34 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
DAIVA MURMULAITYTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Docslinių in es igaciones di ecciones: palab as de
doyba, mo emica, lexicog a ija, lexicologija.
DOI: h ps://doi.o g/10.35321all82-02
NUEJJ DURINI ANALISS
IRRACIONACIONS Classi icaciones
GALVOSŪKIAI
The Puzzles o New Compoundsʼ Analysis
and Classi ica ion
ANOTACIÓN el
S aipsnyje1 se esumen los casos no ipiiniai de neologisms de la lengua li u ias, pada y ų de
dos o a ias palab as, da ybos. Nag inėjami Li u ias de lengua naujažodžių duomenyne has a
2019 m. comienzo. acumup i daik a a džiai dū iniai y kon aminan ai. Ap esu iamos en las
g amá icas de la lengua li uanas neap ašy ių indigenių sudu inių daik a a džių ipos, miš ieji
da iniai (p z., saulėdeng ės). Conside s oma kele o okazinių da inių (kūno a a, megz ipal is)
da ybos mo y acija, analoginių da inių luga en el sis ema de da inių de la lengua Li uania.
Pa icula a ención se p es a a nue asodjes, u níndos dū inių y kon aminan ų b uožų (p z.,
d i akis), con aminaciónción y dezin eg acines palab as de da ybos elación.
ESMINIAI CORDŽIAI: palab as de da yba, naujada ai, sudu iniai daik a a džiai,
analogija, kon aminacija (maišyba).
ANNOTATION
The pape aims o e iew he a ypical cases o Li huanian neologisms ha a e coined om wo o
mo e wo ds. The nouns, i.e. compounds and blends, collec ed in The Da abase o Li huanian
Neologisms un il he beginning o 2019 a e unde in es iga ion. The ypes o indigenous compound
nouns ha a e no desc ibed in he g amma o he Li huanian language a e p esen ed. Also, he
esul s o composi ion-su ixa ion (e.g. saulėdeng ės 1 S aipsnis p epa ado in o me, skai y o V
Li uanis ų kong ese (V ocla as, 2019 m. mayo 16
17 d.), bajo.
A ículos A icles 35 /
Naujųjų dū inių analizės i klasi ikacijos gal osūkiai
‘sunblindʼ) a e discussed. The de i a ional mo i a ion o some occasionalisms (kūno a a
‘heal h p omo ion sys em ha co esponds o he old Li huanian wo ld iewʼ, megz ipal is
‘ca digowʼ) is conside ed. The place o analogical o ma ions in he sys em o Li huanian
de i a ions is unde conside a ion oo. Special a en ion is paid o he new coinages wi h he
ea u es o compounds and blends (such as d i akis ‘cycling ail) as well as o he
co ela ion o blending and mo phemic disin eg a ion.
KEYWORDS: wo d o ma ion, coinages, compound nouns, analogy, blending.
ĮVADAS
2019 años, con el in de a e igua si sudu iniai lie u ių kalbos naujažodžiai
co esponde en las g amá icas desc i as eglas de la ab icación de palab as
lie u ių kalbos, expe imen inė i, son cuáles las inno aciones de daik a a džių
dū ybos de las lie u ių kalbos, o su sis eminei, o ca ac e ís icas sólo okazikos
a osenai, ue išanaliza se lie u ių kalbos naujažodžių duomenyne ( ND […],
Duomenynas) has a el mes de ma zo de 2019 ijuo i sa akilmiai sudu iniai
daik a a džiai (500). La mayo pa e del en oque de la es uc u a inno ada os dedicada p egun as.
Duomenyne encon ado de odos los p incipales idiomas li uanos sandū os
ipos, excep o dū inius de ci a djio y eiksmažodžio, naujada ų. Ellos
cons i uyen más de 99 po cien o. examinados dū inių. Negausiųjų ipų (ku ių
an asis sandas nebū ų daik a a dinis o eiksmažodinis) y ka o inių dū inių
in es igamuoju pe íodo nož iksuo a.
