LIETUVIY
_KALBOTYROS
KLAUSIMAI,
XXX
(1993)
PERIFERINES
LIETUVIY
KALBOS TARMES
Micha
KONDRATIUK
PROBLEMY
BADANIA
WPLYWOW
GWAR
LITEWSKICH
NA
SLOWIANSKA
ANTROPONIMIE
REGIONU
BIALOSTOCKIEGO
P zez
egion
bia os ocki
albo
Bia os occzyzne
ozumiemy
obsza
miedzy
Kana em
Augus owskim
na
pé nocy,
zekq
Bug
na
poludniu,
g anicq
pa is wowa
z
Republika
Bialo uska
na
wschodzie
o az
zekami
Ne a,
Bieb za,
Na wia,
Sling,
Mieniem
i
Nu cem
na
zachodzie.
Wed ug
obowiazujacego
obecnie
(od
1.VI1.1975
.)
podzia u
adminis acyjnego
jes
o
ca e
wojew6dz wo
bialos ockie
i
g aniczace
z
nim
niek é e
gminy
wojewédz wa
suwalskiego
i
omzy skiego.
Ujmujac
zecz
his o ycznie,
jes
o
(w
la ach
1569-1795)
czesé
dawnego
Podlasia
o az
zachodnie
pe y e ie
woj.
ockiego,
nowog édzkiego
i
b zeskiego
nalezacych
do
Wielkiego
Ksies wa
Li ewskiego!.
Na
ym
obsza ze
do
dzis
obok
gwa
polskich
wys epuja
gwa y
bia o uskie
i
uk ai iskie2,
nie
ma
na omias
gwa
li ewskich
ani
zwa ych
skupisk
ludnosci
na odowosci
li ewskiej,
Swiadec wem
wys epowania
w
p zesz osci
na
ych
e enach
heed
li ewskich
i
ludnogci
li ewskiej
sq
liczne
nazwy
e enowe
i
miejscowe”
o az
dane
o
osadnic wie
ych
ziem4.
O
li ewskich
wplywach
leksykalnych
w
gwa ach
badanego
egionu
Pisano
nieco
wezesniep>.
WwW
os a nich
czasach
zaczynajq
pojawiaé
sie
p ace
i
a yku y
poSwiecone
wp ywom
one ycznym
jezyka
_li ewskiego
na
gwa y
bia o uskie
i
polskie
Bialos occzyzny®.
Osobnego
omdwienia
wymagaja
p oblemy
bada
ba yckiej
an oponimii
w
egionie
bialos ockim,
i
o
za 6wno
w_
aspekcie
diach onicznym
(na
1
Jakubowski.
Ma
Wielkiego
Ksies wa
Li ewskiego
w
po owie
XVI
w.
|
A las
pe e
y
Polski.
K akéw,
1928;
A las
gwa
wschodnio-s owia iski
Bia os occzyzny.
T.
1.
W oc aw,
1
(dalej:
AGWB).
2
A las
gwa
wschodnios owia iskich
Bia os ocezyzny.
T.
1-2.
W oc aw,
1980-1989,
3
Kond a iuk
M.
Elemen y
pel ede
w
oponimii
i
mik o oponimii
zepiony
bia os ockiego.
W oc aw,
1985
(dalej:
KonEB);
enze:
Nai
odowe
od
Piecponim
sy
li ewskiego
pochodzenia
na
e enie
po nocnej
Bia os ocezyzny
I
Ac a
Bal ico-Sla ica.
1987.
T.
18.
S,
235-249.
Wisniewski
J.
Rozw6j
osadnic wa
na
iczu
‘o- usko-li ewskim
od
ko ica
XIV
do
po owy
XVII
wieku
i
Ac a
Bal ico-Sla ica
(dalej:
ABS).
1964.
T.
1.
S.
115-135;
enze:
Osadnic wo
e
Bialos ocezyzny,
geneza,
ozw6j
o az
z éznicowanie
i
p zemiany
e niczne
//
ABS,
197.
T.
>
Zdancewicz
T.
Li ewskie
i
uskie
zasiegi
s ownikowe
na
Bia os occzyznie
i
Z
polskich
s udi6w
slawis ycznych.
Se ia
2.
Jezykoznaws wo.
Wa es
1963.
S.
287-310;
enze:
Geog a ia
leksykalnych
Zapozycze i
li ewskich
i
ich
s owia iskich
odpowiednikow
znaczeniowych
w
gwa ach
‘O-
suwalskich
//
Speawo dauia
z
p ac
naukowych
Wydzia u
Nauk
Spo ecznych
PAN.
1967.
T.
10.
Zesz.
3.
Wa szawa,
1968.
S,
69-83;
Smu kowa
E,
Li uanizmy
w
bia o uskim
s ownic wie
olniczym
//
Lingua
Posnaniensis,
1969,
T.
14.
5.
55-69
i
inni.
