S aipsniai / A icles 143
AGNĖ ČEPAITIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Mokslinių y imų k yp ys: geoling is ika, dialek ologija,
socioling is ika, saky inės lie u ių kalbos ypa ybės.
KIEKYBINIS DIFERENCINI
TERMIN POZYMI
TYRIMAS: RYT AUKŠTAIČI
PANEVŽIŠKI E
ŠIRVINTIŠKI ATVEJIS
Quan i a i e Resea ch o Di e en ial Dialec al
Fea u es: Case o Eas e n Aukš ai ians o
Pane ėžys and Ši in os
ANOTACIA
S aipsnyje pela p imei a ez apliquam-se quan i ibá ios mé odos de dialec ome ia aos
a mões li uãos analisa em. Kiekybiškai į e inus dis inamucias y ų aukš aičių
in iškių pa a mių ypa ybes, siekiama nus a y i i iamųjų Lie u ių kalbos a laso (LKA)
punk ų – S ub iškio (171), Šil (338), Ka á sko (340), Taujnų (374), Vdiškių (375 a),
pane ėžiškių i ši Dél u os (409), Jakù iškių (446), Pabáisko (475), Mančiušnų (500), Čiõbiškio
(520) a minę p iklausomybę.
Ti iamoji medžiaga – 12 al. pane ėžiškių i ši in iškių ga so į ašų. Iš jų iš ink os
ski iamosios a minės ypa ybės analizuojamos dialek ome ijos me odų pag indu suku a
p og ama compu ado ine Gabmap, des inada linguiniam (i geog a iniam) a ian iškumui a
in es iga . Baseando-se nas ansc ipções de pala as one icas ela calcula-se a dis ância de
Le enš eino en e os pon os LKA, ealizam-se cálculos es a ís icos e es abelecem-se di e enciales pai ais e bais
ėžiškių i ši in iškių požymiai.
Ob i esul ados pe mi em alega , que adicionais pane ėžiškių e ši in iškių a minhos
a ibu os coincidem linguiniu e linguiniu-geog aphiniu pon os de is a. Es a is icamen e
homonas e minês ca ac e ís icas mais eqüen emen e usadas não da mesma a a mês
LKA pon os, e sepa as de i iá eis a a mias habi amós em localidades. Isso yckėję
possí eis dis ingui iais dos pon os de LKA de inqué i o clus e izados são comuns a ambos os
pa a mês e s a is icamen e g oundzia pane ėžiškių e ši in iškių simili ude.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
144 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
ESMINIAI VOODŽIAI: y ų aukš aičiai pane ėžiškiai, y ų aukš aičiai ši in iškiai,
di e enciniai a miniai požymiai, dialek ome ija.
ANNOTATION
The a icle p esen s he i s - ime use o he quan i a i e me hods o dialec ome y o
analyse Li huanian dialec s. A e quan i ying he di e en ial ea u es o he Eas e n
Aukš ai ians o Pane ėžys and Š in os subdialec s, i aims o iden i y he dialec al dependence
o he poin s o Li huanian Language A las (LLA) unde analysis S ub iškis (171), Šila (338),
Ka á skas (340), Taujnai (374), Vdiškiai (375 a), Dél u a Jakù iškiai (446), Pabá (475), Mančiušai (409),
Čiõbiškis (520). The esea ch ma e ial consis s o 12 hou s o audio eco dings o he Eas e n
Aukš ai ians o Pane ėžỹs and Š in os. The selec ed di e en ial dialec al ea u es a e
analyzed by he web applica ion Gabmap based on dialec ome y me hods. I is designed o he
esea ch o linguis ic (and geog aphical) a iabili y. On he basis o phone ic ansc ip ions o
wo ds, he Le ensh ein dis ance is calcula ed be ween LLA poin s, he s a is ical compu a ions
a e pe o med and he di e en ial dialec al ea u es o he Eas e n Aukš ai ians iew.
S a is ically equal dialec al ea u es a e equen ly used no in he same LLA poin s o
o Pane ėžỹs and Š in os a e de e mined.
The esul s sugges ha dialec al ea u es o he adi ional Eas e n Aukš ai ians o
Pane ėžỹs and Š in os coincide om he linguis ic and linguis ic-geog aphical poin s o
subdialec s bu in he locali ies inhabi ed by he speake s o sepa a e subdialec s unde
analysis. The po en ial di e en ial ea u es o clus e ed LLA poin s unde analysis a e common
o bo h subdialec s and s a is ically jus i y he simila i y o he Eas e n Aukš ai ians o
Pane ėžỹs and Š in os.
KEYWORDS: Eas e n Aukš ai ians o Pane ėžỹs, Eas e n Aukš ai ians o
Š in os, di e en ial dialec al ea u es, dialec ome y.
