S aipsniai / A icles 143
AGNĖ ČEPAITIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Mokslinių y imų di ecciones: geoling is ika,
dialek ologija, socioling is ika, saky inės lie u ių kalbos ypa ybės.
KIEKYBINIS DIFERENCINI
TERMIN POZYMI
TYRIMAS: RYT AUKŠTAIČI
PANEVŽIŠKI Y
ŠIRVINTIŠKI ATVEJIS
Quan i a i e Resea ch o Di e en ial Dialec al
Fea u es: Case o Eas e n Aukš ai ians o
Pane ėžys and Ši in os
ANOTACIÓN el
S aipsnyje po p ime a ez pasi ulan los mé odos quan i ibinos de dialec ome ía
Li uáneas a mėms nag inė i. Kiekybiškai į e inus dis inamąsias y ų aukš aičių
in iškių pa a mių ypa ybes, siekiama nus a y i i iamųjų Lie u ių kalbos a laso (LKA)
punk ų – S ub iškio (171), Šil (338), Ka á sko (340), Taujnų (374), Vdiškių (375 a),
pane ėžiškių i ši Dél u os (409), Jakù iškių (446), Pabáisko (475), Mančiušnų (500), Čiõbiškio
(520) a minę p iklausomybę.
Ti iamoji medžiaga – 12 al. pane ėžiškių i ši in iškių ga so į ašų. Iš jų iš ink os
ski iamosios a minės ypa ybės analizuojamos dialek ome ijos me odų pag indu suku a
p og ama compu ado ine Gabmap, dedicada lingüinio (y geog á ico) a ian iškumui pa a
es udia . Sob e la base de ansc ipciones de palab as one icas ja calculu íase la dis ancia
de Le enš eín en e los pun os LKA, se ealicen cálculos es adís icos y se es ablezcan di e enciales e minales pane-
ėžiškių i ši in iškių požymiai.
Ob iños esul ados pe mi en a i ma que adicionales pane ėžiškių y ši in iškių a minas
señas coinciden lingüiniu y lingüiniu-geog aphiniu pun os de is a. Es adís icamen e homodos
e minés peculia idades más ecuen es u ilizadas no de la misma pa a més LKA en pun os,
y sepa os de es udia i os ada mios habi amosias en las zonas. Él yckėj habe posibles
dis inguidíos los asgos de los pun os de LKA es udiados clus e izados son comunes a ambos
pa a míos y es adís icamen e g indzia pane ėžiškių y ši in iškių simili ud.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
144 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
ESMINIAI VOODŽIAI: y ų aukš aičiai pane ėžiškiai, y ų aukš aičiai ši in iškiai,
di e enciacinie e miniai požimiai, dialek ome ija.
ANNOTATION
The a icle p esen s he i s - ime use o he quan i a i e me hods o dialec ome y o
analyse Li huanian dialec s. A e quan i ying he di e en ial ea u es o he Eas e n
Aukš ai ians o Pane ėžys and Š in os subdialec s, i aims o iden i y he dialec al dependence
o he poin s o Li huanian Language A las (LLA) unde analysis S ub iškis (171), Šila (338),
Ka á skas (340), Taujnai (374), Vdiškiai (375 a), Dél u a Jakù iškiai (446), Pabá (475), Mančiušai (409),
Čiõbiškis (520). The esea ch ma e ial consis s o 12 hou s o audio eco dings o he Eas e n
Aukš ai ians o Pane ėžỹs and Š in os. The selec ed di e en ial dialec al ea u es a e
analyzed by he web applica ion Gabmap based on dialec ome y me hods. I is designed o he
esea ch o linguis ic (and geog aphical) a iabili y. On he basis o phone ic ansc ip ions o
wo ds, he Le ensh ein dis ance is calcula ed be ween LLA poin s, he s a is ical compu a ions
a e pe o med and he di e en ial dialec al ea u es o he Eas e n Aukš ai ians iew.
Es adís icamen e equal dialec al ea u es a e equen ly used no in he same LLA poin s o
o Pane ėžỹs and Š in os a e de e mined.
The esul s sugges ha dialec al ea u es o he adi ional Eas e n Aukš ai ians o
Pane ėžỹs and Š in os coincide om he linguis ic and linguis ic-geog aphical poin s o
subdialec s bu in he locali ies inhabi ed by he speake s o sepa a e subdialec s unde
analysis. The po en ial di e en ial ea u es o clus e ed LLA poin s unde analysis a e common
o bo h subdialec s and s a is ically jus i y he simila i y o he Eas e n Aukš ai ians o
Pane ėžỹs and Š in os.
KEYWORDS: Eas e n Aukš ai ians o Pane ėžỹs, Eas e n Aukš ai ians o
Š in os, di e en ial dialec al ea u es, dialec ome y.
