BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDRĖ ČEPAITIENĖ
Šiaulių uni e si e as
PADKOS RAIŠKOS GALIMYBS
ESMINIAI VOODŽIAI: me cika, ad essan , ad essa , kalbinée aiška.
ĮVADAS
Padėka une des si ua ions de langage é ique e. La base de ce e si ua ion des ina ai e essen i, i.
i. ai, ou p é endue g a i ude pou le des ina ai e e ec ué ou pasijadé e ec ue ac e. Un ai
sen imen de g a i ude es i alo s, quand à l'ad essa l'ac i i é ad essa es u ile ou susci e
ag éonius sen imen s. Ta iamas dėkingumas sie inas a ec ce ainc omis si ua ions de ie publique
(pa y exemple, dėkojama baigus publicąją kalbą), cela sie ina pas a ec p op e ad essan jausena,
mais a ec un ce ain communau é accep és pa omène des no mes de langbinės egsenos. Le bu
padėka mon e à ad essa ue a en ion, padémons e que l'ad essa ema que les ac ions
ad essa e les app écie. Pa ys eme kos mo szi e ec ue é é cinée ac e de discou sa ion
onc ion. Elle peu ê e é endue, quand es indiquée la aison de g a i ude. N'es -ce pas sou en
que des eme cis aiškos o mules l'ad essa es in oquijamas. Ki os deiksės emas ( emps, lieu)
eme kos aiškai nebū ins e men ionnen a emen . Padėkos aiška géné alemen éla gie pa
di e s modi ia eu s, es imablesisiais mo s, ils exécu en l'exp essine onc ion.
L'objec i de ce a icle discu e de la si ua ion de g a i ude e ses possibili és d'exp ession en
langues Li uanies. Ses sou ces Daba inės lie u ių kalbos eks yno ( oliau Teks ynas) e mêmes
au o ės accumulée ma é iau de i osios kalbos ainsi di e s éc i ains, ac eu s cul u els liches.
S aipsnyje du ond baséamique mé hode d'analyse séman ique, les signi ica ions des mo s
expliquen su la base du dic ionnai e de la langue Lie u ių.
PKOS PÉJÉASTYS PAD
Essinybè eme cie équen e si ua ion de chaque humain. Dêkojamo aison peu ê e
physiques, in ellec uels ou spi i uels ac ions ad essa . Ils peu en ê e di isés en sui an s g oupes:
• aide physique à l'ad essé (ainsiū que zakėlė , moi seul ne bu ais capable, e c.);
• in o ma ion que l'ad essé a ou nie à l'ad essé (achiū que ous a ez no i ié; ale é e,
e c.); posi i e ca ac é isa ion de l'ad essa ou sou ien de sa posi ion, exp imée e balemen ou éc i e
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 2 (ainsi pou les bons mo s; me ci d'a oi
accep é); élici a ions, souhai sėjimes qui é aien di e à l'ad essée lo s de l'ac e de
pa ole ou un peu a an (aciū pou ...; me ci que ous ous sou eniez, ne l'oubliez pas);
enquê e su l'ad essé ou ses p oches ie, san é, e c. (aciū, ou a bien; me ci, ou le
monde bonjou ); complimen emen di e;
• p omesse que l'ad essé e ec ue a l'ac ion physique ou in ellec uelle equise pou
l'ad essé, pa exemple, iend a dans alką, éc i a ecommanda ion (ačiū que su ikai / su ika e...).
TIESIOG PADKOS RAIŠKA
Le dic ionnai e des Li uanies le mo eme ka déc i s ainsi: dėkingumo sen imen mo pou pada y ą
ge ą pa odymas, padėkojimas. Donc eme cia un ce ain sen imen d'exp ession. Le plus sou en
eme kojan u ilisé jaus ukas aciū. Texs ynas (T) indique que ce sensus ukas déci imis ois
lequei au e eme kos aiška: exemples de su aciū as a 10 208, a ec sensus uku dėkui 1 042,
panašus exemples de su pe o ma i iniu eiksmažodžiu dėkoju 1 476, o me padėko i pa a o a 452
us. Taigi, no s jaus ukas dėkui ge ai de a su dėkojimo žodžių pa adigma (dėkoju – padėka –
ka dėkingumas dėkingas), il es u ilisé p esque 10 ois moinsčiau que ačiū. Le sensus uk es déc i
comme nekai oma pa ie du langage, qu'elle cons i ue des mo s, di ec emen e aiškiai
ansme an sen imen s, ac es de olon é ainsi que s imus les sans nomme (DLKG 1994: 462),
cependan les sensus ukas de eme ciemen accomplissen oujou s l'ak us de eme ciemen ,
son des concu en s de l'ac ionmajo a i pe o ma i , pou an se emplace l'un l'au e dans
n'impo e quelle si ua ion, an en pa lan de s yle domes ique que dans un en i onnemen o iciel.
