scieee Open visual document viewer

Padėkos raiškos galimybės

Giedrė Čepaitienė

Full text

BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 GIEDRĖ ČEPAITIENĖ Šiaulių uni e si e as PADKOS RAIŠKOS GALIMYBS ESMINIAI VODŽIAI: g aciaska, ad esan , ad esa , kalbinė aiška. ĮVADAS Padėka una de las si uaciones de e ique a del lenguaje. La base de es a si uación des ina a io sen idiamas, i. i. e dade o, o se supone ag adecimien o po el des ina a io ealizado o pasijade o ealiza acción. Ve dade o sen imien o de ag adecimien o es i en onces, cuando al des ina a io la ac i idad des ina ado es ú il ó p o oca ag adonius sen imien os. Ta iamas ag adkingumas sie inas con cie os c omis si uaciones de la ida pública (pa y example, dėkojama baigus iešąją kalbą), es o sie ina no con p opio ad esan e jausena, pe o con cie o cie a comunidad acep adas po la comunidad no mas de galbinės egsenos. Padėka obje i o mos a ad esa ui a ención, pademons a que el des ina a io no a las acciones ad esa o y las alo a. Pa ys g acias palab as cumplen e e encinę ac o del habla unción. Ella puede se eng andada, cuando se indica la azón g acias. No ecuai g acias aiškos o mulaciones el des ina a io es in ocijábam. Ki os deiksés emas ( iempo, luga ) g aciaskos aiškai nebū inos y mencionos a a ez. Padėkos aiška no malmen e ex endida a iados modi ica o ías, alinamaisiais palab as, ellos hacía exp esína unció. El obje i o de es e a ículo discu i la azón de la si uación de ag adece y sus posibilidades de exp esškos en lenguas Li u ias. Sus uen es Daba inės lie u ių kalbos eks yno ( oliau Teks ynas) y mismas au o ės acumulada ma e ial de gy osios kalbos así como de di e sos esc i o es, esc i o es de la cul u a. S aipsnyje en esencia e iamasi mé odo de analisis seman inas, palab as signi icados expliquenamos basado Li u ias lengua diccion. PADKOS PREJASTYS La Unión Eu opea y los Es ados Unidos de Amé ica han i mado un acue do de asociación con la Unión Eu opea en el que se es ablecen las condiciones pa a la adopción de medidas de coope ación con la Unión Eu opea. Necesinybé ag adece ecuen e si uación de cada humano. Dėkojamo causa pueden se ísicas, in elec uales o espi i uales acciones ad esa o. Es os se pueden di idi en los siguien es g upos: • ayuda ísica al des ina a io (añū, que zakėlė , yo mismo no hubūčiau capazés, e c.); • in o mación que el des ina a io ha p opo cionado al des ina a io (aquiū que no i icáis; a iséis, e c.); posi i a desc ipción del des ina a io o apoyo de su posición, exp esado o almen e o po esc i o BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 2 (ag adú po los buenos palab as; g acias po habe se pues o de acue do); saludos, deseosėjimas que ue on deci al des ina a io du an e el ac o de habla o poco an es (añū po ...; g acias que eco das eis, no ol idšo e); encues ación sob e el des ina a io o su p óximos ida, salud, e c. (axiū, odo bien; g acias, odos saludos); dicho de cumplimen o; • p omesa de que el des ina a io ealiza á al des ina a io eque ida acción ísica o in elec ual, po ejemplo, end á a alką, esc ibi á ecomendación (aquiū que se ikai / ace ca e...). TIESIOG PADKOS RAIŠKA En dicciona io de lenguas Li u ias la palab a g aciaska desc íbese así: dėkingumo sen ido po pada y ą ge ą pa odymas, padėkojimas. Así ag adeza a cie o sen imien o exp es. Más a menudo g aciasan u ilizado jaus ukas aciū. Texs ynas (T) indica que es e saus ukas diez imis eces lenca o o g acias aiška: ejemplos con aciū as a 10 208, con jaus uku dėkui 1 042, panašus ejemplos con pe o ma i inum eiksmažodžiu dėkoju núme o 1 476, o ma padėko i pa a o a 452 ka dėkingumas us. Taigi, no s jaus ukas dėkui ge ai de a su dėkojimo žodžių pa adigma (dėkoju – padėka – dėkingas), él se u iliza casi 10 eces čiau que aciū. Jaus ukas se desc ibe como nekai oma pa e del lenguaje, que cons i uye palab as, di ec amen e y aiškiai ansmi idas sen imien os, ac os de olun ad así como es ímas sus neįnominan (DLKG 1994: 462), sin emba go ag adokos jaus ukai siemp e ealiza ag adokos ak ą, son compe ido es g acias al accionmajodio pe o ma i o, pueden sus i ui uno o o en cualquie a si uacion, an o hablan os es ilo domés ico, como en el ambien e o icial. G e a es os jaus ukų padėkai eikš i u ilizadas y analí icas cons ucciones, cuyo li e al signi icado į a dy i esamą (a numa omą a ei yje) ad esan o būseną. Jas o ma būdwa dis dėkingas (-a) con accionmajo del se esamojo o u u o iempo 1-ojo pe sona o momis esu1 (būsiu) dėkingas (-a), ečiau a iamosios nuosakos 1-uoju asmeniu (būčiau dėkingas), . y. sudu inis a inys. Di ec i a es as cons ucciones signi icado es di eccionan o es ado de la sen encia, sin emba go g acias ak e se ealiza no es a, ad esan o es ado de la sen encia, deci ymo signi icado. Aquí ac ualizándose indi ec a signi icación, . y. deci imas esu (būsiu) dėkingas u ilizado en luga de pe o ma i inio deci imo dėkoju y es él iguala e is. Kons ukcija esu (būsiu; būčiau) dėkingas (-a) puede eemplaza eiksmajodį dėkoju en odas las posiciones. Reiškian padėką būd a dine kons ukcija, ella puede se p aplės a in ensi ika o iais muy, dižiai, nepap as ai y pan. Talí posible exp esión de ag adecimien o mues an es as ejemplos: Dėkinga es oy M.G. po demasiadoug didelį mi pe sona idealiza imą, sólo no quie o que o os sean engañados Bi 451; Esu dėkinga a odos los iejos Amigos [...] Bi 471; Ge oji! No cuen o ni exp esa , cómo es oy dėkinga Vám po la cuidada manimi Bi 290; [...] También muy dėkinga po pada y us, ha omus y p omesamus place us AVien654; Labai Jums dėkinga za mašinėlę SNė 391; Miela mama, es amos dėkingi po Jūsų ūpes į, handų š elnumą, bemieges nak is y sup a ingumą Gy K; Esm os in ini amen e dádinga, que pa ežėjo Gy K; es a é ag adecido, si a sp indisi e is a I , po a o Ta ęs, nea idėliok T; Būsiu Tu ag adecido Ta o E. Mieželai is T; Se é pa a siemp e ag adecido a él, dije T; has a g abo len os e se é ag adecido T; Būčiau imapa ece ag adecido, si odos los soldados po una muy umpam užei ų T; Būčiau ag adcinas, si us ed ap a umė pa a T; Mis e i p emje e! Būčiau con in ag adecido, si explicin umė T. Kai kal1 Kai des ina an kuopinis, u ilizadas o mas plu alis as (esame dėkingi). BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 3 bama del e ce nomb e de pe sona, se u iliza supuemosios nuosakos 3-ojo o ma de pe sona, p z. : La Di ección Gene al se ía ag adecido, si el minis e io ap obaban T. G e a sudu inio cuen o a padėke eikš i u ilizadas y es es ino cuen o o mas, que o man pe sona p o egidaji e bma oz engo o ma, bend a is se y aleg ni p o egamoji o ma būd a dis dėkingas, ej. : Que hallé es e lobí, engo que se ag adecido a su he mano Mi čiai La sen T; Tokia aiška iene y p i alėjimo a spal į, al que o o ga eiksmajodis u iu bū i dėkingas už okį pakan umą T; už sa o išgelbėjimą u iu bū i dėkingas Džonsonui T. ene nusakan is y p ie olę o p iede mę, eiškian is eikė i, p i alė i (ką no s da y i). Sin