aquellos esc i os e isuamien o, pe o me
pa ece, más p ecisamen e se á ese ag adecimien o pa eikš as, si Us ed ag adece ė asigna a sí mismo algún áisimio del hono a o [...] Bi 315.
USLPTA PADKOS RAIŠKA
Además de las habi uales, di ec as exp esiones de ag adecimien o son posibles y cuán ocul o
pasakymai2. Ellos suelen ene algún que sea adicional seman ís ico a spal í, el cual eiškiam
pe sona en la o ma accionmajo dial. Padėka aiško en puede islumb a se has a 6 seman icos a spal ius: desą, opo unidad, solici ud, p i a-
2 Más amplamen e z . Čepai ienė 2007: 179200.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 4 lėjimą, šnekos ak o užbaigimą, aiškos ūkumo
nusakymą. Es os seman inos a spal ius leman elegi modalinas accionmajodžiai, po ejemplo,
no o a spal į indica accionmajodžių no ė i o okš i o mas, eikiamybę eikė i, p i alėjimą
bū inybę nusakan ys accionmajodžiai.
Padėkos como no o aiška
Ne e ai ag adecoma pasakoma a si deseo, ej.: quie o (no ime) ag adece , quise ag adece ,
quisie a ag adece . Los deseos, como minia, siemp e di igidos hacia el u u o, ellos a si aún
nea spigen ealaus acción, a g acias si uaciones del accionmazodio no ė i o mas quie o (no ime;
quie o), no ėjau, que ía sólo pa odo modalumą, p opo ciona deseada acción a spal į. Sin es a
ag adecimien o aiškos algunas eces u ilizadas o mas quise ag adece , quie e ag adece . Jun o
es as g acias aiškos a ian es del pila de la g acias aiškos di ie en en a ias cosas. P ime o en
lo que son posibles a ios modal del ad e bio a ian es de o mas: 1) di ec as p ecipacos de
p esen e iempo 1-ojo pe sona o mas quie o, quisieme y 3-ojo pe sona o ma quie e; 2) di ec as
sedacos se ojo ca ino iempo uniscai os 1-ojo pe sona o ma no ėjau; 3) p esumibles secuacos
mens o mos no ėčiau, no ė ų. Šių o mų pag indinės eikšmės ski iasi. Tiesioginės nuosakos
esamojo laiko ienaskai os 1-ojo asmens o ma no iu odo, kad ad esan as ke ina šiuo me u
unaskai os 1-ojo o 3-ojo asa lik i acción de pe ición: No iu ag adece a aquellos que amil nues o
ea ą, y 3-ojo pe sona o ma no malmen e indica sob e kuopinį ad esan ą, ej. : La comisión de
ecuen o de o os quie e ag adece po el abajo. Bú ojo ca inio iempo o mų a osena
(no ėjau padėko i) no malmen e ma ca, que g acias acción la gas, ya dėko a alguien más, y
ajiendo es e ak ą eco dado o o un ag adecimien o des ina a io, ej. : Que ía ag adece a
minis ea T. Ta iamosios nuosakos ienaskai os 1-ojo pe sona o ma que ía indica ad esan e
neap esolución, ealiza o nolik i acción de pe ición. Cuando padėkai eikš i pa celkama
supuamosios nuosakos 3-ojo pe sona o ma no ė ų, ad esan e a si pasislepia, de su p opio
ealizado acción la alo a de país, ej. : Leidykla Qua o quisie an ag adece a es as
o ganizaciones. Desde luego, e ie o o muladas ealizadas indi ec as de es as o mas
signi icanzas. Así y cons ucción quie o ag adece , y cons ucción me gus a ía ag adece
signi ica g aciasjo y son sinónimos des e pe o ma i o. Sin emba go ellas no es án absoliuamen e
sinónimicas, pues iene di e enza es ilis ino. Es o lemia supuamosios sedacos o mų a osena:
es a sedaka no iene ka ego iškumo signi icaciones, po lo que no malmen e se conside a
š elnesne, cuan o mandagesne. Con no o semán ica sie ina cons ucción okš u ag adece . En
es a conjunción ac ualizuada 2-oji pe kel inė palab a okš i signi icado labai no ė i, geis i. Así al g acias aiška eksp esy esnė, po que no o aiška aquí apildy a su in ensidad mos ančia semema labai.