G e a ces seus ukų padėkai eikš i u ilisées e analy iques cons uc ions, don li é ale
signi ica ion in odui e esamą (a numa omą a ei yje) ad essan būseną. Jas o me būd a dis
dėkingas (-a) a ec ac ionmajo dio ê e esamojo ou u u ho emps 1-ojo pe sonne o mes esu1
(būsiu) dėkingas (-a), ečiau a iamosios nuosakos 1-uoju asmeniu (būčiau dėkingas), . y. sudu inis
a inys. Di ec ionnelle ces cons uc ions signi ica ion es ad essan é a de l'é a de consonance,
mais de la g a i ude ac e éalisée pas ce e, ad essan é a de l'é a de consonance, signi ica ion
de di e. Là ac ualizée indi ec ine signi ica ion, . y. pasakymas esu (būsiu) dėkingas u ilisé au lieu
pe o ma i inio pasakymo dėkoju e es lui équa e is. Kons ukcija esu (būsiu; būčiau) dėkingas
(-a) peu emplace ac ionmajodį dėkoju dans ou es les posi ions. Reiškian padėką būd a dine
kons ukcija, elle peu ê e p aplės a in ensi ika o iais ès, g andemen , nepap as ai e pan.
Talie possible g a i ude exp essšką mon en ces exemples: Dėkinga esu M.G. pou opug didelį mon
pe sonn idealiza imą, jus e ne eux pas que les au es soien ompés Bi 451; Esu dėkinga à ous les
ieux Amis [...] Bi 471; Ge oji! Je ne puis ni exp ime , commen suis d' hankinga Vous pou les soins
p is de maimi Bi 290; [...] Aussi ès eme cias pou pada y us, doumus e p omesus plaisuns
AVien654; Labai Jums dėkinga za mašinėlę SNė 391; Miela mama, nous sommes dėkingi pou Vo e
soines , handų š elnumą, bemieges nak is e sup a ingumą Gy K; Je ous suis in inimen d'acco d
que pa ežėjo Gy K; se ai econnaissan as, si a sp i dinsi magazine I , p ieau Ta ęs, nea idėliok T;
Būsiu Toi econnaissan Ta o E. Mieželai is T; Je se ai é e nellemen econnaissan à lui, dis-je T;
jusqu g abo len os je se ai oi econnaissan T; Būčiau immensémen econnaissan , si ous les
solda s pa une ès umpam užei ų T; Bûchais econnaissan , si ous app oa umez à ce T; Mys e i au p emiè e! Būčiau bes in me cikingas, si expliquin umė T. Kai kal1 Kai ad essan kuopinis, u ilisées o mes pliskai es (esame dėkingi).
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 3 bama du oisième nom de pe sonne, u ilisée
p é endosios nuosakos 3-ojo o me de pe sonne, p z. : La Di ec ion Géné ale se ai econnaissan ,
si le minis è e app ou aien T. G e a sudu inio a inio padėkai eikš i u ilisées e és es inio
a inio o mes, qui cons i uen pe sonn p o égésji ac ionmajo ji o me u iu, bend a is ê e e
linksniuojamoji o me būd a dis dėkingas, p z. : Que j'ai placé ce lobį, je dois ê e econnaissan à
mon è e Mi čiai La senui T; Tokia aiška a e p i alėjimo a spal į, qui donne ac ionmažodis a oi
u iu bū i dėkingas už okį pakan umą T; už sa o išgelbėjimą u iu bū i dėkingas Džonsonui T.
