S aipsniai / A icles 113
NIJOLĖ TUOMIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Des eche ches scien i iques di ec ions:
dialec ologie, a mių mo ology, leksika, socioling is ica, langues son eika.
NEVALDOMAS SKOLINIMASIS Il es à no e que
KAIP KALBOS NYKIMO
POŽYMIS
Uncon olled Bo owing
as a Sign o Language Loss
ANOTATION Il es impo an de no e que les É a s memb es ne son pas enus d'applique les disposi ions de l'acco d en ma iè e de d oi s de l'homme.
S ai snyje, su la base con empo aine XX a. in XXI a. commencemen dialek ologine ma iè e
de sud des hau š aičių pa a mei appa enusčių lie u iškų islands Bal a usijoje (Va ana o .,
Ga dino s .), analyseée ac uelle si ua ion des langues Li uiniens e son kai a. T a ail obje es
lexiques p ê s des bal a usių, polkų e usų langues. Se che che à dé e mine si sla izmų gausa
es na u el du langage kei imosi, ou sa nykimo (me ies) a é en . Les p ocessus de langage ici
son examinés au emps obse é: é udiée e compa ée ac uelle de plusieu s ois in o man des
langue. Le a ail déc i aussi les ac eu s changean s la langue e la cul u e de la na ion.
Iskelien les p incipaux aspec s, nulėmę e paspa ine des langues Li uaniennes nykimą. Ce e
é ude mon e démon ée asymé ie de emp unissemen : les mo s acilemen passe de une
langue à l'au e, des élémen s d'une langue de moins en moins adap és, ame même discu se
emplazés u ilisée iš isa au e langue a ka pa. L'a icle ai e en dé ail dans la zone ac i e de
con ac s i an des Li uiniens šnek ų e ines e skolinių seman inės aiškos adéqua i ude
p oblème, ise à apčiuop i les di ec ions des poslinkies séman iques.
ESMINIAI VOODŽIAI: sud des aukš aičiai, Li uiniens langues isos, obse imis emps,
langues mo is, langues nykimas, ne aldomas p ê inimasis, seman inė aiška.
ANNOTATION
Based on con empo a y la e 20 h cen u yea ly 21s cen u y dialec ological ma e ial om he
Li huanian islands in Bela us a ibu ed o he Sou he n Aukš ai ian subdialec (Vo ana a
dis ic , G odno egion), he a icle analyse he cu en si ua ion o he
anian language and i s change. The esea ch cen es on lexical loanwo ds om Bela usian,
Polish and Russian languages. I a emp s o de e mine whe he he abundance o Sla ic
NIJOLĖ TUOMIENĖ
114 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII loanwo ds is he ou come o na u al language change o i s
loss (dea h). Appa en - ime language p ocesses a e analyzed in he s udy: he p esen -day
language o in o man s o se e al gene a ions is s udied and compa ed. The s udy also desc ibes
he ac o s changing he naa ed he decay o he Li huanian language. The s udy shows he
ion’s language and cul u e. I poin s ou he majo aspec s which de e mined and accele -
asymme y o bo owing: wo ds easily ansi ion om one language o ano he ; language
elemen s a e inc easingly less adap ed; an en i e passage o ano he language is used in he same
discou se al e na ely. The a icle p esen s an in-dep h s udy o he p oblem o adequacy o
seman ic exp ession o con ac zone; i is aimed o g asp he di ec ions o seman ic changes.
loan ansla ions and loanwo ds used in he subdialec s o Li huanians esiding in he ac i e
KEY WORDS: Sou he n Aukš ai ian, Li huanian islands, appa en ime, language dea h, language
loss, uncon olled bo owing, seman ic exp ession.
1. ĮVADAS
1.1. Tou es les langues changen a ec la ie de la socié é. Ces chi os e e s son de nou eaux mo s,
g amma icales o mes, pa lemen s s yles, égionaux ou sociaux a maines spa é ieu ou len e des
di usion, ko eliuojan a ec s aigesnie ou olygesnie des anciennes aiškos o mes nykim. Quelques
o mes changés anciens, dépenden e de changemen s de ie de socié é: unaly ée au poin de ue de la
consomma ion de langue dans la socié é e changemen s de langue nuosaikesni, alo s a pu ka dinalus
socialiniai changemen s peu en p o oque de g ands, même ca dinales changemen s de langue, pa
exemple, dans la même sociale espaceu ée ins allus des au es langues consomma eu s e donc
appa adus d ikalbių (ou même ikalbių) habi an s. Comme jus emen pa ce que le langage au même
emps iné i ablemen g e a une au e coexis e nou elles e ieilles o mes, mais pas complè emen
pad ikai e nonuspėjamai, ca leu s socié é es seiski schiuses selon les consomma eu s âges, sexe,
si ua ion sociale e p o ession. 1.2. L'objec i de ce e é ude isanalyse pa ibio des îles, dans
lesquelles a é é ou es enco e u ilisée non seulemen la langue Li uanien, la si ua ion ac uelle des
langues Li uiniens e sa kai ą. Né abli si les é ange s langue élémen s de skolinių gausa es na u el
langue sei imosi, ou sa nykimo (mi ies) déde in. L'é ude se base su con empo ine XX a. in XXI a.
commencemen dialek ologine ma é iau du sud des aukš aičių (PA) pa a mei appa enan čių kelių
lie u iškų salų1 Bal a usijoje: Va anã o (b . 1 A iclesnyje u ilisés des e mes de sud des
hau e- aiches pa ibio isles, Va anã o isles šnek ų, qui ne son pas enco e nusis o ėję, cependan , de
l'a is des che cheu s, son plus app op iés déc i e des é endues de langues Li uaniennes, pa une des
ou au es ci cons ances a sidū usius ho s des on iè es du e i oi e Li uanien. Vy au as Ka delis
dans l'a icle Lie u ių kalbos salos: p obleminiai aspek ai (2014) ès p écisémen suc é le e me salas
kalbos apib ėž į: nuo de la p incipale langue de la zone géog aphiquemen complè emen a elusi,
conc è es geog a ines
A icles A icles a icles 115 /
Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis
Вóроново, dis ic cen e); Ramaškoni (b . Ramashkáncy); Ne ãšių (b . Нявóшы), Ródūnios (b . Рáдунь),
Plkių (b . Плкi), Ži mnų (b . Жырмны), selon les a las des langues, ce son VI (Va anã as, Ne ãšiai), VII
Nočiõs (b . Нáча), Pãa adnės (b . Пагарóдна), Asa õs (b . Асавá)2. Lie u ių
(Nočià) e VIII (Ródūnia, Plkiai) poin s. Selon la de niè e mé hodologie de dé e mina ion des deg és de
iabili é des poin s, ces ois poin s son considé és comme non iables e pa iellemen ou
complè emen sunucsus (plaî e oi Meiliūnai ė, Mikulėnienė 2014: 124128). Ti an usageo si de
di é en es du ée e de con enu des en egis emen s sono es, conse és de l'ins i u de langue
Li uanien Ta mių a chy o base de données, ainsi que des en egis emen s de pe sonnali é au o ée
ono eka (p incipalemen ex ai en langues sla es locales a e s), publi- 1.3. Les sys èmes linguis iques
Kad shi des îles on ce ains sa i des aožs, qui ne son pas p op es au pla eau con inen al des
kuo ų a minių eks ų inkinių (ž . li e a ū os są ašą).
