BENDRIN
TALBA 248 | 95
JOLITA URBANAVIČIEN
Lie u ių kalbos ins i u as
Eu ERŽIuosI en pRAEITÍ,
KuRI mAN spINDI LENg umu,
š EN umu IR pApRAs umu
(In memo iam Angelei ilu y ei-Rimše ičienei, 1943–2022)
2022 m. junio 28 d. Li u ians kalbos ins i u ą alcanó liūdna žinia į Amžinybę
iškelia o žodynininkė, una Lie u ių kalbos žodyno au o ių, lau ea ė Lie u os
mokslo p emijos Angelė ilu y ė-Rimše ičienė. hace pa de semanas Angelė
nacido Kal anėnų k aš o a la gen e ue p es ačiusi úl ima de su lib o
Gim inės kalbos lobiai, segu amen e enía y más kū ybinių planų, pe o
Ap aizda compillio de o a Ella excella o su 79-oyo cumpleaños de
aus aka ėse.
Angelė ilu y ė-Rimše ičienė nació 1943 m. junio 29 d. Kū inių kaime,
Kal anėnų alsčiuje (š enčionių apsk .). Búsimoji kalbininkė mokėsi
saldu iškio mediu inėje mokykloje, más a de baigė klasikinę ilologiją
ilniaus Nuo auka iz LAuRyNo RImšE IčIAus albumo.
249
Joli a U bana ičienė. „aš e žiuosi į p aei į, ku i man spindi leng umu, š en umu i pap as umu“
(in memo iam angelei ilu y ei- imše ičienei, 1943–2022)
uni e sidad. Desde 1966 m. has a 2010 m. abajó Lie u ių kalbos i li e a ū os (nuo 1991 m.
Lie u ių kalbos) ins i u e, Leksikog a ijos cen e. A. ilu y ė-Rimše ičienė es una de las
ep esen an es de la escuela leksicog a ía li uanas. pe enece muy p oduc i amen e a
cua a a de au o es del dicciona io de la lengua Li uania jun o con An anu Balašaičiu,
I ena E many e, onu e Kažukauskai e, so ija Kėzy e, An anu Lybe iu, ge ūda
Nak iniene, Kaziu pakalka, Jonu paulausku, Ri u e pe okiene, Do ile S e yene, Zi a
šimėnai e, Kaziu uldu, Adele aleckiene, y au u i kausku, Klemen ina osy e. A
Rimboše ičien di igió a su esposa desde el XXX: esc ibió el XXX, edaga o el XIXXX omos.
Dado de š enčionių k aš o su gidos kalbininkų Li u ias lengua dicodyno edacción no
había, Angelės apo es ue muy impo an e, po que abajando con au en iška a mių
ma e ial, ansponuojando a bend iná lengua la ac os de a mių записанy us ue i in
alo ado a mės pagamien o. Iš š enčionių k aš o noso os no end emos kalbininkų,
end á ú con ibuído, ecoge ma e ialá, anspo a nos, in e esa se y Kal anėnų
a me, - así Angelės a eas al p incipio del camino cien í ico de inió el p o eso Juozas
Balčikonis1. cien í ica de ellos man uėsi oda ida deciendo: pildžiau Dic iona y cuan o
más, que nues o k aš as ue a conocido.2 1996 m. po abajo an e Lie u ių kalbos
žodyno IIX I omų A. ilu y ei-Rimše ičienei jun o con colegas ue dedicada la p emia de
ciencia de la República de Li uania. apa ecido al úl imo omo del dicciona io A. Rimše ičienė
jun o con o os au o es del dicciona io esc ibió expe imen omosius ex os de
suplemen os de dicciona io, ambién edi ada y adap ado del elec ónico idioma Li uáneo
dicciona io ex os3. A. Rimše ičienė o a ac i idad cien í ica es echamen e elacionada
con los ka o ecos del dicciona io de la lengua Li uania. Ella insc ibió más de 70 000
palab as, de ellos 40 000 unidades de de idiomas de Li uania. Sob e es e ba de su ac i idad
Angelė ha hablado así: man decía: maišais lle a ma e ialá, y dónde ú las an o ob ienes.
Kunigas šimėn siemp e p egun aba: Ką u con shi om bobu ėm eiki san uo iuj? ¿Qué
quie es de esos bobucios? o yo p egun inėda au, y pues o jó enes de pe sonas pocas,
quienes quisie an comunica se, es ella con manim mielai bend1 Jakš as Algis. amando
nues a lengua, améis a nues o na i o país. Š enčionių k aš as,
2022 m. bi želio 25 d., p. 3.
2 allí mismo, p. 3.
3 Dic ionynas del idioma Lie u ių (IXX, 19412002): a ian e elec ónico, edac o ių kolegija: g.
Nak inienė ( y . edak o ė), J. paulauskas, R. pe okienė, . i kauskas, J. Zaba skai ė;
p og amado es: E. ože ai is, . Zinke ičius, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005
(a naujin a e sión 2018). acceso a In e ne : www.lkz.l ;
h ps://ekalba.l /lie u iu-kalboszodynas/.