nusakan is e p ie olę ou p ede mę, éškian is eikė i, p i alė i (ką no s da y i). Sans
ac ionmajodis ê e o mes de els padėkes u ilisés e au es ac ionmajodžiai. Pa ois ils me en
l'accen p écisémen ad essan jauseną, el es le ac ionmajo odis eus i us i ex é ieu s e
in é ieu s sens imus. Padėkes u ilisées p ésen an emps unisaki es 1-ojo o mes de pe sonne,
exemple. : Je ne peux même pas di e à quel poin je me sens econnaissan T; Je me sens ès
econnaissan d'a oi eu la chance de p o i e T; Je me sens econnaissan à eux ous T. Ainsi
en o cée ce, quoi sen i ad essan pendan l'ac e de discou s. Quel au equ'un nuance donne à
l'emploi des o mes du e be es e . Ce ad e be 7 signi ica ion bū i e con inue elsam même,
dans la même condi ion. Donc me ci, éškiama des mo s conjuguinu lieku (likau) dėkingas indique non
seulemen l'ad essan ac uelle é a ise, mais aussi le ai que ce e é a ise il main iend a e dans
le u u , exemple.: lieku ous p o ondémen me cikingas T; Je suis déjà un ieux, is-je deux ki ukų
agžių... Lieku dėkingas, elaimina ous Die as T; Ap ès in enses in es iga ions suis es é
pa iculiè emen econnaissan à un indi idu T.
O icialius ela ions ad essan e ad essa son indiquées elles padėks, dans lesquelles à l'ac ion
é ènée son u ilisées o mes analy iques a ec daik a a džiu padėka e ce ains eiksmažodžiais,
i.e.: eikš i (iš eikš i; pa eikš i) padėką; pou aide à di e; di e des mo s de eme ci; s'en oye
padėkà. Ainsi eme kojama alo s, quand le discou s d'ac o si ua ion es non seulemen o iciel,
mais e éminminga. Cei ai a si con i me hèse, que les langues Li uanies ca ac é is ique
eiksmažodinė aiška: daik a a dinės kons ukcijas habi uellemen ne alo ojamos, donc elles
son pe çues comme d'au es, pas quo idiennes a osenos exemples. Daik a a dis me cika dans
ces con eymens peu ê e p aplės as adjec i s g and, pa iculie , since nus, cœu ingas. Tokią
paga bą i padėką T; Už g ama iką a iu didelės padėkos žodžius Bi 231; Šiuo eiškiu didžią
a oseną mon en ces exemples: Une ois enco e eiškiu son padėką T; Reiškiu didelę padėką T;
Pou cela ce collec i se éškiu nuoši džią padėką T; Espa ingą padėką eiškiu [...] T; Ta iu e pad
Thankà pou la béni u e des y T; Ta iu Vous cœu ingą padėką Bi 284. Pa ois deux ois se épè en
g âce aux communs acines mo s, comme: (esu) dėkinga e eme ko i, dėkinga e eme kingumą
pa eikš i: Ge oji! Je ne puis ni exp ime , commen suis damninga Vous pou les soignan es monimi.
Vous a ez déjà op é é bonne pou moi. Je ne sais pas, ni commen eme cie Bi 290; Tėkinga Vous
pou ces éc i s pa cou semen , mais je me semble, plus p écisémen se a ce eme ciemen pa eikš as, si Vous euilleziez alloue ous quelque qu'un déchimen du hono a o [...] Bi 315.
USLPTA PADKOS RAIŠKA La éunion de la commission de l'emploi e de la sécu i é sociale a é é o ganisée à l'occasion de la éunion de la commission de l'emploi e de la sécu i é sociale.
Ou e habi uel, des eme ciemen s di ec s exp essos son possibles e combien cou e es
pasakymai2. Ils on géné alemen un quelconque supplémen ai e séman ique e lal , qui éškiam
o me pe sonnée ac ionmajo a i e. Padėkos aiško peu ê e ape çu jusqu'à 6 e lal ius séman iques: oą, possibili é, demande, p i a-
2 Plus oi . Čepai ienė 2007: 179200.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 4 lėjimą, šnekos ak o užbaigimą, aiškos ūkumo
nusakymą. Ces e lal ius séman iques limen choisi modalines ac ionsmajodžiai, pa exemple,
no o a spal į indique ac ionsmajodžių no ė i ou okš i o mes, eikiamybę eikė i, p i alėjimą
bū inybę nusakan ys eiksmajodžiai.