šnek us, es une chose comp éhensible e , peu -on di e, les limi es ayan une communau é linguis ique,
i an où que ce soi dans la plus g ande e i oi e d'un au e pays e cons i uan ici une mino i é
linguis ique, en ou ée d'é anges communau és linguis iques e physiquemen , linguis iquemen e
cul u ellemen isolée de la zone p incipale, assimilée linguis iquemen e sociologiquemen , ayan une
dynamique in é ieu e, ainsi que des le es linguis iques liées à la supančia (c . Ka delis, 2014, 2015;
Tuomienė 2014: 84). classi ica ioncinis des îles Li uanies uni é dialec ologique i an i ude c i e ium
clai emen o mulé dans la de niè e œu e de dialec ologie Li uiniens XXI a. commencemen Li uiniens
a mes: geoling is inis e socioling is inis é ude. Les ca es e leu s commen ai es (2014). Ici il
s'applique à ou le e i oi e de la langue li uanienne, cependan les îles de langues comme speci inį
kalbinį i e i o inį iene ą peu égalemen ê e classées basé su le c i é ium de gy ybingumo (ž .
Meiliūnai ė, Mikulėnienė 2014: 124128).
Va anã o islands šnek ų cen ais considé y inas plus g andes habi a ions, illes ou illages, auxquels
e i o iellemen appa enaien des illages ou unkiemiai, auxquels au XX a. in e au XXI a.
commencemen u a des Li uiniens, pa exemple, Ramaškoni isla cons i ue aien ces illages: Bilia
(b . Bil), Bielinai (b . Białncy), S anina (b . Dai àna á), Laškai (b . Laš), Na as Naujšõ (b . Na ašdy),
Pã ubies (b . Pã ušką), Tšon (b . S anisaiš), Šaš (b . Šaš. Rdūnios île (bū ų plus p écisémen isos, ca
liké Li u iški kaimai ieni nuo ki ų sma kokai nu olę): Asa à (b . Asa á), Dubniai (b . Дубнцы), Ka gauda
(b . Ka god), Klaišia (b . Клайш), Kemešiai (b . Кемéjýši), Magkalnai (b . Magýny), Pliakis (b . Гарадзшчa),
Plkiai (b . Плкi), Sklodnys (b . Складнцы), Smi milniai (b . Сiльгi), Žyma (b . Жмýna), Smýna (b . Ces
lieuxo a ds Li u iquemen insc i e e suki čiuo i su la base publica ioniniu Lie u iški adiciniai
ie o a džiai Gudijos, Ka aliaučiaus k aš o, La ijos i Lenkijos (2002), bal a usiškai su la base
o iciels Va anã o ajono apilinkių kaimų a dų są ašais, publi s in e ne .
2 D'un poin de ue géoling is ique ces sud des hau e- ailles appa iennen à la pa a me o emen
bū ų ikslinga jung i į ieną Va anã o šnek ą. Da i dėl o, kad pagal šnek oms būdingas ypa ybes,
appucuuses šnek es pa iculiè emen lexique aužus, elles son ès similai es, combien plus
di è en ces šnek es phone iques ca ac é is iques. En ou e, ac uellemen šnek os o emen se
son aukusies en e mes de e i oi e de ce ains belikę 1 ou 2 illages, dans lesquels assez bien
li ou iquemen pa le os deux, ois ou seulemen un homme. Il exis e sup an ančių, mais nešnekančių
ca égo ie leu dans les di e s illages peu ê e de 3 à 8 pe sonnes de la géné a ion ainée.
NIJOLĖ TUOMIENĖ
Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII p esque non obligom des signes de langue isos,
dans l'un de ses a aux scien i iques 116 p é end Vy au as Ka delis. Le
che cheu eg e e que no in a oi dé aillés synch onisé l'image [lie u ių kalbos
salų Bal a usijoje pa ikslin a N. T.] il au de alesnės analizės, qui se ai basée
su les ac uales données de ces jou s (Ka sinch oninių lie u ių kalbos salų
delis 2015). Taigi šiuo da bu, aikan a i inkamą me odiką, siekiama (už)pildy i
s uk ū ų, dans ce cas leksinių, sp agą, ce ains cas de l'é ude compa an a ec
de g and plo s les sys èmes de langues pa a mių e šnek ų.
Les p ocessus de la langue déc i s dans l'a icle on é é examinés au emps
d'obse a ion3, i. i. é udiée e compa ée ac uelle plusieu s ois in o man des
langue: selon le langage dis ingués condi ionnellemen oi la de niè e (80 e plus
ans) e la moyenne (plus que 60 ans) géné a ions (plus la gemen su dis ingué
Va anã o šnek ų pa leu s ka as. Tuomienė 2008: 3845; 2010: 1720; plg. Meiliūnai ė,
Mikulėnienė 2014: 125; Aliūkai ė, Bakšienė, Ja osla ienė, Judžen y ė, Leskauskai ė
e k . 2014: 159 163; 168 173). Sąlygiquemen jaunesnių locaux habi an s (au ou 50
ans), amilles ou dans le public milieu pa lan i s Li u iquemen , de niè emen dans
les apylinkėse déjà n'exis e. Les locaux plus anciensuosius gim ąja Li uiniens
šnek a géné alemen p akalbina eux de Li uanie aplanquan ys en an s e aikaičiai.
Un el examen pe me obse e le i smus e kai du langage, . y. nykimą des langues e mo du
langage, ici e main enan . En é udian le langage a ec ce e mé hode socioling is ique, on p end
aussi en comp e les con e sa ions a ec in o man es, on es ime e d'au es ac eu s
non-linguis iques (pa exemple, si le pa leu applique à l'in es igue e essaie pa le
co ecyklémen ). Analysen ou es les données ecueillies ous les a ian es de a ia ion
linguis ique a ec excep ions e sis èmes non co espondkančiais ai s. En é udian le ma é iel, on
sui elle disposi ion socioling is ée, que la cons an e di e si é de la langue encou age des
changemen s de langue, donc elle change cons ammen son sys ème (Kalėdienė 2015: 213214).