accionmajodio se o mas de ales padėkas se u ilizan y o os accionmajodžiai. A eces ellos en a izan p ecisamen e ad esan e jauseną, al es el eiksmajodis sen i sen i ex e nos y in e nos sen idos. Padėkes u ilizadas p esen e iempo unisaki as 1-ojo o mas de pe sona, ej. : Ni siquie a puedo exp esa lo que me sien o ag adecido T; Me sien o muy ag adecido de que haya enido la sue e de ap o echa T; Sien o ag adecido a odos ellos T. Así se o alece eso, qué sien e el des ina a io du an e el ac o hablado. ¿Cuán o o o colo ío p opo ciona el uso de o mas del ad e bio queda . Es e ad e bio 7 signi icación bū i y adelan e igualam mismo, en la misma condición. Así g acias, eiškiama palab as compuinio lieku (likau) dėkingas indica no solo ad esan e p esen e huesada, sino ambién lo que es a huesada él man end áąs y en el u u o, ej.: lieku a odos p o undamen e ag adkingas T; Soy ya un iejo, i o de dos ki ukų amžių... Lieku dėkingas, elaimina os Die as T; Después in ensi iones de in es igaciones quedé especialmen e ag adecido a un indi iduo T. O icialius elación del des ina a io y des ina ado mues an ales padėkas, en las cuales a acción in áde se se usan o mas analí icas con daik a a džiu padėka y algunos accionesmažodžiais, i. e.: eikš i (iš eikš i; pa eikš i) padėką; ayuda é deci ; deci palab as de ag adecimien o; si en ia padecá. Así g aciaskojama en onces, cuando el habla ac o si uación es no sólo o icial, sino y izquie minga. Ši ai a si con i ma ezę, que lenguas li uanas ca ac e ís ica eiksmažodinė aiška: daik a a dinės kons ukcijos acos umb i no ne a ojamas, po lo que ellas pe cep ionas como o ookias, no quo idienes a osenes ejemplos. Daik a a dis g aciasca en es os dichos en es os dichos puede se p aplės as adje i os g ande, especial, since ša dus, ši dingas. Tokią a oseną paga bą i padėką T; Už g ama iką a iu didelės padėkos žodžius Bi 231; Šiuo eiškiu didžią mues an es os ejemplos: O a ez eiškiu su padėką T; Reiškiu didelę padėką T; Po es o a es e colec i o eiškiu nuoši džią padėką T; Espa ingą padėką eiškiu [...] T; Ta iu e padecen la po bendición des y T; Ta io Vám sincingo padécá Bi 284. A eces dos eces se epi en g acias comúns aízniai palab as, ej.: (esu) dėkinga y dėko i, dėkinga y dėkingumą pa eikš i: Ge oji! No cuen o ni exp esa , cómo es oy dádiga Jums po cuida se de míimi. Us edes ya demasiado habéis sido buenas pa a mí. No sé, ni cómo ag adece Bi 290; Tėkinga Vám po aquellos esc i os e isuamien o, pe o me pa ece, más p ecisamen e se á ese ag adecimien o pa eikš as, si Us ed ag adece ė asigna a sí mismo algún áisimio del hono a o [...] Bi 315. USLPTA PADKOS RAIŠKA Además de las habi uales, di ec as exp esiones de ag adecimien o son posibles y cuán ocul o pasakymai2. Ellos suelen ene algún que sea adicional seman ís ico a spal í, el cual eiškiam pe sona en la o ma accionmajo dial. Padėka aiško en puede islumb a se has a 6 seman icos a spal ius: desą, opo unidad, solici ud, p i a- 2 Más amplamen e z . Čepai ienė 2007: 179200. BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 4 lėjimą, šnekos ak o užbaigimą, aiškos ūkumo nusakymą. Es os seman inos a spal ius leman elegi modalinas accionmajodžiai, po ejemplo, no o a spal į indica accionmajodžių no ė i o okš i o mas, eikiamybę eikė i, p i alėjimą bū inybę nusakan ys accionmajodžiai. Padėkos como no o aiška Ne e ai ag adecoma pasakoma a si deseo, ej.: quie o (no ime) ag adece , quise ag adece , quisie a ag adece . Los deseos, como