Padėkos comme no o aiška
Né e ai eme ka pasakoma a si dési , exemple.: eux (no ime) eme cie , oulais eme cie ,
oud ais eme cie . Les dési s, comme le sa en , oujou s di igés e s l'a eni , ils a si ne
e lè en pas enco e ealaus ac e, e g âce dans la si ua ion des ac ionsmajodžio no ė i o me
eux (no ime; eux), no ėjau, oud ais seulemen pa odo modalumą, donne le dési ou ac ion
a spal į. À pa ce e econnaissance des exp essions pa ois u ilisées des o mes oulais
eme cie , eu eme cie . Ensemble ces a ian es de Raiškos padėkos de la p incipale padėkos
aiškos di è en de plusieu s choses. Tou d'abo d pa le ai que possibles plusieu s a ian es
du modal ac ionnoël: 1) di ec es nuosakos du emps p ésen de la o me 1-oye pe sonne eux,
oime e de la o me 3-oye pe sonne eu ; 2) di ec es sedacos u ie ca inis emps uniscai os
mens o mos no ėčiau, no ė ų. Šių o mų pag indinės eikšmės ski iasi. Tiesioginės nuosakos
esamojo laiko ienaskai os 1-ojo asmens o ma no iu odo, kad ad esan as ke ina šiuo me u
1-ojo pe sonne o me no ėjau; 3) la p é endue déclacs uniscai os 1-ojo ou 3-ojo asa lik i demande
ac ion de demande: No iu eme cie ceux qui aimen no e héâ e, e 3-ojo o me de pe sonne
géné alemen indique su kuopinį ad essan , exemple. : La commission de comp age des o es eu
eme cie pou le a ail. Bū ojo ca inium emps o més a osena (no ėjau padėko i)
géné alemen ma que, que le ac ion des eme cises ilgas, déjà dėko a quelqu'un d'au e, e
inissan ce ak ą se sou ien un au e ad essa des eme cises, exemple. : No ėjau padėko i
minis ei T. Ta iamosios nuosakos ienaskai os 1-ojo o me de pe sonne oud ais indique
ad essan neap escidimą, e ec ue ou nea lik i demande ac ion. Quand padėkai eikš i pa cou se
se p é amosios nuosakos 3-ojo pe sonne o me oud ai , ad essan a si passlepia, de son
p op e p op e e ec uan ac e es ime du pays, exemple. : Leidykla Qua o oud ai eme cie ces
o ganisa ions. Bien sû , les o mules d'é ique e éalisées indi ec es de ces o mes
signi ica ions. Donc e cons uc ion je eux eme cie , e cons uc ion oud ais eme cie
signi ie me cikuju e son de ce pe o ma i synonymes. Néanmoins elle n'es pas absolumen
synonymique, ca a un di é end s ylis inien. Cela lème p é amosios sedakas o mes a osena:
ce e sedaka n'a pas ca égškumo signi ica ions, donc géné alemen considé ée š elnesne,
combien mandagesne. Su no o séman ique sie ina cons uc ion okš u eme cie . Dans ce e combinaison ac ualizuée 2-oji pe kel inė mo du okš i signi ica ion labai no ė i, geis i. Donc elle eme kos aiška eksp esy esnė, ca no o aiška ici apildy a son in ensi é mon an čia semema labai.
