„Gėlės“ samprata aiškinamuosiuose žodynuose

BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN Lie u ių kalbos ins i u as GLS SAMPRATA AIŠKINAMUOSIUOSE VODDYNUOSE ESMINIAI VOZŽIAI: ocynas, signi icado, signi icado desdeal is, de inición, gėlė. ĮVADS PASTABOS Es e a ículo obje o de in es igación daik a a džio gėlė signi icado ( éikšmės) y signi icado s (-ių) de iniciones, p opo cionadas en dicciona ios explicaciónamuosios de lenguas Li u ias, la ias, usas y inglesas. En gene al las plan as ema p eocupa y a kalbinis as, y li e a u aú ologos, y e nologos o k . Sin emba go conc e amen e gėlė has a šiol no eciuké mayo del kalbininkų a ención. Pasqub a de di e sos a ículos sepa os de las denominaciones de lo es ema, ej. : Au elija G i ėnienė y ė žibuoklės aizdinį (2014), Rū a Kazlauskai ė nag inėjo žydinčios aguonos (2010), žydinčios saulėg ąžos aizdinius (2014). Džiulje a Maskuliūnienė, Regina K ašy ė es y usios lo es nomb es semán icos Janinas Degu y ės y A u o Guobos poesía en niños (2010). Desde el p ime is azo puede apa ece , que la palab a gėlė es muy conc e o, cla o, ácilmen e econocible y en endido. Sin emba go panag inėjus es a palab a signi icación (ių) de inición de los li uanos y menė ų lenguas acshinamuosios dicciona ios así como en o as uen es oma su gi conside ables p egun as. 1 El obje i o de es e a ículo de e mina , cuán o pueden habe de gólés signi ica i os y compa a gólés signi icm s(ios) de la de inición peculia ums en dicciona ios explica i os de lenguas li ias, la ias, usas y inglesas, p esen a p opues as sob e la p esen ación de es a palab a en Bend inés dicciona io de lenguas li uanas ( oliau BŽ). A in de log a lo escala ales a eas: es ablece signos, gene almen e pasionkamus de iniendo gėlės signi icación (-es), ambién acla i […] adicines o kogni y inės gene almen e gua domasi, y compa a las de iniciones dadas en los lingüínos de Li uania con las de iniciones de los la ios, us de palab as y ingleses. Como Aloyzas Guda ičius a i ma, los es udios seman ís icos ade inamíos son muy impo an es de e minando las peculia idades de la ca ego ización de la ealidad en el lenguaje: ypa ismos en el lenguaje bene se e leja más cla amen e en la es uc u a del signi icado de la palab a, y es a más se exp esa se compa a con o os signi icados y especialmen e con los co espondien es signi icados de o os idiomas (Guda ičius 2009: 93). Po lo an o en es e a ículo decidido in es iga no solo gėlės signi icado, dada en los explicaciónamuosios de lengua li ians 1 Tu ima omenyje Visuo inė lie u ių enciklopedija ( oliau VLEe), Lais oji enciklopedija ( oliau Vikipedija) y Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. El ma e ial de la úl ima uen e se examina en de alle en o o a ículo de au o es en es e olumen de la e is a. ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep os en explicaciónamuosios dicciona ios _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 |2 dicciona ios, pe o y compa a , cómo gėlę de ineja más ce canos paimyni la ianos, usos y cuán olimesni anglai 2 . Según K is ina Ru ko skos y k . (2017: 30), [k]albinio unidad signi icación, como esul ado de la in e p e ación de los humanos del mundo, es nulem a cul u a, y es o <...> iene que se pa ody a de inición. En o as palab as, di e en e nación ocabula io las mismas palab as pueden se de inidas di e en emen e, i. i. expliškin i aquellos de sus signos, que son impo an es y econocien es p ecisamen e de esa nación pe sonas. En es e a ículo, basado en de iniciones de ekons uojamas leksikog a inis gėlės aizdas 3 ski ingose kalbose. Apie šio aizdo ski umus i signi icados dicynos y ilius aciniais ejemplos, simili udes se á hablado más adelan e. Réikšmės dicciona ios suelen pueden se de inidas basado adicionaline o kogni y ine signi icado s es a egia de de inición. A con inuación p esen a emos adicionales y cogni y inés di e encias de de iniciones. En la de inición adicional a menudo se u ilizan elemen os de 4 conocimien os cien í icos, así se p e ende ansmi i lo máximo obje i o de la ealidad elemen o imagen, e e íase hie a chine in ine ca ego ía es uc u a, que cons i uye kinininé (hipe oniminė) concep o y especi iciniai (ski iamieji) a ibu os, desc ibían in e io ni el (hiponiminę) concep o (Guda ičius 2009: 7072; Ru ko ska y k . 