Pasó una o o naujada as, al ez independan es g ama icas de la lengua li uanas
desc i os ipos sandū os. Po ejemplo, el ka kadienis ‘ledų Ka aikams ka día de
apa ición (simbolico cumpleaños)ʼ puede se conside ado iš ik uko y daik a a džio
(: ka ka + diena), y sėdnešė ‘į balną panaši nešioklė d ejųpenke ių años lle a se
pasisodinus en sp ando dos eiksmažodžių dū iniais. Plg. p obablemen e inglés k.
dance walking ejempla u c eado šok aikš is ‘nouja ga ės mada caminščiojimas
šokan ʼ y signi icaciones (‘ aikščiojimas šokan ʼ o ‘šokis aikš an ʼ), y en cuan o
a la o ma puede basa se an o eiksmažodžiu šok i, Pi masis naujada o sėdnešė
iek jo abs ak u, eiksmo pa adinimu šokis, aigi klasi ikuojan ND sudu inius
daik a a džius jis p iski as ipiniams daik a a džių i eiksmažodžių dū iniams.
sandas no seiejamas con algún eiksmažodžiu daik a a džiu, él se basa en el mismo
eiksmažodžiu sėdė i. Es udiando dū inių ipiškumą espec o a la complejidad
mo eminio de undamen ales kamienos se de e minó, que muchas eces emiamasi
p eesaginías, p iešdėliniais o sudu iniais pama iniais palab as, paki ęs da ybos
undamen o ambién no es una excepción. Una ino u o a las eglas de sencillez
undamen ales kamienos no cumplen en e 21 y 41 po cien o.
DAIVA MURMULAITYTĖ
36 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
(p óximo al ipo de sandū os) dū inių. Pa a más de alles sob e el es udio y sus
esul ados éase. Mu mulai y ė 2019.
Teniendo en in es igación segui domė asi no ipine lenguas li ias
neologizmos, pada y ų de dos o a ios palab as, da yba.
Obje o de in es igación ND ijsuo i indigenūs sudu iniai daik a a džiai i
kon aminan ai, hace de dos o a ios lie u iškų palab as. A p incipios de 2019
había en es a uen e unos 560 de ellos.
Obje i o del es udio asumi es os da íns y supažindi a con p oblemá icos sus
análisis de da ybos así como clasi icación de casos, cuando di ícil de e mina
undamen os palab as, a eces y su pa e del lenguaje, noaiški da ybos
Ty imo me odai – anali inis, kiekybinis, lyginamasis, ap ašomasis, sinch oni-
mo y acija i k . nė da ybinė i mo eminė žodžių analizės.
OCAINIAI DÚRINIAI
Okaziniai, i. i. inhabas i, no siendoingi comunajai a osenai, pasaiikan ys sólo en
cie o con ex o, ičia pasida y i sólo es o p ogai (KTŽ 1990:2), U bu is 2009: 32
da iniai de p igim ie nelinkę obedece a comunesos dėsningum, a menudo son
ne ipiniai, ad ne e ai posibles di e sas de sus da ybos in e p e aciones, de las
cuales depende a ibución del da inio una u o a clasi icaciones g upei. Es o puede
ene in luencia de e minando los polinkius y inno aciones no ada as li uanas. Dos
de los in es iginė ųjų dū inių au o inio kūno a a ‘senąją lie u ių pasaulėžiū ą
a i inkan i s eika inimo sis emaʼ y pa ienio megz ipal is ‘megz inis, que pa ece
como ab o pama iniai palab as no es ánʼ has a el inal cla os de o ma o (i )
aspec os seman iniu.
Basándonos del segundo undamen o o ma de la palab a (ž . más adelan e) se e que
kūno a a es de dos daik a a džių dū inyn. ND p opo cionado es e inno ada o
a oseno ejemplo mues a que es e e minó L. Balsys c eó sudū ęs dos palab as […]
kūnas y a a. Va a plu ialypė concep o, que aba ca an o el cue po ísico, como la
ene gía in e na. Kebliau es a sandū a mo y uo i seman i icamen e. LKŽe y DŽ2 o DŽ7
p opo cionado daik a a džio a a (‘ e imas, p ie a aʼ: Pa eisinama puede se solo
ju ídicamen e undada . (DŽ2); psn. ‘ e imas, ue zaʼ (DŽ7); (neol.) ‘jėga, coe a,
iolu asʼ (LKŽe)) signi icado en es á coa os, iol o semų, las cuales, aki aizdu,
neko eliuoja con el hablado dū inio semán ica. También apenas o c eando es e
nue oada á basas en ieju p és inio de A. Juškos Lenkųlie u ių lenguas dicciono
homonimu a a ‘ a kaʼ. G eičiausiai el segundo sandas de la palab a kūno a a
elacionado con eiksmažodžiu a y i, quizás es su abs ac as, plg. como explica él
mismo naujada o au o ius: Ry e sąmonė p abunda, ella mismo įjungia a ą, y noso os
empezamos ąžy is. Va ą encende podemos y sąmoningai mankš indamiesi. Aš kūną
A ículos A icles 37 /
Naujųjų dū inių analizės i klasi ikacijos gal osūkiai
a au mankš inu, a lo que e ia mis pojūčius y sen imien os. [...] La segunda pa e
kūno a a dinaminas eje cicios. Ella comienza i mingamen e, según una cie a soná,
kulnais s uksin en suelois es o es imula la ac i idad ca dia. Kūnas ya p amankš in o,
ad įsukamos a os. En la e ce a pa e, cuando el cue po copos ya han alcanzado un
ni el su icien e, peculia men e lanzando y cap ando especiales ins umen os de
eje cicio es o zando que ellos no ca is as en el suelo, ab en los sen idos (pa yškin a
ci ando au . pas .)2. Šią mo i ación emia psichoanálisis e minos a a (angl. a i ikmuo
d i e ‘ e žlumas; ( a omoji) ue zaʼ o ‘paska a, ska ulys, impulso in e noʼ), ambién
algunos e minos compues os con es a palab a p incipal: ag esiones a a, dalinė a a,
seksualinė a a, už aldymo a a (LAALPTŽ)3. A k eip inas dėmesys i į sąsają
ego a a, g io imo a a, gy ybės a a, sm i a a, sa isaugos a a, su (a ) e i.
