BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN
Lie u ių kalbos ins i u as
GLS SAMPRATA AIŠKINAMUOSIUOSE VODDYNUOSE ESMINIAI VOZŽIAI:
ocynas, signi icado, signi icado desdeal is, de inición, gėlė.
ĮVADS PASTABOS Es e a ículo obje o de in es igación daik a a džio gėlė signi icado ( éikšmės) y
signi icado s (-ių) de iniciones, p opo cionadas en dicciona ios explicaciónamuosios de lenguas
Li u ias, la ias, usas y inglesas. En gene al las plan as ema p eocupa y a kalbinis as, y
li e a u aú ologos, y e nologos o k . Sin emba go conc e amen e gėlė has a šiol no eciuké mayo
del kalbininkų a ención. Pasqub a de di e sos a ículos sepa os de las denominaciones de lo es
ema, ej. : Au elija G i ėnienė y ė žibuoklės aizdinį (2014), Rū a Kazlauskai ė nag inėjo žydinčios
aguonos (2010), žydinčios saulėg ąžos aizdinius (2014). Džiulje a Maskuliūnienė, Regina K ašy ė es
y usios lo es nomb es semán icos Janinas Degu y ės y A u o Guobos poesía en niños (2010).
Desde el p ime is azo puede apa ece , que la palab a gėlė es muy conc e o, cla o, ácilmen e
econocible y en endido. Sin emba go panag inėjus es a palab a signi icación (ių) de inición de los
li uanos y menė ų lenguas acshinamuosios dicciona ios así como en o as uen es oma su gi
conside ables p egun as.
1
El obje i o de es e a ículo de e mina , cuán o pueden habe de gólés signi ica i os y compa a
gólés signi icm s(ios) de la de inición peculia ums en dicciona ios explica i os de lenguas li ias,
la ias, usas y inglesas, p esen a p opues as sob e la p esen ación de es a palab a en
Bend inés dicciona io de lenguas li uanas ( oliau BŽ). A in de log a lo escala ales a eas:
es ablece signos, gene almen e pasionkamus de iniendo gėlės signi icación (-es), ambién acla i
[…] adicines o kogni y inės gene almen e gua domasi, y compa a las de iniciones dadas en los
lingüínos de Li uania con las de iniciones de los la ios, us de palab as y ingleses. Como Aloyzas
Guda ičius a i ma, los es udios seman ís icos ade inamíos son muy impo an es de e minando
las peculia idades de la ca ego ización de la ealidad en el lenguaje: ypa ismos en el lenguaje bene
se e leja más cla amen e en la es uc u a del signi icado de la palab a, y es a más se exp esa se
compa a con o os signi icados y especialmen e con los co espondien es signi icados de o os
idiomas (Guda ičius 2009: 93). Po lo an o en es e a ículo decidido in es iga no solo gėlės signi icado, dada en los explicaciónamuosios de lengua li ians
1
Tu ima omenyje Visuo inė lie u ių enciklopedija ( oliau VLEe), Lais oji enciklopedija ( oliau Vikipedija) y Daba inės
lie u ių kalbos eks ynas. El ma e ial de la úl ima uen e se examina en de alle en o o a ículo de au o es en es e
olumen de la e is a.
ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep os en explicaciónamuosios dicciona ios
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
|2 dicciona ios, pe o y compa a , cómo gėlę de ineja más ce canos paimyni la ianos, usos y cuán
olimesni anglai
2
.
Según K is ina Ru ko skos y k . (2017: 30), [k]albinio unidad signi icación, como esul ado de la
in e p e ación de los humanos del mundo, es nulem a cul u a, y es o <...> iene que se pa ody a
de inición. En o as palab as, di e en e nación ocabula io las mismas palab as pueden se
de inidas di e en emen e, i. i. expliškin i aquellos de sus signos, que son impo an es y
econocien es p ecisamen e de esa nación pe sonas. En es e a ículo, basado en de iniciones de
ekons uojamas leksikog a inis gėlės aizdas
3
ski ingose kalbose. Apie šio aizdo ski umus i
signi icados dicynos y ilius aciniais ejemplos, simili udes se á hablado más adelan e.
Réikšmės dicciona ios suelen pueden se de inidas basado adicionaline o kogni y ine signi icado
s es a egia de de inición. A con inuación p esen a emos adicionales y cogni y inés
di e encias de de iniciones. En la de inición adicional a menudo se u ilizan elemen os de
4
conocimien os cien í icos, así se p e ende ansmi i lo máximo obje i o de la ealidad
elemen o imagen, e e íase hie a chine in ine ca ego ía es uc u a, que cons i uye kinininé
(hipe oniminė) concep o y especi iciniai (ski iamieji) a ibu os, desc ibían in e io ni el
(hiponiminę) concep o (Guda ičius 2009: 7072; Ru ko ska y k . 2017: 30). Cogni y inė de inición se
basa en el co idiano, pe sonal consciencia en el ac o de šnekos mencionando palab a; e lejados
5
odos los asgos de signi icación léxica cen iniai y pe i e iniai, es ic os lími es no b ėciendo
pasaulio pažinimu i pa y imu; joje s engiamasi pa ody i, kokios asociacijos kyla kalbė ojo
en e los llamados deno acinius y kono acinius asgos, especialmen e si los úl imos se asocian
con cie os habi uales con ex os (Guda ičius 2009: 7072; Ru ko ska y 2017: k . 30). Cabe menciona
que BŽ au o es a menudo combinan adicional (más cien í ica) y kogni y inę de inición de la
palab a signi icado (plačiau ž . Gaidienė, Liu ke ičienė
2017).