Padėkos comme equê e aiška
Da au e nuan ieu indique e eme kos aiškos kons ukcijos a ec ac ionmažodžio leis i
liepiamosios nuosakos daugiskai os 2-ojo pe sonne o me leiski e padėko i, p z. : Tou d'abo d
laissez-moi eme cie sincè emen pou a oi eu l'occasion d'en end e T; Honnoi e Conseil! Tou
d'abo d laissez-moi eme cie o e P ésidium T; Taipogi leiski moi eme cie ou e so iei ie au
nom pou Pilie ybės įs a ymo T. Tiesioginė ce con eym signi icme es demande: impe a i u
é eikš u eiksmažodžiu ad essan c iepiasi dans ad essa ą, qui peu pe me e/neleis i à
l'ad essa e ec ue son dési é ac ion. Cependan eme kos ak e (i en géné al mandagume o mulées) o ma leiski e es deseman izuée. Ji jus e
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 5 indique mandagų k eipimąsi į ad esa ą e
géné alemen signi ie que l'ac e de discou s se p odui choisius dis ancinę mandagumo s a egię
en e hau ą hie a chinę pozicję u inčių pašneko ų, . i. hau ąjį s ilių. Habi uellemen ce e o me
es u ilisée alo s que l'ac e de communica ion se p odui pas en e deux pa icipan s, mais en
public: ce qui es di ad essa iu, en end quelque publique publique (iškilmingų posėdžių, simpoziumų e
e c. pa icipan s). N'es -ce pas sou en ainsi eme kojan in odui jamam e ad essan . Cela le
mon e aien els des exemples Teks yno, de la p esse e de la chancamose: Pe me ez-moi au nom
de ous les hommes e emmes amou eux de libe é de eme cie ceux d'en e ous qui [...] T; De
ous les ici assemblés au nom laissez eme cie sp. ; Laissez-moi au nom du Rec eu eme cie
Vous pou sincè es a ail Gy K. O iciali é, yškesnę dis an inės mandagumo s a egijos aišką
odo anali inės kons ukcijos su daik a a džiu padėka i eiksmažodžiais p ašau ou accep ez:
p ieau iš eikš i ansme e pa eikš i padėką /; accep ez pad Thankà. Dans ce aiško, so e se
heu en deux si ua ion de label linguis ique: demande (ce indique ac ionmajodis p ašau ou
liepiamosios nuosakos o me) e padėka (ce indique aik a a dis). Ainsi ad essan , choisissan elle
aiška, nusis a o ela ion spéciale a ec ad essa : il demande ad essa o, que celui accep e ses
eme cis mo s, exemple. :Me ci à ous pou cela, accep ez e de ous mes compa io es sincé jies
padėką T; Respec ables! Accep ez sincé jié d'appuis pou ce que moi, senę, sou enę, a siun ė
linkėjimus [...] Bi 452; Accep ez ko ši dingiausią d'appuis pou soignimos; suis ieille e c ains que ce
ne soi plus pou moi Vous à quelqu'un d'assis e ... Bi 189; Respémasis! Accep ez sincè es
eme ciemen s pou le beau cadeau, amou eux pou le p omene men la pa ole co ige Bi 371.
Pa ois une elle eme ciemen éškiama à des ina ai e pas di ec emen , mais ansmise pa ia le
oisième ac e de pa lemen pa icipan į liudininką, qui a si įpa eigojamas ansme e padėką.
Cela mon e ai els exemples a osène: Pi ié je lui exp ime mon sincé jią padėką T; Demande ai
de ansme e sincé jią padėką T; Passez ma padėką e le linkėjimus T. XX a. débu des
pe sonnages de cul u e dans les le es u a enco e d'un de ce e aiškos a ian accep ez
échangeškimą dėkingumo, p z. : Accep ez [...] e ka (i. e. a ec G. Č.) l'exp ession de g a i ude pou la bonne cœu , que an a ez mon ée dans o e de niè e le e Bi 77.
Padėkos comme possibili és aiška
Exis e elle eme kos aiškos, où ad essan se choisi possibili é nusakymą. Cela indique di e ses
o mes du e bom galė i: je peux, pou ais, possible, en pou an eme cie .. Ce e bom, comme
indique le dic ionnai e de la langue Lie u ių, 2ème signi ica ion ca ac é ise u ė i galimybę. Essence
du emps e supposée décacaka o mes de usage es adéqua us no o signiimo nuan iams: essence
du emps į a dija daba ies būseną, supposamoji nuosaka nusako ne iesioginį eiksmą, p z. : Quel
plaisi que je puisse une ois de plus ous eme cie T; commen je pou ais ous eme cie ? T.
D'au e pa , la ques ion o mulée pa la g a i ude a ec la o me supposée du décacac a enco e e
au e signe séman ique: l'ad essan di que eme cie es impossible, qu'il ne ou e comme une
bonne g a i ude aiškos. De l'au e oilée eme ques exp ession possible désaignemen di è e en
ce que ici u ilisées nepasmenujamosios o mes de क्रियाma od: eikiamybės pa icipan possible
ou pusdily io o me galėdamas. Reikiamybės daly iu eiškiama padėka a si indique ad essan
disposi ionà, que ad essa seulemen en pa ie nuspé issés padėkos, ma pasakimas peu
eme ko i d auge suponuoja men į, que ce n'es pas nécessai e, exemple. : Ils peu en eme cie
pou la ie g ožį T. Ki aip es , quand eme ciama eiškiama pusdaly iu. En ces cas l'ad essan
app écie la possibili é qui s'es c éée, e.g. je me éjouis de pou oi eme cie publiquemen ous T.

BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDRĖ ČEPAITIENĖ. Padėkos aiškos galimybės | 6
Padėkos kaip bū inybės aiška
Pa ois ad essan eme kos si ua ion pe çoi comme une nécessi é. Ce ma ie à eme cie
signi iées a oi u ilisées di e ses o mes du e bmau e: j'ai ( u ime), je de ais eme cie . En
langues Li uaniennes le ocodyne de ce ac ionmajo di 33 signi ica ion es eikė i, p i alė i (ką
no s da y i). Tel es le on de g a i ude que mon en ces exemples d'aideques: pou eux je ous
dois ous eme cie T; Nous de ons main enan eme cie le Dieu T; nous de ons eme cie pou
la secondai e expé ience dans l'u ilisa ion des médias explique T; Pou l'appo e la pa ience
nous de ons eme cie à beaucoup de gens T; Je de ais eme cie pou cela au sœu T. Pasi aiko
exemples de, où u ilisé adjec i nécessinas. Le dic ionnai e des Li uiniens 1-ième son signi ica ion
déc i ainsi: beux lequel ne peu se dé e se , ès nécessai e. Pa conséquen e me ciques a ec
ce adjec i a nécessi é de onal , exemple. : D'abo d nécessai e eme cie pou acco dée
l'honneu T. Ka ais ad essan ai padėką pe ceokia comme onc ion. Ce de nie daik a a dis au
dic ionnai e de langue Lie u ių expliqué comme ai, ce qui es nécessai e, obliga oi e e ec ue .
donc e elles eme cies a la na u e d'une nuance, pa exemple. : L'au eu sen une plaonië
obliga ion de eme cie ce jou nal au édac eu en che T. Ces eme cemen s son p o imos des
eme cœu s ayan un e lal emen de eikiami é. Shį a spal į ma que géné alemen di e ses
o mes de ges mawodis eikė i. Jų Lie u ių kalbos dicodyne déc i unomas bū i eikalui,
bū inumui. Sinonimes le mo de ocodyne le mo a oi p ésen é obligé lizde, où g e a indiqué le
eiksmažodžis a oi . Cependan en e nécessinnesse e equisame é exis e qu'e d'une légè e
di é ence séman ique. Le nuance de nécessi é indique, que n'es pas pe mis de choisi : l'ac ion es nécessai e, obliga oi e. Veiksmajodis nécessi e le bū inumo semos, egis, n'a, lui p ocheesnė sema pageidau ina.
Padėkes a ec eikiamybės a spal iu u ilisées esmojo emps ou p é amosios nuosakos 3-ojo
pe sonne o mes: au , de ai eme cie . Cela le mon en els les exemples Teks yno: e pou
cela il au pa iculiè emen eme cie le sa an jeune T; Il au éellemen eme cie , e non pas
di e qu'ils on mal T; au eme cie ces gens T; il allai eme cie ici é abliis au Cen e de
eche ches cul u elles T. I in a ai eikiamybė eiškiama eiksmažodžio ek i esamojo emps
3-uoju asmeniu: O cela es déjà bon signe e pou lui enka ous eme cie T.
Raiškos dé au
Pasi aiko a ejų, kai ad esan as užima a si nežinios poziciją, jaučiasi i sakosi esąs a ba pa s
op mencas eme kai eikš i, ou son ocynas esąs pou sku dus. D'ailleu s ces con es la
signi ica ion ac uelle es eme cia. Alo s eme ciée écibliée indi ec emen . Ad essan
géné alemen choisi du p ésen emps unisaki es 1-ojo pe sonnes ac ionsmažodžių o mes a ec
p édélius ne- (nežinau, ne andu, nemoku, ne u iu), a si indian čius ad essan pe u bimą,
negebėjimą su o mule padėką, exemple. : Nè ne sais pas commen je pou ais exp ime padėką
Gy K; Si suis dangeinga, que je ne ou e pas les mo s de Gy K; J'ai eçu de oi l'a en é pho o, ou
acancesgus le joyeux. déjà jus e ne puis eme cie VMač351; Je sais pas, commen bedėko i, onde.