1. ĮVADAS
Dėl y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių san ykio nuola disku-
uojama: nesu a iama dėl jų sky imo pag indo, pa a mių ibų, Lie u ių kal-
bos a laso (LKA)1 Ka á sko y Vdiškių pun os pe enecien es pane ėžiškiams,
1 LKA 1977; 1982 1991;
A ículos A icles 145 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
ši in iškiam o anykš ėnam (plg. pane ėžiškių y ši in iškių lími es según los
di e en es pe íodos ealizados en las in es igaciones ig 1 y 2.)2. 1 PAV.
Ši in iškiams se asignan los pun os in es igables LKA según Aliūkai ė y k . 2014:
1833
2 Ž . U bana ičiū ė-Ma ke ičienė 1994: 8587; Ma ke ičienė, Ma ke ičius 1995: 6972; Zin3
ke ičius 1997: 237–241; Ma ke ičienė 1999: 18–20; Ma ke ičius 2002: 101–105; Ma ke ičienė
i k . 2009: 11–56. Ma ke ičienė i k . 2009 ž . i apie iki šiol a lik us ši in iškių y imus, o
pane ėžiškių y imų li e a ū os są ašą ž . Puke ičiū ė 2014: 175–195.
Remiamasi LKA 1977: ie aėlapis No 1.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
146 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
2 PAV. Ši in iškiam se asignan los in es igamieji LKA pun os según Ma ke ičienė y k .
2009: 24
A ículos A icles 147 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
En es e a ículo, po p ime a ez apliquéndose dialec ome ía4 mé odos de
Li uania a miai i i5, se examinan 12 ho as. g abaciones sono as de6, XX a.
pab.XXI a. p . ecopiladas de 10 LKA pun os: 6 pane ėžiškių (S ub iškis (171), Šila
(338), Ka á skas (340), Taujnai (374), Kunigškiai (409), Jakù iškiai (446)), 1 anykš ė
(375 a)) y 3 ši in iškiai (Pabaiškiai (475), Manšnai (3500), Čõbšiškiai
(520)) ( éase ig. 3).
Obje i o del a ículo cuán ibiamen e e aluando dis inguamos las pane ėžiškių y
ši in iškių pa a mių peculia idades, es ablece in es iga o ios LKA pun os
a minę p iklausomybę. Así se comp oba á y LKA Ka á sko y Vdiškių pun os
simili ud a pane ėžiškių o ši in iškių localidades. Obje […] dis inguidieji in e miniai pane-
ėžiškių i ši in iškių požymiai.
Pane ėžiškiai se conside an la mayo y más ue e eas e n alš aičių pa a me,
ikė ina, kad ji gali da y i į aką i ši in iškiams – silpnėjančiai mažiausiai y ų
po lo an o alš aičių pa a mei.
Es a hipó esis basea bas an e menca di e encia ada mios ši in iškius desde
(pie inių) pane ėžiškių ski ia ne ienodas co oųjų a, e, i, u galūnėje a imas:
ši in iškiai man iene su cualidad, y pane ėžiškiai es os son suplaka en uno (υ po
kie ojo p iebalsio, ι po minkš ojo) (Gi denis, Zinke ičius 1966: 139147; Zinke ičius
1966: 15; Zinke ičius 1994: 56)8.
Además, pa a alcanza es a me a, se examinan o os 7 pane ėžiškių y ši in iškių a d us
minės ypa ybės (ž . 1 len .).
4 Dialek ome ija – geoling is ikos k yp is, ku ios ikslas skaičiuo i, aizduo i i analizuo i ben-
in e minius simili udes o di e encias como unción de las ca ac e ís icas del espacio geog á ico
(Szm ecsanyi 2011: 45).
5
El mé odo de dialec ome ía se basa en con empo áneos es udios de cien í icos
ex anje os: cuánybiamen e analiza ingles (Shackle on 2007: 30102), olandų (Sp ui y k . 2009:
egų (Hee inga i k . 2009: 167–183), š edų (Leinonen, 2010, 2011: 75–95) š eica ų (Sche e
16241642), no 2012: 6371), kinų (S an o d 2012: 247278), bulga ouw (P okić, Cys 2013:168), nyde landų,
belgų (Hee inga, Hinskens 2014: 265245 y k . 1473) a ian es de lenguas. 6 Regis aciones No. CD
1204 RAS 31, CD 484 RAS 26, CD 456 RAS 10, CD 958 RAP 69, a o os núme os de egis o aún no se
han p opo cionado. Ga so g abaciones gua dados ins i u o de la lengua Lie u ių Ta mių
a chy e.