Además, eniendo en men e bal išką au o iaus pasaulėžiū ą y ac i idades, nomes ina y
la. a a ‘galia, olia, galybėʼ (LLV) en aka. Debido a posibles la ios k. in luencia aún plg.
G upei kūno a os moky inių di igeuja él mismo L. Balsys a onis (ene gijų aldymo
ene is) ( . p. šal inis) e la. a onis ‘did y is, he ojusʼ (LLV). Išei ių c eó un
megz ipal is de inición ‘megz inis, que pa ece como ab igoʼ omada de un único
ejemplo a osens, que mues a que es inglés k. ca digown equi alen e4. De la úl ima
de inición (ca digown ‘a long ca digan, bel ed like a d essing gownʼ5) es e iden e que en
lengua inglesa es o es kon aminan sulie i dos nomb es de p endas: ca digan ( am ik o
s ilaus umpas megz inis, ka diganas) y d essing-gown o gown, que signi ican la gos
d abusuk (žiusnelę, chala ą). Neaišku, qué enía en men e Li u iško a i ikmens
c eado es, po que posible d ejopa des e naujada o da ybos mo y acija: 1) megz inis +
pal as o 2) mègz i (megz as) + pal as. El p ime caso debe ía habla de dos
doik a a džių dū ybom y nu upėjusią el p ime p ecesagá -in-, segundoái sob e la
o ma de accionmajo dio (daly io) y doik a a džio dū inį y ales dū iniams nebūdingą
jungiamąjį balsį -i-.
La in o mación Duomenynu se ecopila de mane a manual, su ep esen a i idad y con iabilidad
c ece jun o con el inc emen e de la can idad de da os y en su di e sidad, y el aspec o subje i o
m uel o jun o con el expandi se de uen es de da os y núme o de p o eedo es de da os
(Miliūnai ė 2018: 6). Sin emba go, naujažodžius Duomenynui en iando sociedadé, na u al, más ácil
no bi neįp as us, keis us, . y. 2://www.bal ai.l ?p=23425 [ isualizado 2019-03-11 y 2020-03-07 h p]. 3
h p:// e minai. lkk.l /paieska?sea ch= a a&zodzio_dalis=6&kaip2=on&s i ys=&s a usas=
0& ykia imas=0 [espec ada 2020-04-17]. A ículo au o ė dėkinga anoniminiam (-ei) su ecenzen
(-ei), es imulinusiam (-ei) pasidomė i šiais e minos, ambién y po o a aliosa no a. 4 La palab a
desde 2010 m. noapli o, Google paeškos sis ema 2019 m. ma zo 10 d. no encon ó ni ienaskai os
a dininko, ni o os linksnių o mų a osenos. 5
h ps://www.dnaindia.com/li es yle/ epo -soon-dic iona y- o-desc ibe-clo hes-like-who sca -
digowns- eggings-1441592 [ isualizado 2019-03-10 y 2020-03-04].
DAIVA MURMULAITYTĖ
38 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII okazinius, ne ipiškos da ybos o de o a
mane a dis inguiančius naujada us. Realiza seeji, pe o has a en onces no ija
po enciiai da iniai pueden se más di ícil de no a y paslia p o ocis, po que ellos
son p e is os sis emas y pueden se ealizados cualquie cuando necesi as. Tad
se puede hace p esunción, que okazinas lexicikos, aigi y noipiškos da ybos casos,
Duomenyne p ocen iškai es á más que a osenoje.
MIRIŠOS DARYBOS NAUJAJODIAI También
Miš iąja se conside a daiba, cuando de inmedia o se exp esiese dos di e en es
modos de daiba, i. e. la palab a se hace de inmedia o añadiendo p e idėlį y p eesagą
(p e iksacija-su iksacija, ej.: po es u inis, paeiliui) o p eesaga se añade
sudu iendo dos palab as (kompozicija-su iksa, ej.: pelėkau ai) (U bu is 2009: 340341).