6
Glinka
S,
Li uanizmy
one yczne
w
gwa ach
bia o uskich
i
polskich Bia os occzyzny
II
Ba o-
pee
zwiazki
jezykowe.
Pod
ed.
M.
Kond a iuka,
W oc aw,
Wa szawa,
K ak6w,
1990,
S,
117-
127.
74
|p zes zeni
wiek6w)
jak
i
synch onicznym
(w
czasach
dzisiejszych).
Dla
‘S edniowiecza
i
pocza ku
epoki
nowozy nej
jedynym
p ak ycznym
k y e ium
do
bada i
nad
s osunkami
e nicznymi
i
jezykowymi
na
dawnym
pog aniczu
‘s owia isko-li ewskim
pozos aja
—
jak
s wie dzaja
his o ycy
J.
Ochma iski7
iJ.
Nalepa
—
ylko
wskazéwki
jezykowe
w
pos aci
nazw
miejscowych
i
imion
‘osobowych.
Badania
nazw
miejscowych
moga
p zynieSé
szczegdlnie
|in e esujace
wyniki
w
ych
wypadkach,
kiedy
da
sie
Scisle
s wie dzié
momen
‘najwezeSniejszego
po wie dzenia
w
Z édiach
pisanych
is nienia
w
nich
é6wniez
|ludnosci
li ewskiej.
;
|
Nazwy
geog a iczne
i
osobowe
egionu
bialos ockiego
sq
odbiciem
jego
'dziej6w
osadniczych
i
poli yeznych
o az
u ozmaiconej
izjog a ii
e enu.
'Badania
onomas yczne
w
ym
egionie
maja
kilkudziesieciole nia_his o ie.
Jednak
ich
wyniki
sq
znacznie
sk omniejsze
w
po éwnaniu
z
osiagnieciami
innych
egionéw
k aju.
Nie 6wnomie ny
jes
owniez
ozw6j
bada
w
zak esie
éznych dzia 6w
onomas yki?,
Znacznie
lepiej
op acowane
sq
nazwy
geog a iczne
za 6wno
pod
wzgledem
g omadzenia,
udos epnienia
jak
i
op acowania
ma e ia u
onomas ycznego!0.
An oponimia
Bia os occzyzny
do
‘niedawna
pozos awala
na
uboczu,
nie
byla
p zedmio em
zain e esowania
jezykoznawcéw.
NajwczeSniej
zain e esowano
sie
nazwami
mieszka ic6w
| wo zonych
od
nazw
miejscowogci
w
wojewddz wie
bia os ockim!1,
Po em
|pojawily
sie
pie wsze
wzmianki
o
nazwach
osobowych
ego
egionu.
Do yczy y
one
gléwnie
an oponimédw
li ewskich
za$wiadczonych
w
szesnas owiecznych
Z éd ach
d ukowanych
i
ekopiSmiennych.
Wpl ywy
bal yckie
na
an oponimie
s owia iska
S odkowego
Podlasia
pokazane
sq
na
p zyk adzie
Inwen a za
s a os wa
knyszy skiego
z
1565
oku!2
o az,
Inwen a za
s a os wa
ykoci iskiego
z
1573
okul3.
Ww
pie wszym
z
7
Ochma iski
J.
Li ewska
g anica
e niczna
na
wschodzie
od
epoki
plemiennej
do
XVI
wieku.
Pozna i,
1981.
S. 6,
14-16,
45-48.
3 8
Nalepa
J.
W
sp awie
siedzib
Jaéwiegéw
1
Rocznik
Bialos ocki.
T.
14.
Wa szawa,
1981.
S.
118-
11
;
9
Kond a iuk
M.
Badania
onomas yczne
w
egionie
bia os ockim
(S an
i
pe spek
)
I
Roscznik
Bia os ocki.
T.
14.
S.
305-323.
e
¥d
ae
9
Halicka
I.
Naz’
mieéjscowe
s odkowej
i
zachodniej
Bia os ocezyzny
Cz.
1-2.
Wa szawa,
1976-1978.
Kond a iuk
M.
Nazwy
miejscowe
dniowo-wschodniej
Bia os occzyzny.
W oc aw,
1974; enze:
Elemen y
ba yckie
w
oponimii
i
mik o oponimii
egionu
bia os ockiego.
W oc aw,
1985;
enze:
Neka o yja
asabli asci
apanimii
uschodnjaj
Belas oc yny
//
Na uko y
zbo nik.
Belas ok,
1974.
T.
3.
S,
9-36;
Tichoniuk
B,
Odapela ywne
nazwy
e enowe
po udniowej
Bia os occzyzny.
S ownik
opoosnéw.
le,
1986;
Lapicz
Cz.
Jscminologia
eog a iczna
w
uskich
gwa ach
Bia os ocezyzn'
na
le
wsch
los owia iskim,
Wa szawa,
1981.
W
p zygo owaniu
do
d uku
jes
monog a ia
M.