1. ĮVADAS
Dėl y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių san ykio nuola disku-
uojama: nesu a iama dėl jų sky imo pag indo, pa a mių ibų, Lie u ių kal-
bos a laso (LKA)1 Ka á sko e Vdiškių pon os de pe encimen o
pane ėžiškiams, 1 LKA 1977; 1982 1991;
A igos A icles 145 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
ši in iškiam ou anykš ėnams (plg. pane ėžiškių e ši in iškių limi es de aco do
com os di e en es pe íodos ealizados em es udos Fig 1 e 2.)2. 1 PAV.
Ši in iškiams a ibuem-se os pon os in es igados LKA de aco do Aliūkai ė e k . 2014:
1833
2 Ž . U bana ičiū ė-Ma ke ičienė 1994: 8587; Ma ke ičienė, Ma ke ičius 1995: 6972; Zin3
ke ičius 1997: 237–241; Ma ke ičienė 1999: 18–20; Ma ke ičius 2002: 101–105; Ma ke ičienė
i k . 2009: 11–56. Ma ke ičienė i k . 2009 ž . i apie iki šiol a lik us ši in iškių y imus, o
pane ėžiškių y imų li e a ū os są ašą ž . Puke ičiū ė 2014: 175–195.
Remiamasi LKA 1977: žemėlapis N . 1.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
146 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
2 PAV. Ši in iškiams a ibuem-se in es igamieji LKA pon os de aco do Ma ke ičienė e k .
2009: 24
A igos A icles 147 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
Nes e a igo, pela p imei a ez apliquendo4 mé odos de dialec ome ia4 aos
a mões li uanos i i5, examina 12 ho as. g a ações sono as6, XX a. pab.XXI a.
p . cole adas a pa i de 10 pon os LKA: 6 pane ėžiškių (S ub iškis (171), Šila (338),
Ka á skas (340), Taujnai (374), Kunigškiai (409), Jakù iškiai (446)), 1 anykš ė (375 a)) e
3 ši in iškiai (Pabáská (475), Manšnai (3500), Čiõbiškiai (345)
(520)) ( e Fig. 3).
Obje i o do a igo quan i i amen e a aliando dis inçãosias pane ėžiškių e
ši in iškių pa a mių peculia idades, es abelece in es igá eis LKA pon os
a minę p iklausomybę. Assim se á e i icada e LKA Ka á sko e Vdiškių pon os
semelhança em pane ėžiškių ou ši in iškių localidades. Obje o dis inguidó ios in e miniais pane-
ėžiškių i ši in iškių požymiai.
Pane ėžiškiai conside am a maio e mais o e e les e al š aičių pa a me,
ikė ina, kad ji gali da y i į aką i ši in iškiams – silpnėjančiai mažiausiai y ų
po an o al š aičių pa a mei.
Es a hipó ese baseia-se bas an e menca di e ença de ada mios ši in iškius
nuo (pie inių) pane ėžiškių ski ia ne ienodas cu ųjų a, e, i, u galūnėje a imas:
ši in iškiai man êm sua qualidade, e pane ėžiškiai es es sons suplaka em um (υ
po kie ojo p iebalsio, ι po minkš ojo) (Gi denis, Zinke ičius 1966: 139147;
Zinke ičius 1966: 15; Zinke ičius 1994: 56)8.
Além des a, pa a alcança es e obje i o são examinadas mais 7 pane ėžiškių e ši in iškių
minės ypa ybės (ž . 1 len .).
4 Dialek ome ija – geoling is ikos k yp is, ku ios ikslas skaičiuo i, aizduo i i analizuo i ben-
a d us in e minius semelhanças ou di e enças como unção das ca ac e ís icas do espaço
geog á ico (Szm ecsanyi 2011: 45).
5
O mé odo de dialec ome ia baseiam-se em con empo âneos es udos de cien is as
es angei os: quan i ybiškai nag inė i anglų (Shackle on 2007: 30102), olandų (Sp ui e k . 2009:
egų (Hee inga i k . 2009: 167–183), š edų (Leinonen, 2010, 2011: 75–95) š eica ų (Sche e
16241642), no 2012: 6371), kinų (S an o d 2012: 247278), bulga ų (P okić, Cysouw 2013:168),
nyde landų, belgų (Hee inga, Hinskens 2014: 265245 e k . 1473) a ian es de línguas. 6 Regis ação
No CD 1204 RAS 31, CD 484 RAS 26, CD 456 RAS 10, CD 958 RAP 69, aos ou os núme os de egis ação
ainda não concedidos. Ga so g a ações gua dados ins i u o da língua Li uânia Ta mių a chy e.