ND ija unas posibles mez ia da ybos (kompoziciones-su iksacijos) da iniai. 8 De
jonių nekelia ik saulėdeng ės ‘išo inė langų a ba balkonų užuolaida; pas ogėlė,
casos abesuchan e del solėsʼ (: solė + deng i + - ė).
G eičiausiai según žmogėd os analogía pasadi o au o ís da inys ešnėd a ‘ ešnių
ėd ūnasʼ (: ešnės + ės i + - a), con aminación ( ešnės + žmogėd a6) en es e caso
quizás menos espe able. Daik a a džio y būd a džio dū ybos (: ešnės + ėd us, -i)
posibilidad echazada debido a es e ipo de sandū os a eza; además, odos sus
da iniai, ano g a ikų, se basa būd a džiu palaikis, -ė: aikpalaikis, knygpalaikė (DLKG
2006: 166; LKG 1965: 472). Po bejo, los es udios de palab as de Li uania no pudie on
deduci un homb e de un iejo de i ió de es e modo a ado, el úl imo jus amen e
p incipalmen e se apun a como ejemplo de ha ybos mix ios (U bu is 2009: 253;
Keinys 1999: 107).
Ob iamen e, que a ei io y salii io ejemplo se basan en c ea nue osada os
s e imei is, -ė ‘a ei is de kosmosoʼ y sug įžei is, -ė ‘qués uel a de emig ación,
eemig an ʼ7. P immasis ambién más p on o conside í inis mez iu da inium (: es animas + i +
- is)8.
6 Más ampliamen e sob e el enómeno de la con aminación é. ella examinéjancioso capí ulo del a ículo.
Pusjuodžiu š i u aquí y adelan e kon aminaciones ilius aciniuose ejemplos se p esen an en
kon aminan ą pe ėjusios p ime os palab as pa es, pab auk os sanklo os (dėl ž e mino. Miliūnai ė 2014:
252, o a ez el mismo enómenoškinys se llama sankloda (Kabašinskai ė 1998: 67)). 7 Naujada o au o ė,
p egun ada, cómo pasada es a palab a, espondió: Susijungė gal oj sug įžęs išei is. 8 Ko ge o, mez iais
da iniais laiky ini y iejos kelei is, ka ei is, jū ei is, mokslei is, upei is, žygei is, andenei is (S. Daukan o
neologizmas), así como pi mei is e c., los cuales se puede sie i con eiksmažod ei i, aunque en las
desc ipciones de palab as de da ybos es as palab as hablando de kompozició-su ikació lig y no exis e
minimi (plg. P. Ska džius la palab a pasai is(ys) iempos sudaik a a dėjusiu sudu iniu (sudė iniu)
būd a džiu (Ska džius 1943: 436)). Nó ese que los p e ixos -ei is, -ė no hay daik a a džių

S aipsniai / A icles 39
Naujųjų dū inių analizės i klasi ikacijos gal osūkiai
3 analoginių da inių (gal apjū ė, kainapjū ė, aldžiapjū ė; plg. ugiapjū ė) da-
ybą se puede in e p e a d ejopai, dependiendo de lo que se ía conside ado
segundo sandu […] eiksmažodis pjau i, o daik a a dis pjū is (U bu is 2009: 111).
En el p ime caso ellos se ían a ibuibles a de i ados mix os.
ANALOGINIAI DARINIAI Ve dades de da ybos es udios analoginiais suelen llama se no ipiški da iniai,
cuyos da yba se basa olimesne, ne ikslia, más sólo se supone analogía con ipiškų [...] da inių y sus
bases pa es de palab as (da ybos opozicijama) (U bu is 2009: 328). Du an e el pe íodo de la
in es igación en cues ión ND se encon a on al ededo de 30 de i ados analógicos de sa akilmių, po
ejemplo: ausi a is ‘ausimis pajėgiamas gi dė i aplinkos plo asʼ plg. aki a is; gal apjū ė, kainapjū ė
plg. ugiapjū ė; kiemšikis ‘nekilmingas kiemsa gis shuo; ne a kingų šeimininkų edžiojamas šuoʼ plg.
kiemsa gis; kišenpildis plg. kišen agis; lė puodis plg. g ei puodis; di e makojis ‘i onizando di e ido
nebla ios cons uc o es šokis abajo cons ucciones aikš elėjeʼ plg. klumpakojis; noska as plg.