7 a. XXI. p . a mių in es igaciones de e mina on, que LKA Kunigškių pun o es sunykęs, po lo que
asladado a Dél u ą. S aipsnyje adelan e el LKA 409 pun o se llama Dél u a. 8 Bū a p opues as
ši in iškių y pane ėžiškių pa a mių p o a o de conside a base o as e mines peculia idades,
po ejemplo, neki čiuo ų kamieno o e imą a (Ma ke ičius 2002: 103).

AGNĖ ČEPAITIENĖ
148 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
3 PAV. Ti iamieji LKA punk ai (LKA 1977: žemėlapis N . 1)
1 LENTEL. Tosios pane ėžiškių i ši in iškių a minės ypa ybės9
Ta minės ypa ybės Fiksuo i palab as Ki čiuo ų umpųjų balsių ilginimas
Bu o, didelis, mano, sa o, u i, iskas Neki čiuo ų ilgųjų balsių
umpinimas Gy ena T umpųjų ki čiuo ų galūnės a, e, i, u, nė a, sunku,
žmogus, suplakimas nesuplakimas Y a
Neki čiuo ų galūnės o e imas a, o; ė
e imas umpuoju eMano, nieko, sako, sa o, u ėjo
Vabeñamen e supues o el p ime
sé, así i agalių ai, au dėmuo
c učiuo as Bu au, bien, como, muy, no
Ki cio e acción Bu au, bien, es, no sé, no, di ícil, homb e
Galūnių edukcija G anel, i e, es, años, no, uno,
iskas, žmogus, žmonių
Neki čiuo ų kamieno o e imas aŽmogus, žmonių
9 LKTCH 2004: 160164, 173183.
A ículos A icles 149 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
El ma e ial in es igado se ha o denado en a ias e apas: 1) escuchando in e míns g abaciones
sono as, ijadas po sepa ado palab as (un o al de 26), en las que se e lejan las peculia idades
in es igamosios pane ėžiškių y ši in iškių pa a mių; 2) ano a las palab as ansc ibi ig 4 y 5.);
a p au inės abėcėlės ansk ipcija (an. In e na ional Phone ic Alphabe (IPA)) (ž .
3) los da os compila a MS Excel p og ama y gua da unikodu (an. Unicode) (c eado un documen o
ex ual); 4) ma e ial p ocesado po p og ama in o má ico Gabmap10; 5) u ilizando p og amas
in o má icos RuGL0411 y Google Ea h12, se c eó un mapa de las á eas de es udio, que ambién ue
p ocesado po p og ama in o má ico Gabmap ( éase 1 mapa y ig. 6). In e p e ando los
esul ados ecibidos, en socioling is ina in o mación apo ado es no se iene en cuen a. la base
de los análisis dialec ome icos o man lengubii di e umai (a s umai) en e es udiados luga es de
4 PAV. IPA balsių klasi ikacija (Kaspa ai is 2013: 4)
Kompiu e ine p og ama Gabmap ski ingais skaičia imo į ankiais a liekamų
pa as. Ellos se e alúan calculándo calculando luga es de an amen os ( . y. palab as, en los que
a eso a a mines peculia idades) ski mediu kį. Más ecuen emen e analizadas one icas
ansk ipciones calcula íase la dis ancia de Le enš ein (an. Le ensh ein dis ance)13 (Leinonen y
k . 6) 2015:14. Apa e en es e es udio u iliza la compu ado a del p og ama Gabmap de medición de
asgos in e míns y los p incipios de cálculo así como in e p e amien o de di e encias se
desc iben b e emen e en cada o o subscy io. 10 C eado p incipal Çağ ı Çöl ekin. Kompuu e inė
p og ama Gabmap. acceso a In e ne : h ps://www.gabmap.nl. ; Ne bonne y k . 2011: 6589; Leinonen
y k . 2015: 121. 11 Compu ado P og am RuG/04.L acceso a In e ne :
h pwww.le . ug.nl/~kleiweg/L04/. 12 Compu e a p og ama Google Ea h. Acceso a In e ne :
h ps://www.google.com/ea h/. 13 Sob e el algo i mo de dis ancia de Le enš eín éase. Kessle
B. 1995: 6066; Ne bonne y k . 1996: 185202; Ne bonne y k . 1999: 515; Hee inga 2004: 121124 y k . 14 Da
puede se examinados núme os (balsių o mančių dažnių ec o iai) y ka ego iniai (leksiniai
a sin aksiniai) duomenys (Leinonen i k . 2015: 6).