minia, siemp e di igidos hacia el u u o, ellos a si aún nea spigen ealaus acción, a g acias si uaciones del accionmazodio no ė i o mas quie o (no ime; quie o), no ėjau, que ía sólo pa odo modalumą, p opo ciona deseada acción a spal į. Sin es a ag adecimien o aiškos algunas eces u ilizadas o mas quise ag adece , quie e ag adece . Jun o es as g acias aiškos a ian es del pila de la g acias aiškos di ie en en a ias cosas. P ime o en lo que son posibles a ios modal del ad e bio a ian es de o mas: 1) di ec as p ecipacos de p esen e iempo 1-ojo pe sona o mas quie o, quisieme y 3-ojo pe sona o ma quie e; 2) di ec as sedacos se ojo ca ino iempo uniscai os 1-ojo pe sona o ma no ėjau; 3) p esumibles secuacos mens o mos no ėčiau, no ė ų. Šių o mų pag indinės eikšmės ski iasi. Tiesioginės nuosakos esamojo laiko ienaskai os 1-ojo asmens o ma no iu odo, kad ad esan as ke ina šiuo me u unaskai os 1-ojo o 3-ojo asa lik i acción de pe ición: No iu ag adece a aquellos que amil nues o ea ą, y 3-ojo pe sona o ma no malmen e indica sob e kuopinį ad esan ą, ej. : La comisión de ecuen o de o os quie e ag adece po el abajo. Bú ojo ca inio iempo o mų a osena (no ėjau padėko i) no malmen e ma ca, que g acias acción la gas, ya dėko a alguien más, y ajiendo es e ak ą eco dado o o un ag adecimien o des ina a io, ej. : Que ía ag adece a minis ea T. Ta iamosios nuosakos ienaskai os 1-ojo pe sona o ma que ía indica ad esan e neap esolución, ealiza o nolik i acción de pe ición. Cuando padėkai eikš i pa celkama supuamosios nuosakos 3-ojo pe sona o ma no ė ų, ad esan e a si pasislepia, de su p opio ealizado acción la alo a de país, ej. : Leidykla Qua o quisie an ag adece a es as o ganizaciones. Desde luego, e ie o o muladas ealizadas indi ec as de es as o mas signi icanzas. Así y cons ucción quie o ag adece , y cons ucción me gus a ía ag adece signi ica g aciasjo y son sinónimos des e pe o ma i o. Sin emba go ellas no es án absoliuamen e sinónimicas, pues iene di e enza es ilis ino. Es o lemia supuamosios sedacos o mų a osena: es a sedaka no iene ka ego iškumo signi icaciones, po lo que no malmen e se conside a š elnesne, cuan o mandagesne. Con no o semán ica sie ina cons ucción okš u ag adece . En es a conjunción ac ualizuada 2-oji pe kel inė palab a okš i signi icado labai no ė i, geis i. Así al g acias aiška eksp esy esnė, po que no o aiška aquí apildy a su in ensidad mos ančia semema labai. Padėkos como pe ición aiška Toda ía o o onoal ío mues a y g acias de aiškos cons ucciones con accionmaodi io pe mi i liepiamosios nuosakos mul idiskai os 2-ojo pe sona o ma leiski e ag adko i, ej. : P ime o pe mí anme ag adece since amen e po la su gida opo unidad de oí T; Hono able Consejo! P ime o de odo pe mí anme ag adece a su P esidium T; Taipogi leiski me ag adece de oda salidai ía nomb e po Pilie ybės įs a ymo T. Tiesioginė es e dicho signi icado es pe ición: impe a i u es eikš u eiksmažodžiu ad esan k epiasi į ad esa ą, que puede pe mi i /neleis i al ad esan e ealiza su deseada acción. Sin emba go g acias ak e (i en gene al modagumo o mulėse) o ma leiski e es deseman izuada. Ji sólo BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 5 indica mandagų k eipimąsi en ad esa ą y no malmen e signi ica que el ac o de habla ocu e elegidos dis ancinę mandagumo s a egię en e al aą je a chinę pozicję u inčių pašneko ų, . y. al oąjį s ilių. No malmen e al o ma se u iliza en onces, cuando el ac o de comunicación