1. VOODŽIO GL Y JO SINONIM APREBRŽTYS AIŠKINAMUOSIUOSE LIETUVI SABBONOS
VODYNUOSE Visų pi miausia pasižiū ėkime, cómo gėlė de ine se de ine en la lengua
Li uánea (www LKŽe). Cabe menciona que LKŽe es a apado y gėlės sinónimos hie ba, ×
k ie ka, ×k ie kas,
6
2
BŽ au o es esc ibiendo dicciona io ex o ėmėsi y bien coninomų (especiados p esen ados en es e a ículo) ex anje os
kalbų žodynų (la ių, usų i anglų kalbų) pa i imi,.
3
Debido al é mino lexicog a inis imagen del mundo más ampli z . Ru ko ska y k . 2017: 31.
4
Ją ambién llama clásicaine, palab aynine de inicia.
5
Je zio Ba minskio (1988), A. Guda ičiaus (2009), K. Ru ko skos y k . (2015) y k . abajos
usan el é mino kogni y inė de inicija.
6
LKŽe especialu señallu × ma cimi skoliniai, ne eik ini comuninei lengbai.
ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep a acla amuosios dicciona ios |3
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ainikas, sin emba go ellos en es e a ículo muy de alladamen e examinados no se á, sólo a
7
a és de ellos mos ada, cuán o neajuskumos su ge examinando gėlę į a dijančių
nomb imijos signi icados.
1 LENTELĖ. Gėlės, k ie kos, k ie ko, žolyno i ainiko eikšmių apib ėž ys LKŽe
An as ís
palab a El
LKŽe é. k ie ka 1. 6. gėlė11 gėlė
1. he mosamen e lo ida o o namen al plan a,
he nyn8 lejka
(b us.
1. gėlė,
k e ka)
signi icado de la
he bynas9 he bynas
2. gėlė | camba inė gėlė10
k ie kas ainikas
palab a de inición
Como is o, de la palab a gėlė de inición LKŽe es ‘g aciosamen e žydin is o o namen inis
plan a, he olynas. En o as palab as, e bij gėlė se llaman dos especies de plan as: a)
plan as que lo ecen he mosamen e; b) plan as que simplemen e son puošnūs, g ažūs
(pe o no necesa iamen e ienen g ažų žiedą). Así LKŽe de la palab a gėlė de inición
ijosados ipiškiausi ega pe cepokiami señas žydėjimas y simplemen e gėlės g ožis.
De la abela 1 se e, que en el dicciona io examinado las palab as k ie ka (k ie kas), hie bynas y
ainikas son de iniébianse sinónimamen e, aigi se puede en ende , que en dicciona io es as
palab as se conside an sinónimas. Sin emba go en los ojos k in a keli ilius aciniai ejemplos,
12
incluidos LKŽe de la palab a gėlė leksikog a iniame s aipsnyje: Pie ose c ece žolynai, a da žely
gėlės. K ie kai es o de pape iiaus, a da žely gėlės. Gėlės kamba inės, k ie kos da želio (LKŽe).
Es os dichos mos a án que la conciencia de la gen e gėlė, k ie ka ( lowe ka) y la hie ba no ue del
odo lo mismo di e encia su luga de c ecimien o, po o a pa e, esos ejemplos con adicen uno a
o o, pg.:  gėlė c ece en ja dín, pe o no en cie e; c ece en el cua o, pe o no en el i e o; k ie ka
(c ie ka) de papie iaus, pe o la plan a que c ece en el ja dín no se llama así; l ie kas c ece en el
ja dín, pe o no en la habi ación.
7
Po supues o, odas es as palab as son sinónimiški sólo un signi icado.
8
LKŽe se da y la segunda gėlės signi icado ‘žibuoklė, pe o en es e caso ella no es ac uali.
9
La palab a k ie ka LKŽe iene o os es signi icados: ‘žiedas, ‘gėlių, žolynų puokš ė y ‘papuošalas.
10
La palab a hie ynas LKŽe iene más signi ica i os: ‘cualquie he bino (c ecien e o pelado) plan a,
‘pik žolė, ‘ ais ažolė, ‘pie a, ejelė, ‘gėlynas, da želis, ‘he ba iumas, ‘puokš ė.
11
La palab a ainikas LKŽe iene más signi icamien os, de las cuales la p ime a es ‘gėlių o o osokių žolynų pynė (pp .
apsk i a).
12
Sinonimų žodyne pa eikiami okie gėlės sinonimai – žolynas, ainikas (plačiau ž .
h p://lkiis.lki.l /sinonimu).
ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep o en explicaciónamuosos dicciona ios |4
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Da palyginkime sakinius, ku iais žodžio k ie kas a osena ilius uojama jo
leksikog a iniame s aipsnyje: K ie kai sólo los que con k ie kais (su ‘žiedais paaiškin a
s aipsnio au o ių), y ep es o is žolynai (LKŽe), y la palab a žolynas a ículo: Aho a k ie kai,
y muy an iguas es o žolynai dijo (LKŽe). Así de pa eik as ilus acinių ejemplos se e, que
in en ado mos a k ie ka y g olyno ski ums. Sin emba go olesnė ma e ial del dicodino eso
no con i ma.
juzgando de abe as ilius acines ejemplos la palab a gėlė puede signi ica camba inę o guisle a. Sin
emba go LKŽe hay y ales ilius acinių sakinių, de los cuales gėlės signi icado noaaiškėja, ej. : Gėlės
žydėjo. Gėlių son he žiais žiedais, es á y bas an e sin žiedos. An a gėlė žydėjo, como luna ecía.
Išnag inėjus y o os LKŽe p esen ados ejemplos ilus accios de la palab a k ie ka (k ie kas) se
pueden islumb a es e leal ios signi ica i os de es a palab a, elacionados con k ie ka (k ie ko)
luga de c ecimien o:  Tie amen e gėlė (sin indica el luga de c ecimien o exac amen e). Más a
menudo puede sospecha se que se habla de campos, da želio gėlę (p z., p i aškė k ie kų glėbį kažin, o
de azonėlių), pe o puede se y se cul i a gėlė (p z., lais yk k ie kus, i. e. y da želio, y kamba ine, pe o
no laukų). Más ilius acines ejemplos de: Ya y k ie kai p ažydo. K ie kų olpalas me gus a. P i aškė ella
me k ie kų plną glėbį. F ie kelių žydiendo no e pa a. Bi elė ... nuog k ie kelio lig k ie keliu[i] enka
žiedų dulkeles. P imasa į odas c ie kas p ajydo. An ie a žyd k ie kelés. Palais yk k ie kus. 
Gėlė del ja dín, ej. : Anas inlipé da želin e aško k ie ką. Rū a más boni a c ie ka. Pina ija bonji
k ie ka. Auginsiu da želyj k ie ku es gujias. Eisma edu en da želį, ski sma edu es k ie keles.
 Kamba iné gėlė, ej. : Es oy pas ma inėlę como lange k ie kelis. Yo con mi ma ynelę como lange
k ie kelė, y con i, be nuželi, como kampe šluo elė. An langelio k ie kelės žydėjo, en handelos
žiedeliai jė ėjo. De ci ados LKŽe sakinių cla i ica que he olynais se llaman plan as, nebū emen e
c ecien es me ose (caim a odė de an e io men e mencionado sen encia Pie ose c ece he olynai,
a da žely gėlės). Veamos, qué e lej ios de signi icados g olyno se pueden dis ingui basado en
o os LKŽe dados ejemplos ilius aciniais de es a palab a:
Di ec amen e gėlė (sin especi ica el luga de c ecimien o exac amen e), ej. : Žolynelis
gužus, ale no sé, kap su nomb e. Žolynėlius niñas ba s ė. Pa s hie olynos lo ecimien o.
Sesule mío, iešnele mío, donde ú llenei he olynelius, donde ú pynei ainikelį. Bajo ellos
kojelemos he ynillos y o, y nues os b adukai kap lapeliai c i o.
 Da želio gėlė (p ie casa, an e obo, pasplan ada, pasė a o įnomb ada conc e e i
da želio gėlė), ej. : Až odos me zolynelius g ažesnė ju ginė. Žolynų pasodina
ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep a acshinamuosios dicciona ios |5 isokių
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
nas u kų, mede kų. Pasėjau aguoną, ama ona hie byną. Ha é mo e es bonjią o elę,
he olynais obsadino. P e g yčiai necesi a he olynai pas in . G ažių žolynų ažsiauginus. G ėblį
padėda au da žely, a pu žolynų: mislijau, yo pasilsiu, y g ėblys mano que pasilsė .  Kamba inė
gėlė (žodyne dis inguido a spal is del signi icado), ej. : Žolynų es o pas ella kožni me ai pilna
palangė. G olyną al u ėjau, es o an es de lluas hojas šlapi y lacha. Teip apie o jolynas en o
nepapuoš. Du an e la go iempo su ys a colynai. Piliu [ ]andenio, necesi a gi jolynus pagi dy .
LKŽe ainiko ilius acinių ejemplos no hay muchos, po lo que no se puede dis ingui ales onalidades,
como gėlės, k ie kos (k ie ko) y žolyno, plg. : Vainikai žydžia g ažiom kegėm. No ompies el co ona.
P isiskink co onikų. Con ellos isu ainikų y palangėse, y seklyčioj en mesa [pame k a]. De ci ados
ejemplos e , que la más impo an e en es e caso es ‘žiedas ainikas jydi, él puede se skinamas y
me kiamas como puošmena. Nó ese que en la comun ilgación es a co oniko signi icados ya
nebė a.