AGNĖ ČEPAITIENĖ
150 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
1 LEMPES. Ti iamųjų LKA pun o mapa de mapas, c eado compu ado ine p og ama Gabmap15 15
Aquí y en o os mapas en RAA signi ica y ų aukš aičiai anykš ėnai, RAP y ų aukš aičiai
pane ėžiškiai, RAŠ y ų aukš aičiai ši in iškiai. 6 PAV. F agmen o de un mapa de los pun os de
in es igación LKA
5 PAV. IPA p iebalsių klasi ikacija (Kaspa ai is 2013: 5) casa no el coe icien e de
A ículos A icles 151 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
2. DIFERCÍN TERMIN CONCEPTO
ANALIS
2.1. Es adís ica iabilidad de los cálculos ealizados
A lik ų skaičia imų pa ikimumas s a is iškai į e in as kompiu e ine p o-
g ama Gabmap apskaičia us K onbacho al ą (an. C onbach‘s alpha)16. Ja į e i-
con ianza de los da os, como es habi ual, pe o de odos los da os di e en es
mediciones coe icien e de con ianza. Depende de la calidad de los da os, de
mé odo, que se u iliza pa a cálculos, calidad y de los suje os de in es igación.
Los signi icados del coe icien e pueden aumen a desde 0 has a 1: cuan o el
labiau i iamieji a pusa yje susiję17. Pageidau ina, kad K onbacho al a koe i-
cien as bū ų lygus ben jau 0,5. Šis dydis gali nežymiai a ijuo i p iklausomai
nuo y imo ikslų i i iamosios medžiagos: kuo i iamųjų skaičius didesnis, uo
signi icado es és más ce ca de la unidad, an o mayo y el coe icien e
Kompiu e ine p og ama Gabmap apskaičiuo a, kad ski ingų i iamosios
(Vai ke ičius, Sauda gienė 2010: 98). el coe icien e de con ianza de las medidas de
la ma e ia no se ajus a a la no ma ecomendada es ablecida es igual a 0,04. Da po
supos o que pequeño coe icien e a lo mejo lėmė insigni ican e can idad de
unidades es udiables (26 palab as es udiamías, pa a o i 10 asen amien os de
ma a imo pa ikimumą.
Ki u – ie os nenuoseklumo (an. Local Incohe ence) – s a is iniu ma u skai-
luga es), po lo que ob enido amaño necesa iamen e indica menką da os
čiuojami di e encias en e unidades de luga es habi ables ( i iados de luga es),
eniendo en cuen a la geo ínía dis ancia en e ellos. dyd Op imalusis es 0. El
p og ama in o má ico Gabmap ha calculado que la medida de la no nuescosidad
local de la sus ancia de ensayo es algo mayo de 0 igual a 0,42. Es o ambién pudo
de e mina el pequeño núme o de las localidades es udiadas, y ampoco odas ellas es án excedéescicias unas jun o a o as (más lejania localidad S ub iškis).
Aunque la can idad de sus ancia de es udio es insigni ican e, y los pun os LKA
escudės éame en ne ien isame á ea, o denado ine p og ama ealizados
cálculos se án con iables hipó esis de es e a ículo comp oba .
16 Sob e el coe icien e al a de K onbach más amplamen e é.
17 Šio y imo a eju – kuo eikšmė a čiau iene o, uo labiau ski ingi duomenų ma a imai y a
Pukėnas 2009: 2428. a moniza y elacionados.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
158 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
5 LEMPES. E d inas y kalbinas Mančiušnų conexiones con o os LKA
pun os 14 PAV. E d inos y kalbinas Mančiušnų elaciones con o os
LKA pun os 13 PAV. F agmen o de espa ines y lingüinos Mančiušnų
comunicaciones con o os pun os LKA
žemėlapio

S aipsniai / A icles 159
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
6 LEMPIS. E d inas y kalbinas Čiõbiškio conexiones con o os LKA pun os 16 PAV.
E d inas y kalbinas Čiõbiškio conexiones con o os LKA pun os 15 PAV.
F agmen o de espa ines y lingüinos Čiõbiškio de las elaciones con o os pun os
LKA mapapio ykį casi odas las in es igamosios ši in iškių habi adas zonas
son simila esas a pane ėžiškių LKA punk us.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
160 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
A pesa de la mayo de las dis ancias geog á icas que sepa an de las zonas
es udiadas, Čiõbiškis es muy semejan es a (šiau ės) pane ėžiškių plo e
esan į S ub iškį (0,56), y más di e en e de cuan o más adčiau esančių Šil89).
También bas an e g ande Čiõbiškio simili ud es a LKA Vdiškių (0,58) y Ka á sko
us, ku iuos s ip esni e d iniai i kalbiniai yšiai sieja su pane ėžiškių plo e
esančiomis ie o ėmis. Remian is ezul a ais, p elimina iai galima eig i, kad
(0,6) punkČiõbiškyje i iendo pe sonas en el idioma domina más pane ėžiškių, y
no ši in iškių a minių pa icula idades.