7 a. XXI. p . a mių in es igações de e minou, que LKA Kunigškių pon o é sunykęs, po an o
ans e ido em Dél u ą. S aipsnyje a segui o LKA 409 pon o é chamado Dél u a. 8 Bū a p opos a
de ši in iškių e pane ėžiškių pa a mių adjudicação como base conside a ou as
ca ac e ís icas e mines, po exemplo, neki čiuo ų kamieno o e imą a (Ma ke ičius 2002: 103).

AGNĖ ČEPAITIENĖ
148 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
3 PAV. Ti iamieji LKA punk ai (LKA 1977: žemėlapis N . 1)
1 LENTEL. Tosios pane ėžiškių i ši in iškių a minės ypa ybės9
Ta minės ypa ybės Fiksuo i žodžiai Ki čiuo ų umpųjų balsių ilginimas
Bu o, didelis, mano, sa o, u i, iskas Neki čiuo ų ilgųjų balsių
umpinimas Gy ena T umpųjų ki čiuo ų galūnės a, e, i, ui iam, nė a,
žmogus, suplakimas nesuplakimas
Neki čiuo ų galūnės o e imas a, o; ė
e imas umpuoju eMano, nieko, sako, sa o, u ėjo
Vagamen e supos o o p imei o
não sei, assim i agalių ai, au dėmuo
c učiuo as Bu au, bem, como, mui o,
Ki cio a aução Bu au, bem, é, não sei, não, di ícil, homem
Galūnių edukcija G ande, i e, é, anos, não, um,
iskas, žmogus, žmonių
Neki čiuo ų kamieno o e imas aŽmogus, žmonių
9 LKTCH 2004: 160164, 173183.
A igos A icles 149 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
O ma e ial in es igado é o denado em á ias e apas: 1) ou indo in e mínicos áudios g a ados,
ixadas indi idualmen e pala as (um o al de 26), nos quais se e le e as peculia idades dos
pane ėžiškių e ši in iškių pa a mių; 2) cap a as pala as ansc ibi ig 4 e 5.); 3) os dados
a p au inės abėcėlės ansk ipcija (an. In e na ional Phone ic Alphabe (IPA)) (ž .
compila pa a o p og ama MS Excel e gua da unikodu (an. Unicode) (c iado documen o de ex o); 4)
o ma e ial oi p ocessado po p og ama compu ado izado Gabmap10; 5) u ilizando p og amas
compu ado izados RuGL0411 e Google Ea h12, oi c iado um mapa das á eas de es udo, que
ambém oi p ocessado po p og ama compu ado izado Gabmap (z . 1 mapa e Fig. 6).
In e p e ando os esul ados ob idos, em socioling is ina in o mações ap esen ado es não é
conside ada. a base das análises dialec ome icas cons i ui linguís icas di e enumai (a s umai)
4 PAV. IPA balsių klasi ikacija (Kaspa ai is 2013: 4)
Kompiu e ine p og ama Gabmap ski ingais skaičia imo į ankiais a liekamų
en e os pa es de locais es udados. Eles são a aliados calculando calculando localo ias an á eis
( . y. pala as, nos quais se e le e a minês peculia idades) ski medu kį. Mais eqüen emen e
analisadas one ís icas ansk ipções calcula á el dis ância de Le enš ein (an. Le ensh ein
dis ance)13 (Leinonen e k . 6) 2015:14. Apa e nes e es udo usa o p og ama compu ado izado
Gabmap de medição de a ibu os in e má ios e di e enças de cálculo bem como p incípios de
in e p e amen o são b e emen e desc i os em cada ou o subsc ição de seção. 10 P incipal
c iado Çağ ı Çöl ekin. Kompuu e inė p og ama Gabmap. acesso à in e ne :
h ps://www.gabmap.nl. ; Ne bonne i k . 2011: 6589; Leinonen i k . 2015: 121. 11 Compu ado P og am
RuG/04.L acesso à In e ne : h pwww.le . ug.nl/~kleiweg/L04/. 12 Compu ado ína p og ama Google
Ea h. Accesso à in e ne : h ps://www.google.com/ea h/. 13 Sob e o algo i mo de dis ância de
Le enš eine e . Kessle B. 1995: 6066; Ne bonne e k . 1996: 185202; Ne bonne e k . 1999: 515; Hee inga
2004: 121124 e k . 14 Da pode se examinados núme os (balsių o mančių dažnių ec o iai) e
ka ego iniai (leksiniai
a sin aksiniai) duomenys (Leinonen i k . 2015: 6).