ocu e no en e dos pa icipan es, sino en público: lo que se dice des ina a iu, oye alguna audiencia pública (iškilmingų posėdžių, simpoziumų y e c. pa icipan es). Nocoai así ag adkojando in oyijamas y des ina a io. Es o lo mos a ían ales ejemplos de Teks yno, p ensa y šnekamosios lengua: Pe mí anme en nomb e de odos los homb es y muje es aman es de la libe ad da las g acias a aquellos de us edes que [...] T; De odos los aquí cong egados en nomb e pe mí an ag adece sp. ; Pe mí anme en nomb e del Rec o ag adece Vám po since os abajo Gy K. O icialidad, yškesnę dis an inės mandagumo es a egias aišką indica anali inės kons ukcijos con daik a a džiu padėka y eiksmažodžiais p ašau o acep e: po a o es eikš i ansmi i pa eikš i padėką /; acep en padecimien o. En es e aiško pa ece choca dos lenguaje e ie o si uaciones: pe ición (es o indica accionmajodis p ašau o liepiamosios nuosakos o ma) y padėka (es o indica aik a a dis). Así des ina a io, eligiendo al aiška, nusis a o especialos elación con des ina a io: él pide ad esa o, que es e acep a a su ag adecimien o palab as, ej. :Ag adúo a us edes po es o, acep en y de odos mis compa io as since isha zią padėką T; Seño ías! Acep ad since ishe jias dádankas po lo que me, senę, emembe ę, a siun ė likėjimus [...] Bi 452; Accep ad ko ši dingiausias dádankas po cuidadimas; es oy ieja y emo que ya no hago al a a mí Vám a nadie aconseja ... Bi 189; Respecamasis! Acep ad co diales palab as de ag adecimien o po boni o egalo, come e po p ompe amien o habla co egi Bi 371. A eces al ag adecimien o eiškiama al des ina a io no di ec amen e, pe o ansmi ida a a és del e ce jo ac o de habla pa y į liudininką, que a si įpa eigojamas ansmi i padėką. Es o mos aban es os ejemplos a osena: Pídome exp esa le mi since isha zią padėką T; Pedi é ansmi i since šjią padėką T; Pasad mi padėką y wishėjimus T. XX a. comienzos de los pe sonajes cul u ales en las ca as u a aún de uno de es a aiškos a ian e acep éis exp esaškimą dėkingumo, p z. : Acep e [...] y ka (i. y. jun o G. Č.) la exp esación de ag adecimien o po la buena co azón, que an o mos áis en su úl ima ca a Bi 77. Padėkos como posibilidades aiška Exis a al g acias aiškos, donde des ina a io se elige la posibilidad unsakimien o. Es o indica di e sas o mas del ad e bio galė i: puedo, pod ía, puede, al pode ag adece .. Es e ad e bio, como indica el dicciona io de la lengua Lie u ių, el 2o signi icado desc údiase u ė i galimybę. El uso de o mas del Es imo y supues osa deposaca es adequa us no o e lejo a ma iz iams: esamo iempo į a dija aho a ies būseną, supuemoji nuosaka nusako ne iesioginį eiksmą, p z. : Qué placido que pueda una ez más da le las g acias T; cómo pod ía yo ag adece les? T. Po o a pa e, la o mulación de la p egun a con la supues a o ma de deposaca iene aún y o a seman inio señal: a si des ina an e dice que ag adece imposible, que él no halla ąs la adecuada ag adecos aiškos. Desde o a ce ada ag adecida exp esškos posibilidad unsakimien o di ie e en que aquí se u ilizan noesmenužal de la acción de la o ma: eikiamybės pa icipi posible o semdaly io o ma galėdamas. Reikiamybės daly iu eiškiama padėka a si indica des ina a io disposición, que des ina a io sólo en pa e nuspe dís el ag adecimien o, ma deci imo se puede ag adece d uge suponuoja men į, que es o no es necesa io, ej. : A ellos se puede ag adece po la ida g ožį T. Ki aip es, cuando ag adeza eiškiama pusdaly iu. En es os casos el des ina a io