Taigi a skai os aškų žemėlapiai i g a ikai neiš yškina a ski ų pane ėžiškių
i ši in iškių zonų; p iešingai – pagal geog a inio a s umo i a miškumo san-
Sin emba go, basado solo en la dis ancia de Le enš eín, no se puede
umas – geog a inis a kalbinis – y a didesnis a p i iamųjų ie o ių. Tai leidžia
de e mina , que esci pada y i o os p og amas compu acionales Gabmap pa a he amien as de medición de dis ancias.
2.4. Fonológicos di e encias de pun os LKA
Fonologiniai ski umai se analizan di e encias mapaspíos. Jais de e mina si
según comunes di e encias onologicas las elaciones en e cie os dos
ecinos de las localidades son ue es. Cuan o oscότερη LKA punk us siejan i
línea, an o las localidades son simila es.
7 žemėlapyje i 17 pa . ma y i, kad s ip iausi yšiai jungia Taujnus i Ka-
á ską, panašiai s ip ūs – Jakù iškius i Pabáiską bei Jakù iškius i Mančiuš-
nus. Es o indica que en es as ecinas localidades u ilizadas las ca ac e ís icas
a minés son simila esísimas. Es os esul ados coinciden con los discu idos da os
de dis ancia de Le enš eín (ž . 2 ab.). Así, asegu adamen e puede a i ma se que
dis inc i as e minés peculia idades uni o memen e ecuen es pueden es a no
sólo de una pa a més loco esía, sino y en sepa ados pun os pane ėžiškių y
ši in iškių LKA. E aluando los esul ados, se e que no siemp e neho oliese
esan ys de la misma pa a més LKA pun os onologicamen e pun o de is a son
simila es. Es o mues an los casos de Šil y Ka á sko pe enecien es
pane ėžiškiam, Šil y Jakù iškių y ši in iškiam pe enecien es Pabáisko y Čiõbiškio.
Es as localidades sepa an y g an dis ancia Le enš eino.
Las conexiones más débiles une LKA S ub iškio y Šil punk us en e ellos hay
muchos onologijos ski . Tales esul ados pueden explica se pe enencia a
di e en es eas e n aukš aičiams pane ėžiškiams S ub iškis pe enece
šiau iniams, y Šila južiniams.
A ículos A icles 161 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
7 ŽEMĖLAPIS. Kaimyninių LKA punk ų yšiai pa-
al di e encias onológicas
Así, el análisis del mapa de di e encias, basado en di e encias onológicas en e
ecinos LKA pun os, con i mó los esul ados calculados de la dis ancia
Le enš eina pane ėžiškių y ši in iškių LKA pun os la semejanza g ama ical.
Es as endencias esal an ma e ial al analiza y o as p og amas compu acionales Gabmap he amien as.
2.5. Klas e inė LKA pun os análisisé po la
simili ud de asgos in e medios21
Kompuu e ine p og ama Gabmap ealizada la clus e ización es al e na i a
dicinėje dialek ologijoje aikomoms izoglosų echnikoms. Tačiau klas e izuo-
jan objek us, nus a omos ibos, a i inkančios ne am ik ą a ski ą izoglosą, o
abend uosius sepa ados g upos cons i uyen es localidades de a minius
di e encias (Ne bonne y k . 2011: 80). Clus e ización algo i mo los da os se ag upan
de modo que las e minales di e enciasumas de los si ios de in es igación
mažesni, o a p klas e ių – kuo didesni (Leinonen i k . 2015: 11).
21 Apie a miniuose y imuose aiky ą klas e inę analizę, a lik ą ki a – SPSS S a is ics – kompiu-
compues o den o de un clus e ue a cuan o e ine p og ama, é. Puke ičiū ė
2015: 175195. 17 PAV. F agmen o de los ecinos LKA pun os de comunicaciones según
las di e encias onológicas mapapiio chinesa mé odos de análisis cl e inas
exnag inados da os pe mi e comp oba , como mą. Analizando ma e ialá ma e ial del
mé odo del peso mediu kio, odos los clús e es se conside an ales mismas
AGNĖ ČEPAITIENĖ
162 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
S o inio idu kio (an. Weigh ed A e age) i wa do (an. Wa d‘s Me hod) hie a -
signi icaciones (s o io), a pesa del núme o de obje os en cada clus e . O ma e ialá
i iamosios ie o ės g upuojasi pagal a minių požymių a ojimo jose panašu-
examinando mé odo wa do, en cada paso del análisis se oman sepa adas pa es de
cles e ias y calcul iciándose a íables nuok ypias desde la más pequeña. Ambos
mé odos calculan los da os pueden no coincidi , ya que las di e encias se miden con
di e en es p incipales (P okić 2008: 156, Leinonen y k . 2015: 11)22. Nus a y ų
jung inio klas e io cen o k ad a ų suma. Tai a liekama su kiek iena klas e ių
po a i pabaigoje jungiami ie klas e iai, ku iuos sujungus nuok ypių suma y a
pa ecidos g upos de obje os se p esen an en mapas y dend og amas. Se ha
es ablecido el núme o de clus e es es 2 ( i iama ma e ial de dos ada mios). S o inio
p omedio mé odo ealizados de análisis clus e inas en el mapa dis inguidos dos
g upos de obje os simila es S ub iškis y Čiõbiškis o man una, y liquias de las zonas
o a (ž . 8 mapa. y 18 igu a.). Teniendo en cuen a es o, las di e enciales e minales
señas pane ėžiškių y ši in iškių LKA pun os, a pesa de su ubicación geog á ica,
pueden se muy simila es.