P emiè emen les changemen s éme gen dans les nonas o siques pa ies du sys ème de langue
phe ikoje, leksikoje. En ou e, choisi la mé hode d'analyse du langage pe me a jas déc i e,
skleis i pe ilgesnį laiko a pį ykusio kalbos ki imo p oceso ezul a o p iežas is,
p é oi la possible olé ance changemen s eigą. 3Le p emie obse imojo emps (an. appa en
ime) hypo hèse su o mulé Williamas Labo s (1963: 207 309; 1975: 199228 e k .): que le change du
langage se ai ixsues yksmo emps, doi ê e obse ima de plusieu s au même emps i an des
géné a ions. En appliquan le emps obse oye mé hode, déjà es e ec uée pas un un é ude des
a ismes de langue Li uiniens. Ce e mé hode depuis 2001 m. au o ées é udiées Va anã o ajone
si uées (la plupa d'en e elles déjà anciennes) des Li uiniens šnek os (plačiau su mé hode m . Kalėdienė 2015:
213214; Tuomienė 2014: 8485).
A icles A icles A icles 117 /
Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis
2. SALOS LINGV ET CULTŪR
KEIČIANTYS ACTNIAI
2.1. La dispa i ion d'une langue e inalemen la mo d'une langue dépenden de nomb euses
ci cons ances e condi ions in e dépendan es. Les plus impo an es e lem ings es condi ions liées
aux consomma eu s: isololiuo oje île langue mi š a émues à ous nančiai ka ai son langue. Ainsi dans
ja kalbėjusiems žmonėms, dėl ienų a ki ų aplinkybių nepe da usiems a ei-
les enquê es apilinkées la mo des langues di ec emen liée à des humains, a ec leu s changemen s de
ie, de ggsenos. Les chau es pa leu s eux e leu langue des inemen l'dé e minen pe maininges e
dé a o kies his o iques, cul u elles en i onnemen s, de lesquels dépend économique si ua ion, pa ois
même poli iques e géog aphiques on iè es du pays eb aižemen , e changusi poli ique e idéologie
iné i ablemen a ec e langue p es iją. Vi an dans de pe i es communau és u ales, Va anã o
apylinques Li uu és nepajėgé a laiky i didžiulio e longueikio ki akalbės la p ession de la plupa . des
Li uiniens nykimą ici paspa ino nu ūkę les liens a ec plus g andes communau és locales Pelesõs,
Ge čių (Ãs a o ., b . Астравéц)4. Ap ès ou , in é ê s mino i és des décennies ici pe sonne ne paiko
e ne gagne. Ilgainiui ne es e que pa iennai en housias ai. La li é a u e scien i ique déc i un ce ain
nomb e de cas, où langues nykimas (į) yko assez apidemen , même nepe ėjęs de ous les che cheu s
a ibués langues nykimo e apes (plačiau oi D essle is 1994: 8490; C ys al 2005: 8384). Tel spa us nykim
es ca ac é is ique an e an des suds hau š aičių ada mei appa enan aux Bal a usia islands
Li huanian šnek es Nočiõs, Asa õs, Ne ãšių, Ródūnios, Plkių, A mõniškių, Ramaškoni, ainsi que d'au es,
pa iculiè emen isolés e les plus éloignés du p incipal espace de la langue li uanienne: pso, B èslaujos,
Laznų, Ze elos5. 4 Là Pelesà la plus g ande en Bal a usie, Va anã o ajone es ée des Li uanais habi ée
sud de hau š aičių pa a mės pa ibio illa. Apilinkies illages enco e exis e un ce ain nomb e de amilles,
qui e nos jou s au milieu domes ique communiquen Li u iquemen . Viešai lie u iškai p incipalemen
pa lée la même Pelesojè. Depuis 1992 m. ici onc ionne lie u iška école. Ce es la p emiè e Bal a usie
Li uiniens p incipale école Pelesõs k aš o kul u a i š ie imo cen as. Vie inių lie u ių bend uomenė e
socialis susi ienijimas Gim inė son sou enus e sou enus du Li uanie. Põs Peles illage apilinques des
Li uiniens šnek os aida no able di è e des au es Va anã o ajone ainsi dans ou Lydõs (b . Lda)
k aš e esamos e anciens Li uiniens šnek ų. Dans ce a icle, l'a en ion es da an age concen ée en
pe i es, nyks ančias ou e ou sunykusias géog aphiquemen dans l'ac uelle e i oi e du dis ic
Va anã o appa enkančias šnek as.
Ge čiai ownship en Bal a usie, s a o ajone (en i on 65 km à l'es de Vilnius), où ac uellemen i
un ce ain nomb e de Li uiniens i ybingiausia e la plus g ande eas e n aukš aičių ilniškių
pa a mės pa Ka dibio isla (ž . Ka delis 2015; Vai ke ičius 2011: 1734).
5
B èslaujos e pso Li uiniens ilų šnek as Bal a usijoje p incipalemen é udié e déc i é Kazimie as
Ga š a (2005: 171180). Déjà dispa us Ze elos (p asci iama aka ų aukš aičių pa a mei) e Laznų ( y ų

NIJOLĖ TUOMIENĖ
118 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII
lie u ių kalba i apsk i ai kul ū inis sa i umas, bend uomenės cha ak e is, pe -
ou ni pa la langue, en aison de la na u elle con inusa pe spec i e6 absence
nu ūko compa sudiga (plačiau oi Ga š a 2005: 2434; Tuomienė 2008: 2541; Vidugi is
2004: 3747; 2014: 4047). Sans dou e, ensemble pe dus des pa eles signi ica i es 2.2.
dė os žinios: nebe eikiami i gy ojoje kalboje nebe a ojami sa i a dai, nyks a
kalbos į ai o ė i belieka ienas kalbos s ilius – bui inis. Da ienas aspek as,
paspa inan is kalbos nykimą, šiame s aipsnyje minimose ie o ėse Bal a usi-
joje – lie u ių kalba en nebu o jokios o icialios aš edybos.
Dans de pe i es, isololiuo es communau és des a ylinques é udiées à pa i XX a.
commencemen ‒ plis i e gales ins adquilès isa e ée Li uiniens e bal a usių
d ikalbys ė, plus a d elle ‒ commença g aduellemen au silpnė i. Tou d'abo d à
cause du ai que les aisons e onc ions de l'exis ence des deux langues é aien
complè emen di é en es. Dominuan au quo idien la langue de communica ion
des gens de di e s âge es de enu la locale bal a usių šnek a ou a maina, e à
ce ains occasions on é é p is à u ilise plusieu s langues: kaimuose bal a usių,
dans les illes e les ownshouses usų e de pa ie polkų (elle es de enue
eligieux i e, langue de l'église). Cela palli ino la possibili é de mou emen e
susiñina ion de la communau é locale au moins au Va anã o, Benekáinių, Kaulliškių,
A mõniškių, Ródūnios, Asa õs, Pãa adnės pa apijų limi es. En géné al supp imai
la ie selon les no mes accep ées, ca domineojan bal a usių langue (ce cas
bal a usių e polkų ou e usų kalbos) es de enu mu uel suscalba ion e comp éhensibili é / pon u.