AGNĖ ČEPAITIENĖ
150 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
1 PEMAPE. Ti iamųjų LKA pon os mapa, c iado compu ado ine p og ama Gabmap15 15 Aqui e em
ou os mapas RAA signi ica y ų aukš aičiai anykš ėnai, RAP y ų aukš aičiai pane ėžiškiai,
RAŠ y ų aukš aičiai ši in iškiai. 6 PAV. F agmen o de mapa dos pon os de in es igação LKA
5 PAV. IPA p iebalsių klasi ikacija (Kaspa ai is 2013: 5) casa não o coe icien e de
A igos A icles 151 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
2. DIFERCIN TERMIN CONCEPTO
ANALIS
2.1. Es a ís ica con iabilidade das calculações ealizadas
A lik ų skaičia imų pa ikimumas s a is iškai į e in as kompiu e ine p o-
g ama Gabmap apskaičia us K onbacho al ą (an. C onbach‘s alpha)16. Ja į e i-
con iabilidade dos dados, como é habi ual, mas odos os coe icien es de
con iabilidade de medidas di e en es dos dados. Ele depende da qualidade dos
dados, de mé odo, que é usado pa a cálculos, qualidade e de núme o de
in es igados.
Os alo es do coe icien e podem aumen a de 0 a 1: quan o o signi icado o mais
labiau i iamieji a pusa yje susiję17. Pageidau ina, kad K onbacho al a koe i-
cien as bū ų lygus ben jau 0,5. Šis dydis gali nežymiai a ijuo i p iklausomai
nuo y imo ikslų i i iamosios medžiagos: kuo i iamųjų skaičius didesnis, uo
p óximo de unidade, mais g ande e o coe icien e (Vai ke ičius, Sauda gienė 2010:
Kompiu e ine p og ama Gabmap apskaičiuo a, kad ski ingų i iamosios
98). o coe icien e de con iança das medições da subs ância não co esponde à
no ma ecomendada es abelecida ele é igual a 0,04. Faz-se p essupos o de que
pequeno coe icien e possi el lemb o um nedo quan idade de unidades es udadas
(26 as pala as es udamadas, pa a o i 10 mo adias), po an o o amanho ob ido
ma a imo pa ikimumą.
Ki u – ie os nenuoseklumo (an. Local Incohe ence) – s a is iniu ma u skai-
não indica necessa iamen e menką dados čiuojami di e enumai en e unidades
( i iados mo adias), endo em con a a geo ícia a dis ância en e eles. dydalus
Op imis é 0. O p og ama in o má ico Gabmap calculou que a medida de inusuicidade
local da subs ância de ensaio é um pouco maio do que 0 igual a 0,42. Is o ambém
pode e de e minado o pequeno núme o de á eas in es igadas, e ambém não
odas elas são escuséescicias umas às ou as (mais emo as localidade S ub iškis).
Embo a a quan idade de subs ância de es udo seja insigni ican e, e os
pon os LKA expusês em em ne ien isame á ea, compu ado ine p og ama
ealizados cálculos se ão con iá eis hipó ese des e a igo e i ica .
16 Sob e K onbach al a koe icien á mais amplamen e e . Pukėnas
17 Šio y imo a eju – kuo eikšmė a čiau iene o, uo labiau ski ingi duomenų ma a imai y a
2009: 2428. ha moniza e elacionados.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
158 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
5 PONPIS. E d inas e kalbinas Mančiušnų ligações com ou os pon os
LKA 14 PAV. E d inas e kalbinas Mančiušnų ligações com ou os LKA
pon os 13 PAV. F agmen o de espa iais e lingüís icos Mančiušnų
ligações com ou os pon os LKA
žemėlapio

S aipsniai / A icles 159
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
6 POPIS. E d inhas e calbinas Čiõbiškio ligações com ou os pon os LKA 16 PAV.
E d inhas e calbinas Čiõbiškio ligações com ou os pon os LKA 15 PAV.
F agmen o de espa íns e linguíns Čiõbiškio lições com ou os pon os LKA
mapeio ykį quase odas in es igamosios ši in iškių habi a ó ios á eas são
semelhan esíssimas a pane ėžiškių LKA punk us.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
160 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
Apesa da maio da dis ância geog á ica que dis ingue das á eas de es udo,
Čiõbiškis é mui o pa ecidos a (šiau ės) pane ėžiškių plo e es i o S ub iškį
(0,56), e o mais di e en e de quan o mais a i en es Šil89). Também bas an e
g ande Čiõbiškio semelhança é em LKA Vdiškių (0,58) e Ka á sko (0,6)
us, ku iuos s ip esni e d iniai i kalbiniai yšiai sieja su pane ėžiškių plo e
esančiomis ie o ėmis. Remian is ezul a ais, p elimina iai galima eig i, kad
punkČiõbiškyje i endo pessoas dominam mais pane ėžiškių, e não
ši in iškių a minių peculia idades.
