S aipsniai / A icles 105
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Les di ec ions de eche ches scien i iques:
mo osin aksée, ypologie, alen ingums, séman ique.
THOGAUS TAPATYBS
KONCEPTAS PAGAL
TAPATUS, -I IR JO VEDINIUS
TABARTINS LIETUVI
TALBOS PubliciCAGE
Concep o Human Iden i y on he Basis o
apa us, -i and I s De i a i es in Con empo a y
Li huanian Opinion Jou nalism
ANO AcI jA
Šio s aipsnio objek as – žmogaus apa ybė būd a džio apa us, -i, jo eiksmažodinių i
daik a a dinių edinių ondemen . Le poin de ue s uc u el dans le sens ici es combiné a ec
cogni y inium. S'appuyan Daba inės lie u ių kalbos eks yno ( oliau DLKT) publicis ikos
ma é iel, pa lez- ous de ce, quel es le concep de l'iden i é humaine. L'é ude mon a que selon
des p oposables mo s alen inius ak an us e p edika us, don ak an ais ils eux-mêmes on ,
l'iden i é humain c'es une pa iculiè e o ali é de pe sonne, dès la naissance essen ie,
pe ce iama e (ou) c éée selon duali é: comme p oche des appo s humains mu uels a ec
pa iculai es na u im ine esp. nep igim ine, die iškąja esp. zemiškosiami iden i és. Au
ega d du emps l'iden i é na u elle es cons an o é ieu e que nonp igim ine. Va iamumus lié
a ec aiška ski ingnoms son apa us esp. apa in i(s) o mes.
ESMINIAI VOODŽIAI: būd a dis apa us, -i, edinys, concep as, s uc u u inée séman ique.
NO AN A IO N
The a icle cen es on human iden i y based on he adjec i e apa us, -i, i s e bal and nominal
de i a i es. I combines he s uc u al app oach owa ds meaning wi h he cogni i e one. By
e e ing o he da a o opinion jou nalism kep in he Co pus o Con empo a y Li huanian
Language (CCLL), he a icle elabo a es on he concep o human iden i y. The pe i g oupe des
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
106 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX pe son which is sensed, pe cei ed and/o c ea ed on he
s udy e ealed ha based on he alency ac an s o he wo ds unde discussion and he
p edica es whose ac an s hey hemsel es a e, human iden i y is a peculia en i e y o he
basis o duali y igh om bi h: as he pe sons close ela ionship wi h he pa ial inhe en o
non-inhe en , hea enly o ea hly iden i y. F om a empo al pe spec i e, inhe en iden i y is
mo e s able han non-inhe en . Va iabili y is associa ed wi h exp ession by di e en o ms o
son apa us and apa in i(s).
KEYWORDS: adjec i e apa us, de i a i e, concep , s uc u al seman ics.
1. ĮVADAS. TEORINĖS NUOSTATOS
Pas a ąjį dešim me į madinga kalbė i apie apa ybę. Ši ema y inė a is o-
ioso iniu, sociologiniu, iloso iniu, socialiniu, kul ū iniu i ki ais aspek ais ne-
Li uiniens au eu s, que ous ici suminė i se ai keblu e inalemen n'es objec i (in e alia
Mo kūnienė, sud., 2012; Ma ony ė, Mo ke ičius 2013; Ruba ičius 2014; G igas 2016 e gausiai là
ci ée li é a u e). Ces de niè es années iden i é sulaukė e kalbininkų a en ion: elle es
examinée socioling is iniu (Ramonienė, ed., 2016), e noling is iniu (Ru ko ska, Sme ona,
Sme onienė
2017) aspec s.
Romualdas G igas di que sa e [...] je peux connaî e, pe ce oi seulemen en
communian a ec ses p o imaisiais, con amžiais, collabo iais, en géné al a ec moi
en ančiu pasauliu. [...] Ainsi es i e a ec la na ion. [...] Elle naî , se o me, s'ins alle,
dég ade e dispa aî seulemen en ela ion a ec ki u (G igas 2016: 18). Ou, comme
2005 m. oc ob e mois éc i a su le si e in e ne be na dinai.l page1, apa ybę
dépende non seulemen ce, commen pe ce is oi-même, mais e cela, commen u
es pe çu au es. Tapa ybė es beaucoupiab iaunée e complexe. Kažkas es
su o mulé que nous a ons quelques couoks iden i ésnių nous sommes a si onūnai.
Išnag inėję aš uonių e ybių pa adinimų seman iką emdamiesi kogni y-
inės e noling is ikos p incipais, K is ina Ru ko ska, Ma ius Sme ona i I e-
na Sme onienė (2017) pe me se amilia ise a ec le Li uu io iden ybe. Les au eu s de la
monog aphie, selon Je zio Ba miskio e son équipe ég ini ée mé hode du monde idéo
linguis ique (p. 2935) on analysé les concep s UGNIS, VANDUO, NAMAI, šEIMA, DARBAS,
EUROpA, LAISVė e GARBė, son a i és à la conclusion que l'op ica ion e l'isola ion de la
sphè e de concep ayan une s uc u e hié a chique con ibue comme indi idu à la
pe cep ion de soi e du g oupe (py ina 260). Paaiškėjo, que leu s discu ées kin ančios
lie u iškos e ybės 1 Ci uée selon Daba inės lie u ių kalbos eks yne ou nie pa la
publicis ikos ma e iale.
Les a icles A icle 107 imonès es imemen , discou s b anginimu, amou pè e ynei aiška (p. 259).
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
labai susijusios su e niškumu, senąja bal iška kul ū a, „o ai sie ina su aukš u sa-
Lo e a Vilkienė, l'iden i é ai an comme pe manen es indi iduido sai okos païsskas e sa ikū os
p ocessus (Ramonienė, ed., 135, enco e plg. là ci ojamą li é a u e), examine s e u i an des
Li uiniens, des pe sonnes d'o igine Li uaniennes e des emig an s iden i és e hniques, linguis iques
e cul u elles, des liens de la langue Li uaniennes e des emig an s iden i és, éclai cisse, quel ôle
des langues Li uanies dans leu pe cep ion d'e hnici é (p. 117185 2016: Au o ė p é end que langba les
Li uaniens es signi ica i e hnines iden i é indiciklis (p. 118, aussi oi p. 128129, 132, 152) e , ciją.
Au emen di , e ninée iden i é lanksčiausiai e mieux é élée pa langue, glūdinčią iden i é cen e
(Buchol z, Hall 2006: 369), e discu ablies du Au e pa , ne au econnaî e e ce que i poin de ue,
kaip ašo Simas Ka aliūnas (1997: 163), a lieka apa inamąją- ienijamąją unk-
que li a eu il peu ê e e igno an des Li uiniens langues (p. 132). Un au e appo , selon L. Vilkienės,
es a ec a main enu plus émo ionnel, e non e i o iale lien (p. 132). Kul ū inė s e u i an des
esmės su lie u ių kalba aki aizdžiai apa inasi (Ramonienė, ed., 2015: 152).
Li uiniens, des pe sonnes d'o igine Li uanienne e emig an s iden i é d'unokiu ou d'un au e poin de
ue esan i hib idiška, mais y a s ip i lie u iškumo pa ie; ché iisé Li u iškas cul u el spéi umas
ie a – Lie u a, ku i e ninei emig an o apa ybei y a „nelabai s a bi“ (p. 125),
iksliau sakan , „ yks a e ninės apa ybės „iš ie inimo“ p ocesas, nes su Lie u-
langue, his oi e, symboles e e c. (p. 184). Dans ce a icle dans l'iden i é humaine ega de de la
s uc u ali é séman ique posi ions, plus p écisémen , s uc u ali é app oche dans la signi ica ion
combinée a ec cogni y inium. De ce poin de ue l'iden i é humaine, au an connu, n'a é é discu ée.
Laikomasi opinion es que s uk u inée signi ica ion es explicikua a kogni y inė signi ica ion
(Jakai ienė 1988: 58; plg.: Jakai ienė 2010: 56; Guda ičius 2011: 117). Ici son analysées les ela ions
mu uelles des mo s e ega dée, quelle in o ma ion elles signi ien , i.e. quel ou commen es
e balisée le concep de l'iden i é humaine comme des consomma eu s de langue glūdin i in an i
l'in o ma ion concep uelle, con enu de pense , s a égie (plg. Jakai ienė 1988: 4243, 5794; 2010: 1718,
4546, 50). Son ondemen on peu pa le de ce qu'on appelle le mondeė aizdį2 de la langue comme du
con enu ixé dans les élémen s de la langue sup a imą, une ce aine in e p é a ion de éali é dans la
langue (plačiau oi Guda ičius 2007: 10; 2009: 1117, Ru ko ska, Sme ona, Sme onienė 2017: 2022, 29 e là
ci é la li é a u e)3. 3 E noling is ine concep de concep es basé e , pa exemple, Ju ijaus
S epano o (Степанов 1997), Valen inos Maslo os (Маслова 2001), S e lanos Te -Minaso os
(Тер-Минасова 2000), Algi do Ruškio (2011), Reginos K ašy ės e Sil ijas Papau ėly ės (2013), Sil ijas
Papau ė Ju ės (2013), Nedogai is (2015) dans les a aux ( oi aussi la li é a u e en ci ée).
2 Plg. Ru ko skos, Sme onos, Sme onienės (2017: 22) a ojamą e miną pasaulio aizdas kalboje.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
108 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX Ce obje d'é ude ecip okinio apa us, -i e de
ses eiksmažodinių ( apa in i, apa in is, susi apa in i, su apa in i) e
daik a a dinių ( apa ybė, apa umas) edinių o mes di é en es, au moins quand l'un
d'eux ak an ų eksplikuojamas ou implikuojamas comme homme ou g oupe de
pe sonnes, exemple. : Le oi apa us à l'É a DLKT; L'homme commence se (plg. homme
de) iden i ie a ec la communau é DLKT; Se ialai a un e e hé apie e e lè e la
na ion iden i é, plus p écisémen , cela, a ec qui elle elle même es encline iden i ie
DLKT. Le bu basé apa us, -i e de son edinių publicis ikos sakinyje4 analyse dé ini
le concep de l'iden i é humain5 comme pasaulės uk ū ą, ac ualizée (da osi isible)
aizdžio žmogaus sąmonėje dalį, am ik ą su okimo būdą. Keliamas klausimas,
kaip a osenoje6 pe ap a iamus žodžius i jų alen inius ak an us, . y. o malią
men alinė s uc u e l'iden i é humain comme pa ie du concep d'iden i é.
Išsikel i okie užda iniai: nep e enduojan į išsamią li e a ū os apž algą, mi-
nė i, kas būdingiausia publicis ikai (ž . 2 sky ių), kaip būd a dis apa us, -i i
ses ediniai son dé inis dans les dic ionnai es, déc i s dans des a aux
išanalizuo i ap a iamus žodžius minimaliuose publicis ikos agmen uose, . y.
g amma ikes (ž . 3 chapi es), au dic ionnai e, e analyseés ondemen
dé e mine , commen se épand la ep ésen a ion de l'iden i é humaine ac uelle
des consomma eu s de langue Li uanienne exis an dans la conscience concep (ž .