alo a la su gida opo unidad, e.g.: me aleg o pudiendo ag adece públicamen e a odos T. BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 GIEDRĖ ČEPAITIENĖ. Padėkos aiškos galimybės | 6 Padėkos kaip bū inybės aiška Ka a as des ina an e ag adkos si uación como pe cepción de la necesidad. Es o ma ca g acias a deci š i u ilizadas ene a ias o mas de e bma: engo ( u ime), debe ía ag adece . Habladas en Li uania, el signi icado de es e accionmazodio 33 es eikė i, p i alė i (ką no s da y i). Talí in e de ag adecimien o lo mues an es os ejemplos de padecs: po ellos engo a odos us edes ag adece T; Debemos aho a ag adece a Dios T; enemos que ag adece po la segunda expe iencia en el uso de medios de in o mación T; Po el apo e y paciencia enemos que ag adece a muchas pe sonas T; Debe ía ag adece po es o a sūn T. Pasi aiko ejemplos, donde se u iliza a ibu dis bū inas. El dicciona io de la lengua Li uania 1-ąją su signi icado desc ibe así: be el cual no puede esol i, muy eque ido. Po lo an o y g acias con es e adje i o iene necesidad de ono ío, ej. : En p ime luga necesa io ag adece po concedida la hon a T. Ka ais ad esan ai padėką pe ceokia como debe . Es e úl imo daik a a dis dicciona io de la lengua Li uania se explica como ai, lo que es necesa io, obliga o io ealiza . así y ales ag adeces iene necesidad un onal ío, ej. : Au o ius sien e plačia plaonią debe la ag adece a es e pe iódico edi o en je e a T. Es os ag adecimien os son p imos necesa ios con el ono ío de la ag adecimien o. Šį a spal į gene almen e ma ca di e sas accionesmaweldo eikė i o mas. Jų Lie u ių kalbos dicodyne desc údenamo bū i eikalui, bū inumui. Sinonimos dicodyne la palab a eikė i se p esen a obligė i lizde, donde g e a indicado eiksmažodžis ene . Sin emba go en e necesidad y eque amidad exis a que y de pequeña di e encia semán ica. El ono de necesidad indica, que no se pe mi e elegi : acción es imp escindible, obliga o io. Veiksmajodis eikė i bū inumo semos, egis, no iene, él a imesnė sema pageidau ina. Padėkose con eikiamybės a spal iu u ilizadas esmojo iempo o supuemosios nuosakos 3-ojo pe sona o mas: necesi a, debe ía ag adece . Es o lo mues an ales ejemplos Teks yno: y po es o hay que especialmen e ag adece al as u o jo en T; Realmen e hay que ag adece , no deci que hacen un mal abajo T; hab ía que ag adece a es as pe sonas T; debe ía ag adece aquí ins alado al Cen o de In es igaciones Kul u ales T. I in a ai eikiamybė eiškiama eiksmažodžio ek i esamojo iempo 3-uoju asmeniu: O es o es ya buena señal y po él enca a us edes ag adece T. Raiškos de iciencia Pasi aiko a ejų, kai ad esan as užima a si nežinios poziciją, jaučiasi i sakosi esąs a ba pa s demasiado mencas g acias a eikš i, o su diccionas esąs po pobu dus. De e dad es os cuen os ac ualioli signi icado es ag adeca. En onces ag adeza exp esikiama indi ec amen e. Ad esan e gene almen e eligió el p esen e iempo unisaki as 1-oyo pe sona accionesmajodžių o mas con p e iedli ne- (nežinau, ne andu, nemoku, ne u iu), a si indicančius ad esan e pe u imą, negebėjimą su o mula padėką, ej. : Nè no sé, cómo pod ía exp esa podėką Gy K; Así es oy dádinga, que no encuen o palab as de Gy K; Recibí de ú espe és la o o, oda acaciones egocijóse. ya sólo nooco ag adece VMač351; No sé, como bedėko i, íde. Debingi mas no quedamos! JBal 166; No engo an os buenas palab as de ag adece T; no encuen o palab as adecuadamen e Yo ag adece T. Rečiau se eligen las o mas más esumido