Padėkos como pe ición aiška
Toda ía o o onoal ío mues a y g acias de aiškos cons ucciones con accionmaodi io pe mi i
liepiamosios nuosakos mul idiskai os 2-ojo pe sona o ma leiski e ag adko i, ej. : P ime o
pe mí anme ag adece since amen e po la su gida opo unidad de oí T; Hono able Consejo!
P ime o de odo pe mí anme ag adece a su P esidium T; Taipogi leiski me ag adece de oda
salidai ía nomb e po Pilie ybės įs a ymo T. Tiesioginė es e dicho signi icado es pe ición:
impe a i u es eikš u eiksmažodžiu ad esan k epiasi į ad esa ą, que puede pe mi i /neleis i al
ad esan e ealiza su deseada acción. Sin emba go g acias ak e (i en gene al modagumo o mulėse) o ma leiski e es deseman izuada. Ji sólo
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 5 indica mandagų k eipimąsi en ad esa ą y
no malmen e signi ica que el ac o de habla ocu e elegidos dis ancinę mandagumo s a egię en e
al aą je a chinę pozicję u inčių pašneko ų, . y. al oąjį s ilių. No malmen e al o ma se u iliza
en onces, cuando el ac o de comunicación ocu e no en e dos pa icipan es, sino en público: lo que
se dice des ina a iu, oye alguna audiencia pública (iškilmingų posėdžių, simpoziumų y e c.
pa icipan es). Nocoai así ag adkojando in oyijamas y des ina a io. Es o lo mos a ían ales
ejemplos de Teks yno, p ensa y šnekamosios lengua: Pe mí anme en nomb e de odos los homb es
y muje es aman es de la libe ad da las g acias a aquellos de us edes que [...] T; De odos los aquí
cong egados en nomb e pe mí an ag adece sp. ; Pe mí anme en nomb e del Rec o ag adece
Vám po since os abajo Gy K. O icialidad, yškesnę dis an inės mandagumo es a egias aišką
indica anali inės kons ukcijos con daik a a džiu padėka y eiksmažodžiais p ašau o acep e: po
a o es eikš i ansmi i pa eikš i padėką /; acep en padecimien o. En es e aiško pa ece choca
dos lenguaje e ie o si uaciones: pe ición (es o indica accionmajodis p ašau o liepiamosios nuosakos
o ma) y padėka (es o indica aik a a dis). Así des ina a io, eligiendo al aiška, nusis a o
especialos elación con des ina a io: él pide ad esa o, que es e acep a a su ag adecimien o
palab as, ej. :Ag adúo a us edes po es o, acep en y de odos mis compa io as since isha zią
padėką T; Seño ías! Acep ad since ishe jias dádankas po lo que me, senę, emembe ę, a siun ė
likėjimus [...] Bi 452; Accep ad ko ši dingiausias dádankas po cuidadimas; es oy ieja y emo que ya
no hago al a a mí Vám a nadie aconseja ... Bi 189; Respecamasis! Acep ad co diales palab as de
ag adecimien o po boni o egalo, come e po p ompe amien o habla co egi Bi 371. A eces al
ag adecimien o eiškiama al des ina a io no di ec amen e, pe o ansmi ida a a és del e ce jo
ac o de habla pa y į liudininką, que a si įpa eigojamas ansmi i padėką. Es o mos aban es os
ejemplos a osena: Pídome exp esa le mi since isha zią padėką T; Pedi é ansmi i since šjią
padėką T; Pasad mi padėką y wishėjimus T. XX a. comienzos de los pe sonajes cul u ales en las
ca as u a aún de uno de es a aiškos a ian e acep éis exp esaškimą dėkingumo, p z. : Acep e
[...] y ka (i. y. jun o G. Č.) la exp esación de ag adecimien o po la buena co azón, que an o mos áis en su úl ima ca a Bi 77.
Padėkos como posibilidades aiška
Exis a al g acias aiškos, donde des ina a io se elige la posibilidad unsakimien o. Es o indica
di e sas o mas del ad e bio galė i: puedo, pod ía, puede, al pode ag adece .. Es e ad e bio, como
indica el dicciona io de la lengua Lie u ių, el 2o signi icado desc údiase u ė i galimybę. El uso de
o mas del Es imo y supues osa deposaca es adequa us no o e lejo a ma iz iams: esamo iempo
į a dija aho a ies būseną, supuemoji nuosaka nusako ne iesioginį eiksmą, p z. : Qué placido que
pueda una ez más da le las g acias T; cómo pod ía yo ag adece les? T. Po o a pa e, la
o mulación de la p egun a con la supues a o ma de deposaca iene aún y o a seman inio señal:
a si des ina an e dice que ag adece imposible, que él no halla ąs la adecuada ag adecos aiškos.