5 chapi es). L'iden i é de l'homme dé inie induciellemen . Le poin de so ie
héo ique es considé é pa les ep ésen an s de la linguis ique s uc u elle
l'app oche de la langue comme une s uc u e glūdinissan e dans la ê e des
pe sonnes pa lan ce e langue un sys ème d'élémen s signi ica i s, où ces
élémen s s'expliquen pa leu s ela ions mu uelles, c'es -à-di e impo an non pas
paski i x e y élémen s, mais la ela ion en e eux (in e alia Hjelmsle 1995: 36;
G eimas 2005: 517, 50; 2005 Vykypl: 1144)8. Analisei imama conc e i (is) aiška langues
a osenoje sen ys minimaliame (kon) ex e. Pa exemple, sakinyje Ka alius apa us É a à des élémen s signi ica i s 4 Plg. E aldos Jakai ienės (2010: 32 ) a ojamą p edicika emos e miną.
5
Su la signi ica ion des e mes, concep , concep e sens, con enu e leu s ela ions mu uelles, oi
ičius 2007: 14–23, 2011; plg. Jakai ienė 2010: 46–48.
6 Plg.: „Žmogaus egzis encija y a apa i jo unkcijai kokiame no s sakinyje. Šis a ian as susilieja
plus loin. Gudasu ou e mode nnybe e pos mode nybe, où l'uni e s es apa i aux discou s qui la
déc i en . De els apposemen s son conséquence de l'a i ma ion que non seulemen l'uni e s,
mais aussi l'homme es ma é iel, des pa ies composé des choses, donc peu ê e composé e
au emen , n'impo e quel discou s, e même selon con eingus à l'homme des ca ac é isa ions (Mickūnas 2012: 306).
7 Plg.: Vienas lui e me-obje n'a aucune signi ica ion. Reikšmė p esuppose l'exis ence du appo : la
ela ion en e e mes es une condi ion nécessai e de la signi ica ion (G eimas 2005: 47). 8
Kogni y inė séman ique é udie ela ions en e pa i ies (angl. expe ience), įkūny ojo cogni ion (angl.
embodied cogni ion) e langues (E ans, G een 2006: 50); des signi ica ions ai en comme des
s uc u es men ales (Taylo 2006: 569).
Les a icles A icle 109 (leksemos) son liés opposi ionnellemen : di é en es o mes
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
de daik a a džiai ka alius, als ybė liés a ec apa us (kaip ak an ai s. p edika as /);
daik a a dis ka alius es lié à l'É a (subjec as s. obje ). Konk e esnė p edica o
apa us signi ica ion cla i ie à cô é des au es leksemų daik a a džiais žymimų
ak an ų: dans ce cas leksemos ka alius e d ža a condi ionnellemen ku ia,
au emen , ak ualizuje, apa us (gend iau en e dans l'iden i é) le con enu9. Selon
composicinį p incipą, composi es exp essions comme ū inė signi ica ion a ec
isumos eikšmė apib ėžiama jos sudedamųjų dalių eikšmių pag indu10. S uk-
concep liée pa ie e ou appo u condi ionniquemen 11, . y. Vis de p emiè e
ji e balizuoja am ik us kin ančius men alinio u inio elemen us.
ega dée, que apa us, -i e son ediniai se aien u ilisés au ni eau du sen in, i. e. que
eux mêmes ei ų p edika u ( apa us, (susi) apa in i) ou que soi l'un des p edika o
alen inių ak an ų (ichange o e iden i é). Comme men ionnée, l'a en ion se c ée
dans le ai qu'au moins un bū inųjų apa us, -i ou ses edinių ak an ų kiais
bū ų pasakomas žmogų a ba žmonių g upę žyminčiu žodžiu, i analizuojama
an ojo ak an o leksinė aiška – nus a oma, kas juo pasakoma. Žiū ima, su ko-
p edika ais u ilisés daik a a diniai apa us, -i ediniai, i. i. qui o me le sakonien
b anduolį dans les cas où apa us, -i edinys a non p edika u, mais ak an u.
Nag inėjamos aiškos: homme (x) es apa us y, homme apa inasi a ec y, pe ce oi
l'iden i é humain e e c., e seškoma éponse à ques ion, comme e quie pa aišką
sakinio lygmeniu oi le con enu de l'iden i é humain polinkiai12 ac uelles publicis ikoje
langues Li uaniennes.
La p incipale mé hode d'enquê e appliquée desc ipomasse analy ique,
g amma icales, séman iques analyses.
Nag inėjan l'ac uelle Li uanien langue a oseną, se é è e aux exemples ecueillis du Vy au as Maggioi
Uni e si y Kompuu e inės ling is ikos cen e 9 Laugumes de mo s p édicaka inių signi ica ion cla i ie
seulemen dbina iame ou plu iana iame compou ine (Jakai ienė 2010: 51). Pou plus su ce e ques ion
oi . C use (2001: 16). Plg. Louiso Hjelmsle o us ojamą concep du kin a ini é: shis kin a ini é ce a um
o ce de a i es, pa laquelle une ce aine o me a ai une ce aine subs ance; elle exis e e de
l'exp ession e du plan du con enu (Vykypl 2005: 18). 10 Plg.: S uc u inées signi ica ions concep de base
cons i ue des connaissances des consomma eu s de langue su les mo s sys émiques ela ions e leu s
ègles e no mes de consomma ion ex e. [...] L'é ude des ela ions mu uelles des mo s e es la
p océdu e, qui pe me dans ega de signi ica ion e explicikue ce ains smulkesnius
cons i uedamuosius séman iques élémen s. Voici pou quoi s uc u ellemen l'aspec signi ica ion peu
ê e dé ini comme o ganisuée (i. i. d'une ce aine maniè e su a ky ą) l'ensemble des élémen s
séman iques (Jakai ienė 2010: 56). 11 E même ce n'es pas ou à ai jus e pa le de leu [signi ies e
concep s] in e ac ion, ca in e ac ion implique ai une ce aine sépa a i é. Appa emmen , nous nous
encon ons ici a ec un phénomène, qui cependan , é an é an ès complexe, a deux o mes
d'emana ion: plus supe icielle signi ica ion du mo e plus p o umine, plus a ijuojan e cogni y inée
concep . Gene iquemen il es possible econnaî e la p imau é du concep du poin de ue de la signi ica ion du mo (Guda ičius 2007: 18; plg. da Jakai ienė 1988: 5758).
12 En app enan la a osenà de la langue, qui change cons ammen e donc ès di icile de la
dé e mine (dépense ), il es possible d'opé e seulemen des endances (Vykypl 2005: 20).

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
110 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
suda y o Daba inės lie u ių kalbos eks yno ( oliau – DLKT). Nuo 1992 m. iki
déso mais c éé DLKT la majeu e pa ie cons i ue éc i ines, sou en edaguées,
di é en s gen es de: publicis ikes, g ožinės, neg ožinės ou adminis a i es
li é a u es, langues ex ai. Pa ie d'eux son e s iniai. DLKT saky ines des
exemples de langue son clai emen moins. Publicis ikos ex eynas cons i ue 63,8
pou cen . de ou es les DLKT ma é iaux. L'analyse a sélec ionné 1000 publicis ikos
sakinių13, dans lesquels son u ilisés les discu amieji mo s. Le cas échéan , il es
enu comp e aussi du con ex e minimal des ph ases (300 ca ac è es selon DLKT conco dance eilu ée wid h).
2. KODĖL PUBLICISTIKA
Publicis ika šal iniu pasi ink a ne ik dėl o, kad ji suda o didžiąją DLKT da-
lį, be i dėl sa o „kaip a pininkės“ (plg.: Bi inienė 2007: 17; Župe ka 1983:
108) ypa ybių.
T adiciškai apie publicis iką kalbama nag inėjan s ilis iką – unkcinius s i-
lius14 (in e alia Pikčilingis 1971; Župe ka 1983, 2012; Bi inienė 2007). Selon le scep e
de consomma ion de la langue e les p incipales onc ions de la langue15 le s yle
publicis e es dis ingué g e a quo idien du quo idien (šnekamosios kalbos), du
o iciel suje ne, scien i ique e a is ique bele is ine (Pikčilingis 1971: 286 ) ou
à cô é du scien i ique, adminis a i , domes ique (šnekamojo, selon Župe ką 2012: 91) e a is ique
(Župe ka 1983: 12, 99, 101; plg. 2012: 8097). Il es à no e que l'a icle a é é publié en 2013 e que l'a icle a é é publié en 2014.
Kazimie as Župe ka (1983: 99, 101, 108; plg. 2012: 79) pa le de ce que les deux plus b illan s pos ilius le
jou nal16 (éc i i inum) e l'o a o inum (saky inum) con enan un s yle publicis e es cons i uąs de
s yles a is ique e nemeninio (dalykinio. espinio) ou de langage supe e , sandu é, plus
p écisémen , a čiau bui inious (Župe ka 2012: 13 Plg.: Sakinys es un obje basique, non-musy a
Seman ika (Степанов: 4, ci . Jakai ienė 2010: 42).
14 Funccinis s yle c'es his o iquemen soi o mée une a ian e de langue commun inée, don les
ca ac é is iques s ylis ines e les moyens de la langue dé e minen la consomma ion de la langue s e i,
con enu e onc ions (Župe ka 2012: 78; combien di é en opinionę plg. : Župe ka 1983: 12, 99; Pikčilingis
67; Amb azas 1999: 204). „Funkcinis s ilius y a am ik i kolek y inėje sąmonėje įsi i inę, įsi-
1971: 277; Gai enis, Keinys 1990: conscien i i polinkiai de consomma ion des langues, gai ės, assez
o ė a siskleidžia į am ik ą s ilių o ien uo ame eks e“ (Bi inienė 2007: 10).
15 Apie kalbos unkcijas, jų sky imo k i e ijus, skaičių, a pusa io p iklausomybę plačiau ž . Ka a-
abs ac us modelis, a ou e kalbinės aiškos į ailiūnas 1997: 113175 e là la li é a u e ci ée. Plus su
ce e ques ion plg. Župe ka 1983: 99100; 2012: 79, Ma cinke ičienė 2008: 3377 e là la li é a u e ci ée. 16
Laik aš iniai gen es son in o ma ion, a icle, elje on, epo ažas, apyb aiža e k . Esama e en e
des gen es, scien i ique publicis ique (Župe ka 1983: 101 , enco e oi p. 108). publicis iques a ibués
gen es, leu s ypologiją, c i è es de classi ica ion e . . plus la gemen À p opos oi . Ma cinke ičienė 2008.
S aipsniai / A icles 111
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
79). „Ski ingai nuo dalykinių s ilių (mokslinio i adminis acinio), būdingas
publicis ique a sa ca ac é is ique es un subjec i é alua ion. Hence, le ex e
publicis e [...] es comme pusiukelée en e le suje ne e l'a is e s yle (Župe ka
1983: 108; plg.: Župe ka 2012: 87; Bi inienė 2007: 24; Ma cinke ičienė 2008: 9192). Le s yle
pa lemen ai e, don le bu ne seulemen expose des ai s, mais e espec i emen
nu e , con ainc e le lec eu , ca ac é is ique communiika y ines e exp essy ines
(Župe ka 1983: 108), ou, au emen , du message (ac uali és de l'in o ma ion) e des
e e s (agi a ions e exp essions)17 de onc ions. Aud onė Bi inienė publicis inį
s ilių comp end a é oi emen comme pe iodiką (laik aščius, žu nalus) e p é end
que pi minė publicis ikos paski is e lindė i isuomenės ie ( ixsue ac s,
é énemen s) e seulemen alo s le agi e le man i e . Ou, comme ci an G ace
And us de Laguną (1927) p é end S. Ka aliūnas, kalba es un moyen impo an de
coopé a ion des gens me e en œu e. [...] Les gens ne pa len pas seulemen pou
que leu s sen imen s calmen en , cœu soi je é ou leu opinion exp imée, mais que
sužagissen pa nè es, compagiones éac ion e a ec e aien des a i udes,
„In e akcijos bei komunikacijos esama i a p okių žmonių, ku ie iesiogiai nie-
kad nesusidū ė i nesusidu ia, be ienas ki ą eikia pe sudė ingą isuomeninių
pis es e ac ions (Ka aliūnas 1997: 108). un sys ème qui onc ionne soi enablé
ansmission des messages pa des moyens echniques de communica ion des
ins i u ions à la dis ance. Tel in e ac ion e ype de communica ion es i, pa
exemple, [...] en e l'au eu d'un a icle e les la ges couches de lec eu s du jou nal,
auxquels ce au eu communique son opinion (p. 96; plg. Bi inienė 2007: 1218).