auska as; o laik aš is plg. sienlaik aš is; ie aė aižis ‘p o undamen e bajo zeme įleis as edi icio,
dango aižio p iešingybėʼ plg. dango aižis y k . Tokie no ada ai su ge ap o echando ya exis o, kažkuo
pun o de is a de o ma ín imo y unaip o de o a mane a seman i icamen e elacionado da inio
analogía, aigi en deėsninga dú inio y su pama inių palab as oposiciones ac úa o o ac o . Chiapi ya
oda la ab icación de palab as es basada analogía (KTŽ 1990: 19; U bu is 2009: 327328), pe o en el caso en
discusión las analogías son sólo pa supe iciales, esencialmen e no co espondien es simili ud de
da ín es uc u as, solo sonambesiu (Paulauskienė 1994: 53). Es e dad, en unos casos ellas no impiden
naujada ą conside a de uno u o o ipo de da ybos ma iu, po que e ec uado su da ybinę analizę e ,
que esminamos palab as de da ybos dėsniam noensiengiama. Po ejemplo, no ada as neskai adienis
‘diena, cuando no hay ko czy aćʼ, hecho según nekalbadienio analogiją, pe enece al mismo, como y
la e a asis, eiksmažodžių y daik a a džių dū inių da ybos ipo (: neskai y i + diena). O nelo adienis
‘su uak inių miegojimas en di e en es camas susipykusʼ y híb ido neseksadienis ‘diena, cuando
susipykusi pa eja echaza seksoʼ p eesagų lis as ašuos, los cuales p opo cionan g amá icos de la
lengua Li uania. Y ace ca del p eesagą - is, -ė allí se esc ibe que mayo pa e con ella de de i as de
pe sonas ( eikėjų y eiksmažodinės cualidades u ė ojų) de los nomb es se basa an edėlinias
accionesmažodžio ei i ediniais (DLKG 2006: 110111; LKG 1965: 331). sob e Da inių con baigmeniu -ei is, -ė
é. de allos J. Vaskelienės in es igación y sus conclusiones sob e la posibilidad sinch onialmen e en
y a ne ipinės da ybos, nes pi mieji, neiginį u in ys jų sandai y a daik a a diniai
cie os casos es e acabemí conside a ap iaga y sob e besi o muojan į -ei is, -ė da y-
bos ipą (Vaskelienė 2019).
DAIVA MURMULAITYTĖ
40 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
(lo a, seksas). Nedėsningą neiginio p esencia puede explica se sólo po lo que ellos
mani ies amen e se basan nekalbadienio ejempla u y es e su da ybos analogiškumu
puikiai pa odo ND pa ink i ilius aciniai a osenos ejemplos: Nuola a uno o o
enjeidinėjan ši dyje kaupiasi nuoskaudos. Ilgaín ales elaciones mu uos pe oca en
nekalbadienius y neseksadienius, galop en pa yčias, no ą humimin i su uok inio, engšy i
y pan. ; Pe o si y después de conjun amen e expe imen adas di icul ades, y después
co idiinos u ina ios abajos, pasėjus N años ce cano humano p isili amien o oda ía
encendia laužus co azdyje (na, no digo, que ín eg amen e, ocu e gi isokios días
nekalbadienių, nelo adienių), es o en onces ya se puede deci que es meilė.
Judama is ‘p ie aisas, ijsojando y mesu ando la mo ilidad humanaʼ es analogino da inys según o os
ins umen os, maquinín, p ie ais y asíp ins umen os denominaciones con el segundo sanduio -ma is,
su ido de accionmazwod medi . Dėsningia el p ime sando se señala, a qué esa acción de medición se
di ige, qué cons i uye su obje o, aigi el p ime sando es daik a a dis (DLKG 2006: 162; LKG 1965: 464), plg.