2017: 30). Cogni y inė de inición se basa en el co idiano, pe sonal consciencia en el ac o de šnekos mencionando palab a; e lejados 5 odos los asgos de signi icación léxica cen iniai y pe i e iniai, es ic os lími es no b ėciendo pasaulio pažinimu i pa y imu; joje s engiamasi pa ody i, kokios asociacijos kyla kalbė ojo en e los llamados deno acinius y kono acinius asgos, especialmen e si los úl imos se asocian con cie os habi uales con ex os (Guda ičius 2009: 7072; Ru ko ska y 2017: k . 30). Cabe menciona que BŽ au o es a menudo combinan adicional (más cien í ica) y kogni y inę de inición de la palab a signi icado (plačiau ž . Gaidienė, Liu ke ičienė 2017). 1. VOODŽIO GL Y JO SINONIM APREBRŽTYS AIŠKINAMUOSIUOSE LIETUVI SABBONOS VODYNUOSE Visų pi miausia pasižiū ėkime, cómo gėlė de ine se de ine en la lengua Li uánea (www LKŽe). Cabe menciona que LKŽe es a apado y gėlės sinónimos hie ba, × k ie ka, ×k ie kas, 6 2 BŽ au o es esc ibiendo dicciona io ex o ėmėsi y bien coninomų (especiados p esen ados en es e a ículo) ex anje os kalbų žodynų (la ių, usų i anglų kalbų) pa i imi,. 3 Debido al é mino lexicog a inis imagen del mundo más ampli z . Ru ko ska y k . 2017: 31. 4 Ją ambién llama clásicaine, palab aynine de inicia. 5 Je zio Ba minskio (1988), A. Guda ičiaus (2009), K. Ru ko skos y k . (2015) y k . abajos usan el é mino kogni y inė de inicija. 6 LKŽe especialu señallu × ma cimi skoliniai, ne eik ini comuninei lengbai. ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep a acla amuosios dicciona ios |3 _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 ainikas, sin emba go ellos en es e a ículo muy de alladamen e examinados no se á, sólo a 7 a és de ellos mos ada, cuán o neajuskumos su ge examinando gėlę į a dijančių nomb imijos signi icados. 1 LENTELĖ. Gėlės, k ie kos, k ie ko, žolyno i ainiko eikšmių apib ėž ys LKŽe An as ís palab a El LKŽe é. k ie ka 1. 6. gėlė11 gėlė 1. he mosamen e lo ida o o namen al plan a, he nyn8 lejka (b us. 1. gėlė, k e ka) signi icado de la he bynas9 he bynas 2. gėlė | camba inė gėlė10 k ie kas ainikas palab a de inición Como is o, de la palab a gėlė de inición LKŽe es ‘g aciosamen e žydin is o o namen inis plan a, he olynas. En o as palab as, e bij gėlė se llaman dos especies de plan as: a) plan as que lo ecen he mosamen e; b) plan as que simplemen e son puošnūs, g ažūs (pe o no necesa iamen e ienen g ažų žiedą). Así LKŽe de la palab a gėlė de inición ijosados ipiškiausi ega pe cepokiami señas žydėjimas y simplemen e gėlės g ožis. De la abela 1 se e, que en el dicciona io examinado las palab as k ie ka (k ie kas), hie bynas y ainikas son de iniébianse sinónimamen e, aigi se puede en ende , que en dicciona io es as palab as se conside an sinónimas. Sin emba go en los ojos k in a keli ilius aciniai ejemplos, 12 incluidos LKŽe de la palab a gėlė leksikog a iniame s aipsnyje: Pie ose c ece žolynai, a da žely gėlės. K ie kai es o de pape iiaus, a da žely gėlės. Gėlės kamba inės, k ie kos da želio (LKŽe). Es os dichos mos a án que la conciencia de la gen e gėlė, k ie ka ( lowe ka) y la hie ba no ue del odo lo mismo di e encia su luga de c ecimien o, po o a pa e, esos ejemplos con adicen uno a o o, pg.:  gėlė c ece en ja dín, pe o no en cie e; c ece en el cua o, pe o no en el i e o; k ie ka (c ie ka) de papie iaus, pe o la plan a que c ece en el ja dín no se llama así; l ie kas c ece en el ja dín, pe o no en la habi ación. 7 Po supues o, odas es as palab as son sinónimiški sólo un signi icado. 8 LKŽe se da y la segunda gėlės signi icado ‘žibuoklė, pe o en es e caso ella no es ac uali. 9 La palab a k ie ka LKŽe iene o os es signi icados: ‘žiedas, ‘gėlių, žolynų puokš ė y ‘papuošalas. 10 La palab a hie ynas LKŽe iene más signi ica i os: ‘cualquie he bino (c ecien e o pelado) plan a, ‘pik žolė, ‘ ais ažolė, ‘pie a, ejelė, ‘gėlynas, da želis, ‘he ba iumas, ‘puokš ė. 11 La palab a ainikas LKŽe iene más signi icamien os, de las cuales la p ime a es ‘gėlių o o osokių žolynų pynė (pp . apsk i a). 