Géné alemen , kadangi la ansmission de l'in o ma ion, sa ci cula ion dans la
socié é considé ée communica ion, c'es du poin de ue psychosocial la
communica ion galų gale, appa emmen , es le changemen e la égula ion du
compo emen des gens (Ka aliūnas 1997: 107). A. Bi inienė à ce e ques ion ajou e:
u i paklus i ad esan o į aigai, pe im i jo požiū į į ik o ės eiškinius“ (Bi inie-
nė 2007: 20). Bū en okie „be aliai“, mokan ys skai y i i ašy i, be nek i iški,
„suda o daugiau kaip pusę klausy ojų a skai y ojų“.
Du ad essa o [le lec eu ] a si a imama di e si é de connaissance du monde,
possibili é en lui je e un ega d de soi: donc ad essa de ce qui es b iè emen di ,
se ai clai que les publicis iques a ibués ex s des ine is in o me , é alue e
(su) o me la majo i é des lec eu s, ou publique, opinion. Comp e enu de cela, il es
possible, appa y , de pense que DLKT publicis ikos sakiniuose isysimas concep de
l'iden i é humaine a liepia ou es pa ešus à beaucoup de nos ac i s lec eu ojs gal ose ak ualemen su(si) o mu une in e p é a ion de l'iden i é.
17 Ž . Župe ka 2012: 79, 87, 97; plg. : Pikčilingis 1971: 307; Ma cinke ičienė 2008: 3435, 53 . 18
Ce n'es pas ce que les gens pensen , mais commen de aien pense (Bi inienė 2007: 12).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
112 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
3. BŪDVARDŽIO TAPATUS, -I IR JO VEDINI
APIBRĖŽTYS ŽODYNUOSE IR GRAMA-
TIKOS DARBUOSE Il es à no e que
No in dé ailize apa us, -i e son edinių con enu e enan de l'app oche que
bend oji žodžio eikšmė su okiama in ui y iai i y a abs akcija (Ka aliūnas
1997: 277–278), s a bu apž elg i, kaip kalbamieji žodžiai eikiami žodynuose.
Didžiajame Lie u ių kalbos žodyne ( oliau LKŽe) būd a dis apa us, -i se explique comme
ʻiden iškas, olygusʼ (ž . 12 sakinius), Daba inės lie u ių kalbos žodyne ( oliau DLKŽe)
ʻ oks pa iden iškas19,20, olygus21ʼ. A pa emen ou ni le daik a a dis iden i é LKŽe
es lié a ec apa us comme du de nie edinys, e būd a dinis iden i é ici dé inie
comme ayan deux signi ica ions, don une ʻobje o lygybė22 pačiam se ou à un au e
obje , olégume, uni o muma23ʼ dans ce a icle ac uali. DLKŽe būd a dinis
p éposages -umas abs ac as apa umas es ou ni leksikog a iniame apa us, -i
s aipsnyje, e apa ybė sépa émen comme ʻ apa umasʼ. Būd a dinis
ac ionmajoodis apa in i LKŽe dé inie es comme ʻlaiky i apačiu, iden i ie ʼ, DLKŽe
ʻlaiky i apačiuʼ. Ici ac ualu men ionne e p op e considé e signi ica ion ʻmany i
quoi, ayan des ca ac é is iques pa iculiè esʼ (DLKŽe)24, supposonuojancée suje
comme pe cipien ą25, exemple. : Tous [Pcp] le considè en sage (ž . Sližienė 1994: 370).
Comp e enu de cela, DLKT donnée la cons uc ion Su hé jais [mes] apa inamés
nous-mêmes, apa inem ou e la na ion peu ê e pe aasié en Mes manome
eux-mêmes esan s apa us a ec les he oïs e ou e la na ion si uée apa ou Nous
pensons que leu nous sommes eux-mêmes apa us hé oms e que ou e la na ion leu
apa i (plg. Sližienė 2004: 297).
Valen ingumo pag indu (Sližienė 1994: 15–57; plg. Jakai ienė 2010: 65–71)
les ab a iamieux mo s, qui, selon men ionné lesxicog a ines dé ini ion, nusako
19 Plg. DLKŽe: el même, elle même pa od. į . un, comme l'au e. 20 Plg. DLKŽe:
iden iškas, -a 1. olygus, el même, apa us. 21 Plg. DLKŽe: olygus, -i 2. ayan
communs aožes, el le même. égus.
22 Plg. DLKŽe: lygus, -i – 2. okio pa didumo, pla umo, ge umo i pan., ienodas: Jis su manimi
23 Plg. LKŽe: iden ique, -a 1. ayan p esque ou ou des mêmes quali és, el même: Vienodi ous
qui a Rdn.
24 Plg. LKŽe: eni . 20. quoi a oi quoi: Kuo u me laikai J. Jabl. BLKŽe: eni 4. (quoi quoi) considé e ,
econnaî e qui ou quel quel é a : Considé ons les uns les au es b e h es. 25 Pe cipien l'é a
psychique ép ou é onc ion, ca ac é is ique des ê es i an s, qui pe çoi en des obje s de la
éali é, ayan une ce aine a i ude en e s eux, psychologiquemen éagissan à eux (Sližienė 1994:
2021).
A icles A icles A icles 113 simili ude ela ion en e des choses26, son d i alenčiai
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
( apa us, apa in is, apa ybė e e c.) ou i alenčiai ( apa in i), i.e. leu
signi ica ion lemia d i ou is lais as iehe en iniai) ecip okai28, pa lesquels
as27, ku ias sakinyje užima am ik os eikšmės žodžiai bei jų o mos.
Būd a dis apa us, -i i jo ediniai ( apa in is, apa ybė) y a leksiniai (in-
éškiamas mu uel (angl. mu ual) ela ion iquemen mu uel ela ion es
a p mažų mažiausiai d iejų si uacijos daly ių (angl. mu uan ) – x i y. Inhe en-
syme iquemen . Habi uellemen il es in e se: si l'on décla e que x es iden ique y,
implique- -il, y es iden ique x. B de els ypiquemen syme iques (plg. Mes
apa inamées a an ou e su ou a ec son na ion DLKT), es plus di icile
pasiduodan es in e siei moins syme iques29 (angl. semi-symme ic,
quasi-symme ical, some imes-symme ical) cas, plg. Nous apa inamés a ec no e
his oi e DLKT, mais: *Is o ija apa inasi a ec nous. Ainsi, la symé isci é es
g aduel30. Dans le cas pa lan e, in e sinis syme iškumas conce ne a ec iden in is
sensme du ac ionmaudi , implikuojančia gy ą subjek ą žmogų. Au emen di , en
u ilisan di é en es iden i és ou ses edinis ( apa inimasis) o mes, é é ences
poin šku peu ê e un homme, plg. : Seulemen dans ce cas il es possible pa le e
su paski o homme iden i ica ionse a ec un ce ain peuple e sa cul u e DLKT,
mais:?galima pa le su cul u iden i ica ionse a ec homme.
Selon choisie poin de é é ence ceux-même mu uel a ion pa icipan s (x) suje du
si ua ion) daly ius galima pasaky i ski ingai: a ski ai a ba kaip isumą. Toliau
pa eikiamame 1 sakinyje a skai os ašku pasi enkamas a ski as a pusa io si u-
qui a le oi ou mes 2 sen ences, e 34 sen ences si ua ion des pa icipan s ou um
(x e y), qui pasakoma daik a a džio o me plu iskai es.
13 sakiniuose eiškiamoje a pusa io si uaciji pa icipe un indi idus ou g oupe de pe sonnes ( ienas
esp. g upa), 49 sakiniuose daik ai. Dans d'au es mo s 26 Dalijas Teko ienės (1990: 74) opinion, apa u
o mes éškiam de l'égali é en e des choses ela ion. 27 À l'excep ion des cas où les mo s en ques ion
son u ilisés o me plu ielle; alo s ils son un alenčiai ou d i alenčiai (plg. 3 sakinį).
28 Plg. : Lexical ecip ocals (also called allelic p edica es) can be de ined as p edica es ha exp ess a
mu ual con igu a ion by hemsel es, wi hou necessa y g amma ical ma king. They consis o a
seman ically es ic ed se o p edica es whose meanings gene ally all in o he class o social ac i-
ons and ela ions ('ma y', 'qua el', ' iend'), spa ial ela ions ('adjoin', 'nex o'), and ela ions o
(non-)iden i y ('same as', 'di e en om', ' esemble') (Haspelma h 2007: 2090). 29 Plg. : A non-symme ical
ela ion becomes a ela ion ha has a leas one asymme ical ins ance (Pa ee 2008: 4). Pa exemple,
Jiedu s'es salué implique que Il s'es salué a ec elle ou Elle s'es salué a ec lui, mais pas nécessai emen à
l'in e se, i.e. si elle s'es saluée a ec lui, pas nécessai emen il s'es salué a ec elle. 30 Mu ual si ua ions
a e a ely ully symme ic (Haspelma h 2007: 2088; similai e opinioné enco e oi Knjaze 2007: 116 ). Plus
long su les allelines p édicaka es g aduel syme iškumu oi . Pa ee 2008.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
120 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
39) Naujausioje knygoje sa e apa inu daugmaž su pasaulio pa i ies
hommeumi.
40) Elle éc i aine aussi clai emen iden i ie la p incipale pe sonnée a ec
elle-même: Aš c'es Lisa. Comme e elle, en an de pays ie, pou ais lib emen
chél e dans la na u e. 41) Ma o , je isadas moi su apa inau, subend inda au
lio keliau ojas, ku is, galų gale, sug įž a namo... G aikas!
42) Bijau susi apa in i su kokiu no s ma ksis iniu p opagandis u (šypsosi
a ec Odisėju. Pasaukompozi o ius), peikiančiu le monde capi alis e. 43) Il
iden i icai lui-même imagina ionemen a ec polia ines nak ies p isiniais, e de
ici so a ecs asiquemen eme ciemen pou chaque soleile ekį e chaque
painonos iekę. 44) Since emen m'ad esse à ous, qui enco e e aujou d'hui
sou e de la ougeu s: main enan ils on zam a ėją pè e ą Damjaną, qui e
a an seu omman sou en se con ou nai a ec hospiais, disan mes,
ougesuo ieji. 45) Les bébés dans les mains p essan comme une e e de
od ines (mama An is alcoolikės p o o ype). Nenuisable, que illes illes ne
eulen pas ê e à elles semblables e iden i inai se a ec comba o ojims, e
ga çons ex iąs e de els mul ia aikies is ižėlių.