as si uacion: noekiamasis pa ici is (neįmanoma padėka o i) o 3-ojo pe sona o ma (nė a žodžių). Así el des ina a io como apa olina de la conc e a si uación, despeja no solo su jausená, sino ambién el hecho, que así en semejan e si uacion se sen ųsi cualquie o ado , ej.: [...] imposible como ag adece po al co dial anqueza; No hay palab as en el mundo con las cuales pudie a exp esa padėką T; Fal a palab as pa a que pudie a exp esa padėką Gy K. BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 7 Pasado i in indi idualių padėkų, las cuales eiškiamos pe neigimą. En onces ad esan es especialmen e ocupa negebancio ag adko i pe sona posición, así solo pa yškindando, que de e dad son muy dėkingi. Es o mos a ían ejemplos como: Ge oji! Su ca a […] es un sueño o cuen o... No c ee ía que exis an aún es os días ales pe sonas!.. Tan o en ia ca a de bondad, que él solo debe ía cu a ... Dėko i nooku. Aye omamos esa ca a, y hoy, de su ecue do, aún lág imas by a... Bi 162; Ve k i sólo oma deseo de que jamás jamás nea sidėkosi... Ya demasiado iejo... Bi 434. Talos ag adecos indican ín imos ad esan e y ad esado elaciones, po que ales a adicinas ag adecimis ad esan e a si ab e su alma, habla sob e muy in ymius sob e i enimus. Conclución del ac a de habla Ra a ez (Teks yne encon a sólo 2 ejemplos) ag adca inaliza se el ac o hablado, al des ina a io es o especialmen e en a éciendo. Es a si uación la mues a accionmajo de queda de la o ma de iempo ca ino del p esen e o del u u o, ej. : Me bas a ag adece al au o del Reglamen o T; Maniko bel ag adko i T. An esdélicos o mos belieka, beliko uso eiškian padėką no es á pama uo o: p iešdėlis bea i inka dalelyčių os, is, ya, solo, aquí signi icmes y pap as ai pa odo ac o ęsimąsi (LKG II: 295), y no su baig į, como o no ė ų padėkos ad esan ai. Digaymų queda (sólo) ag adece ; (sólo) ag adece quedó Teks yne nož ixsuo a. IŠVADOS Padėkos si uación desc ibe a ias ad esa o acciones: isinė pagalba, di e sos e businiai palikymai (p a a imas, pasi ei a as, komplimen as) o pasijadėjimas p opo ciona ayuda en el u u o. Tiesioginė padėka gene almen e eiškiama jaus uku ačiū, ečiau dėkui, pe o ma i iniu eiksmažodžiu dėkoju y analí icas cons ucciones esu (būsiu, būčiau) dėkingas. O icialius elaciona al des ina a io y des ina ado indica ales padėkas, en las cuales a acción in áde se se usan o mas analí icas con daik a a džiu padėka y algunos accionesmažodžiais eikš i (iš eikš i; pa eikš i) padėką; ayuda é deci ; deci palab as de ag adecimien o; en ia padécá). Insc ip os g acias aiškoye se pueden islumb a 6 seman inos a spal ius: no ą, opo unidad, p ašya spal ius suelen mą, p i alėjimą, kalbėjimo ak o užbaigimą, aiškos ūkumo nusakymą. Šiuos seman inius lemia elegi modalinia eiksmažodžiai, ej., no o a spal į indica eiksmažodžių no ė i o okš iybę o mas, eikiam p i alė i, bū inyan ys nusakbę eiksmažodžiai. Seman inius a spal ius ma ca y elegidas o mas g ama icas: liepiamoji nuosaka p ime amen e sie ina con pe ición, a iamoji con acción neapib ėž umu. Ad esan o as o no ( ik ą o sólo supues o) es imonia accionesmažodžių con p e idėliu ne a ojimas (ne andu; no hay palab as). BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos exp esškos posibilidades | 8 LITERATŪRA Y ABRUMPINIMAI AVien Vienuolis A. Raš ai 6, Vilnius: Vaga, 1988. Čepai ienė G. 2007: E ique a de la lengua Li uania: semán ica y p agma ica, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o publykla. DLKG 