Alo s ki õs, nondominan s langueõs ou a ms Li uiniens ôle es de enu
complè emen di é en : elle ès ô a pe du de ou es les plus impo an es
e i biquemen impo an es sa a ankiškos plė o ės onc ions, donc a é é
laissée à la olon é du des in, elle ėmė simplemen scu s i. Tokia langue a même
commencé à ne pas i e à ce aines si ua ions de pa le (publices, éminen es,
ca p écisémen en ces en i onnemen s elles on é é d'abo d e commencées à
abandonne ou . En aison de di é en s langues de consomma ion
ap a nau i kai ku ių isuomenės gy enimo s ičių, odėl nebegalėjo a lik i kai
ku ių unkcijų. Kaip minė a, ap ašomose e i o ijose lie u ių kalba daug me ų
gy a o ik saky ine o ma, ji niekada nebu o u ėjusi o icialiosios aš o kalbos
di é en omi si ua ions cijomis e g aduel aukimosi de la publici é Li uanies langue nebesugebėjo eisių.
aukš aičių ilniškių pa ibio šnek a) les Li uiniens šnek as Bal a usijoje de nomb euses années
é udiée e dé aillémen déc i e Aloyzas Vidugi is (2004; 2014).
6 Ces de la p incipale supe icie li uanienne plus ou moins éloignées exis an es e anciennes
salos bu o aplanky os 2011–2013 m., išsamesnė in o macija dėl na ū alios a mių ąsos nebu imo,
Li u iškos negy ybingų, sunykusių poin ų ak iniai skaičiai i p ocen inė iš aiška pa eikiama
pi muosius y imus apibend inančiame leidime XXI a. p adžios lie u ių a mės: geoling is inis i
socioling is inis y imas (sud. Danguolė Mikulėnienė, Viole a Meiliūnai ė), 2014.
A icles A icles a icles 119 /
Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis
a. XX de la seconde moi ié des Li uanies langue déjà que exp essei les habi an s
locaux iden i é, é ai l'une des moyens giminés ( i an es dans di e s di é en s des
deux égions des É a s) e ela ions amiliales maiky i. Li uanien pa le jusqu'à ces
jou s des langues Li uaniennes des îles Bal a usie habi an s a aidé à p ése e
his o iques liaisons a ec Li uanie, ca a donné aux gens leu kilmės sens. C'es e
es la langue psychologique e sociale, ca la langue elle-même es main enue an
qu'elle donne aux gens un signe d'iden i é (plg. Russel 1992: 82; D essle is 1994: 8687;
C ys al 2005: 4143). Cependan an é udiés Va anã o apylinques, an d'au es
égions de Bal a usie les Li uu ens ces de nie s emps leu iden i é pe çoi de plus
en plus di icilemen , ca pe den langue. 2.3. Va anã o aux alen ou s des îles
Li uaniennes depuis la in du XX a. ca ac é is ique la di e oisième é ape du nykimo
de langue, de l'a is de la plupa des che cheu s, p asibidąs alo s, quand la jeune
géné a ion maî ise beaucoup mieux la nou elle langue, e les jeunesiaus la usen
essen iellemen dans ous les domaines e se iden i ie plus a ec elle, même
considè en que la p emiè e langue co espond de moins en moins à leu s nou eaux
besoins. Nemažos pa ie d' i ées îles ep ésen an s dans la ie cela a i a a an
en i on 5070 ans. En plus, pa ie de popula ion assimila osi pa mix ias ma iybas.
Ainsi bien que les memb es de la communau é e con inuaien à i e dans son
e i oi e habi uel, beaucoup de leu s na u ali inė pa en s, g andelių langue
Li uiniens néanmoins nyko e inalemen é anoui. Pa exemple, Ramaškonysè cela
es a i é au cou s des de nie s 50 ans. En ou e, an ici, que dans les plus
loin ains Ródūnios apilinkius Li u iškais illages, il y a eu de nomb euses amilles,
dans lesquelles à une ois, e pa ois e au cou s d'une décennie s y uojan i d ikalbys ė es passée en conscien ieux pusiaukalbys ę7, e pa la sui e en ienkalbys ė (si ua ion y ų aukš aičių (RA) ilniškių pa a mėje déc i V. Ka delis (2013)).
2.4. Le change e nykimas des langues es o emen lié a ec cul u ine assimilia ion, i. e. une cul u e
es in luencée au e, puissan es, cul u es, donc la p emiè e a endance à pe d e ses aožs, ca ses
memb es s'adap en de plus en plus au nou eau compo emen , comme men ionnée, passe de
d ikalbys ée, dans des cas a es même ikalbys ée, à unekalbys ée. Ramaškoni e dans d'au es
îles a an ou cela se passai du dessus pa les Li uans ici complè emen ne pou ai laisse leu s
ie inės aldžios spaudimą, pe š ie imą i bažnyčią. So ie iniais laikais ie iniai
en an s dans Li u iškas skolas (les de nie s on é é e més enco e en 1936). Nebeliko possibili é de
é abli lie u iškas skaizuoda o di e s é énemen s cul u els, menėjimus, éunions. Il géné alemen
yklas-biblio ekas, sekmadienines mokyklas, ku iose anksčiau lie u iai o gani-
assemblai ou qua ie (pa yçons, Va anã as, Ródūnia), d'une habi a ion, 7 e me déc i une
si ua ion, quand les pa en s leu Ce e p emiè eja (gim ąja kalba) a ec les en an s ima pa le
seulemen au domicile, p i ée de la amille en i onnemen . Kaimynys ée e en géné al socié é aussi se
ou e de plus en moins de pe sonnes (šeimų), a ec qui publiquemen il se ai possible communique la
p emiè e langue. Tad moyenne géné a ion ( ė ų) p emiè e leu langue consomma ion de ien
in a e inis e exclusi . Ce e si ua ion es à déc i e essen iellemen e con ien au e de la
langue passi e consomma ion e me (plg. C ys al 2005: 8085).
NIJOLĖ TUOMIENĖ
120 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII illage (a plusieu s oisinages de
kaimų) communau é. Dans les é énemen s Li uiniens a endaien e
d'au es calbés de gens.
Tels lieux ca holalikes églises dans les se ices se dé oulaien seulemen polkų
langue, mais e leu s majo i é posa iu on é é e mées. Le p ocessus de
e me u e des églises eu lieu e plus a d, u a jusqu en i on 1986 m. En aison
de la soi-disan e a šilimo poli ique A mõniškių bažnyčią pa apijiečiams a akino
1987 m., pomaldos e enco e eu lieu seulemen en lenkų kalba, ac uellemen déjà
emplai omis mais pas a ec lie u ių, e a ec bal a usių kalba. Des polonais comme
con esines mieux ou pi e son p amokée p esque ous les habi an s (ž . Čekmonas 1988: 3754; Tuomienė 2008: 2635).
De plus, la locale adminis a ion pendan la collec i iza ion, e e a dly esnės
au o i és s uc u es en géné al niigée Li uiniens p ésence. Ce ains senio s
locaux dans leu s éci s on a i mé que en aison de leu o igine jusqu'à même
de p o onds ieillesses essen aien socialine sépa a ion, p ession, même pe sécu ion.