46) Les adolescen ·les son dansni ingais conk ynininkais, p isis iais, pilo es, isagaliais,
bu ininkais, in inciimais comba an s, ils iden i ien eux a ec mené es pe sonnées. Les médecins
p é iennen que jus emen là e éside les aisons, pou lesquelles les jeunes maniaquemen
aimen sk ajoi en au omobiles. De ce qui a é é di à p opos des 3146 ph ases, il appa aî que ce
au e, o man l'appa enance pa ie ou couoksnisme de l'iden i é humaine, n'es pas un ai, mais
un p op e s'es c éé pe sonnage a ec lequel l'iden i ié(se). E ce qui cons i ue l'homme
indépendan du Moi, au emen , ce qui es ai, du cons an ou du plus cons an dans l'iden i é
humain e es -il? L'iden i é de l'homme DLKT publicis ikoje skaidoma selon na u ell dualume (d asia
esp. kūnas): elle skaidoma dans idų esp. ex e ne (ž . 4749 sakinius), ainsi que selon ly į ( y as
esp. mo e is; z . 5051 sakinius), amžių (jaunas esp. senas; 5254 sakinius). Vidinė, ou inhe en inė, la
pa ie de l'iden i é humaine es cinq p incipaux pojūčiais neapčiuopiama. Si nous con enons que,
comme l'a i me 48 sen ence, ce que nous sommes es apa u à l'éne gie spi i uelle qui es en nous
e es la plus cons an e dans l'iden i é humaine, alo s pojūčia (plus) apčiuopiame, ou (plus) la pa ie
ex e ne de l'iden i é de la pe sonne (ly į, amžių), peu ê e considé é moins inhe en ine plu ô
kin ančia ou galinčia kis i39. L'iden i é in é ieu e e ex é ieu e homme a de la na u e, . y. la gauna
naissan . P igim inė es la aie homme 39 Plg.: En ou cas l'inchangean e indi ido subs ancijos
concep ă peu pa ai emen ha monise a ec changemen de quali és: elle es ce qui es e
indi ide, changean ses quali ésms. [...] [N]o sou en e aujou d'hui, ce qui es e indi ide,
changean de ses quali ésams žmogiškoji subs ancija es appelé âme. L'âme es i alinis p incipe
ce, ce qui o ganise i an o ganismum en un ou . Les pa ies du ou peu en change ,

S aipsniai / A icles 121
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
iden i é. Nep igim inė (neinhe en inė) l'iden i é humaine es du p op e pe sonne lui
susci â Aš (iluuzijas, s ajonės e e c.) e (ou) aux au es c éâ Aš (į aizdis, kaukė,
e ike ė e e c.) (ž . 5556 sakinius, enco e plg. 3641 sakinius; Joseph 2004: 4).
Su(si)ku oji Aš pa ie de l'iden i é ce, ce que l'homme (ne)wan ou (ne) pou aien
de eni , i. i. le possibleis couchesnis de l'iden i é humaine40. En d'au es mo s
pa lan , les pa ies possibles iden i é peu en de eni la é i able iden i é humaine,
. y. Je isuels (ce, quel homme eu , ê e ê e) mo i en son compo emen ,
ik uoju a ik esniu Aš ( ai, ką žmogus su okia sa yje kaip labiau inhe en iška).
Galimosios apa ybės y a kin ančios.
47) Vienas mano mėgs amas mąs y ojas „susili a imu“ pa adino būseną, kai
[žmogaus] d asia isiškai susi apa ina su kūnu, dažniausiai – se gan-
čiu i kenčiančiu kūnu. Kiek ienam pažįs amas jausmas, kai isas žmogiš-
objec i s ou e c. e peu de eni quiis Aš de ien un seul doudančiu kids u. 48) Ce que
nous sommes, es apa u à l'éne gie spi i uelle qui es en nous. 49) Rega dan de
l'au e cô é dans aš, e ons que, mangean , quand nous sommes ès ishalkę,
complè emen su apa ions nous a ec apčiuopiamu co ps, en agé su quelque chose
passimions esą un seul chole iques émo ions kamuolys, acquisil dans la li é a u e
scien i ique su apa ions nous a ec ai u. Lequel de ces di é en s cô és es le ai
Moi?
50)Dans de elles amilles g andi sumišę, sans aiškių sa iugdos gai ių b ęs anys
adolescen s, ne u in ys p ochemo pe sonne, a ec lequel pou aien
con ou ne eux-mêmes e leu sexuškumą...
51) Nijolė A bačiauskienė: Les Femmes e les hommes lygia e čiai, mais pas
apa ūs. 52) De même e la di é ence des pe sonnali és: que e quelle b andi
soi pe sonnali é, à la jeunesse d'âge elle ne peu ê e apa i à une
pe sonnali é de plus ancien âge. 53) E ai ega dnis appa aî a; se ai
quelquekodėl e mai c oi ausi quelquein quelque au eks. Peu même en pa ie
apa us likau. Ne sau, penkiamečiui. Asmuo nieku nedingo, ienokia a
napa us à soi, à ing šim ans, disons. Mais une au e expé ience ien n'žkloi ,
54) Taip aikas mokosi a i ol i. Mamai i gi uo me u eikia ši o moky is. Ji u i
bū i šiek ik b andesnė negu aikas. Jei ji pe nelyg su juo susi apa ino, jai
je suis asasi le même. Penke ių ou en ešim ie. c'es di icile à ai e.
55) Les se iales é angè es e à eux seussu udés gens, essayan s'acco de eux-mêmes a ec
pasaldin om, beusemen nuscol in om iliuzijom, e plus a d acon an pla sš us siuže us su
meiles e nemeiles, laimes e nelaimes. mais le p incipe qui les o ganise es e a le même: elle es
l'humain indi iduel des quali és e son âmes ici P . 2. dans la eligion immo el nema é ius p adas de
dialek ika“ (Aleksand a ičius 2012: 216).
40 Plačiau apie ik asis esp. galimasis aš-pa s samp a ą psichologiniu, psichosocialiniu aspek u ž .
Ma kus, Nu ius 1986, Oos e wegel, Oppenheime 1993 i en ci uojamą li e a ū ą.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
122 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
56) Dans le héâ aliskume penché homme se iden i ie pa ois a ec son masque e n'a i e pas à l'enle e
même en i onnemen s des pe sonnes oisines41. De ce qui jusqu šiol DLKT exemples de ondemen di , on
oi que su l'iden i é humaine on peu pa le comme su bū į e apsmą. Du poin de ue du emps
iden i é é a i implique ela i emen le cons ance, apsmas dynškumą. Séman iquemen u la
cons an iausia es in é ieu e na u elle pa ie de l'iden i é humaine siela42 (d asia43), g amma ique
esamojo emps ê e o mes, u ilisées a ec l'a ibu apa us, plg.: un homme es apa us sielai, i. y. un
homme es le même ou le même el que siela; l'homme es apa us išo ei (kūnui, é aizdai), i. i. l'homme es
el même que son ex é ieu (kūnas, é aizda), mais:?žmogus es le même qui son ex é ieu (kūnas,
é aizda)44; cin amiausia es nep igim inė iden i é du homme lui e (ou) au emen c éé pa ie de
l'iden i é, g amma iquemen ma quée pa les o mes ini in i(s). Dans le con ex e du emps, on peu
pa le de couches de l'iden i é humaine, en e lesquelles son di é en s pa um yi a e mou emen , e
iden i é, c'es -à-di e ce qui es e manas moi ou ma soule en pe e issan manąja sa as imi, mana
pa i imi, qui ainsi ne peu pas ê e é i ée chan a (2012: 214 ; oi aussi la li é a u e ci ée là; oi
kin amumo laipsnis: asmens p igim inė ( idinė esp. išo inė) esp. nep igim inė
(su(si)ku oji sau esp. ki am) apa ybė. Kaip eigia Po ilas Aleksand a ičius, a-
Mickelson 2012: 30; Joseph 2004: 645). Ha moniga menées de mies des iden i és pa ielles es le ondemen
de l'in ég i é e singuli é humaine. De plus, aiškos 41 Plg. DLKT: E ikečių klija imas, s igma isa ion e
au es pe sécu ions ne pou aien n'a ec e même les plus o s humains. Nemaža des pe sonnes au
moins en pa ie a é é o cée seussi iden i ie a ec paženklin ųjų é ique es, e les éci s mon en
que des pa ies de ces gens iesimen s e main enan es ées nonessusp és ues neį eik os
auma ines pa i ies.
42 Plg. DLKŽe: siela – 1. elig. nema e ialus, nemi ingas žmogaus p adas, eikian is kūnui gy ybę i
a siski ian is nuo jo mi š an . 2. idinis pasaulis, psichika: A ė ė sa o sielą. LKŽe: siela – 1. idi-
nis psichinis žmogaus pasaulis, jo sąmonė, jausmai, išgy enimai: Sunku gydy i kūną, kai siela ken-
l'homme, elian l'homme a ec Dieu; esp i :
Mon âme glo i ie Jého ah b š.
43 Plg. DLKŽe: esp i ia 2. psychines o ces humaines comme ac ionnemen aks in: Kel i des gens d ãsią. 3. p k. la
aie signi ica ion, essence: Liko esp i ia. 4. phil. indi ide su elk a socié é es un souci. BLKŽe: esp i ia 5. ns.
philosophie […] c éamasis p adas, qui exis e en soi, soi sou ien , es illimi é en emps e espace, ou e as
é an čiai: Analizúo i d ãsios i ma è ijos sán ykį. Š . Augus in eigée, kàd p o è slpi diẽ iškosios d ãsios
š iesà.
44 Plg. da DLKT exemple: O cela de son ou signi ie, que ex e ne homme démen (į aizdis) apa i45 Plg. :
namas su idiniu dėmeniu (iden i e u). Aš esu = aš a odau.
Nos iden i és, whe he g oup o indi idual, a e no na u al ac s abou us, bu a e hings we
cons uc ic ions, in e ec (Joseph 2004: 6); Le suje mode ne n'a pas subs ance: il c ée le co ps 2012:
sa e i sa o aplinką kaip au onomiją, i šiuo a eju ku ia i objek us, i naujus jų oškimus“ (Mic-
302).
A icles A icles A icles 123 ê e apačiam sau esp. apa in is a ec eux-mêmes
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
(a ec leu s illusions) esp. apa in i se a ec leu s illusions choix dans le ph ase
indique e humain a imą esp. olimą žiū ą į sa e pa į /.
Kokios, en plus d'énumé és, son des pa ies composi i es d'iden i é ou couoksnies,
o man Aš ise ą, e combien d'en e elles son ? Appa emmen , la plupa de nous
sai peu, qui e quelle es son p op e ou au e âme quelle il ou au e es à l'in é ieu ,
i. e. quelle es la pa ie pe manen e de l'iden i é de la pe sonne (plg. Joseph 2004: 8). Le
plus que chacun de nous peu di e su l'au e, c'es , plus ou moins connaissan sa
p op e iden i é, suku i selon soi sa p op e e sion de l'iden i é de l'au e, qui
kū ėjui pa aî a ê e la aie iden i é de l'au e. Taip pa lan , selon le p incipe du
mi oi un un pa sa p op e iden i é pe cep ion ( apa issemen si) oi l'au e
iden i é, e l'au e pa sa p op e in e p è e le p emie iden i é.
Es ien des cas où selon la doubleu de la na u e humaine ( idus esp. ex e ne) e de
l'iden i é de pe sonne (p igim inė esp. nep igim inė) comme d'un seul p incipe (plg. 47
sakinį), deux iden i és dis inc es usionnen en un, c'es -à-di e deux pe sonnes
dis inc es pe çues comme une seule (ž . 6163 sakinius, aussi plg. 38 sakinį), ou à
l'in e se: un homme iskidomas š e ma omas comme deux pe sonnes dis inc es (ž .