8 LEMPIS. Ti iamųjų LKA pun os g upa-
imasis pagal a minių požymių panašumą.
Mé odo de s o inio mediu io23
22 Plačiau apie s o inio idu kio i wa do klas e inės analizės me odus ž . P okić 2008: 153–172.
23Los mapas y dend og amas de análisis klas e inas ma can con oscesne colo p ime ia g upo de
pa ecidos obje os, cla esne segunda.
18 PAV. F agmen o de los pun os de
in es igación LKA ag upamonos po
la simili ud de los asgos in e minos
(página de mé odo de p omedio ponde ino) de mapa
A ículos A icles 163 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
Dend og ama imágenes y mues a se mues a, qué seka clus e s ue on
jun ables (ž . 19 ig.). Ve que en 2 clás e según la simili ud de ca ac e ís icas
a míneas p ime paso en ue unido Taujnai y Ka á skas, segundo Mančiušnai y
Jakù iškiai y . . Cuan o an e io men e jun aban LKA pun os, en ese pun o de
is a a minio son simila es.
19 PAV. Klas e ių jungimo dend og ama. S o inio idu kio me odas
Los da os ecibidos con i man que las zonas de es udio pe enecien es a
indi iduales pa a mías pueden se simila es más más que los pun os de la
misma pa a mía LKA.
Aplicando el mé odo wa do a las localidades ag upa , los esul ados cambié
según semejan es ca ac e ís icas a mónicas a osená uno cls e í
cons i uye Čiõbiškis, Dél u a, S ub iškis, Šila y Vdiškiai, o a de las localidades
es an es (ž . 9 abajo. y 20 pa .). Sin emba go pe manece la misma endencia
ši in iškiai y pane ėžiškiai según la simili ud de las peculia idades a minių g upuojasi jun os.
Compa ando analizes clus e inas, ealizadas aplicando di e en es mé odos,
ma y i, kad ki oks ie o ių g upa imo p incipas lėmė Šil, Dél u os i Vdiš-
esul ados, kių pe sig upa imien o. Sin emba go, como y de los cálculos ealizados
mé odo de la media de peso, así y del mé odo wa do ealizados clus e analysises
dend og ama se basa, que simila es o idén icas ca ac e ís icas e mines son
u ilizadas y pane ėžiškių, y ši in iškių á eas: los más simila es son LKA Vdiškių y
Šil, S ub iškio y Dél u os (1 en el clus e ) y Taujo iai y Ka á sko, Jakù iškių y
Mančiušiai (2) es udiando los g upos de i iendas, sus localidades se unie on po los
p ime os pasos ( é . ig. 21).
Así dos mé odosy ealizada hie a chinė klas e inė analiza mues a, que las
ca ac e ís icas a minées y pane ėžiškių, y ši in iškių LKA pun os son muy
simila es o incluso iguales, insigni ican e di e encia del p onunciamien o
menkas pag indas šioms pa a mėms ski i. Siekian pag įs i gau us duomenis,
bū ina klas e inės analizės ezul a us pa i in i i ki ais s a is ikos me odais,
pa ienias de palab as es posible pe . y. comp oba , como es udiamieji obje os
pasacis o mul i udama ėje skalėje (Ne bonne and k . 2011: 81).

AGNĖ ČEPAITIENĖ
164 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV
9 ŽEMĖLAPIS. Ti iamųjų LKA punk ų g upa i-
masis según a minių signos de simili ud. Mé odo
Wa do
21 PAV. Klas e ios unión dend og ama. Mé odo Wa do
2.6. Luga de los pun os LKA en la mul iiama eca escala
Daugiama e escale analiza se, qué ex endien e a mės o man la con inuidad.