À pa i en i on 1976 m. déli és dans les documen s de pe sonne (passes de l'Union
so ié ique) la plus g ande pa ie des Li uiniens, pa iculiè emen des illages, a é é
insc i e esą polkų au ybės (especiellemen ceux, don les ce i ica s de naissance
n'a aien pas de men ions su leu na ionali é pa e nelle que ne nécessi e aien pas
d'éc i e Li uanies na ionali és, elles y é aien simplemen nub ėž as b ūkšnys).
Comme p é enden eux-mêmes les habi an s, les simplemen su achée e
na ionali és pe sonne ne demanda. Au ni eau é a ique a é é exécu é o ganisé e
cohé en popula ion sla inemen (plačiau z . Čekmonas, G umadienė 1993: 132137;
Gaučas 2004: 9599; Zinke ičius 1993; plg. Zie elos, Lazūnų si uaciju: Vidugi is 2004: 3738;
2014: 4142). Dans ce e é ude son examinés les linguis iques ésul a s de ce
p ocessus. 2.5. Donc p ocessus d'assimilia ion impé ablemen spa ina e au e
langue acquisilemen , dominuojančia apusia langue app enasis. Va anã o apylinques
laikų iki daba . Galu inai įsi i ina šnekamoji os kalbos a maina – ie inė bal-
cas ce es les uses (de la pa ie e bal a usių) langue pli imen e acquisalemen de
so ie inių a usių šnek a pop os u. En esigali seulemen ces deux sla es langues.
Les langues usses o icialioji a a ié es de enu de la ille, publics é ablissemen s,
locales adminis a ions, élé ision e adio, ou es laš edybos langue p incipale e
susižinojimo moyenone. Bal a usių a ian e de la langue, appelé pop os u, es de enu
ba pakeičia, odėl y a isiems sup an amos. Vis mažėjančios lie u ių bend uo-
neo icialiąja, ue, pa iculiè emen illage des gens, langue. De la pa ie
siski schiuses onc ionniquemen , elles une au e papildo a menės po eikių
nepaisoma e bene ois sla ų kalbos g aduellemen įsisk e bia isu , même dans
eligieines, oi i uels (pa yりに, po e ių e ca ekizmo knygelės aikams imp uddinamas lenkų kalba, bu usiškomis aidėmis), amilles e au ou . Leu s posi ions, sans aucun dou e, ne cessen de en o ce .
A icles A icles A icles 121 /
Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis
3. LINGVISTINIAI LANG
RÉSULTATES SIQUES
3.1. Dans les langues en disappea ance, elle quelle dans ce cas e son
Va anã o islands Li uiniens šnek os, changemen s on eu e se dé oulen plus
i e e une di ec ion, ca sklinde e é abli de plus en plus eums
ca ac é is iques des langues donnan in luence. L'in ensi é Skolinimosi
dépend de langues con ac s in ensi é, qui Va anã o apilinkėse n'a pas
uni o mus e unioly is ou es les pé iodes discu ables. Quand les con ac s
des langues ne son pas in ensi s, emp un an se le plus sou en seulemen le ni eau lexicique, e skoliniai nécessai emen adap és, p onos icé ou le mo ou sa pa ie (plg. Bi gelienė 2015:
2832; D Ž I 1822).
Déjà é abli (plg. Tuomienė 2006: 427438; 2014: 9899) que dans ou es énumé ées
Va anã o šnek os langues con ac s in ensi ėjan , gausėjo leksikos skolinių, ils
moins on é é adap és, donc a é é p ise emp in is e au es ni eaux de langue,
géné alemen des mo s da ybos e des mo s kai ybos, elemen s. Ce aines
ca égo ies mo phologiques, pa iculiè emen a chajiques, simplemen nunyko, pa
exemple, en a dissemen : on é é nus o i u ilise en a džiuo iniai būd a džiai e
en a džiuo iniai en a džiai. Visiquemen su iko ki a a chajiška sis ema
skai a džių: ėmė nyk i kuopiniai i dauginiai skai a džiai. Diskai a p esque
dispa ue dans ou e l'ac uelle des langues Li uaniennes, donc nekeis e, que ainsi
a i ai e Va anã o šnek os. Au lieu des daly inių e padaly inių cons uc ions
ixen les la u iniai sakiniai. Ypač pagausée séman iques, azeologies skolinių.
3.2. Sans dou e, des changemen s de s uc u e linguis ique obse és dans les
langues de ces gens, qui eux mêmes son in luencés di e s changemen s. Pa
šumoje a o i sa o pi mąją (gim ąją) kalbą, bijo bū i nesup as i a k i ikuoja-
exemple, les locu eu s eux mêmes é i en iemi, même condamnés. Nesaugumo
sen imen inci e consciencieusemen à enonce la ie a žančių e
compliquojančių choses, e čia p isi aiky i. Ekspedi ions du pa le min e un
ce ain nomb e de géné a ions locales plus âgées de gens, qui pa lan pop os u
dans leu langue en piaen pa ienies Li u iques mo s, mo s de jungines, ci a es,
e a i kščiai en Li u iškus sakinius į e pia bal a usiques mo s, exemple.:
bažn·čón gedαm pα psku p.cæ ыскуža pα p p k.bαm ‘bažnyčioje giedam lenkiškai,
po e iaam lenki òʼkiškai; pàskedẹm åũ.ly. ag kọ slanna na pá.cy ‘paske dėm
nai); næm·ku an / mlekijα maji. / j. á.m l.pe pαp òs u askaž. / sku.
kiaulę, egi, kokie lašiniai, pa is doig s ( okio épaisseu )ʼ (Bielipazami šåũ /. ka(b)
b.s li. . iškαi ‘nieko nemoku, lieieji mano, я вам лучше простому (bal a usiškai)
papasacosiu, ou oublišau, comme se a lie u iškaiʼ (Ramaškónys); a ec s. m·cinu.
cik li. . iškαi ũ· a ыjåu ki pα li o.sku. a a ec sasedαis ki pαp òs u ‘su sa mè e
seulemen Li u iquemen pa le ai, seulemen Li u iquemen , e a ec kaimynais seulemen pop os u (bal a usiquemen )ʼ (Na asdai); un·kũαi m. næm·ka /
NIJOLĖ TUOMIENĖ
128 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII ka ė, рабóя лiцó ‘ma gas (s azdano as)
eidas. En aison de la locale bal a usių in luence de la langue Li uiniens šnek os
u ilisé déc i end inan e inys p ũ.s i(s) de b . mcs lieu de du šnek os
écus e aien mazg· i(s), plá.u is(s), ska.b i(s) eiksmažodžių, exemple.: sæsu à
gá.l u. p åũ.sæ ‘sesuo la ê e p ausia (plauna) (plg. b . памla галав); .k αŋkàs
nup åũ.sk ‘eik mainas nup ausk (nu(si)plauk (plg. b . ba
mémce ki); ch a e. šp åu.åu púodu. ‘š a iai išp ausiau (išplo iau) puodą (plg
b . pamy ùpẹn ska às p åuù ‘upėn (upėje) ska as plaunu (mazgoju) (plg. b .