ND ambién p esen ados akima is, cuk oma is, laikma is, an e io men e ixsuo us ga oma is,
d ėgmėma is, idma is. Da plg. e minos del ámbi o de es anda ización y me ología del Banco de
Te minos: aidama is (: aidas), slėgma is, gylma is, olima is, aky ma is, s au ma is (: s au as),
a spindžiama is, apsk i ma is, aukščiama is, lygma is, bangoma is, blizgoma is, s o ma is,
dažniama is, g ei ma is, dujoma is, jau kėma is, d uskoma is, geboma is (: geba ( o ), kampama is,
joma, juda juda , así como el duda y la ima ca ac e ís ica (en el caso abs ac o debe ía habla se
ambién de la desin eg ación del p ime judío kamus-kamus). Así debido a o o ipo de p ime oyo
ma is, kie ma is (: kie is ‘kie umasʼ), k ei ėma is, lie ma is i k .9 Judama is a -
giai galė ų bū i pama uo as e ai a ojamu, ik aš ų kalbai būdingu abs akčiu
undamen o palab a de la pa e del lenguaje judama is dū inių de daik a a džių y eiksmažodžių ipui
nep iklauso, es no ipinis. La más sencilla mane a a él apa ece , ko c eo, ue mencionadoji pa i šinė
analogía con o os al segundo Sandą u inčiais dū iniais. sudu iniai daik a a džiai, cuyo ejempla u
ellos c ea , ej., menė ieji ausi a is, lė puodis, noska as. Da o os o ma igual y pe mi i ílos g e i
con sus p o o ipos, sin emba go semán icamen e su mo i ación de hacía puede se en endida sólo
a piamen e, a a és aquella 9
Ki i nag inė i analoginiai dū iniai p iklauso iems pa iems ipams, kaip i
h p:// e minai. lkk.l /paieska?sea ch=ma is&zodzio_dalis=2&kaip1=on&s i ys=%2C577&s a usas=0-
& ykia=0 [ e ido 2019-03-15, 2020-03-04 y 2020-04-17]. No ablemen e, que algunos Te minų banke ijos
dū inia, conin ys an ąjį sandą -ma is, al menos seman iškai puede se asociados y con būd žiais, ej.,
aky ma is ‘papie iaus aky umo ma uoklisʼ (plg. aky as, -a), apsk i ma is (plg. apsk i as, -a e mino y
us. a i ikmenį кругломер). Sin emba go an es de da la suposición, que nomb amien os de apa a os de
medición con segundo sandu -ma is puede basa y būd a džiais, hay que ellos sepa adamen e
p o undugniai examina .
A ículos A icles 41 /
Naujųjų dū inių analizės i klasi ikacijos gal osūkiai
p o o ipó. Ejem., de dú ino ie aė aižis doybos signi icado ‘cas aižo ie aʼ
p ác icamen e imposible ad e i su leksinė signi icado ‘p o undamen e bajo
ie a en lecido edi icio, dango aižio p iešingybė, po que su unión con aiʼžim ha
enido de dango aižio semán ica (dangų ėž i bū i aukš am). En es e caso no an o
es impo an e que el mismo dango aižis es e inys (plg. us. небоскрёб, angl.
skysc ape ), po que al u a, inculación de al u a con dangaus siekim, ėžim ijado y
li auens nau sakoje: A lekia ožys, a is imbuliuoja, agais dangų ėžia, ba zda
zemę šluoja (LKŽe). KONTAMINACIÓ AR DEZINTEGRACIN
COMPOZICIA?
1. Leksinė kon aminacija (maišyba, angl. blending) ( ikslingas) la c eación de una
nue a palab a jungiendo al menos dos iniciales palab as, suliejando sus pa es
(plg. G ies 2004a: 416). Es e enómeno, al ez, más ca ac e ís ico al inglés,
bas an e se analiza y de o os, incluso y ipológicamen e di e en es, es udios de
lenguas (Elsen 2008; B da -Szabo, B da 2008; Ma ko ić 2009: 226236; Mikić Čolić 2015;
E ano a 2015; E ano a 2015; 2016; Ba - 1996, 2013; Bal ei o 2017 e c.),
ecuen emen e compa ando con es e modo de da de las palab as anglicas
(Renne 2015; Renne 2015; 2019; Хрущева 2010; O ekho a, Badelina y 2019 e c.).
Di e si ica no sólo es e enómeno y sus esul ados i ulinan es é minos, sino y
sus de iniciones, en los cuales di e en emen e se ele an uno o o os signos de
con amina ion. Se busca comúns pun os de con ac o con o os nue os modos de
o mación de unidades leksíneas (López Rúa 2002; Renne 2015). En es e es udio (y
en gene al lie u ians lingüo y oje) impo an e nemo eminis kon aminacijos
pobūdis, po el cual leksinė kon aminacija di e encia de dū ybos nue os palab as
ku iamian suliejan , sumaišan , jungian nemo emines pp . de dos o a ias
palab as pa e (plg. 1983 Baue : 234235; G ies 2004: 639; G ies 2004: 639; 2004b: 201, 214; E aнова 2016: 89; Ma ko ić 2009: 223224;
Hosseinzadeh 2014: 19 y k . ).