12 Sinonimų žodyne pa eikiami okie gėlės sinonimai – žolynas, ainikas (plačiau ž . h p://lkiis.lki.l /sinonimu). ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep o en explicaciónamuosos dicciona ios |4 _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Da palyginkime sakinius, ku iais žodžio k ie kas a osena ilius uojama jo leksikog a iniame s aipsnyje: K ie kai sólo los que con k ie kais (su ‘žiedais paaiškin a s aipsnio au o ių), y ep es o is žolynai (LKŽe), y la palab a žolynas a ículo: Aho a k ie kai, y muy an iguas es o žolynai dijo (LKŽe). Así de pa eik as ilus acinių ejemplos se e, que in en ado mos a k ie ka y g olyno ski ums. Sin emba go olesnė ma e ial del dicodino eso no con i ma. juzgando de abe as ilius acines ejemplos la palab a gėlė puede signi ica camba inę o guisle a. Sin emba go LKŽe hay y ales ilius acinių sakinių, de los cuales gėlės signi icado noaaiškėja, ej. : Gėlės žydėjo. Gėlių son he žiais žiedais, es á y bas an e sin žiedos. An a gėlė žydėjo, como luna ecía. Išnag inėjus y o os LKŽe p esen ados ejemplos ilus accios de la palab a k ie ka (k ie kas) se pueden islumb a es e leal ios signi ica i os de es a palab a, elacionados con k ie ka (k ie ko) luga de c ecimien o:  Tie amen e gėlė (sin indica el luga de c ecimien o exac amen e). Más a menudo puede sospecha se que se habla de campos, da želio gėlę (p z., p i aškė k ie kų glėbį kažin, o de azonėlių), pe o puede se y se cul i a gėlė (p z., lais yk k ie kus, i. e. y da želio, y kamba ine, pe o no laukų). Más ilius acines ejemplos de: Ya y k ie kai p ažydo. K ie kų olpalas me gus a. P i aškė ella me k ie kų plną glėbį. F ie kelių žydiendo no e pa a. Bi elė ... nuog k ie kelio lig k ie keliu[i] enka žiedų dulkeles. P imasa į odas c ie kas p ajydo. An ie a žyd k ie kelés. Palais yk k ie kus.  Gėlė del ja dín, ej. : Anas inlipé da želin e aško k ie ką. Rū a más boni a c ie ka. Pina ija bonji k ie ka. Auginsiu da želyj k ie ku es gujias. Eisma edu en da želį, ski sma edu es k ie keles.  Kamba iné gėlė, ej. : Es oy pas ma inėlę como lange k ie kelis. Yo con mi ma ynelę como lange k ie kelė, y con i, be nuželi, como kampe šluo elė. An langelio k ie kelės žydėjo, en handelos žiedeliai jė ėjo. De ci ados LKŽe sakinių cla i ica que he olynais se llaman plan as, nebū emen e c ecien es me ose (caim a odė de an e io men e mencionado sen encia Pie ose c ece he olynai, a da žely gėlės). Veamos, qué e lej ios de signi icados g olyno se pueden dis ingui basado en o os LKŽe dados ejemplos ilius aciniais de es a palab a: Di ec amen e gėlė (sin especi ica el luga de c ecimien o exac amen e), ej. : Žolynelis gužus, ale no sé, kap su nomb e. Žolynėlius niñas ba s ė. Pa s hie olynos lo ecimien o. Sesule mío, iešnele mío, donde ú llenei he olynelius, donde ú pynei ainikelį. Bajo ellos kojelemos he ynillos y o, y nues os b adukai kap lapeliai c i o.  Da želio gėlė (p ie casa, an e obo, pasplan ada, pasė a o įnomb ada conc e e i da želio gėlė), ej. : Až odos me zolynelius g ažesnė ju ginė. Žolynų pasodina ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep a acshinamuosios dicciona ios |5 isokių _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 nas u kų, mede kų. Pasėjau aguoną, ama ona hie byną. Ha é mo e es bonjią o elę, he olynais obsadino. P e g yčiai necesi a he olynai pas in . G ažių žolynų ažsiauginus. G ėblį padėda au da žely, a pu žolynų: mislijau, yo pasilsiu, y g ėblys mano que pasilsė .  Kamba inė gėlė (žodyne dis inguido a spal is del signi icado), ej. : Žolynų es o pas ella kožni me ai pilna palangė. G olyną al u ėjau, es o an es de lluas hojas šlapi y lacha. Teip apie o jolynas en o nepapuoš. Du an e la go iempo su ys a colynai. Piliu [ ]andenio, necesi a gi jolynus pagi dy . LKŽe ainiko ilius acinių ejemplos no hay muchos, po lo que no se puede dis ingui ales onalidades, como gėlės, k ie kos (k ie ko) y žolyno, plg. : Vainikai žydžia g ažiom kegėm. No ompies el co ona. P isiskink co onikų. Con ellos isu ainikų y palangėse, y seklyčioj en mesa [pame k a]. De ci ados ejemplos e , que la más impo an e en es e caso es ‘žiedas ainikas jydi, él puede se skinamas y me kiamas como puošmena. Nó ese que en la comun ilgación es a co oniko signi icados ya nebė a. Así se puede hace una conclusión, que de odas las cua o de palab as gėlės, k ie kos (k ie ko), žolyno, ainiko signi icados, basado LKŽe ma e ial, casi no di ie en. Y es o es lo que esc ibe Li uanian Language A las ( oliau LKA; 1977: 188189): Žydinčio o de un nomb e de plan a deco a i a gėl senasis a ealas de LKA de la ma e ia insc i a neiš yškėja mapaapyje en esencia e lexionamien o ac ual es e nomb e en la supe icie de consumo, úl imie decemneiais aumen ados sma kly especialmen e debido a in luencia li e à ia del lenguaje. […]A eces el signi icado de hie […]no he ol[…] s se acla ía aún: kamba inė gėlė[…] […], kamba inė o da želio gėlė[…] […], da želio gėlė[…]...>, laukų gėlė[…] […], žydin is i nežydin is de césped, da želio plan a[…] […], daug de di e sas lo es […] […]. Nomb e ainìkas signi icado algo donde explicina a: gėlė o žiedas <...>, žydin i gėlė <...>. Las obse aciones de los ma e iales LKA picke s mues an que k e ká k e kù algunos donde se llama sólo žydin i <...>, da želio <...>, kamba inė <...>, nuskin a <...> gėlė, gėlės žiedas <...>, gėlė y gėlių puokš ė <...>“. Reikšminga es y LKA (1977: 188) dada una hina a: Kai ku gėlè llamado sólo smulkus <...>, žydin is <...>, bonzus <...> he nynas, de papie iaus pada y a gėlė <...>. A con inuación nos echemos un is azo, cómo conside adas las palab as se de inen Daba inės lie u ių kalbos žodyne ( oliau DŽ7i). ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ. Gėlės samp a a aiškinamuosiuose žodynuose |6 _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 2 LENTEL. Flowe s, 13 he olyno signi icados de iniciones DŽ7i An aš inis De inición del signi icado de la Palab a DŽ7i gėlė la palab a boni amen e žydin is o u in is g ažius hous plan a: Kamba inės gėlės. Da želio, laukinė, pie ų, miško g. ~ių puokš ė. Pame k ~es hie ba 1. zolė, gėlė14: Da želio ~ai. Va ai ado nš i ~ais. Llenas campos ~ų. Mano ~liai žydė i comenzó (poez.). D7Ži de la palab a gėlė la de inición del signi icado casi es la misma que y LKŽe, sólo sukonc e izada, qué es ese ‘deco a y inis plan a (ž . abelę 2). y Así DŽ7i gėlė pe cibida como a) al plan a que lo ece he mosamen e, o b) al plan a, que iene g ažius hojas, i. y. de inición ijosados ipiškiausi ega pe cepokiami gėlės a ibu os žydėjimas y g ažūs hojas. La palab a hie bynas DŽ7i signi icado de ine se no sólo como ‘gėlė, sino ambién como ‘žolė. Es o bas an e con uso, especialmen e, cuando p esen ada en una sola de inición, po que en la conciencia humana he olé y gėlė son dos cosas di e en es. Sin emba go quizás se puede en ende , po qué así beha elada jolyno, como ‘gėlės, signi icado nyks a y la palab a jolynas en la conciencia humana oma signi ica no an o gėlę, cuan o cualquie que sea he binio plan a. compa in amos LKŽe y DŽ7i de la palab a hie olynas signi ica i os Si la de inición con BŽ ue dada de iniciones de es a palab a, ma y biamos que BŽ de is noeliega žolyno signi ica i os ‘gėlė, el hie olynas de ine se como ‘be qué he bino plan a: Da želio žolynai. Liuce na nepamainomas he bynas de la leche ía en suquía. 15 Ecológico kwapiųjų žolynų ūkis. Apibend inando puede a i ma se que de la palab a gėlė signi icaciones de inición LKŽe y DŽ7i muy gene al, nekonk e i, . i. minimi solo ipiškiausi ega pe cep iami gėlės a ibu os gėlė puede se o con g ažiu žiedu, o con g ažiais lapais, aigi k yp s ama en kogni y inę es a egia de de inición signi icaciones. Sin emba go eniendo en cuen a examinados los ejemplos, dados en ambos dicciona ios, su ge la p egun a, si gėlės signi icaciones no debe ía se asignada más. LKŽe, como mencionada, ue sepa ado de signi icado a spal is ‘kamba inė gėlė. Algunos LKŽe ilius aciniai sakiniai mues an, que da želio, laukų y naminėms gėlėms incluso ue on u ilizados di e en es palab as gėlė, k ie ka (k ie kas), he olynas, sin emba go es o ue on pa ienamen e nesis eminiai pa a ojimo casos. Además, ilius aciniuose ejemplos Visas lo es sume kė (LKŽe) y Gėlių puokš ė. Pame k gėles (DŽ7i) u imos omenyje ‘gėlė en es e dicciona io ambién ya no ixejada. 