250 BENDRIN KALBA | 95 auda o, a eida o.4 A. Rimše ičienė ue conside ada
una de las más expe imen adas selec o es de palab as de dicciona io de la
lengua Li uania: ella podía dis ingui del lujo saky inės lengua un sakinio
imagindingo, ilus ando una palab a de signi icado, sus sakinių ne eikėda o
kupiū uo i, y la explicación de o mas o de palab as de i ulación ella daba
leksikog a icamen e con exac i ud. A. Rimše ičienė consul aba iniciadancios
wo ds chooseėjus, o ganizuoda a leksikos da os ecopimą, ella es
pa icipada expediciones en las islas li uanas de Bal a usía pelesje,
Rodūnioje, así como Degučiuose (Za asų .), žilinuos ( a ėnos .), Adu iškyje
(š enčionių .) y o osu . Ella se in e esábase po la cues ión de au en icidad
de los da os del ka o eco dicciona io de lengua Li uania, en sus publicaciones
e aluó la con iabilidad del ma e ial de selec o es de palab as5.
2001 m. A. Rimše ičienė jun o con colegas I. E many e, o. Kažukauskai e, g.
Nak iniene, J. paulausku, Z. šimėna pa engi e y isleido F azeo logijos
Dic iona y6, al cual sudė i azeologizmai de saky inės kalbos ( a mių), iejos
aš os, pe iodines y g ožinės li e a u as, ambién indicada la sanda a de
azeologijos, su signi icado y peculia idades de consumo, ap a as y el mismo
enómeno de azeologijos.
O a una A. Rimše ičienė sa ea de ac i idad elacionada con Ju gio Amb aziejaus áb ica
de legado lexicog a ico. Ella y é J. A. ab ėžos bo anikos e minos dicciona io S yje
Balsenyyny. Biiluu Zemay (1834)7, sis emá ico nomb e de plan as Waa daa aislyynee
Augimiu, analizó Jono K uopo las no as sob e J. A. ab ėžos eikalus8. ciencia en e is as
cons an emen e apa ecía A. Rimše ičienės publicaciónciones di e sos o os
lexicog a ías, cues iones de cul u a del lenguaje. Ilgame palab aynininkės kelyje Angelė
pa aga o y del docen e, y aducedo , y del edi o panos. 19751982 m. ella enseñó lengua
la ynas en ilniaus pedagoginiame uni e si e e, 19882007 m. abajó ilniaus uni e si a e
medicina akul e e. enseñando a u u os medicos la ynos lengua, in e p é é 4 Jakš as
Algis. amando nues a lengua, améis a nues o na i o país. Š enčionių k aš as,
2022 m. bi želio 25 d., p. 3.
5 ilu y ė Angelė. El G an Li uano de la lengua dicciona io ka o ecas da os au en icidad
p oblemos. Ta més: Teks ų y p oblemas de edacción de dicynas. del semina io cien í ico
in e nacional, dedicado al 85-mecho de An anės Kučinskai ės, 2000, šiauliai: uni e sidad de šiaulių, p.
108116. 6 Dicciona io de F azeología, engė: I ena E many ė, ona Kažukauskai ė, ge ūda
Nak inienė, Jonas paulauskas ( edaga o), Zi a šimėnai ė, Angelė ilu y ė, ilnius: Lie u ių kalbos
ins i u as, 2001; a ian e elec ónico 2015. h p: www.ekalba.l / azeologijos-zodynas. 7 ilu y ė
Angelė. J. A. pab ėžos e minos bo ánicos dicciona S yje Balsenyyny (1834). Li huanian kalbo y os
kysymyks 35, 1995, p. 169175. 8 ilu y ė-Rimše ičienė A. Jono K uopo no as sob e Ju gio
Amb aziejaus áb ica de leksikog a inį dejim. Lexicog a ía y lexicología 2, 2010, p. 3545.
251
Joli a U bana ičienė. „aš e žiuosi į p aei į, ku i man spindi leng umu, š en umu i pap as umu“
(in memo iam angelei ilu y ei- imše ičienei, 1943–2022)
sabinos Filipčak-No ickos y Zo ías g ech-žmije skos guíaėlį Lingua La ina ad usum medicinae
s uden ium9. A. ilu y ė-Rimše ičienė colabo ó con e smės edi o ial p epa ando monog a ías de
la se ie Lie u os alsčių: Saldu iškis (2020)10, Vieš ilė (III d., 2020)11, Kal anėnai. Labano as.