Linguinamen e pun o de is a simila es más de la zona en la plano se exsidés o
nčiau una o as, di e en es adelan e. El diag ama ayuda a iden i ica a los
jus, a pažin i a mių g upes. Ji aip pa odo, kokios s uk ū os y a klas e inės
esiden es no indígenas20 PAV. F agmen o de in es igados
Ag upación de pun os LKA po
la simili ud de los asgos in e mónicos
(pagal wa do mé odo) mapaapis análisis de e minados du an e el pun o de
A ículos A icles 165 /
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
is a del é mino compues os po g upos de pun os LKA simila es (Leinonen y
k . 2015: 11).
Rezul a ai į e inami s a is iškai Rando indeksu (an. Rand index) (žymimu
aide ) nuo 0 iki 1: 0 odo, kad du iš i iamųjų iene ų suda y i klas e iai ne-
co esponde ni una e minmine pa icula idad, y 1 que los es udiados
clus e s son comple amen e iguales (P okić 2008: 161163)24.
Los da os ob enidos co esponden al mé odo wa do ealizada po análisis
panašių objek ų g upių išsidės ymą: a miniu požiū iu a imiausios ie o ės
clus e ine de e minados son Šila y Vdiškiai (na s ellos emo ę de la plano a, pe o los
une la insigni ican e dis ancia Le enš eino39)), (0, 1 pe enecien es al clús e , y
Taujnai, Pa ù iškiai, Mančiušan ys (la dis ancia Le enš eino en e es os luga es
Jako ių ambién es uno de los más bajos), pa nai 2 al clús e (ž . 22). 22 PAV.
Despliegue de pun os LKA en mul i udiama a escala po simili udes de asgos
in e míns
24 Ten pa plačiau ž . Rando indekso skaičia imo o mules.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
166 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV En las zonas de inidas nepa eko y de las
in es iga o ias localidades más se des acan los pun os LKA S ub iškio, Dél u os,
Pabáisko, Čiõbiškio y Ka á sko pe enecien es a ski ing pa a mėms. Tal ez es o
pod ía explica se bas an e g an dis ancia de Le enš eino en e es os y o os
discu idos luga es. Kompuu e ine p og ama Gabmap calculado que = 0,82, i.e.,
es ablecidas de LKA pun os compues os en g upos de obje os simila es u ilizadas
las peculia idades e mines di ie en neženklía.
Así mul iama é skalé es adís icamen e undamen zia los esul ados de
análisis cl e ina y aún más en yškina pane ėžiškių y ši in iškių a minių peculia idades simili udes.
2.7. Di e enciales e minales asgos de pun os LKA
Compu u e inas p og amas Gabmap he amien as ijan di e enciadas g minas
a ibu os, que ep esen an la g miní á ea. Los da os se p esen an en cua o ablas:
se indican los dis inguibles asgos e minales del mé odo del p omedio de peso
ealizada po análisis cl e ine es ablecidos en dos de los pun os de LKA compues os
g upėse i wa do me odu a lik a klas e ine analize nus a y uose ki uose d ie-
juose klas e iuose.
S ulpelyje Klas e ių ski umas (an. Be ween sco e) pa eikiami ski umai a p
seleccionado cles e o y o a g upo. Cuan o más al o sea el bal, an o más b iskés el
dis in i o señamį (an. i em) LKA pun os, cons i uyen es seleccionada clas e í, iene.
S upelele Va iacija en clus e (an. Wi hin sco e) se p esen a in o mación, cuán o
cie o signo a ía en el seleccionado clus e . Cuan o más bajo sea la a iación balas,
an o dis inguamasis signos es ep esen a i es más. El o alísimo pun aje (an.
Sco e) indica la di e encia gene al en e es as abólas pun uaciones (an.
Be weenWi hin sco e) (Leinonen y k . 2015: 14). Desde el mé odo de media ponde ada
ealizados esul ados de la análisis clus e í mos an que el p ime clus e
iamasis požymis y a umpųjų ki čiuo ų balsių ilginimas (šias ie o es di e en-
cijuoja žodžio jis, iš dalies – didelis a osena) (ž . 3 len .). Bend asis šios di e en-
cons i uyen es LKA S ub iškio y Čiõbiškio pun os el más b iskísimo asgo de la
ca ac e ís ica es al o (más de 2), según S u jąb iškis y Čiõbiškis di ie e
ma cadamen e de o os si ios es udiados ( a ios más de 1). Va iacia en clus e ía es
Tą pačią ypa ybę a ba galūnės edukciją a spindinčio žodžio didelis a ojimo
ski umas a p klas e ių y a mažesnis už žodžio jis a oseną. Tačiau šio žodžio
nega i a, hiceasi, di e cinis a minis signois es ep esen a i us. a imas
S ub iškyje y Čiõbiškyje a ía menos que la palab a él, y comúns de ambos indiciklių
balas es al o. Po lo an o puede a i ma se que la palab a g ande a osena g indzia
ac a, que umpoyo ki čiuo o balsio elgina ion o galūnės edukcija son
ep ezen a i ūs i minia a ibu os, dis inguan ys LKA S ub iškio y Čiõbiškio punk us desde o os.
