scieee Science in your language
[lt] (orig) [en] [de] [fr] [it] [es] [pt]

Daiva Aliūkaitė, Danguolė Mikulėnienė, Agnė Čepaitienė, Laura Geržotaitė. „Kalbos variantiškumas ir jo vertinimas perceptyviosios dialektologijos požiūriu: variantų ir vietų vaizdiniai“

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Daiva Aliūkaitė, Danguolė Mikulėnienė, Agnė Čepaitienė, Laura Geržotaitė. „Kalbos variantiškumas ir jo vertinimas perceptyviosios dialektologijos požiūriu: variantų ir vietų vaizdiniai“

Author: Dalia Pakalniškienė
Year: 2018
Source: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/download/827/918
A igos A icles 259 /
DALIA PAKALNIŠKIENĖ
Klaipėdos uni e si e as
No is de pesquisas: bal ís ica, geoling is ica,
açãomažodžio his ó ia.
Dai a Aliūkai ė, Danguolė Mikulėnienė,
Agnė Čepai ienė, Lau a Ge žo ai ė
LABOR VARIANTIŠKUMOS
JO IR VERTINIMAS
PERCEPTYVIOSIOS
DIALECTOLOGIAS PONHIÚRIU:
VARIANT IR VIET
VAIZDINIAI
COLECTYVIN MONOGRAFIA
Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla, 2017, 326 p.
ISBN 978-609-459-913-2 A Comissão conside a que a Comissão não cump iu as ob igações que lhe incumbem po o ça do a igo 107.o, n.o 1, do T a ado.
Re isou-se a monog a ia neeilinis acon ecis li uanis ikos padangėje. Ino a i us
quan i a i o e quali a i o dos es udos de a ian idade da língua li uãs, apoiado
baseados na a aliação dos memb os da comunidade das línguas simples, o necem
no os dados de a ian idade da língua in en o ização, in e pe ação, aida e
pe spec i a e elados. P imei amen e em olho c in a globalus li e a u a
linguís ica escolha pasi em a mais impo an es da linguagem a ian iškumo e
pe cep y iosios dialec ology eikales, c i icamen e ap o ei ada iškiliausių
ling is inių mokyklų eó icas disposições e p á ica.
Monog a ia, como indica nume ação, consis e de seis di e en es ex ensão
pa es. a 5a pa e cons i ui apenas 6 páginas, e na 6o ap esen adas conclusões,
en ão, pe haps, mais p eciso e ia sido sujun a es es sky elius e ap esen a
como ge ais conclusões. Juolab que o 5o capí ulo Vaizdíns e dimensões de
disposições adução em es udos de a ian idade de linguagem esume
cla amen e os esul ados do es udo. No 1aj capi ulo, que in i ulado Į adu, dá-se o
concei o de a ian idade da linguagem, dis inguidas duas mais impo an es a ian iškos ai
DALIA PAKALNIŠKIENĖ
260 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII ca ego ia a ian es e luga es igu ados.
Qua u ias cien is as cole i am zadeb ėžę ambicingą obje i o: iš i i geoling is inę
kompe encję memb os comunidade de linguagem simples, que a monog a ia au o esų
en endida como conhecos e capacėjimai econhece idioma a ian iškumą e o
elaciona com á ios ipos a ealais: 1) geog a iniais ( . y. e i ó ios de in ama); 2)
socialiniais (i. e. socialiniais an amaisiais); 3) cul u ais (i.e. a iá eis cul u ais
dimensões cul u ais) (20 p.). / A p imei a is a e eme iška aspi ação medido de o ma
con iá el em passos consecu i os suc ula a e as, ga an indo um sucesso de
in es igação: elabo a me odic a in es igação, es abelece c i é ios de seleção dos
inqui idos bem como pon os de egiões de in es igação e, ap o ei ando o su gido
modelo de compe ência geoling is ina, ealiza a in es igação. Monog a ia
essencialmen e p epa ada, ma 20142016 m. Financiada pela Comissão Es adual de
línguas li uanas na aculdade Kauno da Uni e sidade de Vilnia ealizado o p oje o
Bend inė lie u ių kalbos ie a men aliniame lie u ių kalbos žemėlapyje ( ado ė p o .
d . Dai a Aliūkai ė). Assim adqui ida di e sosopos pa i ies, ap endida de seus sėkmių
e e os.