Kond a iuka.
Nazwy
miejscowe
po nocnej
Bia os occzyzny.
W
Ka ed ze
Filologii
Bia o uskie|
UW
zespo owo
jes
op acowywany
S ownik
mik o oponimow
Bialos ocezyzny.
Nie
wymieniam
u
sze egu
d obniejszych
a ykuléw
i
p zyezynkéw.
Kond a iuk
M,
Tendencje
s owo wé eze
w
nazwach
mieszka icéw
na
pog aniczu
polsko-
bia o usko-uk ai iskim
II
S udia
z
ilologii
polskiej
i
s owia iskiej.
T.
8,
Wa szawa,
1969.
S,
191-200;
enze:
Naz y
Zycha ou,
ae
ad
naz au
josak
i
ha adou
u_ha o kach
uschodnjaj
Belas oc yny’//
Bela uskaje
i
sla janskaje
mo aznaus a.
Minsk,
1972.
S,
183-190.
-
Kond a iuk
M.
O
li o skom
lijanii
na
sla janskuju
oponimiju
i
an oponimiju
cen alnogo
Podlasja
XV-XVII
.
Il
Bal o-sla janskije
Soe
yey
o noSenija
is o igeskom
i
a ealnom
plane.
Tezisy
doklado
II
bal o-sla janskoj
kon e encii.
M.,
1983.
S.
28-30.;
enze:
Bal o-sla janskije
peyeo yie
kon ak y
XVI
s ole ii
na
e i o ii
Belos ockogo
oje ods a
po
dannym
an oponimii
/
e na ional
Cong ess
o
Linguis s.
Be lin,
Augus
10
o
15,
1987.
O ganize
Rende
he
Auspices
o
oe
d uku).
Kond a iuk
M.
Ba yckie
nazwy
osobowe
w oscian
w
Inwen a zu
s a os wa
ykoci iskiego
z
75
wymienionych
a ykuléw
p ezen uje
kilkadziesig
pewnych
i
domniemanych
nazw
osobowych,
k é e
by y
p zedmio em
analizy
w
czasie
mojego
wys apienia
na
D ugiej
Kon e encji
Ba o-S owia iskiej
w
Moskwie
(29.XI.-
02.X11.1983),
zo ganizowanej
p zez
Ins y u
Slowianoznaws wa
i
Ba kanis yki
Akademii
Nauk
ZSRR.
Opublikowane
ezy
e e a u
sq
ma o
dos epne
i
dla ego
omawiane
am
an oponimy
chce
p zy oczyé
w
ca osci
wed ug
ich
zapisu
w
Z édle.
Sq
o
nas epujace
nazwy
osobowe:
Ba ulis,
Be dyka,
B ozis
Li win,
B ozius, Bubil
Pilis,
Dauksiewicz,
Dojnis,
Dojgia o,
Dojgielewicz,
Dougielo,
Dubinis,
Dzidziulis,
Gi ,
Giniewicz,
Gie wa,
Gudzio,
Ju gis
Muzejko,
Ju gis
Golejewicz,
Kie u ko,
Kibilda,
Kibu da,
Ky wie is,
Kiskielin,
K owluczys,
Kuliens,
Kup elis,
Malis,
Mielwid,
Mieskucis,
Miskinis,
Moczius,
Maskielewicz,
Nosu a,
Nosu ka,
Na mun ,
Onelis,
Paczejko,
Pa ejko,
Ma cis
Palwinis,
Pilwinis,
Pilis
Czepielewicz,
Pienkuczis,
Rekiecz,
Reklis,
Rimsis,
Romiejko,
Sa ejko,
Smilginis,
S anelis,
Szala,
Szeluginis,
Szepiel,
Szubzda,
Szupie ,
T oigiel,
T ompik,
Wa szylis,
G ygus
Wie klis,
Zdaniejko,
Zagus,
Zakus,
Zegoni,
Zybielis,
Zubielis,
Zylis,
Zwe blis.
Wymienieni
wyzej
w oscianie
byli
zapewne
Li winami,
a
niek é zy,
byé
moze,
po omkami
Jaéwingéw.
Nazwy
ych
wioscian
pochodza
z
kilkunas u
wsi
s a os wa
knyszy skiego.
Niek é e
z
ych
wsi
maja
ba ycka
e ymologie,
np.
Jaéwiez,
JaSwi y,
Jowniki,
Rekle,
Romiejki!4.
Ok eSlenie
szacunkowego
udzia u
elemen 6w
bal yckich
wé éd
nazwah
chiop6w
omawianego
inwen a za
jes
juz
dzié
niemozliwe,
poniewaz
nie
zachowa
sig
do
naszych
czas6w
ekopis
inwen a za,
a
podane
wyzej
nazwy
osobowe
pochodza
z
opublikowanych
p zez
A.