Desde o a ce ada ag adecida exp esškos posibilidad unsakimien o di ie e en que aquí se u ilizan
noesmenužal de la acción de la o ma: eikiamybės pa icipi posible o semdaly io o ma galėdamas.
Reikiamybės daly iu eiškiama padėka a si indica des ina a io disposición, que des ina a io sólo en
pa e nuspe dís el ag adecimien o, ma deci imo se puede ag adece d uge suponuoja men į, que
es o no es necesa io, ej. : A ellos se puede ag adece po la ida g ožį T. Ki aip es, cuando ag adeza
eiškiama pusdaly iu. En es os casos el des ina a io alo a la su gida opo unidad, e.g.: me aleg o
pudiendo ag adece públicamen e a odos T.

BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDRĖ ČEPAITIENĖ. Padėkos aiškos galimybės | 6
Padėkos kaip bū inybės aiška
Ka a as des ina an e ag adkos si uación como pe cepción de la necesidad. Es o ma ca g acias a
deci š i u ilizadas ene a ias o mas de e bma: engo ( u ime), debe ía ag adece . Habladas
en Li uania, el signi icado de es e accionmazodio 33 es eikė i, p i alė i (ką no s da y i). Talí in e
de ag adecimien o lo mues an es os ejemplos de padecs: po ellos engo a odos us edes
ag adece T; Debemos aho a ag adece a Dios T; enemos que ag adece po la segunda
expe iencia en el uso de medios de in o mación T; Po el apo e y paciencia enemos que
ag adece a muchas pe sonas T; Debe ía ag adece po es o a sūn T. Pasi aiko ejemplos, donde
se u iliza a ibu dis bū inas. El dicciona io de la lengua Li uania 1-ąją su signi icado desc ibe así:
be el cual no puede esol i, muy eque ido. Po lo an o y g acias con es e adje i o iene
necesidad de ono ío, ej. : En p ime luga necesa io ag adece po concedida la hon a T. Ka ais
ad esan ai padėką pe ceokia como debe . Es e úl imo daik a a dis dicciona io de la lengua
Li uania se explica como ai, lo que es necesa io, obliga o io ealiza . así y ales ag adeces iene
necesidad un onal ío, ej. : Au o ius sien e plačia plaonią debe la ag adece a es e pe iódico
edi o en je e a T. Es os ag adecimien os son p imos necesa ios con el ono ío de la
ag adecimien o. Šį a spal į gene almen e ma ca di e sas accionesmaweldo eikė i o mas. Jų
Lie u ių kalbos dicodyne desc údenamo bū i eikalui, bū inumui. Sinonimos dicodyne la palab a
eikė i se p esen a obligė i lizde, donde g e a indicado eiksmažodžis ene . Sin emba go en e
necesidad y eque amidad exis a que y de pequeña di e encia semán ica. El ono de necesidad
indica, que no se pe mi e elegi : acción es imp escindible, obliga o io. Veiksmajodis eikė i bū inumo semos, egis, no iene, él a imesnė sema pageidau ina.
Padėkose con eikiamybės a spal iu u ilizadas esmojo iempo o supuemosios nuosakos 3-ojo
pe sona o mas: necesi a, debe ía ag adece . Es o lo mues an ales ejemplos Teks yno: y po
es o hay que especialmen e ag adece al as u o jo en T; Realmen e hay que ag adece , no deci
que hacen un mal abajo T; hab ía que ag adece a es as pe sonas T; debe ía ag adece aquí
ins alado al Cen o de In es igaciones Kul u ales T. I in a ai eikiamybė eiškiama eiksmažodžio
ek i esamojo iempo 3-uoju asmeniu: O es o es ya buena señal y po él enca a us edes ag adece T.
Raiškos de iciencia
Pasi aiko a ejų, kai ad esan as užima a si nežinios poziciją, jaučiasi i sakosi esąs a ba pa s
demasiado mencas g acias a eikš i, o su diccionas esąs po pobu dus. De e dad es os cuen os
ac ualioli signi icado es ag adeca. En onces ag adeza exp esikiama indi ec amen e. Ad esan e
gene almen e eligió el p esen e iempo unisaki as 1-oyo pe sona accionesmajodžių o mas con
p e iedli ne- (nežinau, ne andu, nemoku, ne u iu), a si indicančius ad esan e pe u imą,
negebėjimą su o mula padėką, ej. : Nè no sé, cómo pod ía exp esa podėką Gy K; Así es oy
dádinga, que no encuen o palab as de Gy K; Recibí de ú espe és la o o, oda acaciones
egocijóse. ya sólo nooco ag adece VMač351; No sé, como bedėko i, íde. Debingi mas no quedamos!