Ti iamųjų oma solidi mais de 1400 jo ens. Nuspe ęsa pesquisa bas an e
ien iso con ingen e de 1519 anos de gimnasis as e alunos e balizou-se e
isualizou-se as disposições linguís icas, em ou as pala as, a compe ência
geoling is ina, dezim yje de locais li uanos, melho ep esen ando e adicionais
la ians a mes, e no os a minius a. XXI. da inos: aos no e ep esen ou
K e ingos, Plunges e Mažeikių íms, geolek ai Bi žų i Ž ėžio geolek ai, Vilka iškio
Vilka iškio Va nos geolek ai. Ty inė i mesmo mais di icilmen e in e p e ados
pe eiginia Šiaulių, Kupiškio e Ukme gės geolek a.
Talpus 2o capí ulo da monog a ia Laba a ian iškumas pe cep y iosios
dialek ologijos požiū iu ap esen a uma c í ica e ospecção desde o campo a é a
cidade dialek ologijos, desde adicional a é dinamiskosios e pe cep y iosios
dialek ologijas, em pa lė oją o ien adas pa adigmas, pe mi usios susiku i
ino y ią a me odologia de pesquisa. Pe cepy inhas pesquisas c onologicamen e
g upuojam em e apas an es e depois de Denis R. P es on li o Pe cep ual
Dialec ology (P es on 1989), cuja mui os disposições baseia mode na lingu is ica.
Jun amen e com a me odologia ap esen a-se e quali icadamen e aduzida ou
acomodada e minia com co espondmenimis em ou as línguas. Espe a-se que ela
na u almen e p igis, se á adop ada de ou os pesquisado es li uanos e acilmen e
con e iá el num con ex o in e nacional. No es udo baseia-se c ia i amen e
Deniso R. P es ono cincoakomponencio de es udo pe cep i io modelo, que cons i ui
á ios a e as: canš inis a ian ų žemėlapis, a ian ų aisyklingumo e a auklumo
a aliação, a ian ų ski ingumo de e minação, dialek ų a pažinimas, concep ualus
e inimas (P es on 1999), excluída essas a e as esmė e e ė. língua Li uana a ian iškumui pesquis i
Dai a Aliūkai ė, Danguolė Mikulėnienė, Agnė Čepai ienė,
Lau a Ge žo ai ė Kalbos a ian iškumas i jo e inimas
pe cep y iosios dialek ologijos požiū iu: a ian ų i ie ų aizdiniai
Re iews 261 cien is as desen ol e am complexo modelo de anke os, no qual
isualizá el e e balizá el anke uojamojo geoling is inė kompe encija. As
seções 3 e 4 da monog a ia dedicam-se à in e p e ação quali a i a e
quan i a i a dos dados ob idos.
3-ia capí ulo Subje i ões modelos de a ian idade da língua li uãs: a minė
linguagem concep ualização e men alinių kalbos a ian iškumo aizdinių
ka og a a imas desen ol eu-se egionalinio discu so de a ian iškumo aizdinių
da língua li uãs. Em p imei o luga abo da-se a pa i anke as em yškėjęs
socioling is inis ep esen an e da língua a minesa e a o. Lide ado po Fumio
Inoue alinam dos pala as (Inoue 1999) e Pe e io Ga e o, Angie Williams e Be sy
E ans écnicas de pala as signi icamí (Ga e , Williams, E ans) p incipais,
p epa ado 2005 ede de pala as signi icamí. Anke ų dados mos a am que
p incipais aužai do ep esen an e da a minês língua ligamo com a k aš u e
habi á el á ea, amžiumi, espei oba p aeičiai, balbai e pan. Aki aizdi in e essaja
com NORM‘o (Chambe s, T udgill 2004) igu ado e ela disposições i miá eis, que
a minė kalba p aėjusio p aeinančio pasaulio požymis. No en an o, como de alhe
e balmen e e especialmen e isualmen e pa odoma monog a ia, al
concep ualização em di e en es pon os é desiguodo de in ensidade.
