„Aš veržiuosi į praeitį, kuri man spindi lengvumu, šventumu ir paprastumu“ (In memoriam Angelei Vilutytei-Rimševičienei, 1943–2022)

BENDRIN TALBA 248 | 95 JOLITA URBANAVIČIEN Lie u ių kalbos ins i u as Eu ERŽIuosI en pRAEITÍ, KuRI mAN spINDI LENg umu, š EN umu IR pApRAs umu (In memo iam Angelei ilu y ei-Rimše ičienei, 1943–2022) 2022 m. junio 28 d. Li u ians kalbos ins i u ą alcanó liūdna žinia į Amžinybę iškelia o žodynininkė, una Lie u ių kalbos žodyno au o ių, lau ea ė Lie u os mokslo p emijos Angelė ilu y ė-Rimše ičienė. hace pa de semanas Angelė nacido Kal anėnų k aš o a la gen e ue p es ačiusi úl ima de su lib o Gim inės kalbos lobiai, segu amen e enía y más kū ybinių planų, pe o Ap aizda compillio de o a Ella excella o su 79-oyo cumpleaños de aus aka ėse. Angelė ilu y ė-Rimše ičienė nació 1943 m. junio 29 d. Kū inių kaime, Kal anėnų alsčiuje (š enčionių apsk .). Búsimoji kalbininkė mokėsi saldu iškio mediu inėje mokykloje, más a de baigė klasikinę ilologiją ilniaus Nuo auka iz LAuRyNo RImšE IčIAus albumo. 249 Joli a U bana ičienė. „aš e žiuosi į p aei į, ku i man spindi leng umu, š en umu i pap as umu“ (in memo iam angelei ilu y ei- imše ičienei, 1943–2022) uni e sidad. Desde 1966 m. has a 2010 m. abajó Lie u ių kalbos i li e a ū os (nuo 1991 m. Lie u ių kalbos) ins i u e, Leksikog a ijos cen e. A. ilu y ė-Rimše ičienė es una de las ep esen an es de la escuela leksicog a ía li uanas. pe enece muy p oduc i amen e a cua a a de au o es del dicciona io de la lengua Li uania jun o con An anu Balašaičiu, I ena E many e, onu e Kažukauskai e, so ija Kėzy e, An anu Lybe iu, ge ūda Nak iniene, Kaziu pakalka, Jonu paulausku, Ri u e pe okiene, Do ile S e yene, Zi a šimėnai e, Kaziu uldu, Adele aleckiene, y au u i kausku, Klemen ina osy e. A Rimboše ičien di igió a su esposa desde el XXX: esc ibió el XXX, edaga o el XIXXX omos. Dado de š enčionių k aš o su gidos kalbininkų Li u ias lengua dicodyno edacción no había, Angelės apo es ue muy impo an e, po que abajando con au en iška a mių ma e ial, ansponuojando a bend iná lengua la ac os de a mių записанy us ue i in alo ado a mės pagamien o. Iš š enčionių k aš o noso os no end emos kalbininkų, end á ú con ibuído, ecoge ma e ialá, anspo a nos, in e esa se y Kal anėnų a me, - así Angelės a eas al p incipio del camino cien í ico de inió el p o eso Juozas Balčikonis1. cien í ica de ellos man uėsi oda ida deciendo: pildžiau Dic iona y cuan o más, que nues o k aš as ue a conocido.2 1996 m. po abajo an e Lie u ių kalbos žodyno IIX I omų A. ilu y ei-Rimše ičienei jun o con colegas ue dedicada la p emia de ciencia de la República de Li uania. apa ecido al úl imo omo del dicciona io A. Rimše ičienė jun o con o os au o es del dicciona io esc ibió expe imen omosius ex os de suplemen os de dicciona io, ambién edi ada y adap ado del elec ónico idioma Li uáneo dicciona io ex os3. A. Rimše ičienė o a ac i idad cien í ica es echamen e elacionada con los ka o ecos del dicciona io de la lengua Li uania. Ella insc ibió más de 70 000 palab as, de ellos 40 000 unidades de de idiomas de Li uania. Sob e es e ba de su ac i idad Angelė ha hablado así: man decía: maišais lle a ma e ialá, y dónde ú las an o ob ienes. Kunigas šimėn siemp e p egun aba: Ką u con shi om bobu ėm eiki san uo iuj? ¿Qué quie es de esos bobucios? o yo p egun inėda au, y pues o jó enes de pe sonas pocas, quienes quisie an comunica se, es ella con manim mielai bend1 Jakš as Algis. amando nues a lengua, améis a nues o na i o país. Š enčionių k aš as, 2022 m. bi želio 25 d., p. 3. 2 allí mismo, p. 3. 3 Dic ionynas del idioma Lie u ių (IXX, 19412002): a ian e elec ónico, edac o ių kolegija: g. Nak inienė ( y . edak o ė), J. paulauskas, R. pe okienė, . i kauskas, J. Zaba skai ė; p og amado es: E. ože ai is, . Zinke ičius, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005 (a naujin a e sión 2018). acceso a In e ne : www.lkz.l ; h ps://ekalba.l /lie u iu-kalboszodynas/. 