Taigi a skai os aškų žemėlapiai i g a ikai neiš yškina a ski ų pane ėžiškių
i ši in iškių zonų; p iešingai – pagal geog a inio a s umo i a miškumo san-
No en an o, com base apenas na dis ância de Le enš eino, não é possí el
umas – geog a inis a kalbinis – y a didesnis a p i iamųjų ie o ių. Tai leidžia
de e mina , que esci pada y i ou os p og amas compu acionais Gabmap pa a e amen as de medição de amanhos.
2.4. Fonológicas di e enças de pon os LKA
Fonologiniai ski umai analisam-se di e enças mapapas. Jais de e mina-se se,
segundo comuns di e enças onológicas, as ligações en e ce os dois izinhos
locais são o es. O mais enso LKA pon ous siejan i linha, o an o localidades
são semelhan esá ias.
7 žemėlapyje i 17 pa . ma y i, kad s ip iausi yšiai jungia Taujnus i Ka-
á ską, panašiai s ip ūs – Jakù iškius i Pabáiską bei Jakù iškius i Mančiuš-
nus. Isso indica que nessas izinhas localidades usadas as ca ac e ís icas
a minês são semelhan esíssimas. Es es esul ados coincidem com os discu idos
dados de dis ância Le enš eino (ž . 2 ab.). Assim, segu amen e pode a i ma -se
que as ca ac e ís icas dis in i as e minês uni o memen e eqüen es podem
es a não só numa única pa a mês localo esses, mas e em sepa ados pon os
pane ėžiškių e ši in iškių LKA. A aliando os esul ados, ê-se que não semp e nas
p oximidades es an es da mesma pa a mês LKA pon os do pon o de is a
onológico são semelhan es. Isso mos a pane ėžiškiam pe encen es Šil e
Ka á sko, Šil e Jakù iškių e ši in iškiam pe encen es Pabáisko e Čiõbiškio casos.
Essas localidades sepa am e g ande dis ância Le enš eino.
As ligações mais acas liga LKA S ub iškio e Šil pon os en e eles são mui os
onologiais ski . Tais esul ados podem se explicados pe encimen o a
di e en es eas e n aukš aičiams pane ėžiškiams S ub iškis pe ence
šiau iniams, e Šila južiniams.
A igos A icles 161 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
7 ŽEMĖLAPIS. Kaimyninių LKA punk ų yšiai pa-
al ez di e enças onológicas
Assim, a análise do mapa das di e enças, baseada em di e enças onológicas en e
izinhos LKA pon os, con i mou os esul ados calculados da dis ância de
Le enš eino pane ėžiškių e ši in iškių LKA pon os uma semelhança g ama ical.
Essas endências b iscam a ma e ial examinando e ou os p og amas compu ado ís icas Gabmap e amen as.
2.5. Klas e inė LKA pon os análise de aco do
semelhança dos açados in e má ios21
Kompuu e ine p og ama Gabmap ealizada clus e ização é uma al e na i a
dicinėje dialek ologijoje aikomoms izoglosų echnikoms. Tačiau klas e izuo-
jan objek us, nus a omos ibos, a i inkančios ne am ik ą a ski ą izoglosą, o
abend uosius g upos sepa ados cons i uindo locais de in e minius di e enças
(Ne bonne e k . 2011: 80). Clus e ização algo i mo dados são ag upados de modo que
as e minmai di e enumai de in es iga eis localidades de compa y o clus e no
mažesni, o a p klas e ių – kuo didesni (Leinonen i k . 2015: 11).
21 Apie a miniuose y imuose aiky ą klas e inę analizę, a lik ą ki a – SPSS S a is ics – kompiu-
in e io se ia quan o e ine p og ama, c . Puke ičiū ė 2015: 175195. 17 PAV.
F agmen o de izinhos LKA pon os de comunicações de aco do onológicas
di e enças mapa de mapeio chinês clus e inas mé odos de análise esnag inados
dados pe mi e e i ica , como mą. Analisando ma e ial a mé odo de ponde io médio,
odos os clus e s são conside ados dessas mesmas signi icâncias (s o io), apesa
AGNĖ ČEPAITIENĖ
162 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
S o inio idu kio (an. Weigh ed A e age) i wa do (an. Wa d‘s Me hod) hie a -
do núme o de obje os em cada clus e . O ma e ialá examinando mé odo wa do, em
i iamosios ie o ės g upuojasi pagal a minių požymių a ojimo jose panašu-
cada passo de análise omados sepa ados pa es de cles e ias e calcula -se
a iá eis nuok ypias a pa i meno . Ambos os mé odos calculam os dados podem
não coincidi , pois as di e enças são medidas com di e en es p incipais (P okić 2008:
156, Leinonen e k . 2015: 11)22. Nus a y ų ag upamen o de semelhan es obje os é
jung inio klas e io cen o k ad a ų suma. Tai a liekama su kiek iena klas e ių
po a i pabaigoje jungiami ie klas e iai, ku iuos sujungus nuok ypių suma y a
ap esen ado em mapas e dend og amas. O núme o ixado de clus e es é 2 ( i iama
ma e ial de dois ada mios). S o inio média mé odo ealizadas de análise clus e inas
no mapa isolados dois g upos de obje os semelhan es S ub iškis e Čiõbiškis o mam
uma, e liquias de á eas ou a (z . 8 mapėl. e 18 ig.). Hencei, di e encialmen e
a minha a ibu os pane ėžiškių e ši in iškių LKA pon os, apesa de sua
geog a ica exsidês imo, pode se mui o semelhan es.