13 Žodis k ie ka (k ie kas) y a ne eik inas bend inei kalbai, odėl DŽ7i jo nė a. Žodžio ainikas eikšmė 14 La palab a hie olynas DŽ7i iene o os dos signi icados: ‘pie a, donde cuales he olés c ece y ‘žolių inkinys. 15 La palab a hie olynas BŽ iene aún dos signi icados y uno signi icado a spal í: ‘žolių p iaugusi ie a | ie a danga, susidedan i de sí mismo c ecien es o sė inių paša inių he o ias y ‘žolių inkinys, puokš ė. ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep o en explicaciónamuosios dicciona ios |7 _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 nuskin os gėlės, aigi aquí se habla ya no sob e oda la plan a (gėlę), pe o sob e su pa e sin šaknų. Recue da que LKŽe k ie ka (k ie kas) aún iene signi icado ‘žiedas. Así men idos ejemplos mues an que la palab a gėlė e ec i amen e iene no un signi icado, y y signi icado p incipal debe ía se de inida minin más ípicos gėlės signos. P a a u e se, como gėlė de ine y cuán sus signi ica i os asignada en dicciona ios de o as lenguas. 2. VOZJIO GL APRESTZAS AIŠKINAMUOSIUOSE LATVI KALBOS VODDYNUOSE Es e capí ulo examina, como gėlė de ine se en dosioyaos explikinamuosiosos en la lengua la ias MLVV y LLVV. 3 LENTEL. La palab a gėlė signi icados de iniciones en dicciona ios de Žodynas lengua le onios La palab a gėlė (la. puķe) 2. Zieds (pa as i o kā u) <...> de iniciones Realijų požymiai, ijables MLVV 1. Deko a ī s, ziedošs laks augs, 1. sil es e, ambién pusk ūms <...> | Deko a ī s laks augs ai izdaiļošanai <...> 2. (gėlė como pa e de la plan a) ‘ u i žiedą, ‘pp . (gėlė como plan a) ‘deko a y inis, o ‘žydin is, ‘žolinis plan a o pusk ūmis | (naminė gėlė) ‘deko a y inis, ‘žolinis | plan a, ‘namus deošian is de inicionesse iene s iebą LLVV 1. Deko a ī s, ziedošs (k āšņuma 1. sa aļas) laks augs, ambién pusk ūms <...> ‘žolinis plan a o elpu | Deko a ī s (ziedošs neziedošs) elpu augs <...> 2. Zieds (pa as i o kā u) <...> 2. (gėlė (gėlė como plan a) ‘deko a y inis, ‘žydin is, ‘da želio o plan a pusk ūmis (naminė gėlė) ‘deko a y inis, ‘žydin is o nežydin is’, ‘naminis augalas’ como pa e de la plan a) ‘ u i žiedą, ‘pp . iene s iebą Visų pi miausia pasaky ina, que en los dicciona ios explica o iosios de la lengua la ia se designa gėlė como ‘a plan a y gėlė como o ‘pa e del cul i o‚ . y. ‘žiedas (usualmen e con iebu) (ž . abelę 3). Es a úl ima signi icación aún pod ía de ini se como ‘augalą sin šaknų‚ ‘nuskin ą plan aą ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Concep o de lo es en dicciona ios explicanciosos |8 _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 (gėlę) o pan. Tal dis inción pa ece lógica, ya que en los dicciona ios suelen asigna se signi icados o onalidades de signi icados (si coincide el nomb e), po ejemplo, u as y plan as que los conducen (k iaušė ‘ eis, k iaušė ‘ aisius; banana ‘a og ąžų plan a, banana ‘ aisius). 16 Nag inėjamu caso la elación es al mismo plan a y su pa e. También ha de señala se el hecho de que p ime o la ijación de la lo (‘augalas) y MLVV, y LLVV iene dos ijaciones a spal ios elacionados con el luga de c ecimien o de la lo : 1) ‘ ieles que c ecen al campo y 2) ‘namuose augančios gėlės’ ilius aciniai pa yzdžiai (LLVV – i apib ėž is) odo, kad u ima omenyje i c ecien es. A spal io ‘lauke humano semb adas o plan adas, c ecien es en ja dzelios, y sal añas, au omá icamen e c ecien esiegües o pan. gélés, plg. : S ādī dā zā puķes (Sodin i da želyje lo es); Pļa ā c ece di e sas puķes (Pie oje augo di e sas oses); Lauku puķes (Laukų gėlės). Así asigna onal ius ambién pa ece bas an e jus i icado, ya que las lo es que c ecen en casa suelen se sólo he bí e as (pe o no a bus os o semc úmia). En cuan o a la de inición de la lengua la ia dicciona ios de la lo hay que deci , que sus más de alles que los dicciona ios de la lengua li uana dadas las de iniciones de es a palab a ya solo po que se asigna no un signi icado, sino es ( eikšmės o onal iai). En la signi icación p incipal desponen los ípiskísimos señas de la lo : ‘žydin is, ‘deko a y inis ( ega pe cepokiami señas); plan a de cul i o o sil es e (indicado del 17 luga