Skolingi mas ne es e ons! JBal 166; Je N'ai an de bons mo s de eme cie T; ne ou e pas les
mo s co ec emen Je eme cie T. Rečiau se choisissen des o mes plus ésuman la si ua ion:
neekiamasis pa icip (neįmanoma padėka o i) ou 3-ojo o me pe sonne (nė a žodžių). Ainsi
l'ad essan comme ecoille de la si ua ion conc è e, éc i non seulemen sa jausenà, mais aussi le
ai que ainsi en pa ešioie si ua ion se sen ųsi n'impo e quel in e locu eu , pa exemple: [...]
impossible comme eme cie pou une elle sincè e ou e u e; Il N'y a au monde des mo s a ec lesquels je pou ais exp ime padėką T; Manque des mo s que je pou ais exp ime padėką Gy K.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 7 Passuiko i in indi idualių padėkų, qui eiškiamos pe
neigimą. Alo s ad essan es spécialemen occupe négebančio dėko i pe sonne posi ion, ainsi
seulemen pa yškindami, que en é i é son ès dėkingi. Cela le mon e aien de els exemples:
Ge oji! Vo e le e c'es un ê e ou un con e... Je n'espé ais pas qu'il exis e enco e de els gens
ces jou s!.. Tan dans 'elle le e de gen illesse, que il seul de ai gué i ... Dėko i neoku. Hie j'ai
p is ce e le e, e aujou d'hui, son sou eni , enco e des la mes by a... Bi 162; Ve k i ne p end
que souhai , que jamaispuis jamaispuis nea sidėkosi... déjà op ieux... Bi 434. De elles
eme cies mon en p ocheus ad essan e ad essa ela ions, ca els non adi ionnelles
eme comis ad essan a si ou e son âme, pa le su ès in imius su i enimes.
Conclusion de l'ac e de pa le
Ra emen (Teks yne ou e seulemen 2 exemples) me ci se e mine l'ac e de pa lemen , à
l'ad essa ce spécialemen accédan . Ce e si ua ion mon e un ac ionno ice es e le
p ésen ou le u u s o mes de emps ca inien, comme. : Je es e à eme cie l'au eu du
èglemen T; Man beliko eme ko i T. A an délinai es o més belieka, beliko usage eiškian
padėką n'es pas pama oo : a an délis bea i inka dalelyčių os, is, déjà, seulemen , ici
signi icmes e géné alemen pa odo ac e ęsimąsi (LKG II: 295), e pas son baig į, comme ce oud aien les ad essan es de eme ces. Di ymus es e (seulemen ) eme cie ; (seul) es e eme cie
Teks yne než ixsuée.
IŠVADOS
Padėkos si ua ion déc i s plusieu s ad essa o ac ions: physinė pagalba, di e si ūs e baliniai
paikymai (p a a imas, pasi ei a imas, komplimen as) ou pasijadėjimas ou ni assis ance dans le
u u . Liée di ec e se éplique le plus sou en jaus uku aciū, ečiau dėkui, pe o ma i iniu
eiksmažodžiu dėkoju e analy iques cons uc ions esu (būsiu, būčiau) dėkingas. O icialius
ela ions en e ad essan e des ina ai e indiquen elles padėks, dans lesquelles à l'ac ion
é ènen u ilisées o mes analy iques a ec daik a a džiu padėka e ce ains ac ionsmažodžiais
eikš i (iš eikš i; pa eikš i) padėką; pou aide à di e; di e des mo s de eme ci; m'en oye un coup
de main). Zaslêp sa eme kos aiškoje peu insé e 6 seman inius a spal ius: no ą, galimybę,
mą, p i alėjimą, kalbėjimo ak o užbaigimą, aiškos ūkumo nusakymą. Šiuos seman inius
p ašya spal ius le plus sou en lemia choisi modalinie eiksmažodžiai, exemple., no o a spal į
indique eiksmažodžių no ė i ou okš iybę o mes, eikiam eikė i, p i alėjimą bū inyan ys
nusakbę eiksmažodžiai. Seman inius a spal ius ma que e choisies o mes g amma icales:
liepiamoji nuosaka p emiè emen sie ina a ec demande, p é amoji a ec ac e neapb ėž umu.
Ad esan o pe u bemen ( ik ą ou jus e supposée) émoija eiksmažodžių a ec a an dėliu
ne a ojimas (ne andu; n'y a mo s).