Rešku ėnai ( oda ía en p epa ación). Angelė ambién edi ó el dicciona io de Joninas Lipskienės
Vaizdingieji lie u ių kalbos posakiai (2008)12. Lexicóg a os, di bę a el dicciona io de la lengua Li u ias,
ue acos umé al abajo colec i ino, pe o Angelė eso nolimi oyo. uno de los más impo an es
abajos de su ida monumen o a na a a mei 2008 m. apa ecido Kal anėnų šnek os dicciona . Más
de 40 años p epa ada en el dicciona io, cuyo ma e ialá cons i uye 40 000 unidades léxicas con
ilius acís icos ases, no solo se ha conse ado isuíga iejos kal anėniškių a mė, sino y exis e
impo an e ma e ial geoling is inės, ma a a és de los al ededo es de Kal anėnai a dos eas e n
al os aičių pa a mių u eniškių y ilniškių iba (191939 m. a a és es os luga es ėjo Li uania y
Polonia dema kacinė línea). A. Rimše ičienės dados da os, que a p incipios del XXI a. Kuklių, ožkinių,
Kal anėnų kaimuose en luga de bend inės kalbos neki čiuo o o supues os pusilgis [ɔ.], o Be niūnų,
e pežio, Kū inių, ž i bliškės kaimuose man enidomas pusilgis 13, [a.] p opo cionan in o mación
impo an es pa a de e mina los lími es de pa a mios. odos ilius aciniai sakiniai de la palab a
insc i i one ine ansk ipcija, ad son aliosos y lexicóg a os, y oné icos, y la au en iškum de
ma e ia puede sudomina y e nog a us. p ade mía au o é esc ibió: Kiek ienąka ė iškėje mane
aukė iš a as seno inis žodis, negi dė as kaimynų pasakojimas.14 con didžiule meile ecolleba o
su mamą Eleono ą Dailidy ę- ilu ienę nep ilygs amą pasako oją, свою senelę Eleono ę Dailidienę
žolininkę i ga sią w całej okolinkėje p ibu ėją. Sus palab as ambién en a on en el dicciona io.
pasku inę su lib o Gim inės kalbos lobiai (2022) Angelė esc ibió en condiciones de cua en eno, sólo
mi imis aplaz isi andoci sus na uosios Kū iniuose. Knygoje se p esen an Kal anėnų iejas
gene ación de pe sonas a minas his o iasimas, 9 Filipczak-Nowicka sabina, g ech-Żmijewska
Zo ia. Lingua La ina ad usum medicinae s u den ium, de lenkų k. aduc Angelė Rimše ičienė, ex o a
complemen é y adap ó Jū a ė Ba onienė, ilnius: cen o de publicación de ciencia y enciklopedías,
2004; 2-oji pa ais. puida 2010. 10 Saldu iškis: monog a ía, compues a Jū a ė Bal ukai ienė, se ie
Lie u os alsčiai 38-oji lib o, ilnius: e smė, 2020.
11 Vieš ilė: monog a ía. III pa ys, compues a A. sinke ičius, se ie Lie u os alsčiai 40-oji
lib o, ilnius: e smė, 2020.
12 Lipskienė Jonina. Vaizdingieji lie u ių kalbos posakiai, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 2008. 13
ilu y ė Angelė. Kal anėnų šnek os Dic iona y, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2008, p. XI .
14 allí mismo, p. IX.
252 BENDRIN KALBA | 95 ecopilados imágenes los posakías, azeologizmai,
compues o sla izmų žodynėlis, esama y o og a ų de pe sonalino álbumo. al
lib o adjun ada y kompak inė plokš elė con mamas Eleono os
Dailidy ės- ilu ienės na aciones, insc i i as 1975 años. Angelė es econocida
que dejando lib o la quiso kal anėniškius anima a ama su lengua, un poco
conoce su a mę, y po kalbą ama ė i su k aš ą15. Au o é aún spėjo lib o a
p esen a Kal anėnų comunidad. Renginyje pa icipó y su hijo Lau ynas,
médico y poe a, quien es sagęs, que mamas ac i idades hecha in luencia hacía
in luencia á su c eación: Aš pasiskai yda au ca eles con a ases, cuyos
namie kaupėsi ūks ančiai. po eso y palab as conozco di e sas, que ealidad ya
expúmė.16 Au o é en la palab a poé icamen e p abyla y la misma Angelė, en
ecue dos eg įndose a el pasado, que b illa con acilidad, san idad y
sencillez17. leyendo así y eo Angelé, asediosa an e sus na ales casillas Kiaunos
ok anía y escuchancia paukščių concie o. chalia a si jau i p o ė ių,
pací icamen e besiilsinčių alimo kapinėse, p esencia. jun a ellos aho a a gulé y
Angelė, ex ao dina io de modes ia homb e, oda la ida besaba ba habida
lab ado po el bien del país na al y su a mės. Ilsėkis en pazidadie, que ido
Kolege, us ob as nuncakuan se ol idadas. queūnie e sea ácil Kal anėnų
žemelė!
JoLI A uRBANA IčIEN
Lie u ių kalbos ins i u as
pe o ileišio g. 5, L -10308 ilnius
[email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]
15 Jakš as Algis. amando nues a lengua, améis a nues o na i o país. Š enčionių k aš as,
2022 m. junio 25 d., p. 6.
16 Binkauskienė Liana. medicina y poesía lle a po el camino de la búsqueda de milag o.
Be na dinai, 2015 m. ab il 27 d. acceso a In e ne :
h ps://www.be na dinai.l -2014-01-09-medicina-i -poezija- eda-s ebuklo-ieskojimo-keliu/. 17
ilu y ė Angelė. Nim ines palab as lobias, ilnius: e smė, 2022, 15.