8 PEMAPE. Ti iamųjų LKA pon os g upa-
imasis pagal a minių požymių panašumą.
Mé odo de s o inho média23
22 Plačiau apie s o inio idu kio i wa do klas e inės analizės me odus ž . P okić 2008: 153–172.
23Nos mapas e dend og amas de análise klas e á ias a sesne co deno a p imei oja g upo de
semelhan es obje os, š iesesne segunda.
18 PAV. F agmen o de pon os de
es udo LKA ag upam-se po
semelhan e de açados
in e mediá ios (pelo mé odo de média de peso) do mapa
A igos A icles 163 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
Dend og ama isualmen e mos a mos a, qual seka clus e s o am jun a eis
(ž . Fig. 19). Ve que no 2 clás e de aco do com a semelhança de
ca ac e ís icas a míneas em p imei o passo oi unido Taujnai e Ka á skas,
segundo com Mančiušnai e Jakù iškiai e . . Quão an e io men e jun a-se LKA
pon os, naquela localidade a miniu pon o de is a são semelhan es.
19 PAV. Klas e ių jungimo dend og ama. S o inio idu kio me odas
Os dados ecebidos con i mam que as á eas de es udo pe encen es a
indi iduais pa a mes podem se semelhan es mais do que os pon os da mesma
pa a més LKA.
Aplicando o mé odo wa do a ag upa as localidades, os esul ados mudou de
aco do com semelhan es pa icula idades a mônicas a oseną um clus e o
o ma Čiõbiškis, Dél u a, S ub iškis, Šila e Vdiškiai, ou a localidades es an es
(ž . 9 mapėl. e 20). No en an o, pe manece a mesma endência ši in iškiai e
pane ėžiškiai de aco do semelhança das pa icula idades a minių ag upa am-se jun os.
Compa ando análises clus e inas, ealizadas aplicando di e en es mé odos,
ma y i, kad ki oks ie o ių g upa imo p incipas lėmė Šil, Dél u os i Vdiš-
esul ados, kių pe sig upa imen o. No en an o, como e nos cálculos ealizados
pelo mé odo do peso médio, assim como no mé odo wa do, a dend og ama da
análise clus e ínea ealizada baseia-se em que semelhan es ou idên icas
ca ac e ís icas e minológicas são usadas e pane ėžiškių, e ši in iškių á eas:
os mais semelhan es são LKA Vdiškių e Šil, S ub iškio e Dél u os (1 clus e ) e
Taujo iai e Ka á sko, Jakù iškių e Mančiušiai (2 clus e ) nos p imei os passos do
g upo in es igado, elas se uni am.
Assim dois mé odosy ealizada hie a chická klas e ná analýze mos a, que as
ca ac e ís icas a minês e pane ėžiškių, e ši in iškių LKA pon os são mui o
semelhan es ou mesmo idên icas, pequena di e ença do p onunciamen o
menkas pag indas šioms pa a mėms ski i. Siekian pag įs i gau us duomenis,
bū ina klas e inės analizės ezul a us pa i in i i ki ais s a is ikos me odais,
pa ilenių pala as são possi el pe . i. e i ica , como es udamieji obje os
pascas o daugiama ėje skalėje (Ne bonne and k . 2011: 81).

AGNĖ ČEPAITIENĖ
164 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
9 ŽEMĖLAPIS. Ti iamųjų LKA punk ų g upa i-
massis de aco do com a semelhança dos
açados. Mé odo Wa do
21 PAV. Klas e ias junção dend og ama. Mé odo Wa do
2.6. Localização dos pon os LKA em escala mul idiama ó ia
Daugiama e escale examina-se, a que ex ensão a mės o mam con inuidade.