Jablonowskiego!5
agmen 6w
inwen a za,
majacych
Swiadczyé
0
sladach
zywio u
li ewskiego
na
pd nocnej
k awedzi
Podlasia.
W
zachowanym
do
dzi§
ekopisie
Inwen a za
s a os wa
ykoci iskiego
z
1573
oku!6
na
okolo
570
wioscian,
og odnikéw,
m yna zy
i
kowali
am
wymienionych
okolo
115
ma
nazwy
osobowe
pochodzenia
bal yckiego
lub
zawie ajace
jakis
elemen
jezyka
li ewskiego.
Pe ny
wykaz
ych
nazw
w az
z
dokumen acja
Z 6d owa,
zakwali ikowaniem
do
odpowiedniej
g upy
nazwisk
i
wskazaniem
analogicznych
an oponiméw
na
bal yckim
obsza ze
jezykowym
zawie a
wspomniany
juz
a yku
(Bal yckie
nazwy
osobowe
wioscian
w
Inwen a zu
s a os wa
ykoci iskiego
z
1573
oku.
Ogélna
cha ak e ys yka)
17,
Tu
podaje
wykaz
oméwionych
an oponim6w
uwazanych
za
ba yckie.
Cy owane
nazwy
maja
pisownie
zmode nizowana.
O o
one:
Ma ys
Ginwilo,
Jan
Ginwilowicz,
Jakub
Golginowicz,
Misko
O sz;
And uk,
po
And ukach,
Bie é
Szos ak,
Rymko
Bie cisz,
Bie ciusz
Rymkowic,
Bie cio
Jasiowic,
Jan
Bie ciowic,
S ag
Bie ciulowic,
Miko aj
1573
,
(Ogélna
cha ak e ys yka)
//
Ba o-s owia iskie
zwiazki
jezykowe.
S.
199-214.
14
Kond a iuk
M.
Elemen y
ba yckie...
Op.
ci .
15
Jablonowski
A.
Polska
XVI
wieku
WZ
lem
‘a iczno-s a '
CZ
T.
6.
Podlasic
Wa szawa,
1910.
Cz.
3.
(Z od a
dziejowe,
£57.
ox
S234.
Nay
iicinad
sieo yse
Pes
16
Rekopis
p zechowywany
jes
w
A chiwum
G ownym
Ak
Dawnych
w
Wa szawie.
ASK,
LVI.
17
Po .
p zypis
13.
76
Ju gelewicz,
Jan
G yguciewicz,
Szczepan
G yguciewicz
b a
jego,
G zego z
Ma ciulewicz,
G zego z
Mikuciewicz,
Pie ué
S oczewic,
Jakub
Tomuciewicz,
oe
Tomuciewicz,
Paszu a,
Janiejko,
Janiejko
Ciwon,
S a§
Janiejkowic,
Pawe
Koziejko;
;
abe
Bondykowic,
Misko
Buciewicz,
Gawlik
Bu noszewic,
Ba osz
Cikué,
|
Jan
Dojnis,
Maciej
Doinis,
G yko
Doiniewicz,
S as
Duiniewicz,
G yko
b a
jego,
Do kas
Lawnik,
Szyman
Dzidzielo,
po
Janie
Dzidzielu
zma ym,
Jakub
Dzidziul,
Jan
Dzidziulewicz,
Tomko,
Pio
i
Pawe
Dzidziulewicz,
Woj ko
Gelaszko,
And uk
Ge welis
s
Szczesnem,
po
Gu bile,
S a
In upa,
po
Janie
Jagielczyko,
Jededczyk
Ma ys,
Pawe
Jodkiewicz,
Ma cisz
Jodk6wic,
po
Macieju
|
Jodku,
S a$
Jodo,
S as
Jodowic,
Micha
Jodzio,
Pawel
Kieciewicz,
po
And zejowej
|
Kieciowej,
Micha
Kie zula,
Jan
Kie u ka,
Ba osz
Kie u ka,
Jan
Kiezielo,
|
Maciek
Klikcik,
Ma cisz
Kodzisz,
Pio
Kudzisz,
Jakub
Kozonogis,
Jan
b a
jego,
|
Maciej
Kud a,
Ma cisz
a
Janek
Kud zyk,
Iwan
Kukisz,
Maciej
Ku a,
Tomko
|
Lankos,
Eaw yn
Mieszkué,
po
Jakubie
Mieszkuciu,
Jan
Mojgus,
Jakub
Mojgus,
Szyman
Najkuciewicz,
po
Janie
Nosucie
zma ym,
Woj ko
Odega
(2- azy),
Jan
‘Panielowicz,
Paniu a
Kuzik,
Ba osz
Pieszejko,
Joze
Piewlinis,
Jan
Pog andzis,
|
Pio
Poswi k,
po
Woj ku
Poswi ko,
K zysz o
Py i o,
po
Ma ysie
Pyncie,
'Ma cisz
Rakuciewicz,
Jakub
Paszkowic
po
Michale
Rekliu,
Czech
Rolinga,
_Woj ko
Sa oni
(2
azy),
do
Jakubowej
Skilowej,
Jakub
Sk ablenio,
Miko aj
Sodop,
|
Pawe
Sodupa,
Tomek
S ybulis,
Uscian
Su ma,
Szyman
Smilgi i,
Maciej
T ejgo,
|
S anis aw
Tuinis,
Ma cin
Pasunek
Tuiniow,
Szymon
Tuiniow
pasunek,
po
|
S asiu
Tuinis,
Woj kowa
Tujniowa,
Ma ys
Tujniow
zigé,
Micha
Tujniewicz,
|
Szyman
Wie ué,
Wask
Zo na;
|
Pawe
Liéwiak,
Pawe
Li winek,
And zej
Lo winowic,
Ma cin
Zydelis
(2
_ azy).