1994 Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla. Bi ė-Pe ke ičai ė G. Raš ai 6, Vilnius: Vaga, 1968. JBal Bal ušis J. Sakmė sob e Juzą, Vilnius: Vaga, 1989. Gy K gy oji habla. LKG II G amá ica de la lengua Li uania 2. Red. K. Ul ydas, Vilnius: Min is, 1971. LKŽ IXX dicciona io de la lengua Li uania, 1−2, 2-a edición, Vilnius: Min is, 1968−1969; 3−6, Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla, 1956−1962; 7−9, Vilnius: Min is, 1966−1973; 10−15, Vilnius: Mokslas, 1976−1991; 16−17, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidykla, 1995−1996; 18−19, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 1997−1999; 20, Vilnius: Li huanian language ins i u e, 2002. SNė Nė is S. Raš ai 3, Vilnius: Vaga, 1984. sp. imp uda. T Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P iega en in e ne : h p:// eks ynas. du.l (žiū ė a 2014 02 20). VMač Mače nis V. Po ūkano u nežinios dangum: poesía, liškai, p osa, Vilnius: Vaga, 1990. Zem Žemai ė. Rink iniai aš ai 6, Vilnius: Vals ybėsybinė g ožinės li e a ū os leidykla, 1957. Recibió 2014 04 14 BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 GIEDR ČEPAITIEN. Padėkos aiškos galimybės | 9 POSSIBILITIES OF EXPRESSING GRATITUDE Summa y By g a i ude one shows a en ion o he add essee, demons a es ha he add esse akes no ice o he add essees ac ions and app ecia es hem. The e y wo ds o g a i ude pe o m a e e en ial unc ion o a speech ac . I can be expanded when he cause o g a i ude is speci ied. Qui e o en, an add essee is men ioned in he o mulae o g a i ude. The exp ession o g a i ude is usually expanded wi h a ious modi ie s, e alua i e wo ds, which pe o m an exp essi e unc ion. El a ículo discu e he causes o he si ua ion o g a i ude and possibili ies o exp essing i in he Li huanian language. The sou ces used a e da a om Daba inės lie u ių kalbos eks ynas (Co pus o he Con empo a y Li huanian Language) as well as om he li e speech and le e s o di e en w i e s, cul u al wo ke s collec ed by he au ho he sel . The a icle is essen ially based on he me hod o se- man ic analysis. The si ua ion o g a i ude is p esupposed by se e al ac ions o he add essee: physical aid, a ied e bal suppo (assen , inqui y, complimen ) o a p omise o p o ide assis ance in u u e. Di ec g a i ude is usually exp essed by an in e jec ion ačiū, less o en dėkui, a pe o ma i e e b dėkoju and analy ic cons uc ions esu (būsiu, būčiau) dėkingas(-a). The o mal ela ionship be ween he add esse and add essee is indica ed by exp essions o g a i ude whe e an ac ion is deno ed by analy ic o ms wi h he noun padėka and some e bs. As many as 6 seman ic shades can be disce ned in he exp ession o implici g a i ude: a wish, an oppo uni y, a eques , an obliga ion, comple ion o a speech ac , lack o exp ession. These seman ic shades a e usually de e mined by chosen modal e bs, e.g. a wish is implied by e b o ms no ė i o okš i, need eikė i, obliga ion e bs deno ing necessi y. Seman ic shades a e also e iden om he g amma ical o ms chosen: he impe a i e mood should i s o all be linked o a eques , subjunc i e mood inde ini eness o an ac ion. The add essees emba assmen (ac ual o me ely appa en ) is signalled by he use o e bs wi h he p e ix ne- (ne andu; no palab as). KEYWORDS: g a i ude, add esse , add essee, linguis ic exp ession. GIEDRĖ ČEPAITIENĖ Šiaulių uni e si e as P. Višinskio g. 38, LT-76352 Šiauliai [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]