кастрлю);
bdu
mcs adzénia).
5.4. Bal a usių šnek oje plaš aka e palnas son appelés un mo ju ladóň
(СБГ II 608) ‘delnas, donc e des li uanien šnek oje plaš akai eikš i u ilisé délns,
exemple.: lašyne pæ dé.lnu. (plg. b . slanina su ladoнь). Le même di ai e pou des
su apa inames ici ac ionmažodžių kándžio i(s) e k am ý i(s) e būd a džių iš as, -a
e ankùs -i, pa exemple, peu di e: gile m·u k α. ọsi ‘akliai miške k am osi (gelia) e
pk as šu am à k a. ọsi ‘p š. k osi (kandžio), pl. гil кусáюцца ‘akliai kandžiojasi (gelia),
сабáka кусáяцца ‘šuo kandžiojasi; gus umán ‘ ankus ūkas, gus lés ‘ ankus
o ê . Tokiais e similai es pasakymais aki aizdemen kenkiama la langue li ouwie
gy um, mo s aiklum e èglesinum. Ceux-ci occasions Li uiniens šnek a ne enka
eiksmažodžio kandžio i(s) e būd a džio i š as. 5.5. Va anã o šnek os ixe
beaucoup de aleu s, don chaque mo ema dépend de la co espondan e
bal a usiškosios. els leu appa iennen beaucoupybė a an délines
ac ionsmajodžių, don leksinė signi ica ion punai bal a usiška. E okie signi ica ion
c ée pa a o bal a usių langues ca ac é is ique géné alemen bal a usiškas ou
a ec bal a usišku coincaban lie u iškas p édélis e di e ses, géné alemen
lie u iškos, p ésesages, exemple. :
αpmudin· ‘apkal i: nã·mu. lαn ·lm apmužin·jα (plg. b . xá u dóškami
abbi áya); azåugdin· ‘dyg i: bùbọs g . a azåugin·jα (b . blba bs a разрастáya);
az ein· ‘skies i: p·nu. á.deu az ein·jα (b . malacó adóy развóдзяць); (pa)p ы ыжin·
‘ aišio i: pamidõ· us pap ы ыжin·jau (b . pamidó y Ces aleu s neabejo inai
indiquen que bal a usių in luences de l'alphabè es mo phologie combien plus
папрывзую).
acilemen pasiduoda a an délia, moins p éesages, le moins sou en e angemen
chânis, qui es e complè emen inchangue. 5.6. Ramaškoni, Ródūnios, Ži mnų, Plkių
šnek os insc i e non nomb euses de ces e ines, dans lesquels Li u iškos aiškos
p iemonės son emplacées bal a usiškomis. de ce e maniè e es c éée
d ip asmiška e ou ne iški min is, cons i uan

S aipsniai / A icles 129
Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis
įspūdį, kad aip uos žodžius a ojan is žmogus nelabai moka lie u iškai. To-
kius aleu s en aison du g and de leu éloignemen du li uanien langue aiškos
būdų a pažin i, ko ge o, plus acile, p z.: minkš α. ‘smulkiai sùmalåu m.l us (b .
muk mhka zmalów); ude.k ‘užda y i αde.ge lie ù išku. mọk·klu. (b . zкрli li óскую
 i ble. kã·la ‘lesa’ g ú·dus (b . вараб’ кусь зярнó) i k .
Ve iniais laiky ini i į ai ūs i iamų šnek ų nelie u iška eikšme pa a o-
i žodžiai. Daugiausia už ašy a s e ima eikšme pa a o ų eiksmažodžių, p z.:
aps ó· i ‘apnik i, apspis i’ mùses man aps ó·jọ (plg. b . мхi аступлi);
шкólu); i.sidúo ‘pa yk i bú.lkọs g ã·ọs i.sda è (b lki ládnées udalse); p ýsidúo
‘ aiden is en p ýsidúoda (b . ám p daéцца); a e. ‘išsiski i ã·ni.s g . α
a ·jọ (b . ян бs a разышлся); p·simαini. ‘pa i s i ã·nas p· simαinẹ in ·lanọ
(b . il pé aвярnse u
cha á); das · ‘gau i das ·jåu gæ ùs ba ùs (b . дастá dób ia bó y); ès is ‘sek is
j.m su gi· ule.s nes ædè (b . yam нявялóся с животлай). Pas ebė a, que no imai
minčiai é oque condi ionniquemen les p incipaux šnek ų ep ésen an s pa ois
g e a enco e pasako d ejopai comme aupa a an , g ynu lie u išku sa os
signi ica ions mo pa mo , e é imas signi ica ions e iniu de bal a usių,
exemple.: l·nas p dægė s ý p ýlọ (plg. b . blnýpalся), при·jåuå ga ý das /. gæ s
lnọs (b . дастá dób ay вóны) e k . Ce ai indique que la consomma ion des
aleu s ici n'es pas enco e enco esuo inis, mais app ochan à la limi e de la
habi uelle a osène.
6. APIBDRINIMAS
6.1. Va anã o îles Li uanniennes Bal a usijoje Li uanien langue enco e exis e, mais
elle ne onc ionnemen . Les on iè es en e Li uiniens e bal a usių langues son
nublankusios, e les mo s acilemen passe de une langue à l'au e. Les lexiques
ménagè es mo s on le plus sou en g e iminius sla iškus co espondmenis.
būdai, pas ebimai kin a a ski ų žodžių seman ika – iškyla seman inės aiškos
adek a umo p oblema.
6.2. Daugelį a i inkamų e inių galima as i g e imose pak aš inėse lie u ių
In ensi emen sla ėja minčių eiškimo dans les langues a mėse, cependan ils dans
ces a mėse peu en ê e appa usé e sa a ankiquemen en aison de semblables
condi ions e con ac s a ec sla ų langues. Ce ains des schnek os usésus aleu s
econnaî e es di icile. Ghana éussi à ébloui la o ma ion e l'appa i ion de elles aleu s endances e chemins en compa an
NIJOLĖ TUOMIENĖ
130 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII des deux langues Li uiniens e bal a usių
sys èmes, di é en s e apačius leu s aiškos būdus.
6.3. Bien condi ionnellemen gou e nemen al la classe a main enue e u ilise le plus
iškų žodžių, ačiau aki aizdu, kad jų kalba jau nė a okia iš aiškinga, nes su-
des ieux lie ukaus y a u ilisées dans les en i ons é udiamées des bal a usių
langues. Elle y en isage un isolé des élémen s de la langue Li uaniennes
onc ionnemen des s e es susiau emen . Tou d'abo d ma nyk i ceux éškinia, don il n'y a con acojancée bal a usių pa langue.