53 sakinį). D iejų asmenų suliejimas a ba ieno išskaidymas y a dalinis (pana-
6164 sakinius, enco e plg. 3146 sakinius comme 3135) e selon une ce aine c i è e:
emme (jaunas esp. ieil, en an esp. adul e) ou emme (sœu esp. amille). Ce
de nie es clai emen u du 6566 sakinių, e 67 sakinyje se suspinne a ec
in odui ijimo c i è es. une emme ès pasine ia dans le monde en an . si elle
61) Kai jam sukanka pusė me ų, ė ui de ė ų daugiau pa aduo i mo iną. Ma
[mama] opelyg longgai se sisi apa ina a ec un en an , celui n'app end
sa a ankiškumo, deosi dépendomas. 62) Keičia son des in, commence à alle un au e
chemin. Ap ès les ma iages ous ne ecommandez pas aux emmes de change des
noms? Quand les gens s'un au e aimen , eulen se susillie , se susi apa in i, comme
apsisieuse une au e su klode, de ien un seul éne giniu sūku iu.
63) Les jumeaux où quelque plus dépenden l'un de l'au e, en plus, ils son oujou s des i žo ai.
Jusques penke s ga çon simplemen iden i icai lui a ec sesu e, elle é ai son second aš. E
s aiga... P a egissemen cause peu ê e acciden ellemen auindi ido ni éali éje, ni héo ieje
klė ojos a d augo iš a as žodis, pas aba.
46 Socialinis apa umas – „ ai indi ido kaip isuomeninės, bend uomeninės bū ybės apa umas, nes
ne peu isole des au es indi idus, ca il n'y a e socié é comme homogeniško da inio, e es des
ela ions en e indi idus, qui e es appelée sociomene. Sociap ocessas don les agissan s son
linio apa umo s a s ymuose gali bū i išski iami ekonominis, poli inis, au inis, kul ū inis, pilie-
inis a kokios no s g upės apa umas i . .“ (Mo kūnienė 2012: 96). „Socialinis apa umas y a
des indi idus (p. 121).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
124 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
64) Plus a d p. Aldona enco e long- ousėsi dans la mémoi e, mais ainsi e ne
éussi de ce g and homme [s'augusi] à con onde a ec quelqueku iame soule
sédėjusiu mokinuku [ aiku]. L'esp i nebesu alpina pa demię wieku dans ie
émises des disciples o mes e noms.
65) Ba niuk doi a oi ma i à i e d'exemple. A ec lui [hu u, pè ečiu] l'en an
[ba niuka] pou ai non seulemen équen e , mais aussi se susi a e . Cela
signi ie, solidi ie sa iden i é sexuelle.
66) Tend emen ai e a ec des joue s, embuiuoja, é ein ... Seulemen plus a d
a anda ė į e s'e o ce de eni commešus à lui. De ce, commen le même homme
se susi apa ise a ec mama e se susi apa ise a ec pè e, dépend l'a i ude à la
pa e ni é. 67) Passe le pa ioné ce hommeškis nu a é pa ce que ne oulai ê e
iden i ié a ec son è e I. Ach emo u47, qui es condamné kalė i jusqu'à la ie ê e
už žu nalis o Vi o Lingio nužudymą.
Žmogaus apa inimas(is) su ki u kaip mažesne a didesne g upe – g upe (šei-
ma, pa i48, eli u, idu iniąja klase e pan.) esp. bend uomene esp. isuomene
esp. au a) ou ep ésen an de ceux g oupes ak ualizuojamas 6874 sakiniuose.
Socialinis c i e ium de l'iden i é humain, comme sa p ésence e onc ionnemen
sépa émen , en e au es, ensemble a ec d'au es (ž . 7578 sakinius), suspinbe
a ec c i é ium de lieu 7980 sakiniuose. L'iden i ica ion de l'homme(s) a ec place
ac ualizée 8189 sakiniuose. Selon la p oximi é à l'homme lieu c i è es peu en ê e
di isés en p oches e loin aines, conc è emen pa lan , c'es la ésidence place
(où une pe sonne naî e (ou) i ; oi 81 82 sakinius) esp. égionas (ž . 83 sakinį)
esp. pays (ž . 84 sakinį), é a (ž . 8586 sakinius) esp. con inen (ž . 8788 sakinius, enco e plg. 82 sakinį) esp.
pasaulis (ž . 89 sakinį, enco e plg. 82 sakinį).
68) Be a ne bū inybė išsiski i iš minios lemia panašių ekspe imen ų pasiseki-
mą? Kai bu au jaunas, isada no ėjau su kuo no s susi apa in i. Pa y-
dėjau aux pa en s, que ils pou aien pa icipe au mou emen é udian du 7o
siècle, que a ai un bu , que essayaien change le monde. 69) Les adolescen s
pa ois même s'iden i ien a ec g oupe ce de nie de ien du compo emen
é alon. Pa conséquen , p ocessus de socialisa ion adolescen , g oupes
semblables empli un ôle signi ica i .
47 Plg. enco e DLKT sakinį: En ai un el Li uu ina ion es ne quoi d'au e que des p énom
a dė y a asmens apa ybės dalis. Todėl, k aipydami asmens a dą i jo pa a dę, mes am asmeniui
dis o sion. Mon eons non- espec à.
48 Plg. DLKT pa yzdžius: Pa ija, ku i susi apa ina su ienu lyde iu, y a pasme k a žlug i, ji ne u i
a eni . Ou e 19 pou cen . des élec eu s, qui son en ai apoli iques e passi s, 14 pou cen . iden i ien
eux a ec les conse a eu s adi ionnels, qui ep ésen en les in é ê s de g and business, la c oissance
économique e la mondialisa ion pa adigmes. Les libé aux con empo ains aimen iden i ie a ec ou e la socié é Occiden ale.
A icles A icles 125 70) Je n'aime pas les gens qui se iden i ie a ec la minia49,
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
se compo e seulemen comme elle es accep ée, i selon un ce ain
ègles /. J'ai oujou s mon opinion e peu qui pou ai la change .
71) Si un homme commence à se iden i ie a ec la communau é, il en e dans la
ischel ais ce cle. Qui n'es pas d'acco d a ec omes idėj, a sidu ia pa mi
a s um ųjos. 72) Les éponses à la ques ion, à quelle couche sociale si
a ibue ai soi, nous bonokai n'a su p is: eik 90 pou cen . menaien la classe
médiu iniè e. A ec elle se apa ino e académique, e Ga iūnues e o élées
comme çan ex-employé, enan lui-même comme çan . 73) Pa geo gins peuple
duk ą Rolandas Paksas e enco e seusi apa ina a ec liaudimi e s'éca e du eli o.
Le a ings du P ésiden à cause de ce e his oi e aimen ne baisse a pas.
74) E ce i le sen imen d'appa enance nau ai es e assez o : absolu i
majo i é, 95 %, épondan es iden i icinase a ec les Li uiniens nau a. 75 %
s'iden i ien a ec sa communau é, 72 % a ec les habi an s de l'Union
eu opéenne50. 75) G odamas pe sonne zassimi š a e si įsijaučia, que pe çoi
lui-même pas comme sépa i ą, isoliuo ą aš, mais se susi apa ina a ec ses
ac i i és. 76) Es ai que Ne ingoje le pos e de mai o iden i ie a ec la pe sonne
du mai o S. Mikelio? Oui, di elle, ai.
77) V. Kisa ausko a auxi d ama iški, skausmingi. E quel é ai il lui même
comme homme? Kū yba es sou en iden i iée a ec l'homme. Vincas é ai assez
mince d'sudé a ion homme, ès paisus mode, en ou éagissai émo emen ,
sub ilemen . 78) In o ma ions su sa iškius nous nous assemblons nous mêmes. Les gens nous iden i ien a ec
KGB.
79) Cela ne signi ie pas que moi essau iden ise a ec Domus gale ija ou a ec
quelque au e en ep ise.
80) A ec la Li uanie e les Li uiniens la na ion da an age apa inasi illes,
pa iculiè emen g ands, habi an s. Cependan du mies iečius, desc ip ion
des expe s, gana un poin de ue néga i dans sa ci oyenne é se dis ingue
kauniečiai. 81) Les gens, pe dan des lieux, a ec lesquelles eux-mêmes
iden i iés, qui on émoigné leu o igine e kū ė sen imen de sécu i é,
pe den o ien y us, qui son possibles que p és iné auk iems liens.
49 Plg.: Minia c'es gens sans la colonne e éb ale cul u elle, sans plus d'éduca ion [...]. Pa
conséquen ils ne comp ennen pas le somme de la socié é e c aignen de lui (Mo kūnienė 2012: 165). 50
Plg. DLKT exemple: Nous iden i ions nous a an ou e su ou a ec no e peuple. Au suje de la
na ion Li uanienne, comme e de ou e au e, il es possible de pa le deuxjopai comme de une
demi-qua de million indi idu de masse e comme de quali és se ca ac é isan une o ali é, qui, comme
e ou e au e communau é, peu ê e abo dée a apée, en in oduisan le concep d'iden i é e en
la dis inguan d'au es communau és analogiques, se ca ac é isan pa d'au es quali és (Kuzmickas 2008: 168 ).

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
126 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
82) Reikšmingai išaugo lie u ių apa inimasis ne su Eu opa a pasauliu,
mais a ec la plus p oche habi a ion en i onnan e. A ec sa ille ou
habi a ion en 1990. iden i icai en i on 25 % des pe sonnes, e en 2005
déjà deux ois plus, ou 49 %.
83) Pie iniai e no diques y iniai Vilniaus k aš o lie u iai ne peu ê e apa ūs
déjà pu emen pou ce que ils géog aphiquemen neueina. Ils les dis ingue
n'ayan pas éussi au ega d na ional un élémen , qui cons i ue Vilniaus k aš o
idu į. 84) Les Li uaniens se jusqu šiol iden i ie seulemen a ec e hnog a ines
85) Todėl, kad ai bu o nepami š amieji 1988-ieji – a gimimo p adžia, kuome
bene kiek ienas sa e, sa o il is, lūkesčius apa inome su Lie u a, gal-
ojome apie ją, jau ėme ją, oškome ben kažką a dan jos pada y i.
86) Esu lie u is, sa e apa inu su lais a als ybe. A u ėčiau da y i kažką
dėl ki ų žmonių ku ie šios sąlyginės lais ės ne u i?
Li uania e i o iija51. 87) Nous en e e ni men alemen , ni socialemen , ni
poli iquemen ne se ons jamais apa us à l'Eu ope Occiden ale, donc
sé ieusemen en nous pê e o ce ons e Ry us, e l'Occiden seulemen alo s,
quand éussi ons à mon e qu'on es au es, mais sommes. 88) Néanmoins, si les
japonais iden i inen a ec le con inen Asia ique. 89) 1990 m. Eu opai se a ibua
1 %, l'année de niè e 3 % des in e ogés. Suu monde 1990-aisiais apa inosi 4 %, e
2005-aisiais 6 % de la popula ion Li uanienne. Les c i è es de lieu comp ennen la
éelle e (ou) imaginojamais la na u e ou la chose, a ec lesquels l'homme
apa inasi ou apa isé 9097 sakiniuose. Ici plus p écisémen se ai pa le non
an su l'iden i ica ion de l'homme(si) a ec conc è emen l'obje ou le
phénomène de la na u e, combien a ec capinčiu de iè e leu s ce ains quali és con enuinu abs ac ion, idėja, symbole ou pan. Cela appa aî clai emen de 98100 sakinių.
90) Jouais um mo s pa ceux qui on essayé sépa e , si il su apa ina homme
a ec la na u e, ou sužmogina la na u e.