Así se puede hace una conclusión, que de odas las cua o de palab as gėlės, k ie kos (k ie ko),
žolyno, ainiko signi icados, basado LKŽe ma e ial, casi no di ie en. Y es o es lo que esc ibe
Li uanian Language A las ( oliau LKA; 1977: 188189): Žydinčio o de un nomb e de plan a deco a i a gėl
senasis a ealas de LKA de la ma e ia insc i a neiš yškėja mapaapyje en esencia e lexionamien o
ac ual es e nomb e en la supe icie de consumo, úl imie decemneiais aumen ados sma kly
especialmen e debido a in luencia li e à ia del lenguaje. […]A eces el signi icado de hie […]no
he ol[…] s se acla ía aún: kamba inė gėlė[…] […], kamba inė o da želio gėlė[…] […], da želio gėlė[…]...>,
laukų gėlė[…] […], žydin is i nežydin is de césped, da želio plan a[…] […], daug de di e sas lo es […]
[…]. Nomb e ainìkas signi icado algo donde explicina a: gėlė o žiedas <...>, žydin i gėlė <...>. Las
obse aciones de los ma e iales LKA picke s mues an que k e ká k e kù algunos donde se llama
sólo žydin i <...>, da želio <...>, kamba inė <...>, nuskin a <...> gėlė, gėlės žiedas <...>, gėlė y gėlių puokš ė
<...>“. Reikšminga es y LKA (1977: 188) dada una hina a: Kai ku gėlè llamado sólo smulkus
<...>, žydin is <...>, bonzus <...> he nynas, de papie iaus pada y a gėlė <...>.
A con inuación nos echemos un is azo, cómo conside adas las palab as se de inen
Daba inės lie u ių kalbos žodyne ( oliau DŽ7i).

ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ. Gėlės samp a a aiškinamuosiuose žodynuose |6
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
2 LENTEL. Flowe s,
13
he olyno signi icados de iniciones DŽ7i
An aš inis De inición del signi icado de la Palab a DŽ7i gėlė la palab a
boni amen e žydin is o u in is g ažius hous plan a: Kamba inės gėlės.
Da želio, laukinė, pie ų, miško g. ~ių puokš ė. Pame k ~es hie ba
1. zolė, gėlė14: Da želio ~ai. Va ai ado nš i ~ais. Llenas campos ~ų. Mano
~liai žydė i comenzó (poez.).
D7Ži de la palab a gėlė la de inición del signi icado casi es la misma que y LKŽe, sólo sukonc e izada,
qué es ese ‘deco a y inis plan a (ž . abelę 2). y Así DŽ7i gėlė pe cibida como a) al plan a que
lo ece he mosamen e, o b) al plan a, que iene g ažius hojas, i. y. de inición ijosados ipiškiausi
ega pe cepokiami gėlės a ibu os žydėjimas y g ažūs hojas. La palab a hie bynas DŽ7i
signi icado de ine se no sólo como ‘gėlė, sino ambién como ‘žolė. Es o bas an e con uso,
especialmen e, cuando p esen ada en una sola de inición, po que en la conciencia humana he olé y
gėlė son dos cosas di e en es. Sin emba go quizás se puede en ende , po qué así beha elada
jolyno, como ‘gėlės, signi icado nyks a y la palab a jolynas en la conciencia humana oma
signi ica no an o gėlę, cuan o cualquie que sea he binio plan a. compa in amos LKŽe y DŽ7i de la
palab a hie olynas signi ica i os Si la de inición con BŽ ue dada de iniciones de es a palab a,
ma y biamos que BŽ de is noeliega žolyno signi ica i os ‘gėlė, el hie olynas de ine se como ‘be
qué he bino plan a: Da želio žolynai. Liuce na nepamainomas he bynas de la leche ía en suquía.
15
Ecológico kwapiųjų žolynų ūkis. Apibend inando puede a i ma se que de la palab a gėlė
signi icaciones de inición LKŽe y DŽ7i muy gene al, nekonk e i, . i. minimi solo ipiškiausi ega
pe cep iami gėlės a ibu os gėlė puede se o con g ažiu žiedu, o con g ažiais lapais, aigi
k yp s ama en kogni y inę es a egia de de inición signi icaciones. Sin emba go eniendo en
cuen a examinados los ejemplos, dados en ambos dicciona ios, su ge la p egun a, si gėlės
signi icaciones no debe ía se asignada más. LKŽe, como mencionada, ue sepa ado de signi icado
a spal is ‘kamba inė gėlė. Algunos LKŽe ilius aciniai sakiniai mues an, que da želio, laukų y
naminėms gėlėms incluso ue on u ilizados di e en es palab as gėlė, k ie ka (k ie kas), he olynas,
sin emba go es o ue on pa ienamen e nesis eminiai pa a ojimo casos. Además, ilius aciniuose
ejemplos Visas lo es sume kė (LKŽe) y Gėlių puokš ė. Pame k gėles (DŽ7i) u imos omenyje ‘gėlė
en es e dicciona io ambién ya no ixejada.