de cul i o); ‘žolín plan a o semk ūmis (mokslinė klasi ikacija). Ambos dicciona ios del p ime signi icado a spal io (i. y. ‘namines gėlės) indican en la de inición el ex e nal a ibu o de la lo ‘deco a i is plan a (i. y. puošnus, g ažus)‚ LLVV aún se señala que puede se ‘žydin is o nožydin is (así que gėlė no necesa iamen e debe se econocida po su lo ). O o asgo del ma iz de es e signi icado, que se ija en ambos dicciona ios, e ela la plan a des i ución ‘c plan a pa a casas o oš i (o simplemen e ‘daminis plan a). An õs signi icados, p esen ados en ambos dicciona ios, el único indicado gėlės señis es ‘žiedas (usualmen e con s iebu). Así la ias lengua explicaciónamuosios dicciona ios dis inguidos es palab a gėlė 18 signi icamien os (a signi icanzas a spal ías), que se de inen basados más kogni y ine signi icaciones de inición de es a egia. 16 BŽ au o es obse an disposiciones, que, po ejemplo, la plan a y su pa e deben se dis inguidos signi icancias, y no onal ías signi icanzas. Tokią BŽ au o esų disposición es con i mada ambién po el hecho de que en algunos casos el plan a y sus pa es se apellidan incluso con palab as di e en es, po ejemplo, obelis obuolys; juodmedis ‘medis pe simonas ‘jo u os. 17 Palab as de Li u ias no pusk ūmiai, y k ūmai. Plg. VLEe: g lės, con p opósi os deco a i os al ai e lib e, camba yja o šil namyje cul i inam ienamečiai, d imečiai ó mul iamečiai he oliniai ege ales, ečiau k ūmai (pa yškin a s aipsnio au o ių), u in ys deco a i inius žiedus, olus, s iebus. <...> (ž . h ps://www. le.l /S aipsnisgeles-43169); plg. Vikipedía: Dauguma lo es he oliniai plan as, likę a bamai (pa yškin a s aipsnio au o ių) (ž . h ps://l .wikipedia.o g/wiki/Gėlė). 18 De hecho, las ocodíneas de la lengua la ias sepa an dos gėlės signi icados, sin emba go una de los signi icados, dichosos dicciona ios, aún iene a spal į. Po con eniencia aquí y adelan e del a ículo au o és en ales casos cuen acioa signi icado e leal í como sepa adoą signi icado e ašo eikšmė (a signi icado e leal is). Se ha de señala que si en dicciona ios se dis ingue a spal is de signi icación, es o puede conside a se, que es o yaė a ien isa el signi icado de la palab a. ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Concep o de lo es en dicciona ios explicanciosos |9 _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 3. VOZŽIO GL APIPRŽTYS AIŠKINAMUOSIUOSE RUS SALBOS VOZYNUOSE Pasi ijemos, como la palab a gėlė de ine se explica en los dicciona ios de la lengua usas СЕМ, МАКС y TСД. 4 LENTELĖ. Žodžio gėlė eikšmių apib ėž ys usų kalbos žodynuose Žodynas La de inición de la palab a gėlė ( u. Realijų požymiai, цветок) se p esen an en de ini yse СЕМ19 1. (мн. цветки', -о'в). Орган размножения цветковых растений с венчиком из lepes ko al ededo peстика тычинок <...> 2. (мн. цветы', -о'в). Травянистое растение, в пору цветения имеющее яркую, часто ароматную, распускающуюся из бутона головку или соцветие <...> 3. (мн. цветы', -о'в). Яркая, часто ароматная головка или соцветие на стебле травянистого растения (цветка во 2 знач.) <...> 1. ( lo como ó gano de plu alidad) ‘ iene ainikėlį de žiedlapias al ededo pies elę y kuokelius y 2. (gėlė como plan a) ‘žolinis plan a, ‘žydėjimo iempo iene yškų, a menudo pe umando de žiedpumpu io escampillusį žiedą o žiedyną 3. (gėlė como pa e de la plan a) ‘ u i b illan es, a menudo pe umando žiedą o žiedyną, ‘ u i s iebą, ‘p iklauso a he ba ias plan as МАКС 1. (мн. ц в е т ы и спец. ц в е т к и ). Часть растения, обычно имеющая вид венчика из лепестков, окружающих пестик с тычинками. <...> | Бот. Такая часть растения как орган 1. ( lo a como pa e de la plan a) ‘pa e del cul i o, ‘ u i ainikėlį de žiedlapios al ededo pies elę y kuokelius | (jiedas como plu inimosi o ganas) ‘augalo pa e, Da ue žiū ė as usas palab as aškinamasis ocynas Tolkowy словарь русского языка (ТСОШ), pe o en él el ma e ial se p esen a p ác icamen e 19 analógicamen e como y СЕМ, po lo que en len elę él no incluido. ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Gėlės concep a aca iciamuosios dicciona ios |16 al _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 p omedio consumido de lenguas li uáneas gėlė puede asocijuo is no sólo con he biniua plan a, sino y con a bus o o pusk ūmiu. 7. Casi en odos los dicciona ios examinados suelen de ina se las de iniciones adicionales y cogni y inės gėlės signi ica i os. De los signos cogni y ijos más ecuen emen e mencionados son es os: le esa b iskuma (p z., ‘daznai b iskios colo es), olo (p z., ‘daznai ag adable olapo) y des inación (p z., ‘plan a, cul i ada po (g azos) žiedos, ‘usado como doana). De examinados ocynos más cogni i y inės gėlės signi icaciones de inición de la es a egia sigue COLLINS. Sólo en es e dicciona io de iniéndose el signi icado ‘ lo a como pa e de la plan a se indica el a ibu o ‘sob e i e sólo co o iempo. 8. Išanaliza os de iniciones de signi ica i os de gėlės dicciona ios acshinamuosios de lenguas Li u ias, la ias, usas y inglesas, enla que cons a a , que dicciona ios de la lengua li u ias debe ía se asignada más de es a palab a signi ica i os. Incluso los úl imos dicynos ilius aciniai ejemplos mues an que hay dos de la palab a gėlė signi icados ‘gėlė como plan a y ‘nuskin a gėlė. Es espe able que en las lenguas li uanas hay y e ce a palab a gėlė signi icado ‘gėlė como žiedas. Sin emba go es a p esunción hay que comp oba basada en ex os y da os de encues as. Ob iamen e, que los dicciona ios explica i os de la lengua li uana de la palab a gėlė signi icados debe ían se de inidos más de alladamen e, más basado cogni y ine es a egia de de inición de signi icados (kai p io idad p opo cionada nos odean es ealidad ca ego izando du an e dis inguibles (y po lo an o leodyno lec o i o ácilmen e econocible) a los signos deno a o), po ejemplo, en a izando gėlės colo inį išski ą, k apą, indicando paski į, al ez ne inum iempo y pan. En es os asun os me ece ía conside a se esc ibiendo leksikog a inį gėlės a ículo al dicciona io de las lenguas Li uanas Bend inės. ŠALTINIAI BŽ: Bend inės lie u ių kalbos žodynas. Redak o ių kolegija: D. Liu ke ičienė ( y . edak o ė), G. Nak inienė, R. Pe okienė, D. S e ikienė, K. Vosyly ė, J. Zaba skai ė. ( engiamas). – Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h p://bkz.lki.l . CAMBRIDGE: Camb idge Dic iona y. P ieiga in e ne e: h p://dic iona y.camb idge.o g/dic iona y/english/. COLLINS: Collins English Dic iona y. P ieiga in e ne e: h ps://www.collinsdic iona y.com/dic iona y/english/. DŽ7i: Daba inės lie u ių kalbos žodynas: 7-as pa ais. i papild. leid. Vy . ed. S asys Keinys. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2012; elek oninis a ian as, 2015 (a naujin a e sija, 2017). P ieiga in e ne e: h p://lkiis.lki.l /daba inis. Flowe bank. P ieiga in e ne e: h p://www. lowe bank. u/?p=6522. ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ. Gėlės samp a a aiškinamuosiuose žodynuose |17 _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 LKA: Lie u ių kalbos a lasas 1: Leksika, Vilnius: Mokslas, 1977. LKŽe: Lie u ių kalbos žodynas ( . 1–20, 1941–2002): elek oninis a ian as. Redak o ių kolegija: Ge ūda Nak inienė ( y . edak o ė), Jonas Paulauskas, Ri u ė Pe okienė, Vy au as Vi kauskas, Jolan a Zaba skai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (a naujin a e sija, 2008). P ieiga in e ne e: www.lkz.l . LLVV: La iešu li e ā ās alodas ā dnīca. P ieiga in e ne e: h p://www. ezau s.l /ll /. LRTB: Lie u os Respublikos e minų bankas. P ieiga in e ne e: h p:// e minai. lkk.l . MACMILLAN: Macmillan Dic iona y. P ieiga in e ne e: h p://www.macmillandic iona y.com/. MERRIAM-WEBSTER: Me iam-Webs e Dic iona y and Thesau us. P ieiga in e ne e: h ps://www.me iam-webs e .com/. MLVV: Mūsdienu la iešu alodas ā dnīca. Red. I. Zuicena, A. Roze. P ieiga in e ne e: h p://www. ezau s.l /ml /. OXFORD: Ox o d Dic iona ies. P ieiga in e ne e: h ps://en.ox o ddic iona ies.com/. Sie a Flowe Finde . P ieiga in e ne e: h p://www.sie a lowe inde .com/en/c/ oses/12?page=1& l =0. SŽ: Sinonimų žodynas / An anas Lybe is. 2-asis pa ais. leid. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2002, XIV, 586 p.; elek oninis a ian as, 2015. P ieiga in e ne e: h ps://lkiis.lki.l . Vikipedija. Lais oji enciklopedija. P ieiga in e ne e: h ps://l .wikipedia.o g/wiki/Pag indinis_puslapis. VLEe: Visuo inė lie u ių enciklopedija: elek oninis a ian as. Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos cen as, 2018. P ieiga in e ne e: h ps://www. le.l . МАКС: Словарь русского языка. Под ред. А. П. Евгеньевой. P ieiga in e ne e: h p://slo a i. u/sea ch.aspx?s=0&p=3068. СЕМ: Русский семантический словарь. Отв. Ред. Н. Ю. Шведова. P ieiga in e ne e: h p://slo a i. u/sea ch.aspx?s=0&p=3068. TСД: Толковый словарь живaго великорусского языка. Владимира Даля. P ieiga in e ne e: h p://slo a dalja.ne /sea ch.php. ТСОШ: Толковый словарь русского языка С. И. Ожегова и Н. Ю. Шведовой. P ieiga in e ne e: h p://slo a i. u/sea ch.aspx?s=0&p=3068. LITERATŪRA Ba miński J. 1988: De inicja kogni ywna jako na zędzie opisu kono acji. Kono acja. Lublin: Wydawnic wo UMCS. ANŽELIKA GAIDIENĖ, DANUTĖ LIUTKEVIČIENĖ. Gėlės samp a a aiškinamuosiuose žodynuose |18 _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Gaidienė A., Liu ke ičienė D. 2017. Reikšmių de inición peculia idades Bend inės lie u ių kalbos žodyne: plan as y animales. Bend iné habla 90, 147. accesible en In e ne : h p://www.bend inekalba.l /?90. G i ėnienė A. 2014. Žibuoklės imagdinys con empo aniessa de los li uanos en p osa. Lie u ių kalba 8, 111. Acceso en In e ne : h pwww.lie u iukalba.l index.php://lie u iukalba/a icle/ iew/95/75. Guda ičius A. 2009: E noling is ika: au a kalboje, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla. Kazlauskai ė R. 2010. Žydinčios aguonos imágenesdinys de li uanos poesía. Filologija 53–70. 15, Kazlauskai ė R. 2014. Žydinčios saulėg ąžos imagdinys de los li uanos poesía. Res Humani a iae XVI, 86107. Maskuliūnienė D., K ašy ė R. 2010. Gėlių nomb inamien os semán ica Janinas Degu y ės y A u o Guobos poesía en niños. Filología 15, 99113. Ru ko ska K., Sme ona M., Sme onienė I. 2017. Ve ybės lie u ių pasaulė aizdyje, Vilnius: Akademinė leidyba. Į eik a 2018 07 12 Adop ado 2018 11 12 THE CONCEPTION OF THE WORD FLOWER (LITH. GL) IN DICTIONARIES S u m m a y The a icle deals wi h he meanings o he noun lowe and hei de ini ions in he dic iona ies o he Li huanian, La ian, Russian, and English languages. The s udy has e ealed ha Li huanian dic iona ies only p o ide one meaning o he wo d lowe . La ian, Russian, and English dic iona ies iden i y mo e meanings o he same wo d. Nea ly all o he dic iona ies co e ed usually combine he adi ional de ini ions o he meanings o lowe and hei cogni i e coun e pa s. The mos common cogni i e a ibu es men ioned a e: he b igh ness o a lowe (e.g., ‘usually b igh in colou ), i s smell (e.g., ‘no mally nice-smelling), and pu pose (e.g., ‘a plan cul i a ed o i s (lo ely) blossoms, ‘used as a gi ). ANELIKA GAIDIENŽ, DANUT LIUTKEVIČIEN. Concep o de lo es en dicciona ios explica iosios |19 _____________________________________________________________________________ BENDRINĖ KALBA 91 (2018) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Habiendo analizado he de ini ions o he meanings o he wo d lowe in he Li huanian, La ian, Russian, and English dic iona ies, enemos que admi i ha he dic iona ies o he Li huanian language should con ain mo e meanings o his wo d. Illus a i e examples om he la e dic iona ies show ha he e a e wo meanings o he wo d lowe : a ‘ lowe as a plan and a ‘picked lowe . I is p obable ha he Li huanian language has a hi d meaning o he wo d lowe , which is a ‘ lowe as a blossom. Ye his p esump ion needs o be e i ied wi h da a om co puses and su eys. The dic iona ies o he Li huanian language should p o ide de ini ion o a meaning by accen ua ing he mo e de ailed de ini ions o he wo d lowe , in g ea e eliance on he cogni i e s a egy o he ch oma ic dis inc ion o he lowe , i s smell, s a ing i s pu pose, possibly li e ime, and so on. These a e he hings o conside in w i ing a lexicog aphic a icle on lowe o he Dic iona y o he S anda d Li huanian Language (Bend inės lie u ių kalbos žodynas). KEYWORDS: dic iona y, meaning, shade o meaning, de ini ion, lowe . ANELIKA GUIDÍEN DANUT LIUTKEVIČIEN Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]