91) T umpėja jou s, sals as l'ex inc ion odeu a si usenan s bul ienojai.
La a iguée na u e app end se p épa e à l'hi e . O, que pou iez- ous di e:
pa inu su udeniu! Su ši a skaid ia, ne yškia š iesa, su pasku iniąja ši-
susi aluma, ou à coup zaslulančia épais, a ec si i emen e
amybe.
92) J. Degu y ės ly ikoje, panašiai kaip i piemenų dainose, saulę aikas a-
doulou eusemen nuisu iama pa ine a ec la mè e.
93) E d ei, za e s ai šiukšlėmis, suda ančiai e pę plis i nuisiblesoms san éa ai e kėms. Toks o ê
es à l'homme é ange , unsa e, nemielas, e no ima se susi apa i i a ec eikiančiu beaucoup de
possibili és, éwaginančiu beaucoup de na u e 51 Plg. da DLKT: Nekilo e hniques zemies p oblèmes e
omėnams, donc ils ė ynę apa ino pas a ec la na ion e des ichesses, e e nemen saugiu, puissan ,
jos žemėmis, o su isa espublika – ka u su nuka iau omis ki ų au ų e i o ijomis.
S aipsniai / A icles 127
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
ensemble e main enikančiu am sec e s, mis išku mišku.
94) Juk e iden i ie a ec la ma chandée, u ilise a açon e on mé ie , di
V. Ma inai is. Mais ils o en an , e si u n'accep es, u peux e use .
95) E ma que d'acco d une emme a ec l'o dina eu (appuie su le
bou uk […] au a une éac ion sexuelle) k aila...
96) Les epas on quelque chose d'sh iesaus, condi ionnellemen š en iško,
comme dans la bouche symboliquemen zacas ions nos sou eni s. La
nou i u e c'es nous, ou cela, a ec qui nous allons bien ô nous iden i ie 52.
97) Qui se sisi apa ino a ec o une ou e lui même p a u è en , celui e
poli ikoj eiškė de plus en plus.
98) Les gens doi en s'iden i ie a ec le signe, son idée e c oi e p oclambiam
au šūkiu. 99) C'es a ec qui s'iden i ie à l'homme qui peu e oud ai
s'iden i ie à l'idéal d'a oi des biens, mais sai déjà qu'il ne les au a jamais?
100) Su mo e imi apa inama ai, kas giliausia, slapčiausia. I ai – kas
pa i šu iniškiausia.
101) Le scandalos de la P ésidence épuisés les gens de plus en plus p end ęž is dans p emie je ą
Algi dą B azauską, qui beaucoup iden i ie a ec le e ou de la s abili é. DLKT Sakinių explique que
l'iden i ica ion(s) de l'homme a ec le lieu, pa iculiè emen p o ima, s'ensui a ec des langues (ž .
102103 sakinius) comme na ion de pa icula i é aožu (Mo kūnienė 2012: 140), ci oyenne é (ž . 104105
sakinius), cul u e (musique, li é a u e, science; oi 104 106107 sakinius), his oi e (ž . 10810953
sakinius), con ession (pl. 110112 sakinius) Comme l'éc i Vy au as Ruba ičius, ous les communau és
humaines i en dans des lieux pa iculie s, qui e p ése en une ce aine cul u e e sa
ca ac é is ique cul u elle mémoi e, na ional, na ional iden umai son a an ou locaux, puisque les
sou ien la coexis ence a ec d'au es humains e a ec conc è e place (Ruba ičius 2014: 96).
į. [...] Vie o ė kildina i palaiko žmogaus socialinę aplinką. [...] Pi minė apa u-
mo sa ikū os medžiaga y a ie o ės aizdai i pasakojimai, gim inės aizdas i
ga sas. [...] D įs u eig i, kad isokie socialiniai apa umai, aip pa e nokul ū i-
Considé an d'une elle app oche (da oi Ruba ičius 2014: 9454), i.e. lieu p imo dial à l'iden i é humaine
dé inie, impo an ape aien 113 sen ences, où, ésol an 52 Plg. da DLKT sakinį: Asimiliuoji kepeninę
deš ą, ensui e quelque peu sa disimiliuoji, e ou ce qui es e, nešiojiesi en sa y comme esminée
pa ie de son iden i é. Tapa ybe de enue deš os masė a y um pelėsiais apauge pa šioki elsimis
pensmi is, sen imen s, ainsi e i en eni. 53 Plg.: Kon esinė p iklausomybė peu aussi ê e le géné al
indi idu cul u el l'iden i é o mojan-
i aplinkybė“ (Kuzmickas 2012: 15).
54 Kul ū a c'es le ondemen de la langue ma e nelle his o iquemen susclosan ou l'habi s,
laiduojan s la coexis ence de gens e communau és i an dans un ce ain end oi é a ec ce lieu, sa na u e, a ec
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX du dé eloppemen de l'homme (en an ), appa aî ,
que na u el a an ou iden i ica ion a ec isocialinė bū ybė, es considé é
sa aplinka55. Ki okios nuomonės laikosi Jū a ė Mo kūnienė (da plg.: Kuzmic-
kas 2012: 16, 24, Ramonienė, ed., 2015: 152). Ji eigia, kad žmogus, „kaip
ou e sys ème, donc ik ela ion a ec en i onnemen , c'es -à-di e sociomene e
mondeu, es son i ali é e essence p élude (Mo kūnienė oi : 2012 100, enco e 128 p.
137). P emie inien elle es considé é le c i è e social. Du poin de ue du langage
(s uc u es) plus impo an semble esąs p écédemmen men ionné iden i é é a
e apsmo ela ion, co eliuojan a ec men ionnée P. Aleksand a ičiaus opinion, e
sépa é (lieu, socialinien ou k .) c i e ium pi muma lié a ec son impo ance dans
communica ion sakinyje.
102) Si seulemen acon e douna e plus ien ne ai , ce seulemen appo e su
son o igine, se susi apa ina a ec k aš u, a me, iden i ie soi a ec spéci iqueine
collec i i ine pa i imi. E ien plus lui, nuo son, ne ai pas. 103) Ca nous
communiquons géné alemen a ec d'au es seulemen alo s, quand nous
che chons no e (cul ū ines, lingubines e au es) iden i é de con i ma ion,
sen imen de p oximi é. Si nous ne oulons iden i ie nous a ec hom akalbies,
s e u i an an les compa iè es, c'es -à-di e, nous quelquekuo dis inguamès.
E même ès. Ou insou és éloignons, susce îmes nous...56
104) LDK ci oyens se appelaien Li uu iais. Selon éodalinée mondeè iew, la langue n'é ai pas un signe de
la na ion. La na ion a é é iden i iée a ec pilie ybe. D oi e, pou Re105) Dans l'É a i en di e ses
nesanso į akos kilo susidomėjimas sa o is o ija, kalba.
na ionali és gens, qui, é an ce É a ci oyens, p incipalemen iden i ien se a ec elle cela déc i sé
iden i é ci il ou iden i ica ionse a ec poli ine nau a concep s. 106) Ad adap ikées aux exigences de
l'É a posées aux ci oyens, ou à ce ains sai a sapa inasi a ec sa cul u e, Li uanie es appelée
pè e yne, dans la ie guide as aleu s similai es, se sen is his o iquemen susie i. 107) E le ega d su
ais y a suaugę su e nine au a – bend auja jos kalba, u i bend ų pap očių,
la peybă depuis ce momen changea complè emen . Vous įs lâché? Oui. Dingo jeu na, en i on s'imagine ai
quelque chose, si pas celui, c'es au e... soi-même comme communau é, son his o ique pa imoine
cul u el e a ec oisin des communau és, gencies ou na ions en i ka (Ruba ičius 2014: 94). 55 Da plg.
DLKT sakinį: T ijų mesu es issemen s, auxquels un homme es : lieu de séjou , emps de séjou e
mode de séjou . E que e comme ce se ai biza e, le lieu es le p imis obje s, le p imis dimension de
l'iden i é humaine. Seulemen a i an à ce ou au e lieu, seulemen įsi ie inus" il es possible c ée la
cul u e en o ce sa p op e ou ep end e une au e. nelie u ių même en amille communiquen en
plusieu s langues.
56 Da ž . DLKT pa yzdžius: Romos impe ija, p z., niekada nebu o apa inama su au a a ne gi su
kalba. Vilniaus nelie u iams kalba ečiau y a apa inimosi su aplinkiniais požymis, nes ečdalis
S ai sniai A icles 129 Susi apa inau a ec quelquekuo. Es - ous amiliè e
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
a eni ena, quand susilieji žiū ė108) Le composan de l'iden i é cul u elle peu ne
damas? O čia susilieji da labiau, nei žiū ėdamas.
change pas e i an su le e i oi e d'une au e na ion, pa exemple,
beaucoup de Li uiniens, de enus amé icains, his o iquemen iden i iinasi a ec
Li uanie e son his oi e. 109) Il es possible nebemokė i langues, nebegi en i dans
sa e e, mais es i lie u iu, jusqu apa ini soi a ec la na ion his oi e.
110) Bien que p a iquan les ca haliques en Li uanie kažin ou assemb umions
seulemen 30 pou cen , p esque 80 pou cen . se iden i ie oujou s a ec les
Églises Ca haliques. 111) His o ijoje é ai des pé iodes, quand la amille a é é
p é é ée con onde a ec l'É a , l'Église ou mokslu. L'É a la amille kū ė p oje s
de con ôle e socialinio ga an o, l'Église s'occupai p og amme d'isg ession. 112)
A is e dan du ieux c oyance es an s, ka alikybę M. Valančius iden i ie a ec
Li u iškum, in igue déjà les adi ions qui sikloschius, s'e o ce les cons ui e:
ai obligalomą Pulkim su genoux chiedojimą a an la Missies. žylis se susi apa ina
113) Jei i u ėje pa ojingų daik ų nė a, aikas saugus, egul sau pils o k uo-
pas, – pa a ia Vik o ija G igaliūnienė. „Aš pa s!“ Maždaug iki 3 m. ma-
a ec en i ca e se sel ne a dija comme pe sonne. Pa conséquen di : Pe iukas
a dans le champ, Onu ė ausis ba ukus. Comme a é é u de exemples, socialinis e
lieu c i e ium son bien des ois suspinées. En d'au es mo s pa lan , quand un
homme naî , il es au même momen sa iden i é commence à cons ui e dans un
ce ain lieu i an dans la amille. Donc impo an de ien e le c i e ium de emps.
L'homme e du emps (p aei is esp. p ésen is esp. a ei is) ou à une ce aine
pé iode du dé oulé, yks ančio ou yksiančio į ykio ela ionsis, plus ou moins one
suspiennęs a ec le c i iumi du lieu, ac ualizuojamas 114120 sakiniuose. 114) Le pa i
au pou oi es esponsable de ce que une g ande pa ie des jeunesomenes,
qu'iden i ions a ec l'a eni de la na ion, puisse ê e i é ocablemen pe due Li uanie57.
115) Vi gilijus Čepai is aimana o, kad lie u iai i s a „Žalgi io“ si galių au a.
Su kuo daba apa in is? Su nesug įž amai išnykusia p aei imi? Su is
plus ca ika ū ėjančia main enan imi? A ec l'éclai ce de l'Union
eu opéenne e NATO l'a eni ?