250 BENDRIN KALBA | 95 auda o, a eida o.4 A. Rimše ičienė ue conside ada una de las más expe imen adas selec o es de palab as de dicciona io de la lengua Li uania: ella podía dis ingui del lujo saky inės lengua un sakinio imagindingo, ilus ando una palab a de signi icado, sus sakinių ne eikėda o kupiū uo i, y la explicación de o mas o de palab as de i ulación ella daba leksikog a icamen e con exac i ud. A. Rimše ičienė consul aba iniciadancios wo ds chooseėjus, o ganizuoda a leksikos da os ecopimą, ella es pa icipada expediciones en las islas li uanas de Bal a usía pelesje, Rodūnioje, así como Degučiuose (Za asų .), žilinuos ( a ėnos .), Adu iškyje (š enčionių .) y o osu . Ella se in e esábase po la cues ión de au en icidad de los da os del ka o eco dicciona io de lengua Li uania, en sus publicaciones e aluó la con iabilidad del ma e ial de selec o es de palab as5. 2001 m. A. Rimše ičienė jun o con colegas I. E many e, o. Kažukauskai e, g. Nak iniene, J. paulausku, Z. šimėna pa engi e y isleido F azeo logijos Dic iona y6, al cual sudė i azeologizmai de saky inės kalbos ( a mių), iejos aš os, pe iodines y g ožinės li e a u as, ambién indicada la sanda a de azeologijos, su signi icado y peculia idades de consumo, ap a as y el mismo enómeno de azeologijos. O a una A. Rimše ičienė sa ea de ac i idad elacionada con Ju gio Amb aziejaus áb ica de legado lexicog a ico. Ella y é J. A. ab ėžos bo anikos e minos dicciona io S yje Balsenyyny. Biiluu Zemay (1834)7, sis emá ico nomb e de plan as Waa daa aislyynee Augimiu, analizó Jono K uopo las no as sob e J. A. ab ėžos eikalus8. ciencia en e is as cons an emen e apa ecía A. Rimše ičienės publicaciónciones di e sos o os lexicog a ías, cues iones de cul u a del lenguaje. Ilgame palab aynininkės kelyje Angelė pa aga o y del docen e, y aducedo , y del edi o panos. 19751982 m. ella enseñó lengua la ynas en ilniaus pedagoginiame uni e si e e, 19882007 m. abajó ilniaus uni e si a e medicina akul e e. enseñando a u u os medicos la ynos lengua, in e p é é 4 Jakš as Algis. amando nues a lengua, améis a nues o na i o país. Š enčionių k aš as, 2022 m. bi želio 25 d., p. 3. 5 ilu y ė Angelė. El G an Li uano de la lengua dicciona io ka o ecas da os au en icidad p oblemos. Ta més: Teks ų y p oblemas de edacción de dicynas. del semina io cien í ico in e nacional, dedicado al 85-mecho de An anės Kučinskai ės, 2000, šiauliai: uni e sidad de šiaulių, p. 108116. 6 Dicciona io de F azeología, engė: I ena E many ė, ona Kažukauskai ė, ge ūda Nak inienė, Jonas paulauskas ( edaga o), Zi a šimėnai ė, Angelė ilu y ė, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2001; a ian e elec ónico 2015. h p: www.ekalba.l / azeologijos-zodynas. 7 ilu y ė Angelė. J. A. pab ėžos e minos bo ánicos dicciona S yje Balsenyyny (1834). Li huanian kalbo y os kysymyks 35, 1995, p. 169175. 8 ilu y ė-Rimše ičienė A. Jono K uopo no as sob e Ju gio Amb aziejaus áb ica de leksikog a inį dejim. Lexicog a ía y lexicología 2, 2010, p. 3545. 251 Joli a U bana ičienė. „aš e žiuosi į p aei į, ku i man spindi leng umu, š en umu i pap as umu“ (in memo iam angelei ilu y ei- imše ičienei, 1943–2022) sabinos Filipčak-No ickos y Zo ías g ech-žmije skos guíaėlį Lingua La ina ad usum medicinae s uden ium9. A. ilu y ė-Rimše ičienė colabo ó con e smės edi o ial p epa ando monog a ías de la se ie Lie u os alsčių: Saldu iškis (2020)10, Vieš ilė (III d., 2020)11, Kal anėnai. Labano as. Rešku ėnai ( oda ía en p epa ación). Angelė ambién edi ó el dicciona io de Joninas Lipskienės Vaizdingieji lie u ių kalbos posakiai (2008)12. Lexicóg a os, di bę a el dicciona io de la lengua Li u ias, ue acos umé al abajo colec i ino, pe o Angelė eso nolimi oyo. uno de los más impo an es abajos de su ida monumen o a na a a mei 2008 m. apa ecido Kal anėnų šnek os dicciona . Más de 40 años p epa ada en el dicciona io, cuyo ma e ialá cons i uye 40 000 unidades léxicas con ilius acís icos ases, no solo se ha conse ado isuíga iejos kal