Linguinamen e pon o de is a semelhan es mais da localidade em planns umo
exsidês o nčiau uma ou as, di e en es abaixo. O diag ama ajuda a iden i ica
jus, a pažin i a mių g upes. Ji aip pa odo, kokios s uk ū os y a klas e inės
esiden es não indígenas20 PAV. F agmen o de inqué i os
Ag upação de pon os LKA po
semelhança de açados in e má ios
(pagal wa do mé odo) mapais análise o am de e minados du an e do pon o de
A igos A icles 165 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
is a do e mo o mados po g upos de pon os LKA semelhan es (Leinonen e
k . 2015: 11).
Rezul a ai į e inami s a is iškai Rando indeksu (an. Rand index) (žymimu
aide ) nuo 0 iki 1: 0 odo, kad du iš i iamųjų iene ų suda y i klas e iai ne-
co esponde a nenhuma uma e mine peculia idade, e 1 que os inqui idos
clus e s são comple amen e iguais (P okić 2008: 161163)24.
Os dados ob idos co espondem a análise clus e ine ealizada pelo mé odo wa do
panašių objek ų g upių išsidės ymą: a miniu požiū iu a imiausios ie o ės
de e minadas são Šila e Vdiškiai (no s eles a as em da plançu a, po ém os liga um
pequeno Le enš eino dis ância39)), (0, 1 pe encendo ao clus e , e Taujnai,
Pa ú iškiai, Mančiušan ys (a dis ância Le enš eino en e es es locais Jako ių
ambém é um dos mais baixos), 2 (ž . 22). 22 PAV. Dis ibuição de pon os LKA em
mul idiama ês escala po semelhanças de ca ac e ís icas in e má ias
24 Ten pa plačiau ž . Rando indekso skaičia imo o mules.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
166 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV As zonas de inidas não oco e am e das
localidades es udadas mais se des acam os pon os LKA pe encen es a ski ing
pa a mėms S ub iškio, Dél u os, Pabáisko, Čiõbiškio e Ka á sko. Tal ez isso
pudesse se explicado po uma bas an e g ande dis ância Le enš eino en e es es
e ou os discu idos locais. Kompuu e ine p og ama Gabmap calculado que = 0,82, ou
seja, es abelecidas a pa i de LKA pon os cons i uídos em g upos de obje os
semelhan es usadas ca ac e ís icas da e minê di e em nãoženklia.
Assim, mul idiama é skalė s a is icamen e baseia esul ados de análise
cla e ina e ainda mais em yškina pane ėžiškių e ši in iškių a minių peculia idades simili udes.
2.7. Di e enciados e malos ca ac e es de pon os LKA
Com as e amen as do p og ama compu au e á ias Gabmap es abelecem-se
di e enciadas aminhas ca ac e ís icas, que ep esen am a a minha á ea. Os
dados ap esen am-se em qua o abelas: indicam-se os dis inguí eis aços e bais
ei a mé odo de ponde io médio ei a em cl e ine análise es abelecidas em dois dos
g upėse i wa do me odu a lik a klas e ine analize nus a y uose ki uose d ie-
juose klas e iuose.
S ulpelyje Klas e ių ski umas (an. Be ween sco e) pa eikiami ski umai a p
de LKA pon os cons i uídos escolhido cls e io e ou a g upo. Quan o mais al o a bala,
o mais b ilhan e dis in i o a ibu o (an. i em) LKA pon os, cons i uindo escolhida
clus e í, em. S upelha Va iação clus e em (an. Wi hin sco e) ap esen a
in o mação, quan o ce o a ibu o a ia em selecionado clus e . O mais lesse
balanço a iação, o dis inguamasse sinalis é ep esen a i es e . O o al de
pon uação (an. Sco e) indica a di e ença ge al en e essas duas pon uações (an.
Be weenWi hin sco e) (Leinonen e k . 2015: 14). A pa i dos esul ados da análise de
clus e ealizada pelo mé odo de média ponde ada, ê-se que o p imei o clus e
iamasis požymis y a umpųjų ki čiuo ų balsių ilginimas (šias ie o es di e en-
cijuoja žodžio jis, iš dalies – didelis a osena) (ž . 3 len .). Bend asis šios di e en-
cons i uindo LKA S ub iškio e Čiõbiškio pon os o mais b ilhan e pon o de
ca ac e ís ica esicís ica é al o (mais do que 2), segundo S u jąb iškis e Čiõbiškis
di e em ma cadamen e de ou os locais de es udo ( á ios mais do que 1). Va iação no
Tą pačią ypa ybę a ba galūnės edukciją a spindinčio žodžio didelis a ojimo
ski umas a p klas e ių y a mažesnis už žodžio jis a oseną. Tačiau šio žodžio
clus e é nega i a, po an o, di e encinis ja minis sinalis é ep esen a i us.
a imas S ub iškyje e Čiõbiškyje menos a ijuja do que pala a de ele, e comumis
ambos os indiciklių balas é al o. Po an o, pode a i ma -se que a pala a g ande
a osena g indzia ac a, que umpojo ki čiuo o balsio algina ion ou galūnės
edukcija são ep ezen a i ūs i miniai a ibu os, dis inguan ys LKA S ub iškio e Čiõbiškio punk us do ou os.