116) P aei is ou ne au p incipal mouin oju, in i einčiu oyage plus loin,
oujou s éloigne e app oê e aup ès de soi, aup ès au es. Ainsi je de iens
ce que u , me sensi apa is a ec ou es les his o ies, é énemen s cul u els,
humains i an usies, pens ojusies, ê usies. E pasju u ou accumulès. ou pas
57 Plg. da DLKT pa yzdį: Tapa in i Vy au ą Žalake ičių su sep in uoju, „a šilimo“ dešim mečiu –
op beaucoup honès ek es a šilimui.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
136 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX u ilise le nom e su nom d'une au e
pe sonne, le numé o de social insu ance ainsi que d'au es in o ma ions su čekių,
a i ų c édi inių ka elių). Que e quoi qu'il a i e à l'homme, il a oujou s la
possibili é iden i é change : de nou eau dinys, il es possible de con i me que
a gai in i, susiku i a a ku i i ją „pasima uo i“ (ž . 172–178 sakinius). Taigi,
emian is p edika ais, ku ių ienu iš a gumen ų eina daik a a dinis apa us e-
l'iden i é humaine es pe manen i smas. En d'au es mo s pa lan , l'iden i é
humaine comme ou le n'es pas seulemen ce que l'homme ou e ie u i s a us
quo, mais e ce que pendan la ie soi-même sen an e pe ce an se c ée comme
éelle e possible. Tou ce qui es ai pa des subjec i es (sa i ą) plus ou moins
p oche à un mu uel appo à soi e (ou) au e: asmeniu, lieu, emps e Dieu, basežia
chaque pe sonne pa icula i é. Pa l'iden i ica ion di é en esi oi l'unici é de
chacun. De ou ce qui a é é di , explique- -on que la pa icula i é de l'homme c ée
e son na u elle, pa iculiè emen in é ieu e Dieu donnan ji iden i é, e p op e
subjec i emen essen ie e seiku a iden i é (plg. 179 sakinį). 172) Pa exemple,
Anne Cassidy dans le li e Ieškan Džei Džei à seulemen dix-sep ans accouchée
jeune ille doi complè emen change son iden i é, au moins dix ans ne équen e
ni a ec un seul aupa a an connué homme, e ce n'es pas paika zágaida, mais
sa isauga.
173) Anali ikai obse e le soi-disan p ocessus de e aibalisa ion de la socié é
i akéenne, quand a jai inama klaninė-gen inė iden i é, dans laquelle une pe sonne
à la ois sécu i é, an e enus p agy enimui che che kininys ès ela ions dans
des g oupes liés. 174) Voulan s'ins alle his o iquemen p écisémen comme
in ellec uels, ils son o cés de nou eau c ée e mo aliné, e cul u el le c owd
iden i é. 175) En che chan so ie, a an ou aud ai eje e nou eaux à
l'époque ca ac é is ique s yles de pense con ic ion, que l'iden i é éussi a au
moins peu d'a ance à suppos e .
176) Si les ci oyens leu iden i é mo alinée commençaien à cons ui e su la
base de Ben hame a i man qu'il n'y a communau ées, alo s ils pe den
apidemen ou quel qu'un plus clai comp éhension des choses mo ales. 177)
Nos popula iaus his o iikai Al edas Bumblauskas a ec Ed a du Guda ičiumi
déjà ko ne seconde décennie s'e o ce o me une con empo ainišką
lie u išką apa ybę, nežiū ė i į Lie u os p aei į ien his o iiko Adol o Šapokos
c éée e so ie mečiu sa aip adap ée pa adigma. 178) En acon an des
his oi es, auxquelles lui même ne c oi pas e don ne comp end pas,
Neį a dijamasis ma ujasi di e ses iden i és, jusqu'à s'assu e que cela n'a
aucun sens.
179) Pè e, homme, Li uu io e e c. iden as agi comme lėlės cons i uedamosios
pa ies, mais ses neesminées. Ve ikalée dans Dieu ou es concep ions,
pa adigmes, iden i és sus a o en sa place, leu alloue un ôle auxiliai e. Quand
apčiuopei sa p op e e icale? Maždaug 2000 années. À p opos ašį, e icalę e iden i é.

S aipsniai / A icles 137
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
Tapa ybė, ou iden i é, es le coïncide a ec son essence, qui es commune
à ous. C'es e la coïncidence a ec l'au e essence. Ta essence on
minimasis Dieu, e icalée.
6. APPENDINIMES ET IŠVADOS
DLKT publicis ikos saknissen, dans lesquels son u ilisés di é en es ca ac é is iques du nom
iden us, -i e de ses ac esmajodinių ( apa in i, apa in is) e daik a a dinių ( apa ybė, iden i é)
edinių o mes, a pažįs amas e pa subjec i ų apa inimąsi a ec soi dėl o p ime a skai ančiajam
i ki u ma y i apibend in as apa aus žmogaus aizdinys. Pa s žmogus sakiniuose
ak ualizuojamas kaip pa ien as i (a ba) pe cipien as, agen as a ba bene icien as.
Čia, publicis ikoje, eikšminga ai, kad kon eks as a ba eks as, ku is leidžia „gi -
dė i“ ašančiojo min į, . y. ai, ką i kaip jis no ėjo apie sa e a aplinką pasaky i,
no s i palieka skai ančiajam daugiau lais ės e in i, jį sup as i subjek y iai, is
ašančiojo a ic iden i é de l'homme (plg. Aki aizdu, que iden jimas ne peu se dé oule aîne.
Taminga. c'es no e langue. Indi ec emen communiquan , l'éc i an ne se ep ésen e pas seulemen
lui-même, i. i. į eks ina son p op e pe cep ion d'iden i é communiquan il a in luence su la iden i é du
lec eu , celle o me, c ée ou keičia62. Ainsi, pa eillons uniciso concep de l'iden i é humaine, pa u , a
chacun ac i se lec eu de publicis ikos; selon l'indi iduel humain conscience exis an son p op e
concep d'iden i é oi le concep de g oupe des ai s. Des eche ches assemblées DLKT
publicis ikos sakinių l'iden i é humaine išsiskleidė comme pa iculiè e pe sonne ou uma, dès la
naissance essen iama, pe cep iama e (ou) c éama selon duali é: comme plus ou moins p oche
l'homme de l'in e ela ion a ec les pa ielles (p igim ine esp. nep igim ine, die iškąja esp.
žemiškąja) iden i é. La aie iden i é in é ieu e de l'homme âme naissan gaunama de Dieu. Elle es
une pa ie cons an e de l'iden i é humaine. Selon simili ude, . y. eid odžio p incipą, e zemiškuosius
(ki o asmens, lieux, emps) c i è es homme iden i é sluoksnius. De la na u im ie ob enu ex e ne
iden i é couoksnis (ly is, na u im inį. Va iamumus lié a ec aiška ski ingnoms son apa us esp.
apa in i(s) o mes. Raiškos bū i apačiam esp. apa in is esp. apa in i pasi inkimas 62 Plg.:
Iden i y is cons an ly in e ac i ely cons uc ed on a mic ole el, whe e an indi iduals iden i y is
(susi)kū ė, (susi)ku ia a ba da (susi)ku s labiausiai kin ančius nep igim inės
claimed, con es ed and e-cons uc ed in in e ac ion and in ela ion o he o he pa icipan s
bend ieji išo ės b uožai) y a a p p igim inio idinio i nep igim inio apa ybės
sluoksnių. Laiko a ž ilgiu p igim inis apa ybės sluoksnis y a pas o esnis už ne-
(No is 2007: 657).
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
138 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
sakinyje iškelia į a ansceną pa ies žmogaus ski ingą (a imą esp. olimą) san-
ykį su sa imi a ba ki u (plg. bū i apačiam sau / ki am esp. apa in is su sa i-
mi a ec ses illusions a ec un au e espec i . iden i ie se a ec ses illusions a ec un
au e). Daik a a dinių apa us edinių, qui on pe cepcinių e ac e du p edicaka ų
ak an ais, a osena pe me p é end e que l'homme son iden i é essemble,
pe ce ai e c ée ou pe ku ia sa aip. Ce jus i ie la pa icula i é de chaque
iden i é. Comp e enu du ai que l'a ibu apa us a deux dis inc s ai s
séman iques: panašus e sa i as, qui son communs aux mo s el même, olégus e
di é en , sa i as, o iginalus, le ocyline apa us dé in is, ma y , p écisin ina.
Nonobs an le ai que l'homme, pa lan (éc i an ) su iden i é, che che sou en ,
anda e en sen ence me l'accen de son e de l'au e ou des au es deux
simili ude, ce e simili ude es oujou s pa ielle e plus ou moins ague. Selon
esmę chaque homme a ec ous ses ac uels e possibles semblableses es sa i as
( apa us soi) di é en de ous, auxquels a é é, es ou se a panašus quelqueu quel aspec .
ŠALTINIAI
BLKŽe – Bend inės lie u ių kalbos žodynas: elek oninis a ian as, y . ed. Danu ė
Liu ke ičienė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2015. P ieiga pe in e ne ą: h p://
bkz.lki.l .
DLK – Daba inės lie u ių kalbos eks ynas, sud. Kauno Vy au o Didžiojo uni e si e o
Kompiu e inės ling is ikos cen as. P ieiga pe in e ne ą: h p://donelai is. du.l .
DLKŽe – Daba inės lie u ių kalbos žodynas: elek oninis a ian as. 7-asis pa ais. i pa-
pild. leid. Vy . edak o ius S asys Keinys. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2015: P i-
eiga pe in e ne ą: lkiis.lki.l .
LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas 1–20, 1941–2002: elek oninis a ian as, ed. kolegija:
Ge ūda Nak inienė ( y . edak o ė), Jonas Paulauskas, Ri u ė Pe okienė, Vy au as
Vi kauskas, Jolan a Zaba skai ė. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2008. P ieiga pe
in e ne ą: www.lkz.l .
S aipsniai / A icles 139
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
LITERATŪRA Il es
Aleksand a ičius Po ilas 2012: L'on ologie de l'iden i é de l'Homme: en e
subs ance e pe sonne. Indi ido apa umas, sud. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė
Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Vilnius: Mykolo Rome io uni e si é, 189274.
Amb azas Vy au as 1999: Funkcinis s yleus. Encyclopédie des langues Li uanies,
pa . Kazys Mo kūnas. Vilnius: Mokslo e encyclopedijah de l'ins i u de publica ion,
204205. Bi inienė Aud onė 2007: Publicis inis s yleus. Vilnius: Vilniaus pedagoginis
uni e si é.
Buchol z Ma y, Hall Ki a 2006: Language and iden i y. – A companion o he phi-
losophy o educa ion, ed. pa Randall Cu en. Co nwall: Blackwell Publishing, 369394.
C use Da id Alan 2001: Lexical seman ics. Camb idge: Camb idge Uni e si y P ess. La publica ion a é é publiée pa le minis è e de l'In é ieu .
De Laguna G ace A. 1927: Speech. I s unc ion and de elopmen . New Ha en: Yale
Uni e si y P ess.
D uk einis Albinas 2009: Seman ines s uc u es sakinai es a ec sink e ines
p edika ais. – Res Humani a iae 6, 24–41.
E ans Vy yan, G een Melanie 2006: Cogni i e linguis ics: An in oduc ion. Edin-
signi ica ions bu gh: Edinbu gh Uni e si y p ess.
Gai enis Kazimie as, Keinys S asys 1990: Kalbo y os e mes de dic ion. Kaunas:
Š iesa.
G eimas Algi das Julius 2005: S uk ū inė séman ique. Vilnius: Bal os lankos. G igas
Romualdas 2016: Li uanies iden i é e Eu opa. Aspec his o iosophique. Vilnius:
Ve smė.
Guda ičius Aloyzas 2007: G e inamoji séman ique. Šiauliai: Biblio heca ac o um
humani a ico um uni e si a is Saulensis.