S aipsniai / A icles 167
Kiekybinis di e encinių a minių požymių y imas:
y ų aukš aičių pane ėžiškių i ši in iškių a ejis
3 LENTEL. Di e enciadas a minas 1 cls e io (S ub iškis, Čiõbiškis) señas.
S o inio idu kio me odas
Com asis balas Va iacia clas e yje Klas e ios di e enciaum Palodis di e cinis
a minis señas /
2.065730 -0.734482 1.331248 Él
0.991031 -1.057100 -0.066069 G anel El
…………
-1.485962 1.699261 0.213300 Nė a
Es e clús e comple amen e no ep esen aba pane ėžiškių y ši in iškių pa a mių
di isión de base conside ado desiguodas co oųjų ki čiuo ų galūnės a a imas (es o
indica palab a no a osena). Aunque un al o g ado en el clús e de a iación signi ica
que pane ėžiškių S ub iškio y ši in iškių Čiõbiškio pun os LKA de la palab a no hay
p onunciamen o muy a ía (y es o mos a ía que los co os c učiuo ų galūnės a en
es os pun os LKA se p onuncian desiguodai y según es e asgo e miníuo LKA pun os
(i pa a mės) di ie en), sin emba go el o al de pun os y la di e encia de
p onunciación de es a palab a en los clús e es es muy baja (a a i amai -1,5 y
al ededo de 0,2). Hagiéndose así, es a e miné peculia idad es i ep ezen a i i
co ieji ki čiuo i galūnės a casi uni o memen e a iami y pane ėžiškių, y ši in iškių
T umpųjų ki čiuo ų balsių ilginimas iden i ikuoja i ki ų i iamųjų LKA
ie o ėse. pun os, o mando o os clus e í, plo a (es o indica palab as de él, de
osena) (ž . 4 len elę). Klas e ių ski umo, a iacijos klas e yje i bend asis ba-
pa e iene a las comple amen e coincide con la p ime a g upo palab a de él
dis in i os indicado es balis. Hagiene, y en uno, y en o o g upo de obje os
semejan es, a pesa de LKA pun os pe enecimien o a ski ing ada mías, ki čiuo as
co os balsios alginamien o es coinciden es di e cinis a minis señas. Po
consiguien e las localidades según es a e miné peculia idad no di ie en.
4 LENTEL. Di e encinas a minas 2 clus e io (Šila, Taujnai, Dél u a, Jakù iškiai,
Ka á skas, Vdiškiai, Pabáiskas, Mančiušnai) señas. S o inio i a minis a ibu o
du kio me odas
Bend asis balas Va iacija klas e yje Klas e ių ski umas Žodis / di e encinis
2.065730 -0.734482 1.331248 Él
16433 -0.218049 0.298383 Tu i 0.5
…………
-0.495996 0.202406 -0.293589 Muy
AGNĖ ČEPAITIENĖ
174 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIV o ina icula e i s s essed uns essed componen ;
e ac ion o accen ; educ ion o endings.
They a e analyzed by he web applica ion Gabmap based on dialec ome y me hods. I is designed
o he esea ch o linguis ic (and geog aphical) a iabili y. On he basis o phone ic
ansc ip ions o wo ds, he Le ensh ein dis ance is calcula ed be ween LLA poin s, he
s a is ical compu a ions a e pe o med and he di e en ial dialec al ea u es o he Eas e n
Aukš ai ians o Pane ėžỹs and Š in os a e de e mined. The esul s sugges ha he dialec al
ea u es o he adi ional Eas e n Aukš ai ians o iew. The closes loca ions by he
Pane ėžỹs and Š in os coincide om he linguis ic and linguis ic-geog aphical poin s o
Le ensh ein dis ance measu e a e Taujnai and Ka á skas (0,15), Jakù iškiai and Pabáiskas (0,23),
Taujnai and Mančiušnai (0,31), Jakù iškiai and Mančiušnai (0,31). All a eas unde analysis a e linked
by signi ican phonological simila i ies.
Es adís icamen e equal dialec al ea u es a e equen ly used no in he same LLA poin s o
subdialec s bu in he locali ies inhabi ed by he speake s o sepa a e subdialec s unde
analysis. The po en ial di e en ial ea u es o clus e ed LLA poin s unde analysis ound in
he s udy a e common o bo h subdialec s and s a is ically jus i y he simila i y o he
Eas e n Aukš ai ians o Pane ėžỹs and Š in os.
Į eik a 2015 m. no iemb e 19 d.
AGNĖ ČEPAITIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania
agne.cepai [email protected]