Wymienione
nazwy
osobowe
ba yckiego
pochodzenia
wys epuja
na
ogé
w
o mie
zeslawizowanej,
co
u udnia
ich
iden y ikacje
z
li ewskimi
nazwami
_
osobowymi
(imionami
i
nazwiskami)
i
apela ywami.
|
Elemen y
ba yckie
w
szesnas owiecznej
an oponimii
_
pd nocnej
|
Bia os ocezyzny
ujawnia
i
analizuje
Lilia
K uk!8,
a
w
an oponimii
po udniowej
|
Bia os oczyzny,
j.
miedzy
Na wia
i
Bugiem,
omawia
Bazyli
Tichoniuk!9,
Oba
|
a yku y
pows aly
na
ma ginesie
p zygo owywanych
i
juz
opublikowanych
|
p ac
poSwieconych
imiennic wu
osobowemu
ych
obsza 6w
w
XVI
i
XVII
wiekach20,
Pods awa
ma e ia owg
a yku u
L.
K uk
jes
ekopis
Inwen a za
p zyjecia
dwo éw
s a os wa
g odzie iskiego
z
1578
oku
o az
Rejes y
pomia y
Ba o-s owia iskie
zwiazki
jezykowe.
S.
229-236;
enze:
Z
zagadnie i
XVI-wiecznej
an oponimii
pene)
Bia os ocezyzny
/!
Kwa alnik
BTN
"Bia os occzyzna".
Bia ys ok,
1988. N .
2(10).
S.
1-3;
‘ond a iuk
M.,
K uk
L,
Polsko-bia o uskie
i
s owia isko-bal yckie
ane
ae
zykowe
w
XVI
wieku
na
obsza ze
pd nocnej
Bia os ocezyzny
w
Swie le
nazw
osobowych
il
Migdzy
Wschodem
a
Zachodem.
Zjawiska
jezykowe
na
pog aniczu
polsko- uskim,
Lublin
(w
d uku).
19
Tichoniuk
B.
Elemen y
ba yckie
w_
szesnas owiecznej
an oponimii
po udniowej
|
Bia os ocezyzny
I
Ba o-s owia iskie
zwiazki
jezykowe.
S.
355-363.
|
20
Tichoniuk
B.
An oponimia
po udniowej
Bia os occzyzny
w
XVI
wieku. Opole,
1988,
ss.
122.
|
B.
Tichoniuk
op acowuje
ep
RR
ego
e enu
ez
dla
wieku
XVII,
a
L.
Ci ko-K uk
op acowuje
monog a ie
nazw
osobowych
XVI-XVIII
w.
z
obsza u
po nocnej
Bia os ocezyzny.
|
|
18
K uk
L.
Biba
ba yckie
w
szesnas owiecznej
an oponimii
péinocnej
Bia os ocezyzny
||
|
|
i
77
w ocznej
mias ,
s a os w
i
w osci
z
la
1558-1563,
opublikowane
w
dwéch
omach
za y ulowanych:
Pisco aja
_kniga
G odnenskoj
ekonomii_
s
p iba lenijami,
Vilna
1881-1882.
Bazq
ma e ia owa
a yku u
B.
Tichoniuka
sq
Popisy
wojsk
li ewskich,
inwen a ze
mias
B a iska,
Kleszczel
i
Na wi,
ak a
p zysiegi
szlach y
podlaskiej
na
wie nosé
Ko onie
o az inne
ma e ia y,
k é ych
peing
bibliog a ie
zamieszcza
opublikowana
monog a ia
(An oponimia
po udniowej
Bia os occzyzny
w
XVI
wieku,
Opole,
1988).
His o yczne
an oponimy
z
Bia os occzyzny
sq
p ezen owane
w
sze egu
innych
a yku ach
éznych
au o éw2!,
Odnosza
sie
one
gi6wnie
do
XVI
wieku.
Bal yzmy
w
imiennic wie
XVII
i
nas epnych
wiekéw
nie
byly
do
ej
po y
p zedmio em
sze szej analizy.