S aipsniai / A icles 167
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
3 LENTEL. Di e enciniai a minia 1 cls e io (S ub iškis, Čiõbiškis) sinais.
S o inio idu kio me odas
Com asis balas Va iação clas e yje Klas e ios di e ençaum Pala as
di e encinis la minis sinalis /
2.065730 -0.734482 1.331248 Ele
0.991031 -1.057100 -0.066069 Bigelis
…………
-1.485962 1.699261 0.213300 Nė a
Es e clus e comple amen e não ep esen an e pane ėžiškių e ši in iškių pa a mių
di e gimen o conside ado base he e odas cu ųjų ki čiuo ų galūnės a a imas (is o
indica pala a não a osena). Embo a um al o g au de a iação no clus e signi ique
que pane ėžiškių S ub iškio e ši in iškių Čiõbiškio pon os LKA da pala a não há
p onúncia mui o a ijuja (e isso mos a ia que os cu os c učiuo os galūnės a
nesses pon os LKA são p onúncias desiguodas e de aco do com es e a ibu o e mal
os pon os LKA (i pa a mės) di e em), po ém o ge al sob e balas e a di e ença de
p onúncia des e pala a nos clus e s é mui o baixo (a a i amai -1,5 e ce ca de 0,2).
Henceisi, es a a minė peculia idade é ne ep esen a i i cu ieji ki čiuo i galūnės a
quase uni o memen e a iami e pane ėžiškių, e ši in iškių ie o ėse. pon os,
T umpųjų ki čiuo ų balsių ilginimas iden i ikuoja i ki ų i iamųjų LKA
cons i uindo ou o clus e , á ea (isso indica pala as de ele, em pa e em a las
osena) (ž . 4 len elę). Klas e ių ski umo, a iacijos klas e yje i bend asis ba-
comple amen e coincide com a p imei a g upo de pala a ele dis in i os indiciklių
pon os. Henceasi, e em um, e no ou o semelhan e g upo de obje os, apesa de LKA
pon os pe encimen o a ski ing ada mês, ki čiuo as cu os balsios alginamen o é
coincindan e di e encinis a minis sinalis. Po an o, das localidades de aco do es a
e miné peculia idade não dis ingue.
4 LENTEL. Di e enciniai a miniai 2 clus e io (Šila, Taujnai, Dél u a, Jakù iškiai,
Ka á skas, Vdiškiai, Pabáiskas, Mančiušnai) sinais. S o inio i a minis a ibu o
du kio me odas
Bend asis balas Va iacija klas e yje Klas e ių ski umas Žodis / di e encinis
2.065730 -0.734482 1.331248 Ele
16433 -0.218049 0.298383 Tu i 0.5
…………
-0.495996 0.202406 -0.293589 Mui o
AGNĖ ČEPAITIENĖ
Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV o ina icula e i s s essed 174 / uns essed componen ;
e ac ion o accen ; educ ion o endings.
They a e analyzed by he web applica ion Gabmap based on dialec ome y me hods. I is designed
o he esea ch o linguis ic (and geog aphical) a iabili y. On he basis o phone ic
ansc ip ions o wo ds, he Le ensh ein dis ance is calcula ed be ween LLA poin s, he
s a is ical compu a ions a e pe o med and he di e en ial dialec al ea u es o he Eas e n
Aukš ai ians o Pane ėžỹs and Š in os a e de e mined. The esul s sugges ha he dialec al
ea u es o he adi ional Eas e n Aukš ai ians o iew. The closes loca ions by he
Pane ėžỹs and Š in os coincide om he linguis ic and linguis ic-geog aphical poin s o
Le ensh ein dis ance measu e a e Taujnai and Ka á skas (0,15), Jakù iškiai and Pabáiskas (0,23),
Taujnai and Mančiušnai (0,31), Jakù iškiai and Mančiušnai (0,31). All a eas unde analysis a e linked
by signi ican phonological simila i ies.
S a is ically equal dialec al ea u es a e equen ly used no in he same LLA poin s o
subdialec s bu in he locali ies inhabi ed by he speake s o sepa a e subdialec s unde
analysis. The po en ial di e en ial ea u es o clus e ed LLA poin s unde analysis ound in
he s udy a e common o bo h subdialec s and s a is ically jus i y he simila i y o he
Eas e n Aukš ai ians o Pane ėžỹs and Š in os.
Į eik a 2015 m. 19 no emb o d.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uânia
agne.cepai [email protected]