6.4. Kiekybinė bui inės leksikos analizė mon e que l'in luence bal a usių langues
en šnek om des langues Li uaniennes nuola s augmen e. De la assemblée gausse
ma é iel on oi , que e iniai de bal a usių kalbos ce es a i iciellemen sulipę
mo s de deux pa ies, don p emiè ei lie u iška o me, sous laquelle paslėp es
bal a usiškas con enu bal a usių kalbai ca ac é is ique signi ica ion. C'es
pe manen des Li uiniens šnek ų bal a usėjimo sou ce. Dans les condi ions
ac uelles, il n'y a p esque aucune possibili és isoliués des Bal a ussies Li uiniens
šnek as gé e e lie u in i. 6.5. Geoling is ine analyse con i me la conclusion de
l'analyse phone ique e mo phologique, que Va anã o apilinkių šnek os son des suds hau š aičių pa a mės con inua ion
Bal a usie.
LITERATŪRA ET CHALTINIAI Il es ai que
Aliūkai ė Dai a, Mikulėnienė Danguolė 2014: Geoling is ika: idéologie, héo ie e
mé hodique. Les concep s p incipaux. XXI a. commencemen des Li uanies: géoling is inis
e socioling is inis é ude, 3941.
Aliūkai ė Dai a, Bakšienė Rima, Ja osla ienė Ju gi a, Judžen y ė Gin a ė,
Leskauskai ė As a, Lubienė Jū a ė, Meiliūnai ė Viole a, Pakalniškienė Dalia, Ragaišienė
Vilija, Rinkauskienė Regina, Š amba y ė-Valužienė Janina, U bana ičienė Joli a,
Vaišnienė Dai a 2014: Punk ų ankis geoling is ė ski ies aukš ai: du poin de ue du
éseau du bas. XXI a. commencemen des Li uiniens a mes: géoling is inis e
socioling is inis é ude, 39, 159163, 168173. Bi gelienė Nijolė 2015: Daba inis e e polkų
langue punskiečių kalbai. P oblèmes d'his oi e de la langue e de dialec ologie 3, 2739.
Čekmonas Vale ijus [Чекмонас В.] 1988: Функционирование языков и билингвизм (Na
материале ромашканских говоров). Les ques ions linguo y os Li uanies oje. −
Li uanie y ai. Vilnius: É a inis cen e d'édi ion, 132137.
27, 37–54.
Čekmonas Vale ijus, G umadienė Laima 1993: Kalbų papli imas Ry ų Lie u-
A icles A icles A icles 131 /
Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis
C ys al Da id 2005: La mo du langage. Vilnius: Ty o alba (du anglais k. adu
Edi a Šidlauskai ė, Gab ielė Gailiū ė).
D essle is U. Wol gangas 1994: Kalbos mo is ( e ée R. Ma cinke ičienė).
Socioling is ique e langue cul u e. Vilnius: Gim oji kalba, 8490. D IŽII Die eniškių
šnek os dic ionnai e 1. Les au eu s Laima G umadienė, Mikulėnienė Danguolė,
Mo kūnas Kazys, Vidugi is Aloyzas. Vilnius: Li uiniens langue ins i u , 2005; 2. Au o iai
Danguolė Mikulėnienė, Mo kūnas Kazys, Vidugi is Aloyzas. Vilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as, 2010.
Ga š a Kazimie as 2005: des Li uanies pa ibio šnek os (phonologija). Vilnius:
Li u iens ins i u de langue.
Gaučas Pe as 2004: E noling is inė Ry ų Li uania habi an s aida XVII a. seconde
moi ié 1939 m. Vilnius: UAB In o as as.
G ina eckienė Elena 1994: Li uanien a mių eks ai 1. Bala na (Va ana as). Vilnius:
Mokslo e encyclopedijų édi eu .
G ina eckienė Elena 1997: Izoliuo ų lie u ių šnek ų e iniai e ninėse Lie u os
žemėse Bal a usijoje. Li uiniens pa lo y os ques ions 37, 185195. G umadienė
Laima 2005: Kodų kai a lie u ių a mėse. Valoda2006. Langoda di e sadu cul u e
dans con ex e. Zinā nisko aks u k ājums XVI. Dauga pils: Saule, 4248.
Ja osla ienė Ju gi a, Tuomienė Nijolė 2013: Lazūnų šnek os ex ai. Vilnius:
des langues Li uaniennes ins i u .
Kalėdienė Laima 2015: Vilniaus mies o kalba: obse imojo laiko hipo ezė. Ta mės Pa imoine
cul u el des peuples eu opéens Dialec s Cul u al He i age o Eu opean Na ions. / Vilnius:
MRU, 211244.
Ka delis Vy au as 2013: Kalbų a ojimas y ų aukš aičių ilniškių pa a mėje.
Li uanien langue 7. Accès en In e ne : www.lie u iukalba.l . Ka delis Vy au as 2014:
Lie u ių kalbos sala: p obleminiai aspek ai. Li uanien langue 8. Accès en In e ne :
www.lie u iukalba.l . Ka delis Vy au as 2015: Les pe spec i es de l'é ude de la
langue Li uanienne. Li uanien langue 9. Accès en In e ne : www.lie u iukalba.l .
Leskauskai ė As a 2006: Kučiūnų k aš o šnek os ex ai. Vilnius: Li u iens ins i u
de langue.
Leskauskai ė As a 2009: Ma cinkonių šnek os ex ai. Vilnius: Li u iens ins i u
de langue.
Leskauskai ė As a 2016: Sei ijų šnek os ex ai. Leskauskai ė As a 2016: Sei ijų šnek os eks ai. Leskauskai ė As a 2016: Sei ijų šnek os eks ai. Leskauskai ė As a 2016: Sei ijų šnek os eks ai. Leskauskai ė As a 2016: Sei ijų šnek os eks ai. Vilnius: Li u iens ins i u de langue.
NIJOLĖ TUOMIENĖ
132 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII
Labo William 1963: The social mo i a ion o a sound change. Wo d 19, 207309.
Лабов Уильям 1975: О механизме языковых изменений. – Новое в лингвистике
7. Москва: Прогресс, 199–228.
LKA I A las de la Li uanie 1. Leksika, a s. ed. Kazys Mo kūnas. Vilnius: Moks-
las, 1977.
LKŽe Li uiniens langues dic ionnas (IXX, 19412002), élec onique a ian . Red. kolegija:
Ge ūda Nak inienė ( y . ed.), Jonas Paulauskas, Ri u ė Pe okienė, Vy au as
Vi kauskas, Jolan a Zaba skai ė. Vilnius: Li u iens Ins i u de langue, 2005. Accès
d'In e ne : h p://www.lkz.l .
LKŽ XIV Dic ionnai e de la langue Li uanien 14. Vilnius: Mokslas, 1986. modèleis: poin s de
Meiliūnai ė Viole a, Mikulėnienė Danguolė 2014: T ina is op imizacijos
deg és de i i i é. XXI a. commencemen des Li uanies: géoling is inis e
socioling is inis é ude, 124128.