JBal 166; No engo an os buenas palab as de ag adece T; no encuen o palab as adecuadamen e
Yo ag adece T. Rečiau se eligen las o mas más esumido as si uacion: noekiamasis pa ici is
(neįmanoma padėka o i) o 3-ojo pe sona o ma (nė a žodžių). Así el des ina a io como apa olina
de la conc e a si uación, despeja no solo su jausená, sino ambién el hecho, que así en semejan e
si uacion se sen ųsi cualquie o ado , ej.: [...] imposible como ag adece po al co dial anqueza;
No hay palab as en el mundo con las cuales pudie a exp esa padėką T; Fal a palab as pa a que pudie a exp esa padėką Gy K.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 7 Pasado i in indi idualių padėkų, las cuales
eiškiamos pe neigimą. En onces ad esan es especialmen e ocupa negebancio ag adko i pe sona
posición, así solo pa yškindando, que de e dad son muy dėkingi. Es o mos a ían ejemplos como:
Ge oji! Su ca a […] es un sueño o cuen o... No c ee ía que exis an aún es os días ales
pe sonas!.. Tan o en ia ca a de bondad, que él solo debe ía cu a ... Dėko i nooku. Aye omamos
esa ca a, y hoy, de su ecue do, aún lág imas by a... Bi 162; Ve k i sólo oma deseo de que jamás
jamás nea sidėkosi... Ya demasiado iejo... Bi 434. Talos ag adecos indican ín imos ad esan e y
ad esado elaciones, po que ales a adicinas ag adecimis ad esan e a si ab e su alma, habla
sob e muy in ymius sob e i enimus.
Conclución del ac a de habla
Ra a ez (Teks yne encon a sólo 2 ejemplos) ag adca inaliza se el ac o hablado, al
des ina a io es o especialmen e en a éciendo. Es a si uación la mues a accionmajo de
queda de la o ma de iempo ca ino del p esen e o del u u o, ej. : Me bas a ag adece al
au o del Reglamen o T; Maniko bel ag adko i T. An esdélicos o mos belieka, beliko uso
eiškian padėką no es á pama uo o: p iešdėlis bea i inka dalelyčių os, is, ya, solo, aquí
signi icmes y pap as ai pa odo ac o ęsimąsi (LKG II: 295), y no su baig į, como o no ė ų padėkos ad esan ai. Digaymų queda (sólo) ag adece ; (sólo) ag adece quedó
Teks yne nož ixsuo a.
IŠVADOS
Padėkos si uación desc ibe a ias ad esa o acciones: isinė pagalba, di e sos e businiai
palikymai (p a a imas, pasi ei a as, komplimen as) o pasijadėjimas p opo ciona ayuda en el
u u o. Tiesioginė padėka gene almen e eiškiama jaus uku ačiū, ečiau dėkui, pe o ma i iniu
eiksmažodžiu dėkoju y analí icas cons ucciones esu (būsiu, būčiau) dėkingas. O icialius elaciona
al des ina a io y des ina ado indica ales padėkas, en las cuales a acción in áde se se usan o mas
analí icas con daik a a džiu padėka y algunos accionesmažodžiais eikš i (iš eikš i; pa eikš i)
padėką; ayuda é deci ; deci palab as de ag adecimien o; en ia padécá). Insc ip os g acias
aiškoye se pueden islumb a 6 seman inos a spal ius: no ą, opo unidad, p ašya spal ius suelen
mą, p i alėjimą, kalbėjimo ak o užbaigimą, aiškos ūkumo nusakymą. Šiuos seman inius
lemia elegi modalinia eiksmažodžiai, ej., no o a spal į indica eiksmažodžių no ė i o okš iybę
o mas, eikiam p i alė i, bū inyan ys nusakbę eiksmažodžiai. Seman inius a spal ius ma ca y
elegidas o mas g ama icas: liepiamoji nuosaka p ime amen e sie ina con pe ición, a iamoji con
acción neapib ėž umu. Ad esan o as o no ( ik ą o sólo supues o) es imonia accionesmažodžių
con p e idėliu ne a ojimas (ne andu; no hay palab as).