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos exp ess op ions | 8
LITERATŪRA ET SUBRUMPINIMAI Il s'agi d'une é ude qui a é é éalisée pa des che cheu s amé icains e qui a é é éalisée pa des che cheu s amé icains.
AVien Vienuolis A. Raš ai 6, Vilnius: Vaga, 1988.
Čepai ienė G. 2007: E ique e de la Li uanie: séman ique e p agma ika, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o
leidykla.
DLKG 1994 Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla.
Bi ė-Pe ke ičai ė G. Raš ai 6, Vilnius: Vaga, 1968.
JBal Bal ušis J. Sakmė su Juzą, Vilnius: Vaga, 1989.
Gy K gy oji langue.
LKG II G ammai e de la langue Li uanien 2. Red. K. Ul ydas, Vilnius: Min is, 1971. LKŽ IXX
dic ionnai e de la langue Li uanien, 1−2, 2-ème édi ion, Vilnius: Min is, 1968−1969; 3−6, Vilnius:
Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla, 1956−1962; 7−9, Vilnius: Min is, 1966−1973;
10−15, Vilnius: Mokslas, 1976−1991; 16−17, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų leidykla, 1995−1996;
18−19, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų leidybos ins i u as, 1997−1999; 20, Vilnius: Li uanian
language ins i u e, 2002.
SNė Nė is S. Raš ai 3, Vilnius: Vaga, 1984.
sp. auda.
T Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. T Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga su in e ne :
h p:// eks ynas. du.l ( ue 2014 02 20). VMač Mače nis V. Po ūkano u nežinios dangum: poezija, liškai,
p osa, Vilnius: Vaga, 1990. Zem Žemai ė. Rink iniai aš ai 6, Vilnius: Vals ybinė g ožinės li e a ū os leidykla, 1957.
Reçu 2014 04 14
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 9
POSSIBILITIES OF EXPRESSING GRATITUDE
Summa y
By g a i ude one shows a en ion o he add essee, demons a es ha he add esse akes no ice o he
add essees ac ions and app ecia es hem. The e y wo ds o g a i ude pe o m a e e en ial unc ion o a
speech ac . I can be expanded when he cause o g a i ude is speci ied. Qui e o en, an add essee is
men ioned in he o mulae o g a i ude. The exp ession o g a i ude is usually expanded wi h a ious
modi ie s, e alua i e wo ds, which pe o m an exp essi e unc ion. L'a icle discu e he causes o he
si ua ion o g a i ude and possibili ies o exp essing i in he Li huanian language. The sou ces used a e da a
om Daba inės lie u ių kalbos eks ynas (Co pus o he Con empo a y Li huanian Language) as well as om
he li e speech and le e s o di e en w i e s, cul u al wo ke s collec ed by he au ho he sel . The
a icle is essen ially based on he me hod o se-
man ic analysis.
The si ua ion o g a i ude is p esupposed by se e al ac ions o he add essee: physical aid, a ied e bal
suppo (assen , inqui y, complimen ) o a p omise o p o ide assis ance in u u e. Di ec g a i ude is
usually exp essed by an in e jec ion ačiū, less o en dėkui, a pe o ma i e e b dėkoju and analy ic
cons uc ions esu (būsiu, būčiau) dėkingas(-a). The o mal ela ionship be ween he add esse and
add essee is indica ed by exp essions o g a i ude whe e an ac ion is deno ed by analy ic o ms wi h
he noun padėka and some e bs.
As many as 6 seman ic shades can be disce ned in he exp ession o implici g a i ude: a wish, an
oppo uni y, a eques , an obliga ion, comple ion o a speech ac , lack o exp ession. These seman ic
shades a e usually de e mined by chosen modal e bs, e.g. a wish is implied by e b o ms no ė i o
okš i, need eikė i, obliga ion e bs deno ing necessi y. Seman ic shades a e also e iden om he
g amma ical o ms chosen: he impe a i e mood should i s o all be linked o a eques , subjunc i e
mood inde ini eness o an ac ion. The add essees emba assmen (ac ual o me ely appa en ) is signalled
by he use o e bs wi h he p e ix ne- (ne andu; n'y a mo s). KEYWORDS: g a i ude, add esse , add essee,
linguis ic exp ession.
GIEDRĖ ČEPAITIENĖ
Šiaulių uni e si e as
P. Višinskio g. 38, LT-76352 Šiauliai
[email p o ec ed]