Znajdq
sie
one
zapewne
w_
p acach
poswigconych
oméwieniu
ca ej
an oponimii
s owia iskiej
i
bal yckiej
na
badanym
e enie.
Wskazuje
na
o
co az
wieksze
zain e esowanie
an oponimia
ego
egionu.
Badanie
elemen éw
bal yckich
we
wspéiczesnej an oponimii
egionu
bia os ockiego
musi
p zebiegaé
kompleksowo.
Powinno
ono
uwzgledniaé
wszys kie
nazwiska,
imiona,
p zezwiska
i
p zydomki
unkcjonujace
w
ym
egione,
z éznicowanym
pod
wzgledem
jezykowym,
na odowosciowym
i
eligijnym.
Dla
pog aniczy
jezykowych
i
obsza 6w
dwujezycznych
czy
mieszanych
niezbedne
jes
uwzglednienie
w
badaniach,
poza
dzisiejszymi
u zedowymi
o mami
nazw
wilasnych,
akze
zapisow
nazw
z
dznych
z éde
his o ycznych
o az
uzywanych
w
e enie
Zywych
o m
gwa owych.
Obok
o m
u zedowych
nazwisk
i
imion
musza
byé
podane
ich
pos aci
gwa owe
(p zy
imionach
akze
o my
zd obnia e
i
hipoko ys yczne),
zapisane
bezpos ednio
w
e enie,
a
w
p zypadku
ludnosci
dwujezycznej
by oby
wskazane
zapisanie
ludowego
b zmienia
nazwisk
w
obu
we sjach
jezykowych.
W
en
sposdb
zeb any
ma e ia
z
ca ej
Bia os ocezyzny
bedzie
s anowi
dob a
pods awe
do
us alenia
wplywow
bal yckich
w
an oponimii
ego
egionu,
a
akze
do
ujawniania
wzajemnych
zwiqzkéw
i
in e e encji
zachodzacych
w
ob ebie
jezykéw
s owia iskich
(polsko-bialo uskich,
polsko-uk ai iskich
i
bia o usko-uk ai iskich)
o az
kon ak 6w
miedzy
jezykami
s owia skimi
i
ba yckimi.
:
Moge
poin o mowaé,
ze
p ace
ws epne
nad
badaniem
wspé czesnej
an oponimii
Bia os oczcyzny
juz
ozpocze o
w
Ins y ucie
Slowianoznaws wa
PAN
w
Wa szawie
i
w
Zakladzie
Filologii
Rosyjskiej
Filii
Uniwe sy e u
Wa szawskiego
w_
Bia yms oku22.
Najwazniejszym
wynikiem
ych
p ac
ma
byé
w
p zysz osci:
"S ownik
nazwisk
mieszka icow
Bia os occzyzny'.
S ownik
en
obok
nazwisk
ulozonych
w
po zadku
al abe ycznym
bedzie
zawie a
dane
0
liczbie
odzin
noszacych
dane
nazwisko
i
a eale
jego
wys epowania
o az
21
Sa
o
d obniejsze
op acowania:
Z.
Ab amowicz,
L.
Dacewicz,
M.
Kond a iuka,
L.
Ci ko-K uk,
B.
Tichoniuka
i
innych.
Zbie ane
i
g omadzone
sq
ma e ia y
gwa owe
i
u zedowe
z
éznych
gmin
woj.
bia os ockiego
i
p zygo owywana
jes
ka o eka
nazwisk.
78

k o kie
objasnienie
nazwiska,
na
wz6
"S ownika
nazwisk
li ewskich"
pod
ed.
A.
Vanagasa,
ae
w
Ins y ucie
Jezyka
Li ewskiego
i
Li e a u y
Akademii
Nauk
Li wy23.
W
opa ciu
o
ma e ialy
juz
zeb ane
wymienie
dla
p zyk adu
niewielka
liczbe
nazwisk
bai yckiego
pochodzenia
unkcjonujacych
obecnie
na
Bia os ocezyZnie.
W
nawiasach
podaje
ich
li ewskie
odpowiedniki
zacze pnie e
ze
wspomnianego
s ownika
(Lie u iy
pa a dZiy
Zodynas.
T.
1.
A-K,
dalej
LPZ).
Z
b aku
miejsca
nie
podaje
blizszej
lokalizacji
p ezen owanych
nazwisk
‘ani
nie
objasniam
ich
e ymologii
i
budowy
s owo wo czej.
O o
niek é e
‘nazwiska
mieszka icéw
Bia os occzyzny:
Ausz ol
(po .
li .
nazw.
Auks udlis,
od
auks udlis
:
dukS as
LPZ),
Bajgus
(po .
li .
nazw.
Baigys,
moze
od
li .
baig i
LPZ),
Banel
(po .
li .
nazw.
Banélis
:
Banis,
Bangs
—
im.Benedik as
LPZ),
Bejna owicz
(li .