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos exp esškos posibilidades | 8
LITERATŪRA Y ABRUMPINIMAI
AVien Vienuolis A. Raš ai 6, Vilnius: Vaga, 1988.
Čepai ienė G. 2007: E ique a de la lengua Li uania: semán ica y p agma ica, Šiauliai: Šiaulių
uni e si e o publykla.
DLKG 1994 Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla.
Bi ė-Pe ke ičai ė G. Raš ai 6, Vilnius: Vaga, 1968.
JBal Bal ušis J. Sakmė sob e Juzą, Vilnius: Vaga, 1989.
Gy K gy oji habla.
LKG II G amá ica de la lengua Li uania 2. Red. K. Ul ydas, Vilnius: Min is, 1971. LKŽ IXX dicciona io
de la lengua Li uania, 1−2, 2-a edición, Vilnius: Min is, 1968−1969; 3−6, Vilnius: Vals ybinė poli inės
i mokslinės li e a ū os leidykla, 1956−1962; 7−9, Vilnius: Min is, 1966−1973; 10−15, Vilnius: Mokslas,
1976−1991; 16−17, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla, 1995−1996; 18−19, Vilnius: Mokslo i
enciklopedijų leidybos ins i u as, 1997−1999; 20, Vilnius: Li huanian language ins i u e, 2002.
SNė Nė is S. Raš ai 3, Vilnius: Vaga, 1984.
sp. imp uda.
T Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P iega en in e ne : h p:// eks ynas. du.l (žiū ė a 2014 02 20).
VMač Mače nis V. Po ūkano u nežinios dangum: poesía, liškai, p osa, Vilnius: Vaga, 1990. Zem Žemai ė.
Rink iniai aš ai 6, Vilnius: Vals ybėsybinė g ožinės li e a ū os leidykla, 1957.
Recibió 2014 04 14
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 9
POSSIBILITIES OF EXPRESSING GRATITUDE
Summa y
By g a i ude one shows a en ion o he add essee, demons a es ha he add esse akes no ice o he
add essees ac ions and app ecia es hem. The e y wo ds o g a i ude pe o m a e e en ial unc ion o a
speech ac . I can be expanded when he cause o g a i ude is speci ied. Qui e o en, an add essee is
men ioned in he o mulae o g a i ude. The exp ession o g a i ude is usually expanded wi h a ious
modi ie s, e alua i e wo ds, which pe o m an exp essi e unc ion. El a ículo discu e he causes o he
si ua ion o g a i ude and possibili ies o exp essing i in he Li huanian language. The sou ces used a e da a
om Daba inės lie u ių kalbos eks ynas (Co pus o he Con empo a y Li huanian Language) as well as om
he li e speech and le e s o di e en w i e s, cul u al wo ke s collec ed by he au ho he sel . The
a icle is essen ially based on he me hod o se-
man ic analysis.
The si ua ion o g a i ude is p esupposed by se e al ac ions o he add essee: physical aid, a ied e bal
suppo (assen , inqui y, complimen ) o a p omise o p o ide assis ance in u u e. Di ec g a i ude is
usually exp essed by an in e jec ion ačiū, less o en dėkui, a pe o ma i e e b dėkoju and analy ic
cons uc ions esu (būsiu, būčiau) dėkingas(-a). The o mal ela ionship be ween he add esse and
add essee is indica ed by exp essions o g a i ude whe e an ac ion is deno ed by analy ic o ms wi h
he noun padėka and some e bs.
As many as 6 seman ic shades can be disce ned in he exp ession o implici g a i ude: a wish, an
oppo uni y, a eques , an obliga ion, comple ion o a speech ac , lack o exp ession. These seman ic
shades a e usually de e mined by chosen modal e bs, e.g. a wish is implied by e b o ms no ė i o
okš i, need eikė i, obliga ion e bs deno ing necessi y. Seman ic shades a e also e iden om he
g amma ical o ms chosen: he impe a i e mood should i s o all be linked o a eques , subjunc i e
mood inde ini eness o an ac ion. The add essees emba assmen (ac ual o me ely appa en ) is signalled
by he use o e bs wi h he p e ix ne- (ne andu; no palab as). KEYWORDS: g a i ude, add esse ,
add essee, linguis ic exp ession.
GIEDRĖ ČEPAITIENĖ
Šiaulių uni e si e as
P. Višinskio g. 38, LT-76352 Šiauliai
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]