Ejemplos de no ada os con aminacines de ND: skiepenis, -ė ‘quás nosis és po la
p ieš skiepus i skiepijimąʼ (aliuzija į Seimo na į Dainių Kepenį, paga sėjusį
p omoción de un es ilo de ida saludable y con una pe spec i a nega i a hacia los
skiepus) < skiepai + Kepenis, ba ako ė ‘p ie ba o i inamas aulasʼ < + anko ė,
šlapk i is ‘šlapias ėly as udučinʼ šlapias, -ia + lapk i is, puskol […]knygos
eikėjas ilakio pusb olis <unkolis + ilasakis, eis eisbu i ual buys socialis es
[…] eisbuks buys, p eziden as, […]p esiden es, que di ige el mé odo de abajo […]
‘policininkasʼ y k . Según ND, ales da íns, aunque ellos cons i uyen y muy nedidelę
pa e de los nue osada os de la lengua li uanas, po upu į aumen ėja. En el
momen o del es udio en es a uen e los enían al ededo del 4,2 %, plg. en 2018
al ededo del 4 %, en 2014 más de 3 %.
DAIVA MURMULAITYTĖ
42 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
(Mu mulai y ė 2018: 63); al inaliza es e a ículo, en ab il de 2020 . (posiblemen e)
con aminaminacinių de inių Duomenyne e a de al ededo 4,5 po cien o.10 T adicialmen e se c ee
que a lenguas li uanas la kon aminación como mane a de da palab as no es ca ac e ís ica, al
lexicikos adimosi mane a no cuali ica da palab as, és a en endendo sólo como mo ológica
(U bu is 2009: 324, 355; Ba auskai ė 1985: 44)11. Aquí sinigilinando en habla de habla y lenguaje (i. y.
ne yčinių y conscien emen e pasida omų) con aminan os ski ies y e c. aspec os, que en esencia
son impo an es e aluando es e dicodino gausinimo mane a, menė ini unos casos, cuando
a ibución de dū ada o o con aminan am plan ea dudas. 2. La con aminación ca ac e iza
conjun ando ab e ia las palab as iniciales. Es un simple one ico aco amien o del kamieno
básico, ocu iendo, po cie o, no solo kon aminaciniuose da iniuose, plg. d ūgalis (: d ū as + galas),
kiaupienė (: kiaulė + pienė) (U bu is 2009: 23512). Da plg. diemedis (< die amedis), ki pen ė (<
ki apen ė), k auge ys (< k aujage ys), Naumies is (< Naujamies is), Tau agė (< * au a- agė),
ėpū inis (< * ėja-pū inis) y k . (Ska džius 1943: 427). Con amínándose aún ac úan o os ac o es:
las palab as p ima ias casi siemp e ienen comunes segmen os (plg. Kabašinskai ė 1998: 6973),
gene almen e ellas son simila es in luencia uno a o o y (o ) en el con aminan á onológicamen e,
semán icamen e, sin aksialmen e (G ies 2004: 656660; 2004a: 419427; 2004b: 206-213, plg. Kabašinskai ė
2014: 140142), pe o la unión de silos es p ecisamen e oné ica. Mien as an o en la mo ológica de
las palab as de la doña ocu ido mo eminė base de la palab a kamien desin eg ación, que en
esencia se en iende como la emisión de a ixos (a iksų) de la base de la palab a mo emi icamen e
skaidomo kamien, es eam pasando a un de i a i o, oc.: okiškas ( p z.:ie -is), ienaląs is (: один +
ląs -el-ąs ė). Se a a de una ab e ia u a esencialmen e de o o ipo13. kamieno desin eg ación
sa o iškas pama inio kamieno mo eminis (pab auk a s . au .) o mación, pasi eiškian is a iximu
de la base de la palab a kamieno, da inys neišlaiko base de la palab a 10 A k eip inas a encion que el
conocimien o del da inio kon aminacinio Duomenyne iene no solo su o igen 11g. o a opiniones
sob e las palab as da ybos y kon aminacijos G ies 2004: 639; Лаврова 2008: 45; Лаврова 2008: 45; 2013:
515; Kamikopec 2006: 140; Gi o oje P očienė
kon aminan ai, be i okiu būdu suku i skoliniai. Sa akilmių – mažiau nei pusė.
2013: 8283; Mikelionienė 2002: 79.
12 Fuen einyje in i élusa co ek ū os e o ada kiaulpienė, pe o p ime a en la publicación de es e
alle (U bu is 1978: 198) ejemplo se p esen a co ek iškai kiaupienė. 13 En el caso de la cons ucción de
palab as mo ologicas los undamen os palab as (kamienai) se aco an po muy ca ac e ís ica
endencia a e e i se po as aisiais (da ybiškai i mo emiškai neskaidomais) o al menos no an
complejos undamen os kamienai (bu U is 2009: 234). 2019 m. ealizado ND nue osada os (sudu ines
daik a a džių) es udio mos ó que las mo eminas sanda as dū inių más complejas con inúan
abundando y esa sanda a se hace di e sai esė (ypač okazinių dū inių), pe o polincis e e i se a
palab as simples pe manece, quizás es o decia dèssnis de la economía de la lengua (Mu mulai y ė 2019: 112115, 119).