anėniškių a mė, sino y exis e impo an e ma e ial geoling is inės, ma a a és de los al ededo es de Kal anėnai a dos eas e n al os aičių pa a mių u eniškių y ilniškių iba (191939 m. a a és es os luga es ėjo Li uania y Polonia dema kacinė línea). A. Rimše ičienės dados da os, que a p incipios del XXI a. Kuklių, ožkinių, Kal anėnų kaimuose en luga de bend inės kalbos neki čiuo o o supues os pusilgis [ɔ.], o Be niūnų, e pežio, Kū inių, ž i bliškės kaimuose man enidomas pusilgis 13, [a.] p opo cionan in o mación impo an es pa a de e mina los lími es de pa a mios. odos ilius aciniai sakiniai de la palab a insc i i one ine ansk ipcija, ad son aliosos y lexicóg a os, y oné icos, y la au en iškum de ma e ia puede sudomina y e nog a us. p ade mía au o é esc ibió: Kiek ienąka ė iškėje mane aukė iš a as seno inis žodis, negi dė as kaimynų pasakojimas.14 con didžiule meile ecolleba o su mamą Eleono ą Dailidy ę- ilu ienę nep ilygs amą pasako oją, свою senelę Eleono ę Dailidienę žolininkę i ga sią w całej okolinkėje p ibu ėją. Sus palab as ambién en a on en el dicciona io. pasku inę su lib o Gim inės kalbos lobiai (2022) Angelė esc ibió en condiciones de cua en eno, sólo mi imis aplaz isi andoci sus na uosios Kū iniuose. Knygoje se p esen an Kal anėnų iejas gene ación de pe sonas a minas his o iasimas, 9 Filipczak-Nowicka sabina, g ech-Żmijewska Zo ia. Lingua La ina ad usum medicinae s u den ium, de lenkų k. aduc Angelė Rimše ičienė, ex o a complemen é y adap ó Jū a ė Ba onienė, ilnius: cen o de publicación de ciencia y enciklopedías, 2004; 2-oji pa ais. puida 2010. 10 Saldu iškis: monog a ía, compues a Jū a ė Bal ukai ienė, se ie Lie u os alsčiai 38-oji lib o, ilnius: e smė, 2020. 11 Vieš ilė: monog a ía. III pa ys, compues a A. sinke ičius, se ie Lie u os alsčiai 40-oji lib o, ilnius: e smė, 2020. 12 Lipskienė Jonina. Vaizdingieji lie u ių kalbos posakiai, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u o, 2008. 13 ilu y ė Angelė. Kal anėnų šnek os Dic iona y, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2008, p. XI . 14 allí mismo, p. IX. 252 BENDRIN KALBA | 95 ecopilados imágenes los posakías, azeologizmai, compues o sla izmų žodynėlis, esama y o og a ų de pe sonalino álbumo. al lib o adjun ada y kompak inė plokš elė con mamas Eleono os Dailidy ės- ilu ienės na aciones, insc i i as 1975 años. Angelė es econocida que dejando lib o la quiso kal anėniškius anima a ama su lengua, un poco conoce su a mę, y po kalbą ama ė i su k aš ą15. Au o é aún spėjo lib o a p esen a Kal anėnų comunidad. Renginyje pa icipó y su hijo Lau ynas, médico y poe a, quien es sagęs, que mamas ac i idades hecha in luencia hacía in luencia á su c eación: Aš pasiskai yda au ca eles con a ases, cuyos namie kaupėsi ūks ančiai. po eso y palab as conozco di e sas, que ealidad ya expúmė.16 Au o é en la palab a poé icamen e p abyla y la misma Angelė, en ecue dos eg įndose a el pasado, que b illa con acilidad, san idad y sencillez17. leyendo así y eo Angelé, asediosa an e sus na ales casillas Kiaunos ok anía y escuchancia paukščių concie o. chalia a si jau i p o ė ių, pací icamen e besiilsinčių alimo kapinėse, p esencia. jun a ellos aho a a gulé y Angelė, ex ao dina io de modes ia homb e, oda la ida besaba ba habida lab ado po el bien del país na al y su a mės. Ilsėkis en pazidadie, que ido Kolege, us ob as nuncakuan se ol idadas. queūnie e sea ácil Kal anėnų žemelė! JoLI A uRBANA IčIEN Lie u ių kalbos ins i u as pe o ileišio g. 5, L -10308 ilnius [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] 15 Jakš as Algis. amando nues a lengua, améis a nues o na i o país. Š enčionių k aš as, 2022 m. junio 25 d., p. 6. 16 Binkauskienė Liana. medicina y poesía lle a po el camino de la búsqueda de milag o. Be na dinai, 2015 m. ab il 27 d. acceso a In e ne : h ps://www.be na dinai.l -2014-01-09-medicina-i -poezija- eda-s ebuklo-ieskojimo-keliu/. 17 ilu y ė Angelė. Nim ines palab as lobias, ilnius: e smė, 2022, 15.