13
Žodis k ie ka (k ie kas) y a ne eik inas bend inei kalbai, odėl DŽ7i jo nė a. Žodžio ainikas eikšmė
14
La palab a hie olynas DŽ7i iene o os dos signi icados: ‘pie a, donde cuales he olés c ece y ‘žolių inkinys.
15
La palab a hie olynas BŽ iene aún dos signi icados y uno signi icado a spal í: ‘žolių p iaugusi
ie a | ie a danga, susidedan i de sí mismo c ecien es o sė inių paša inių he o ias y ‘žolių inkinys, puokš ė.
ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep o en explicaciónamuosios dicciona ios |7
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
nuskin os gėlės, aigi aquí se habla ya no sob e oda la plan a (gėlę), pe o sob e su pa e sin
šaknų. Recue da que LKŽe k ie ka (k ie kas) aún iene signi icado ‘žiedas. Así men idos
ejemplos mues an que la palab a gėlė e ec i amen e iene no un signi icado, y y signi icado
p incipal debe ía se de inida minin más ípicos gėlės signos. P a a u e se, como gėlė de ine
y cuán sus signi ica i os asignada en dicciona ios de o as lenguas.
2. VOZJIO GL APRESTZAS
AIŠKINAMUOSIUOSE LATVI KALBOS VODDYNUOSE Es e capí ulo examina, como gėlė
de ine se en dosioyaos explikinamuosiosos en la lengua la ias MLVV y LLVV.
3 LENTEL. La palab a gėlė signi icados de iniciones en dicciona ios de
Žodynas
lengua le onios La palab a gėlė (la. puķe) 2. Zieds (pa as i o kā u) <...>
de iniciones
Realijų požymiai,
ijables
MLVV
1. Deko a ī s, ziedošs laks augs, 1.
sil es e, ambién pusk ūms <...>
| Deko a ī s laks augs
ai izdaiļošanai <...>
2. (gėlė como pa e de la plan a) ‘ u i žiedą, ‘pp .
(gėlė como plan a) ‘deko a y inis, o
‘žydin is, ‘žolinis plan a o pusk ūmis
| (naminė gėlė) ‘deko a y inis, ‘žolinis |
plan a, ‘namus deošian is
de inicionesse iene s iebą
LLVV
1. Deko a ī s, ziedošs (k āšņuma 1.
sa aļas) laks augs, ambién
pusk ūms <...> ‘žolinis plan a o
elpu | Deko a ī s (ziedošs
neziedošs) elpu augs <...>
2. Zieds (pa as i o kā u) <...> 2. (gėlė
(gėlė como plan a) ‘deko a y inis,
‘žydin is, ‘da želio o plan a
pusk ūmis
(naminė gėlė) ‘deko a y inis, ‘žydin is o
nežydin is’, ‘naminis augalas’
como pa e de la plan a) ‘ u i žiedą, ‘pp .
iene s iebą
Visų pi miausia pasaky ina, que en los dicciona ios explica o iosios de la lengua la ia se designa
gėlė como ‘a plan a y gėlė como o ‘pa e del cul i o‚ . y. ‘žiedas (usualmen e con iebu) (ž .
abelę 3). Es a úl ima signi icación aún pod ía de ini se como ‘augalą sin šaknų‚ ‘nuskin ą plan aą
ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Concep o de lo es en dicciona ios explicanciosos |8
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
(gėlę) o pan. Tal dis inción pa ece lógica, ya que en los dicciona ios suelen asigna se signi icados
o onalidades de signi icados (si coincide el nomb e), po ejemplo, u as y plan as que los
conducen (k iaušė ‘ eis, k iaušė ‘ aisius; banana ‘a og ąžų plan a, banana ‘ aisius).
16
Nag inėjamu caso la elación es al mismo plan a y su pa e. También ha de señala se el hecho de
que p ime o la ijación de la lo (‘augalas) y MLVV, y LLVV iene dos ijaciones a spal ios
elacionados con el luga de c ecimien o de la lo : 1) ‘ ieles que c ecen al campo y 2) ‘namuose
augančios gėlės’ ilius aciniai pa yzdžiai (LLVV – i apib ėž is) odo, kad u ima omenyje i
c ecien es. A spal io ‘lauke humano semb adas o plan adas, c ecien es en ja dzelios, y sal añas,
au omá icamen e c ecien esiegües o pan. gélés, plg. : S ādī dā zā puķes (Sodin i da želyje
lo es); Pļa ā c ece di e sas puķes (Pie oje augo di e sas oses); Lauku puķes (Laukų gėlės). Así
asigna onal ius ambién pa ece bas an e jus i icado, ya que las lo es que c ecen en casa suelen
se sólo he bí e as (pe o no a bus os o semc úmia). En cuan o a la de inición de la lengua la ia
dicciona ios de la lo hay que deci , que sus más de alles que los dicciona ios de la lengua li uana
dadas las de iniciones de es a palab a ya solo po que se asigna no un signi icado, sino es
( eikšmės o onal iai). En la signi icación p incipal desponen los ípiskísimos señas de la lo :
‘žydin is, ‘deko a y inis ( ega pe cepokiami señas); plan a de cul i o o sil es e (indicado del
17
luga de cul i o); ‘žolín plan a o semk ūmis (mokslinė klasi ikacija).