Men al dos mapasapios e seus comen á ios análise e elou imaginada dialek os
paš o aizdį, mos ou p o o ipine a miškumo zonas. Compu u e io p og ama
Gabmap (Ne bonne e k . 2011) susis emin uos mapasapios is concep ualização de
di e en es a mių e pon os galbinês gim ine, a miškumo zonų imagemdias,
linguíneas peculia idades desc iúdinimas, mos an es bas an e boa compe ência
geoling is ina. Bū ų in e essan e compa a di e en es pon os de a miškumo
e čių mapasapius em yškė ų kalbinės gim inės eiksnys i iamųjų nuos a oms.
Além disso, mais de alhadamen e comen o ados os mapas das di e enças (Fig. 70).
Bū ų signi ica i o não só explicação das linijas em mapas, i. i. o que mos a
amsinha ou mais cla a localidades jungian i linha, mas e a s ymai, po quê
i iá eis imagdamen os susi o muoja p ecisamen e ais a miškumo a ealas. A
pa i dos exemplos de mapas de lápis ê-se que conside á el pa e deles são
in es igá eis comen á eis a dijam num ou ou o a eale sinalamen o a miškumo
sinais ( aisyklinga, en endama, g ažu ou neg ažu, e c.). Tão ca ac e ís icas
análise é se ia bem en iquecida e p o o ipados da zona de a mi icação.
Os mapas mos a am kele iopą classi icação a mių dominuojanças d ina ę
(žemaičiai aukš aičiai) e ke u na ę (žemaičiai aukš aičiai su alkiečiai dzūkai) (žinoma,
za ikso a e ou oskių / /). Pob ei ado, que anke á eis jo ens endem a passa em
ke u na ę classi icação, e indicadas ais slink ie causas: e nog a inių egionų
klasi ikacijos į aka, nelegia e is žemaičių i aukš aičių plo as bem como ou as
his ó icas ci cuns âncias.
DALIA PAKALNIŠKIENĖ
262 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII
4-ajame capí ulo Subje i ões modelos de a ian idade da língua li uãs:
concep ualização da lingua bend inesa e men alines da lingua a ian idade imagdines
ca og a ação geoling is iniu undamen cons uído do lingua bend inesa
ep esen an e socioling is inis p e ende mos a aukš aičių e žemaičių bend inės
kalbos koncep ualizacijos ski is. Ta mesma signi icanciais pala as, asocia ų,
écnica es abelece ês mais impo an es comun inês língua ep esen an e
e a o aožai educoução, mies iečio apa ybė, aisyklinga kalba (pas a oji
ečiau). Ou o impo an e demônio, que mos a di e en e concep ualização da
língua bend inha dos al os aiços e baixosaiços, mode naikiškumas, consolidando
es e eo ipinę oposição a mė = passado, a ian e da y iausios gene acija bend inė
kalba = ago a ies, a ian e da jaunosios gene acija (192 p.). Tai yški aukš aičių
nuos a a, e jo ens zemaičiai bend inės kalbos com mode naikiškumu nãoapa ina isso
sie ina com žemai iškojo a miškumo gy ybingumu. I in g andes di e enças en e
jo ens alç aiças e baixaiças bend inês da língua imagens não es abelecida. Ty ėjos
zapicou que žemaičiai alan e bend ine língua a alia como es animą. Peš inos
mapasapias mos a am comun inês linguagem localização imagdinos. Bend inês
zonas de linguagem ge almen e ligadas com cen ais g andmiesčiais, egiono
cen ais ou mesmo kalbine gim ine. Com comunine língua mais equen emen e
associada aka inė pa e da Li uânia, ečiau cen inė ou y inė pa e da Li uânia.
Segundo a pesquisa, odos os pon os jo ens mais equen emen e com a zona de
linguagem comun inesa apa ina Vilnius e Kauną, ečiau Klaipėdą. In e essan e
conclusão dos pesquisado es, que p o o ipiškas ei zonas de linguagem bend inês
localizam-se naquelas localidades, que apamen e apa izadas com a miškumo zonomis.
T umpucioso 5-ajame capí ulo Vaizdinių i nuos a ų dimensijų e ė kalbos
a ian iškumo y imuose cons a a-se, que im ies in es iga i os, cole ados dados
do pon o de is a Li huanian mokslei ių nuos a ų y imas é ep ezen a i us.