Beina a idius,
Beino a icius
:
Beino as
LPZ),
Be giel
(po .
li .
nazw.
Bé gelis,
Be gelis,
Bé gas,
Be gis
LPZ),
Bie é
(po .
li .
nazw.
Be ys,
Bé ulis,
Be ulys
LEZ),
Bildzia
(po .
li .
nazw.
Bildzi ikas,
BildZi ikas
:
Bilda
—
bilda, bilda,
bildé i
12
257),
Bilmin
(po .
li .
nazw.
Bilminas,
Bil inas
LPZ
i
n.m.
Bilminy
KonEB),
Bol ué
(po .
li .
nazw.
Bal i is
:
Bal a
—
li .
bal as
LPZ),
|
Bouzyk
(po .
li .
nazw.
BauZa,
Bauza,
BaliZas,
Bauzys,
Bauzis
LPZ),
|
Boublej,
Bublej
(li .
nazw.
Baublys,
Bublys,
Bublys
—
baublys
LPZ),
B yzgiel
(zapewne
od
li .
*B izgelis
:
B izgys
— b izgis,
-ius
LPZ),
Bugieda
(moze
od
li .
n.
os.
Biiga,
Bugas
—
li .
bids,
bugis
LPZ),
Bu newicz
(li .
nazw.
Bu né idius
:
Bu nius,
Bu nys
—
bu na
LPZ),
Czepel,
Czepiel
(li .
nazw.
Cepélé,
Cepélis
:
Cépas
LPZ),
Czeszel
(po .
li .
nazw.
CeSelis
:im.
CéSas
—
pol.
Czes aw
LPZ),
Dajnowicz
(li .
Daina icius
:
Dainys,
Dainius
—
dainys,
dainius
LPZ),
Da giewicz
(li .
Da gé icius
:
Da gis
—
li .
da giis
LPZ),
Dojlida
(li .
nazw.
Dailida,
Dailidé,
Dailydé
—
dailidé,
dail da),
Dojna
(li .
nazw.
Dainys,
Dainius,
po .
n.
os.
Dajnowicz
LPZ),
Dowgie ,
Dowgie
(li .
nazw.
Dauge is,
Da igi as
LPZ),
Downa ,
gw.
Dauna
(li .
nazw.
Da ino as
—
Daugno as
LPZ),
D agunaj ys
(li .
nazw.
D agiindi is
:
D agiinas
:
D agas
LPZ),
Ejsmon
(po .
li .
n.
os,
Eisimon as,
Eisman as,
Eismon as
LPZ),
Gabiec,
Gobiec,
Gobcewicz
(po .
li .
nazw. Gabys,
Gabé,
Gabé,
Gobis,
Guobjs
o az
li .
gudb i,
gob i,
gobis,
gioba
LPZ),
Gagien
(po .
li .
n.
os.
Gaginas
:
Gagys
—
gagis,
gagén i
ZinLA
139),
Gedu is
(li .
nazw.
Ged i is,
GédZius
—
li .
gedé i,
gedus
LPZ),
Giegiel
(li .
Giégelis,
Gegys
—
li .
gegé
gégé
"gegu é"
LPZ),
Giejdel,
Gejdel
(po .
li .
nazw.
Géida,
Geidi is
—
geidus,
geis i),
|
}
Ik
23
Lie u iy
pa a dZiy
Zodynas.
T.
1.
A-K.
A s.
ed.
A.
Vi
Maciejauskiené,
He
Razmukai e.V.
1985,
a
pe)
eee
79
Gielazyn
(li .
GelaZinis, Gelezinis:
GelaZius,
GeléZius
—
gelaZius),
Gie ejkiewicz,
Gie o,
Gi o
(li .
Gi a,
Gy a,
Gi eika
LPZ,
ZinLA),
Gogiel
(po .
li .
Gogelis,
Gogélis,
Gogas,
Gogis
—
gogelis
LP2Z),
Gojlik
(po .
li .
Gdilis,
Gailius,
Gdila,
Gailé icius,
Gailiéinas),
G edel
(li .
nazw.
G adelis,
G idélis,
G edelis
LPZ,
KonEB
33),
G ygiel,
G ygielko
(li .
G igelis,
G ygelis
:
G igas
—
G ego ius),
Gudel,
Gudaleski
(li .
Gudélis,
Gudale skis
:
Gudas
—
gidas
LP2),
Gu gué
(po .
li .
n.
os.
“Gu gu is,
*Gu gu ai is
—
gu gu is
LBZ),
Guziejko,
Guziel
(li .
nazw.
Guzélis
:
Gizas
—
giizas
lub
guiZas
LPZ),
H ynczal
(po .
li .
G incelis,
G inéeldi is,
gw.
G i icalas
LPZ),
4
Janiel,
Janué
(li .
n.
os.
Janélis,
Jonélis,
Janui is
:
Janas
LPZ),
Jakué
(li .
nazw.