Ambos dicciona ios del p ime signi icado a spal io (i. y. ‘namines gėlės) indican en la de inición el
ex e nal a ibu o de la lo ‘deco a i is plan a (i. y. puošnus, g ažus)‚ LLVV aún se señala que
puede se ‘žydin is o nožydin is (así que gėlė no necesa iamen e debe se econocida po su lo ).
O o asgo del ma iz de es e signi icado, que se ija en ambos dicciona ios, e ela la plan a
des i ución ‘c plan a pa a casas o oš i (o simplemen e ‘daminis plan a). An õs signi icados,
p esen ados en ambos dicciona ios, el único indicado gėlės señis es ‘žiedas (usualmen e con
s iebu).
Así la ias lengua explicaciónamuosios dicciona ios dis inguidos es palab a gėlė
18
signi icamien os (a signi icanzas a spal ías), que se de inen basados más kogni y ine
signi icaciones de inición de es a egia.
16
BŽ au o es obse an disposiciones, que, po ejemplo, la plan a y su pa e deben se dis inguidos signi icancias, y no
onal ías signi icanzas. Tokią BŽ au o esų disposición es con i mada ambién po el hecho de que en algunos casos el
plan a y sus pa es se apellidan incluso con palab as di e en es, po ejemplo, obelis obuolys; juodmedis ‘medis pe simonas ‘jo u os.
17
Palab as de Li u ias no pusk ūmiai, y k ūmai. Plg. VLEe: g lės, con p opósi os deco a i os al ai e lib e,
camba yja o šil namyje cul i inam ienamečiai, d imečiai ó mul iamečiai he oliniai ege ales, ečiau k ūmai
(pa yškin a s aipsnio au o ių), u in ys deco a i inius žiedus, olus, s iebus. <...> (ž .
h ps://www. le.l /S aipsnisgeles-43169); plg. Vikipedía: Dauguma lo es he oliniai plan as, likę a bamai
(pa yškin a s aipsnio au o ių) (ž . h ps://l .wikipedia.o g/wiki/Gėlė).
18
De hecho, las ocodíneas de la lengua la ias sepa an dos gėlės signi icados, sin emba go una de los signi icados,
dichosos dicciona ios, aún iene a spal į. Po con eniencia aquí y adelan e del a ículo au o és en ales casos
cuen acioa signi icado e leal í como sepa adoą signi icado e ašo eikšmė (a signi icado e leal is). Se ha de
señala que si en dicciona ios se dis ingue a spal is de signi icación, es o puede conside a se, que es o yaė a ien isa el signi icado de la palab a.
ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Concep o de lo es en dicciona ios explicanciosos |9
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
3. VOZŽIO GL APIPRŽTYS AIŠKINAMUOSIUOSE RUS SALBOS VOZYNUOSE Pasi ijemos, como
la palab a gėlė de ine se explica en los dicciona ios de la lengua usas
СЕМ, МАКС y TСД.
4 LENTELĖ. Žodžio gėlė eikšmių apib ėž ys usų kalbos žodynuose
Žodynas
La de inición de la
palab a gėlė ( u.
Realijų požymiai,
цветок) se p esen an en de ini yse
СЕМ19
1. (мн. цветки', -о'в). Орган
размножения цветковых
растений с венчиком из
lepes ko al ededo peстика
тычинок <...>
2. (мн. цветы', -о'в). Травянистое
растение, в пору цветения
имеющее яркую, часто
ароматную, распускающуюся из
бутона головку или соцветие
<...>
3. (мн. цветы', -о'в). Яркая, часто
ароматная головка или соцветие
на стебле травянистого растения
(цветка во 2 знач.) <...>
1. ( lo como ó gano de plu alidad)
‘ iene ainikėlį de žiedlapias
al ededo pies elę y kuokelius
y 2. (gėlė como plan a) ‘žolinis
plan a, ‘žydėjimo iempo iene
yškų, a menudo pe umando de
žiedpumpu io escampillusį žiedą o
žiedyną
3. (gėlė como pa e de la plan a)
‘ u i b illan es, a menudo
pe umando žiedą o žiedyną, ‘ u i
s iebą, ‘p iklauso a he ba ias plan as
МАКС
1. (мн. ц в е т ы и спец.
ц в е т к и ). Часть растения,
обычно имеющая вид венчика из
лепестков, окружающих пестик с
тычинками. <...> | Бот. Такая
часть растения как орган
1. ( lo a como pa e de la plan a)
‘pa e del cul i o, ‘ u i
ainikėlį de žiedlapios
al ededo pies elę y kuokelius
| (jiedas como plu inimosi o ganas) ‘augalo pa e, Da ue žiū ė as usas palab as aškinamasis
ocynas Tolkowy словарь русского языка (ТСОШ), pe o en él el ma e ial se p esen a p ác icamen e
19
analógicamen e como y СЕМ, po lo que en len elę él no incluido.
ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep a aca iciamuosios dicciona ios |16 al
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
p omedio consumido de lenguas li uáneas gėlė puede asocijuo is no sólo con he biniua plan a,
sino y con a bus o o pusk ūmiu.
7. Casi en odos los dicciona ios examinados suelen de ina se las de iniciones adicionales y
cogni y inės gėlės signi ica i os. De los signos cogni y ijos más ecuen emen e mencionados
son es os: le esa b iskuma (p z., ‘daznai b iskios colo es), olo (p z., ‘daznai ag adable olapo) y
des inación (p z., ‘plan a, cul i ada po (g azos) žiedos, ‘usado como doana). De examinados
ocynos más cogni i y inės gėlės signi icaciones de inición de la es a egia sigue COLLINS. Sólo
en es e dicciona io de iniéndose el signi icado ‘ lo a como pa e de la plan a se indica el
a ibu o ‘sob e i e sólo co o iempo. 8. Išanaliza os de iniciones de signi ica i os de gėlės
dicciona ios acshinamuosios de lenguas Li u ias, la ias, usas y inglesas, enla que cons a a ,
que dicciona ios de la lengua li u ias debe ía se asignada más de es a palab a signi ica i os.
Incluso los úl imos dicynos ilius aciniai ejemplos mues an que hay dos de la palab a gėlė
signi icados ‘gėlė como plan a y ‘nuskin a gėlė. Es espe able que en las lenguas li uanas hay y
e ce a palab a gėlė signi icado ‘gėlė como žiedas. Sin emba go es a p esunción hay que
comp oba basada en ex os y da os de encues as. Ob iamen e, que los dicciona ios
explica i os de la lengua li uana de la palab a gėlė signi icados debe ían se de inidos más
de alladamen e, más basado cogni y ine es a egia de de inición de signi icados (kai p io idad
p opo cionada nos odean es ealidad ca ego izando du an e dis inguibles (y po lo an o
leodyno lec o i o ácilmen e econocible) a los signos deno a o), po ejemplo, en a izando gėlės
colo inį išski ą, k apą, indicando paski į, al ez ne inum iempo y pan. En es os asun os me ece ía conside a se esc ibiendo leksikog a inį gėlės a ículo al dicciona io de las lenguas Li uanas Bend inės.
ŠALTINIAI
BŽ: Bend inės lie u ių kalbos žodynas. Redak o ių kolegija: D. Liu ke ičienė ( y . edak o ė),
G. Nak inienė, R. Pe okienė, D. S e ikienė, K. Vosyly ė, J. Zaba skai ė. ( engiamas). –
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h p://bkz.lki.l .
CAMBRIDGE: Camb idge Dic iona y. P ieiga in e ne e:
h p://dic iona y.camb idge.o g/dic iona y/english/.
COLLINS: Collins English Dic iona y. P ieiga in e ne e:
h ps://www.collinsdic iona y.com/dic iona y/english/.
DŽ7i: Daba inės lie u ių kalbos žodynas: 7-as pa ais. i papild. leid. Vy . ed. S asys Keinys.
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2012; elek oninis a ian as, 2015 (a naujin a e sija,
2017). P ieiga in e ne e: h p://lkiis.lki.l /daba inis.
Flowe bank. P ieiga in e ne e: h p://www. lowe bank. u/?p=6522.

ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ. Gėlės samp a a aiškinamuosiuose žodynuose |17
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
LKA: Lie u ių kalbos a lasas 1: Leksika, Vilnius: Mokslas, 1977.
LKŽe: Lie u ių kalbos žodynas ( . 1–20, 1941–2002): elek oninis a ian as. Redak o ių kolegija:
Ge ūda Nak inienė ( y . edak o ė), Jonas Paulauskas, Ri u ė Pe okienė, Vy au as
Vi kauskas, Jolan a Zaba skai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (a naujin a e sija,
2008). P ieiga in e ne e: www.lkz.l .
LLVV: La iešu li e ā ās alodas ā dnīca. P ieiga in e ne e: h p://www. ezau s.l /ll /.
LRTB: Lie u os Respublikos e minų bankas. P ieiga in e ne e: h p:// e minai. lkk.l .
MACMILLAN: Macmillan Dic iona y. P ieiga in e ne e:
h p://www.macmillandic iona y.com/.
MERRIAM-WEBSTER: Me iam-Webs e Dic iona y and Thesau us. P ieiga in e ne e:
h ps://www.me iam-webs e .com/.
MLVV: Mūsdienu la iešu alodas ā dnīca. Red. I. Zuicena, A. Roze. P ieiga in e ne e:
h p://www. ezau s.l /ml /.
OXFORD: Ox o d Dic iona ies. P ieiga in e ne e: h ps://en.ox o ddic iona ies.com/.
Sie a Flowe Finde . P ieiga in e ne e:
h p://www.sie a lowe inde .com/en/c/ oses/12?page=1& l =0.