Mikulėnienė Danguolė, Meiliūnai ė Viole a [sud.] 2014: XXI a. débu des Li uiniens a mės:
geoling is inis e socioling is inis é ude. Des ca es e commen ai es. Vilnius: B iedis.
Mikulėnienė Danguolė, Mo kūnas Kazys 1997: Die eniškių šnek os ex ai.
Vilnius: Mokslo e encyclopedijų édi ions ins i u . Pe auskas Jonas,
Vidugi is Aloyzas 1985: Lazūnų a mės dic ionnas. Vilnius:
La science.
Razmukai ė Ma ija, Pangony ė Ais ė [sud.] 2002: Lie u iški adiciniai ie o a džiai
Gudijos, Ka aliaučiaus k aš o, La ijos i Lenkijos. Vilnius: Mokslo e encyclopedijah
cen e d'édi ion.
Romančiuk Ona 1987: En aison leksinės in e e encijos des langues li uaniennes
dans les îles. Li uiniens pa lo y os ques ions 26, 140149. Vilnius: Mokslas. Rudai ienė
Vida 2011: Lie u ių kalba i sociokul ū inie eiksniai. L'homme e la pa ole 3, 4049.
Russel Be na d H. 1992: P ese ing language di e si y. Human O ganiza ion 51, СБГ II
82–91.
Словнiк белорусскiх гаворак северочназаходняй Беларусi i ее пагранiчча 2.
Мiнск: Nau ka i тэхнika, 1980.
СБГ IV Словнiк белорусскiх гаворак северочназаходняй Беларусi i ее пагранiчча 4.
Мiнск: Nau ka i тэхнika, 1984.
A icles A icles A icles 133 /
Ne aldomas skolinimasis kaip kalbos nykimo požymis
Tuomienė Nijolė 2005: Mūsdienu izolē u lie u iešu izlikšņu a chaiskums un jaunumi.
Valoda 2005. Zinā nisko aks u k ājums XV. Dauga pils: Dauga pils uni e si é, 8894.
Tuomienė Nijolė 2005a: Ramaškonių šnek os daik a a džio kai yba: socioling is inis
y imas (Dak a o dise acijos hand aš is). Vilnius. Tuomienė Nijolė 2006:
Ramaškoniškių šnekos kodų kai a. Cul u e de la langue 79. Vilnius: Li u iens langue
ins i u , 161172.
Tuomienė Nijolė 2006a: Pe i ē isko lie u iešu izlokšņu kalki. Valoda 2006.
loda dažādu kul ū u kon eks ā. Zinā nisko aks u k ājums XVI. Dauga pils Uni e si ā es
Vaakademiskais apgads Saule, 2006, 8086.
Tuomienė Nijolė 2008: Ramaškonių šnek os ex ai. Vilnius: Li u iens ins i u
de langue.
Tuomienė Nijolė 2010: Ramaškonių šnek os daik a a dis: socioling is inis enquê e.
Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 232 p.: ilius . mapėl. (= Ope a linguis ica Li hua-
nica 13).
Tuomienė Nijolė 2010a: D ibalsių ie, uo ienbalsinimo endencijos pe i e inėse
Va ana o šnek ose. L'homme e le mo 2(1). Vilnius: Vilniaus pédagogique uni e si é,
62–67.
Tuomienė Nijolė 2010b: Sud aukš aičių šnek os Bal a usijoje: langues son des
sous- i gins du jeu. Respec us Philologicus 18(23), 223234. Respec us Philologicus 18(23),
223234. Tuomienė Nijolė 2014: A chajiškosios i ino acinės eiksmažodžio
pa icula i és Dans la pa a mée des hau es aiches du Sud en Bal a usie. Ac a
Linguis ica Li huanica 70, 82105. U nėžiū ė Ri a 1998: Kodų kai a joniškiečių šnekamojoj kalboje. Kalbo y a
47(1), 131–140.
Vai ke ičius Vykin as 2011: Ge ėčių sala his oi e dans le ėkmėje. Liaudies cul u e
5(140), 17–34.
Vidugi is Aloyzas 1972: Depuis Ge ėčių a mės seman inių dialek izmų. Li uanien
pa lo y os ques ions 13, 1929.
Vidugi is Aloyzas 1998: Zie elos šnek os dic ionnas. Vilnius: Mokslo e
encyclopedijų édi ions ins i u .
Vidugi is Aloyzas 2004: Zie elos šnek a. Vilnius: P es ika. Vidugi is Aloyzas 2014:
Lazūnų šnek a. Vilnius: Li u iens Ins i u de langue édi eu . Zinke ičius Zigmas
1966: Li u iens dialek ologija. Vilnius: Min is.

NIJOLĖ TUOMIENĖ
134 Ac a Linguis ica Li huanica LXXVIII
Zinke ičius Zigmas 1993: Ry ų Lie u a p aei yje i daba . Vilnius: Mokslo i enci-
klopedijų édi eu .
Z T III Vidugi is Aloyzas, Mikulėnienė Danguolė. Zie elos šnek os ex es 12. Vilnius:
Ins i u de la langue Lie u ių, 20052010.
Uncon olled Bo owing
as a Sign o Language Loss
SUMMARY
The a icle is based on he con empo a y ( he end o he 20 h and beginning o he 21s
cen u ies) dialec ological and sociolinguis ic da a ocusing on he cu en s a e o he
Li huanian language and i s change. The ma e ial was collec ed in some isola ed pe iphe al
Li huanian dialec s o Ramaškonys, Rodūnia, Ži mūnai and Plikiai loca ed in he dis ic o
Vo ana a in Bela us.
The mechanism o bo owing and adop ion p ocesses is examined wi h a ocus on he p oblem o
seman ic adequacy. Recen yea s ha e wi nessed an inc ease in he use o loan ansla ions
om Sla ic languages in pe iphe al dialec s. Bilingualism ans o ms he hinking mechanism o
people, and, as a esul , hey easily ake loan wo ds and wo d g oups, syn ac ic cons uc ions
and ph aseology as hei own. F om he poin o iew o meaning and wo d o ma ion, loan
ansla ions a e analogous o he co esponding Bela usian wo ds. Pa conséquen , i is qui e a
complex ask o disc imina e be ween loan ansla ions and independen wo ds, which ha e
de eloped as a esul o his o ically de e mined sys emic egula i ies o Sla ic and Bal ic
languages and hence simila de i a ional bases. The majo i y o loan ansla ions a e calques o
li e al ansla ions om Bela usian, which add a Bela usian, a i icially coined, meaning o he
Li huanian wo d. The meaning is alien, o en aken om ano he Li huanian wo d, which is no a
seman ic equi alen o he o iginal Bela usian wo d. The p ocess leads o he impo e ishmen
o he dialec al lexicon, he des uc ion o seman ics, he de e io a ion o he na ional
Li huanian spi i , and he de elopmen o a he one-sided bilingualism.
Mise à jou le 13 ma s 2018 d.
NIJOLĖ TUOMIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Lie u a
[email p o ec ed]