Jaku is
;
im.
Jakas,
Jakys,
b us.
Jakub,
Jako ),
JaSwi owicz
(od
li .
n.
os.
Jas- il-as,
Jos- il-as
LPZ,
KonEB
36),
Jekel
(li .
nazw.
Jékelis,
Jakelis
:
Jikas
—
im.
Jakub,
Jakim
LPZ),
Jodkowski
(li .
Jodkduskas,
Jodké skas
:
Jodka
—
Juodka
—
j iodas),
Joka
(po .
li .
n.
os.
Jakas,
Jokas,
Jok-di is
:
Jak
—
Jakob
ZinLA),
Ju giel,
Ju gielewicz
(li .
Ja gelis,
Ju gelé icius
:
Ju ga,
-is),
Ka wel,
Ka wiel
(li .
nazw.
Ka élis
—
li .
ka élis
'go ab!
LPZ),
Kie owicz
(po .
li .
nazw.
Ke énis
o az
ap.
ke é,
ké i
LPZ),
Kie snowski
(li .
Ke snauskas,
Ki snduskas,
Ki snys——
ki snas
LPZ),
Kiewlak,
gw.
K'eulak
(li .
Kiauliakys
:
Kiaulys
—
kiaulys,
kia lé),
Klisz
(li .
nazw.
Kligas,
Kli3ys,
Kli3ius
—
li .
kliSas,
kli8ys,
kliSius
‘k zywonogi,
szpo awy,
pla us;
niezda ny'
LPZ,
ZinLA),
Koj o
(li .
nazw.
Kailis,
Kailius
—
li .
kdilis
'sk6 a
owcza’,
kailius
‘kusnie z'
LPZ,
KonEB
43-44
n.
wsi
Koj y),
Kume a
(li .
nazw.
Kime a,
Kime as,
Kume is
—
li .
kime is,
kimie is
‘ obo nik
najemny
w
gospoda s wie
olnym,
pa obek'
LPZ),
Kup el
(li .
nazw.
Kup élis
:
Kup ys
—
kup is,
kup ys,
kup ius
LPZ).
Wiekszogé
z
wymienionych
nazwisk
ma
pos aé
zeslawizowanq,
zmieniony
akcen ,
usunie e
i
zamienione
li ewskie
ko cdwki,
zadap owane
one ycznie
pods awy
de ywacyjne
i
dodane
su iksy
s owianskie:
-ec,
-ik,
-ewicz,
-owicz,
-ewski,
-owski.
Dok adne
pokazanie
sposob6w
slawizacji
nazw
osobowych
mozna
bedzie
omdéwié
po
zeb aniu
ca ego
ma e ia u
an oponimicznego,
na
znacznie
boga szym
ma e iale.
Mozna
bedzie
6wniez
wéwczas
po éwnaé,
jakie
zbieznosci
i
éznice
wys epuja
w
slawizacji
nazw
geog a icznych24
w
po éwnaniu
z
imiennic wem
osobowym.
24
Zob.
Kond a iuk
M.
O
me odach
slawizac
i
Zod.
id a iuk
M.
ji
ba yckich
nazw
geog a icznych
na
i
Dobebecapin o uakine
i
bia o usko-li ewskim
//
Z
polskich
audiow
plane:
ia
7.
Wi s
wa,
80
LIETUVIY
KALBOS
TARMIY
[TAKOS
BIALYSTOKO
REGIONO
SLAVY
ANTROPONIMIJAI
TYRINEJIMY
PROBLEMOS
Reziumé
S aipsnyje
esiami
lie u iy
kalbos
subs a o
sla y
kalbose
y inéjimai
an oponimikos
aspek u.
Pa eikiamas
sq aSas
lie u iSkos
(bal iSkos)
kilmés
an oponimy,
au o iaus
su as y
1565
m
KnySyno
ai ys és.
in en o iuje.
Dalis
iy
an oponimy
gali
bi i
jo ingiSki.
IS
apie
570
Tykocino
ai ys és
1573
m.
in en o iuje
uZ a3y y
asmen a dZiy
apie
115
gali
bi i bal iSki.
S aipsnyje
pa eikiama
duomeny
apie
ki y
au o iy,
y inéjusiy
miné o
egiono
XVI
a.
asmen a dzZius,
gau us
ezul a us.
XVII
i
élesniy
amZiy
bal izmai
didesnio
démesio
kol
kas
nesusilauké.
S aipsnyje
kalbama
apie
bii inybe
kompleksiskai
i8 i i
isq
daba ine
Bialys oko
ai adijos
an oponimija,
i
oks
da bas
jau
p adé as.
Vienas
pi mujy
jo
ezul a y
—
“Bialys oko
egiono
gy en ojy
pa a dés”.
|
§j
sq aSq
pakli i y
i
bal izmai,
ku iy
dalis
pa eikiama
s aipsnyje.
81