SŽ: Sinonimų žodynas / An anas Lybe is. 2-asis pa ais. leid. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as,
2002, XIV, 586 p.; elek oninis a ian as, 2015. P ieiga in e ne e: h ps://lkiis.lki.l .
Vikipedija. Lais oji enciklopedija. P ieiga in e ne e:
h ps://l .wikipedia.o g/wiki/Pag indinis_puslapis.
VLEe: Visuo inė lie u ių enciklopedija: elek oninis a ian as. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
leidybos cen as, 2018. P ieiga in e ne e: h ps://www. le.l .
МАКС: Словарь русского языка. Под ред. А. П. Евгеньевой. P ieiga in e ne e:
h p://slo a i. u/sea ch.aspx?s=0&p=3068.
СЕМ: Русский семантический словарь. Отв. Ред. Н. Ю. Шведова. P ieiga in e ne e:
h p://slo a i. u/sea ch.aspx?s=0&p=3068.
TСД: Толковый словарь живaго великорусского языка. Владимира Даля. P ieiga in e ne e:
h p://slo a dalja.ne /sea ch.php.
ТСОШ: Толковый словарь русского языка С. И. Ожегова и Н. Ю. Шведовой. P ieiga
in e ne e: h p://slo a i. u/sea ch.aspx?s=0&p=3068.
LITERATŪRA
Ba miński J. 1988: De inicja kogni ywna jako na zędzie opisu kono acji. Kono acja.
Lublin: Wydawnic wo UMCS.
ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ. Gėlės samp a a aiškinamuosiuose žodynuose |18
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Gaidienė A., Liu ke ičienė D. 2017. Reikšmių de inición peculia idades Bend inės
lie u ių kalbos žodyne: plan as y animales. Bend iné habla 90, 147. accesible en
In e ne : h p://www.bend inekalba.l /?90.
G i ėnienė A. 2014. Žibuoklės imagdinys con empo aniessa de los li uanos en p osa.
Lie u ių kalba 8, 111. Acceso en In e ne :
h pwww.lie u iukalba.l index.php://lie u iukalba/a icle/ iew/95/75.
Guda ičius A. 2009: E noling is ika: au a kalboje, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla.
Kazlauskai ė R. 2010. Žydinčios aguonos imágenesdinys de li uanos poesía. Filologija
53–70.
15, Kazlauskai ė R. 2014. Žydinčios saulėg ąžos imagdinys de los li uanos poesía. Res
Humani a iae XVI, 86107.
Maskuliūnienė D., K ašy ė R. 2010. Gėlių nomb inamien os semán ica Janinas
Degu y ės y A u o Guobos poesía en niños. Filología 15, 99113. Ru ko ska K.,
Sme ona M., Sme onienė I. 2017. Ve ybės lie u ių pasaulė aizdyje, Vilnius:
Akademinė leidyba.
Į eik a 2018 07 12
Adop ado 2018 11 12
THE CONCEPTION OF THE WORD FLOWER (LITH. GL)
IN DICTIONARIES
S u m m a y
The a icle deals wi h he meanings o he noun lowe and hei de ini ions in he
dic iona ies o he Li huanian, La ian, Russian, and English languages. The s udy has e ealed
ha Li huanian dic iona ies only p o ide one meaning o he wo d lowe . La ian, Russian,
and English dic iona ies iden i y mo e meanings o he same wo d.
Nea ly all o he dic iona ies co e ed usually combine he adi ional de ini ions o he meanings
o lowe and hei cogni i e coun e pa s. The mos common cogni i e a ibu es men ioned
a e: he b igh ness o a lowe (e.g., ‘usually b igh in colou ), i s smell (e.g., ‘no mally
nice-smelling), and pu pose (e.g., ‘a plan cul i a ed o i s (lo ely) blossoms, ‘used as a gi ).
ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Concep o de lo es en dicciona ios explica iosios |19
_____________________________________________________________________________
BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
Habiendo analizado he de ini ions o he meanings o he wo d lowe in he Li huanian, La ian,
Russian, and English dic iona ies, enemos que admi i ha he dic iona ies o he Li huanian language
should con ain mo e meanings o his wo d. Illus a i e examples om he la e dic iona ies show
ha he e a e wo meanings o he wo d lowe : a ‘ lowe as a plan and a ‘picked lowe . I is
p obable ha he Li huanian language has a hi d meaning o he wo d lowe , which is a ‘ lowe as a
blossom. Ye his p esump ion needs o be e i ied wi h da a om co puses and su eys. The
dic iona ies o he Li huanian language should p o ide de ini ion o a meaning by accen ua ing he
mo e de ailed de ini ions o he wo d lowe , in g ea e eliance on he cogni i e s a egy o he
ch oma ic dis inc ion o he lowe , i s smell, s a ing i s pu pose, possibly li e ime, and so on. These
a e he hings o conside in w i ing a lexicog aphic a icle on lowe o he Dic iona y o he
S anda d Li huanian Language (Bend inės
lie u ių kalbos žodynas).
KEYWORDS: dic iona y, meaning, shade o meaning, de ini ion, lowe .
ANELIKA GUIDÍEN
DANUT LIUTKEVIČIEN
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]