Como já mencionei, odos aqui edigidos pensamen os pode iam na u almen e
inco po a compone em conclusas, nas quais consis en emen e ap esen am-se
comuns dos consumido es das línguas simples linguagem e a mių imagininhas bem
como p incipais suas ca ac e ís icas. Pa eceu que os mais impo an es aços
da língua comum é a educação e localização (didmiesčiai Vilnius, Kaunas, Klaipėda).
Men alinhos mapeamen os mos a am que p o o ipiškiausias zonas a miškumo
localizam-se em no os a miniuose da iniuose Plungės, K e ingos, Mažeikių
geolek uose (žemaičių a eale) Bi žų, Va ėnos geolek uose (aukš aičių a eale) e
egiolek ų cen uose Telšiuose, Šiauliuose, Pane ėžyje, Aly uje, nou as cidades
Rie a e, Skuode. Os esul ados do es udo mos am que Li uânia gimnaziais e
mediei os escolas de jo ens geoling is inė compe ência é su icien e. Tokį
a aliação mais undamen zia lapis iniai mapas, mos an es, que jo em ge ação da
língua comunidade memb os capaz in ui y iai pa a o emen e, medianamen e e apnai a miquemen ma ked zones.
Dai a Aliūkai ė, Danguolė Mikulėnienė, Agnė Čepai ienė,
Lau a Ge žo ai ė Kalbos a ian iškumas i jo e inimas
pe cep y iosios dialek ologijos požiū iu: a ian ų i ie ų aizdiniai
Re iews Re iews 263 /
A con iabilidade e obje i idade do es udo aumen am mode nos mé odos
quan i a i os bem es a ís icos. Me odime ia de dialec ome ia desen ol ida
compu ado ine p og ama Gab map quali a i amen e e quan i a i amen e
esumi os pon os de con ole p o o ípicos das zonas de consumo da língua e
comunhinha mé odos de o mação es a ís ica imagens dos mapas de alo es,
e le indo odas as localidades signi icedades do pon o de is a da
in e miabilidade, dis âncias ou mapas de edes, mos ando g au de
in e miabilidade, mapas de clus e s e dend og amas monog a ia isualizada em
174! Pagi ina, além de odos ou os posi i osamybios, sujeicni e o malus da
monog a ia uni àzidade e consis ência, cujo alcança a qua o alen osos
cien is as não oi ácil. Ao con á io, di e en es ezes y ėjos uni am sua
expe iência e compe ências em ien isą u ningą ecinio. Mode nus, quybiškas,
p eciziškas y imas mais um ped a angula na casa da Li uânia geoling is ica, na u almen e en siliejando em mundo linguís ica espaços.
LITERATŪRA
Chambe s Jack K., T udgill Pe e 2004: Dialec ology. Second Edi ion. Cam-
b idge: Camb idge Uni e si y P ess.
Ga e Pe e , Williams Angie, E ans Be sy 2005: Accessing Social Mea-
nings: Values o Keywo ds, Values in Keywo ds. – Ac a Linguis ica Ha niensia: In e na-
ional Jou nal o Linguis ics 37(1), 37–54.
Inoue Fumio 1999: Classi ica ion o Dialec s by Image: English and Japanese. –
Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1, eds. Dennis R. P es on. Ams e dam, Phila-
delphia: John Benjamins Publishing Company, 147–160.
Ne bonne John, Colen Rinke, Gooskens Cha lo e, Kleiweg Pe e , Lei-
nonen The ese 2011: Gabmap – A Web Applica ion o Dialec ology. – Dialec olo-
gia Special Issue II.
P es on Dennis R. 1989: Pe cep ual Dialec ology: Nonlinguis s’ Views o A eal Lin-
guis ics. Do d ech : Fo is.
P es on Dennis R. 1999: Handbook o Pe cep ual Dialec ology 1, eds. Dennis
R. P es on. Ams e dam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Į eik a 2018 m. junho 30 d.
DALIA PAKALNIŠKIENĖ
Klaipėdos uni e si e as
Salomėjos Nė ies g. 5, LT-92227 Klaipėda
dalia.pakalnisk[email p o ec ed]