Guda ičius Aloyzas 2009: E noling is ika (Tau a pa lan ). Šiauliai: Biblio heca
ac o um humani a ico um uni e si a is Saulensis. Guda ičius Aloyzas 2011:
Reikšmė, concep oka, concep e sensmė. Res Humani a iae 10, 108119. La
Commission es in i ée à p ésen e une p oposi ion de ésolu ion à ce suje .
Haspelma h Ma in 2007: Fu he ema ks on ecip ocal cons uc ions. Recip ocal
Cons uc ion 4, ed. by Nedjalko Vladimi P. John Benjamins Publishing Company:
Ams e dam, Philadelphia, 20872116.
Hjelmsle Louis 1995: Pa la. Eing adas. Vilnius: Bal os lankos. Jakai ienė
E alda 2010: Leksikologija. Jakai ienė E alda 2010: Leksikologija. Jakai ienė E alda 2010: Leksikologija. Jakai ienė E alda 2010: Leksikologija. Jakai ienė E alda 2010: Leksikologija. Vilnius: Vilniaus uni e si yd uk.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
140 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
Joseph John E. 2004: Language and iden i y: na ional, e hnic, eligious. Basings oke:
Palg a e Macmillan.
Ju gai is Nedas 2015: K izės koncep as des langues li ou es e okiečių. Thèse du Doc eu -
cija. Šiauliai.
Ka aliūnas Simas 1997: Kalba i isuomenė (Psichologiniai i komunikaciniai kalbos a ojimo
b uožai). Vilnius: Li u iens ins i u de langue. Knjaze Ju ij P. 2007: Lexical ecip ocals as a
means o exp essing ecip ocal si ua ions. Recip ocal Cons uc ion 1, ed. by Nedjalko ,
Vladimi P. John Benjamins Publishing Company: Ams e dam/Philadelphia, 115l46. Il a é é
publié pa la socié é à la sui e d'une enquê e menée pa le minis è e de l'In é ieu .
Kuzmickas B onislo as 2008: Lie u iškasis apa umas: cul u e e É a . La con inui é de
l'iden i é na ionale e sa ikū a dans les condi ions de eu oin ég a ion, sud. An anas
And ijauskas, Vy au as Ruba ičius. Vilnius: K on a, 166183. Kuzmickas B onislo as 2011:
Indi ido cul u el iden ums. P oblèmes 80, elles e inno a ions). Indi ido apa umas, sud.
65–74.
Kuzmickas B onislo as 2012: Indi ido kul ū inio apa umo sklaida ( a p adici-
Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė
Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Vilnius: Mykolo Rome io uni e si é, 1194.
K ašy ė Regina, Papau ėly ė Sil ija 2013: Kai ku ie koncep o liga b uožai Lie-
u os iešajame disku se. – Filologija 18, 107–117.
Maye s Da id G. 2008: Socialine psychologie. Vilnius: Polig apija e in o ma ique.
Ma cinke ičienė Rū a 2008: Žan o ibos i pa ibiai. Spaudos pa i ys. Vilnius: Ve -
sus au eus.
Ma kus Hasel Rose, Nu ius P. 1986: Possible sel es. Ame ican Psychologis
41, 954–969.
Ma ony ė I mina, Mo ke ičius Vaidas 2013: Eli ų Eu opa: iden i és e in é ê s
kaleidoscope. Vilnius: Fi idas.
Mick Algūnasis 2012: Globalisa ion e mode nus suje . Indi ido apa umas, sud. Jū a ė
Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė
Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė
Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Vilnius:
95–188.
Mykolo Rome io uni e si é, 291311. Mo kūnienė Jū a ė 2012: Socialinis apa umas:
p émisses, changemen s, des uc ions. Indi ido apa umas, sud. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Jū a ė Mo kūnienė. Vilnius: Mykolo Rome io uni e si é, Mo kūnienė Jū a ė, sud., 2012: Indi ido apa umas. Vilnius: Mykolo Rome io uni e si é.
S ai sniai A icles 141 No is Sig id 2007: The Mic opoli ics o pe sonal na ional
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
and e hnici y iden i y. / Discou se and Socie y 18(5), 653674.
Oos e wegel Anne ikie, Oppenheime Louis 1993: The sel -sys em: De elopmen al
changes be ween and wi hin sel -concep s. Hillsdale, NJ, US: Law ence E lbaum
Associa es, Inc.
Papau ėly ė Sil ija 2013: Ce ains concep libe é aožai des langues li uaniennes
mondialė aizdyje. Ac a humani ica uni e si a is Saulensis 16, 222231. La loi a é é
p omulguée pa le gou e nemen du Royaume-Uni. Pa ee Ba ba a H. 2008. Symme y and
symme ical p edica es. Compu a ional Linguis ics and In ellec ual Technologies: Pape s
om he In e na ional Con e ence DIALOGUE, ed. pa Kib ik Aleksand E. e . al. Moscow:
606–611. P ieiga in e ne e: h ps://ud i e.oi .umass.edu/pa ee/Seman ics_Readings/
Symme yHandou Pen usSemina Co ec edPlusNo es.pd .
Ins i u P oblem In o ma iki, Pikčilingis Juozas 1971: Li u iens langues s ylis ika 1. Vilnius:
Min is. Ramonienė Meilu ė, ed., 2016: Emig an ai: langue e iden i é. Vilnius: Vilniaus
uni e si é.
Ruba ičius Vy au as 2014: Vėluojan i sa as is. É udes e a icles. Vilnius: Li uanie
éc i ains union de maison d'édi ion.
Ruškys Algi das 2011: Koncep as žemė lie u ių azeologijoje. Res Humani a iae
10, 120–140.
Ru ko ska K is ina, Sme onienė I ena, Sme ona Ma ius 2017: Ve ybės Sa icka
lie u io pasaulė aizdyje. Vilnius: Akademinė leidykla.
Aida 2004: Pe sonnali é iden i é pa maines: en e des in ie e choix. –
Kul ū ologija 11, 7794. Elle es la plus impo an e des œu es cul u elles de l'époque.
Sa icka Aida 2008: Globalios ik o ės iššūkiai asmens apa ybei. La con inui é de l'iden i é
na ionale e sa ikū a dans les condi ions de eu oin ég a ion, sud. An anas And ijauskas, qui a é é nommé p ésiden de la République démoc a ique du Congo, a é é nommé p ésiden de la République démoc a ique du Congo.
Vy au as Ruba ičius. Vilnius: K on a, 184–195.
Sližienė Nijolė 1994: Lie u ių kalbos eiksmažodžių junglumo žodynas 1. Vilnius:
Mokslo e encyclopedijų édi eu .
Sližienė Nijolė 2004: Dic ionnai e de liaison des ac ionsmažodžių de la langue Li uanien 2 (2). Vilnius:
Ins i u de langues Li uanies édi eu .
Taylo John R. 2006: Cogni i e Seman ics. Encyclopedia o Language and
Linguis ics, ed. pa B own Kei h. Ox o d: Else ie , 569582. Teko ienė Dalija 1990:
Be a dės giminės būd a džiai. Vilnius: Mokslas.

LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
142 Ac a Linguis ica Li huanica LXXIX
Vykypĕl Bohumil 2005: Hjelmsle o glosema ika i bal ų kalbų onologija. Vilnius:
Sap nų sala.
Župe ka Kazimie as 1983: S ilis ika des langues Li uaniennes. Vilnius:
Mokslas. Župe ka Kazimie as 2012: S ilis ika. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o biblio eka. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o biblio eka. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o biblio eka. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o biblio eka. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o biblio eka. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o biblio eka. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o biblio eka. Šiauliai: Šiaulių uni e si e o biblio eka.
Лакан Жак 1998: Семинары. Книга 1. Москва: Гнозис, Логос.
Маслова Валентина А. 2001: Лингвокультурология. Москва.
Степанов Юрий С. 1981: Имена. Предикаты. Предложения. Москва: Наука.
Степанов Юрий С. 1997: Константы: словарь русской культуры. Москва.
Тер-Минасова Светлана Г. 2000; Язык и межкультурная коммуникация.
Москва.
Concep o Human Iden i y on he Basis o
apa us, -i and I s De i a i es in Con empo a y
Li huanian Opinion Jou nalism
SUMMARY
The a icle add esses he con en o human iden i y on he basis o he adjec i e apa us
and i s e bal ( apa in i, apa in is) and nominal de i a i es ( apa ybė, apa umas). I
combines s uc u al and cogni i e app oaches o meaning. A human being is he s a ing poin
o he s udy. I e e s o he ma e ial collec ed om he Co pus o Con empo a y
Li huanian Language de eloped a he Cen e o Compu a ional Linguis ics o Kaunas Vy au as
Magnus Uni e si y.
Le ma e ial o opinion jou nalism a ailable à la CCLL nous pe me de ecognise and see he
image o an iden ical human being sha ed by e e y mo e ac i e eade o opinion jou nalism
h ough he subjec i e iden i ica ion wi h onesel and ano he human being. The ea u es o
he g oup concep can be seen on he basis o he peculia concep o iden i y exis ing in he
consciousness o an indi idual human being. In he sen ences in ques ion a human being is
ac ualised as he pa ien and/o pe cipien , agen o bene icia y.
The esea ch e ealed ha human iden i y is a peculia en i e y o he pe son which is
sensed, pe cei ed and/o c ea ed on he basis o duali y igh om bi h: as a mo e o less
A icles 143 close ela ionship be ween a human being and pa ial iden i ies (inhe en o
Žmogaus apa ybės koncep as pagal apa us, -i i jo edinius
daba inės lie u ių kalbos publicis ikoje
non-inhe en , hea enly o ea hly). The ue inne human iden i y he soul is ecei ed om God
a bi h. I is he s able pa (laye ) o human iden i y. By simila i y ( he mi o p inciple) and
ea hly (ano he pe sons, place, ime) c i e ia a human being c ea ed, c ea es o will c ea e
he mos a iable laye s o non-inhe en iden i y. The ou e laye o iden i y ecei ed a
bi h (gende , gene al ex e nal ai s) is be ween he inhe en inne laye and he non-in-
he en iden i y laye . F om a empo al pe spec i e, inhe en iden i y is mo e s able han
non-inhe en . Va iabili y (dynamism) co ela es wi h exp ession by di e en o ms o y a
apa us and apa in i(s).
The usage o he nominal de i a i es o apa us used as he ac an s o pe cep ual and ac ion
p edica es leads o he conclusion ha a human being eels, pe ce es and ( e)c ea es his o
he iden i y in his o he own way. I subs an ia es he peculia i y o e e yones iden i y.
Conside ing ha he adjec i e apa us has wo di e en seman ic ea u es simila and
peculia which a e also sha ed by he wo ds oks pa , olygus and ki oks, sa i as, o iginalus
espec i emen , he dic iona y de ini ion o apa us should appa en ly be upda ed.
Nonobs an le ai que lo sque pa lan (éc i an ) su iden i é un ê e humain essaie sou en
de ou e e ou e l'iden i é de onesel , un au e ê e humain ou d'au es deux ê es
humains comme simili ude, qui il ou elle appo e au p emie plan dans la ph ase, ce e simili ude
es oujou s pa ielle e a iable. In essence, a human being wi h all o his o he ele an
and/ o po en ial simila i ies (i.e. pa ial iden i y wi h onesel o ano he human being) is
peculia di e en om e e yone wi h whom he o she was, is o will be simila in some aspec .
Į eik a 2018 m. juin 8 d.
LORETA VAIČIULYTĖ-SEMĖNIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uanie
lo e [email p o ec ed]