A ículos A icles 49 /
Naujųjų dū inių analizės i klasi ikacijos gal osūkiai
Renne Vincen 2015: Lexical blendings as Wo dplay. Angelika Zi ke , Esme Win e
F oemel (ed.), Wo dplay and Me alinguis ic/Me adiscu si e Re lec ion. Au ho s,
Con ex s, Techniques, and Me a-Re lec ion, 119134. DOI: h ps://doi.
o g/10.1515/9783110406719. El Consejo de Segu idad de las Naciones Unidas ha adop ado una esolución en la que pide a los Es ados miemb os que adop en medidas pa a ga an iza la segu idad de los abajado es en el abajo.
Renne Vincen 2019: F ench and English lexical blends in con as . Languages in
Con as 19(1), 2747. Acceso en In e ne : 10.1075/lic.16020. en. Ska džius P anas
1943: Lie u ių kalbos žodžių da yba, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as.
Sme ona An anas 2005: Sob e la cues ión de la adjudicación de las p incipales o mas de da ybos. Ac a
Linguis ica Li huanica 52, 8389.
Soon, dic iona y o desc ibe clo hes like who s, ca digowns, eggings. Acceso en In e ne :
h ps: www.dnaindia.com h ps:
li es yle/ epo -soon-dic iona y- o-desc ibe-clo hes-like-who s-ca digowns- eggings-144-
1592 [ isualizado 2019-03-10 y 2020-03-04]. Umb asas Al ydas 2000: V. Mykolaičio-Pu ino
li e ū ologijos e mininai con -inis, -ė o mas dėmenimis. Te minología 6, 7890.
U bu is Vincas 2009: Woodžių da ybos eo ija, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų
leidybos ins i u as.
Vaskelienė Jolan a 2019: Debido da inių con baigmeniu -ei is, -ė. Bend iné habla 92, 116.
P iega en in e ne : h pwww.bend inekalba.l /S aipsniai/92/Vaskeliene_
BK_92_s aipsnis.pd .
Ефанова Лариса Г. 2015: Контаминация (материалы к словарю лингвистических
терминов). Часть 1. Широкое и узкое понимание термина «контаминация». –
Вестник Томского государственного университета. Филология 2(34), 14–22.
Ефанова Лариса Г. 2016: Контаминация. Часть 2. Основные разновидности
контаминации. – Вестник Томского государственного университета. Филология
1(39), 5–14.
Лаврова Наталия A. 2008: Concepción контаминации: o ma y con enido. –
Вест ник Московского государственного лингвистического университета. Актуаль-
ные проблемы современной английской лексикологии, Москва: Рема. Выпуск 552,
44–53.
Lau o a Na alia A. 2013: Con aminación como словотворческая модель:
структура, семантика, стилистика, прагматика: на материале современного
английского языка. Автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора
филологических наук, Москва: Московский педагогический государственный
университет, 1–48.

DAIVA MURMULAITYTĖ
50 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXII
Прокопец А. П. 2006: Семантические модели словообразовательных
контаминантов. – Ученые записки Таврического национального университета им. В.
И. Вернадского. Серия «Филология». № 3, т. 19(58), 140–146.
Хрущева Оксана А. 2010: Универсальные особенности блендинга. – Вестник
ВГУ. Серия: Лингвистика и межкультурная коммуникация 2, 187–189.
The Puzzles o New Compoundsʼ Analysis and
Classi ica ion (clasi icación de las sus ancias químicas)
SUMARY
The analysis o coinages equen ly aises some ques ions ega ding he ways o hei
appea ing, o ma ion and classi ica ion. The a icle aims a o e iewing he a ypical cases o
he o ma ion o Li huanian neologisms ha a e coined om wo o mo e wo ds. The analysis
ocuses on he nouns, mos ly indigenous ones, which a e included in o The Da abase o
Li huanian Neologisms (DLN). This sou ce con ained abou 560 o such wo ds in he beginning o
2019.
99% o indigenous compounds belong o he main ypes o composi ion in he Li huanian language,
and hei second componen is ei he a nominal o e bal one. Bu he e a e some examples o
a ypical compounding in DLN as well. Two compounds (ka kadienis ‘symbolic bi hday o
ice-c eam Ka ka ʼ, sėdnešė ‘a saddlebabyʼ) a e composed o an onoma opoeic in e jec ion
and a noun as well as wo e bs, espec i ely. These combina ions o he pa s o speech o
base wo ds ha e no been desc ibed in Li huanian g amma s as he ypes o composi ion.
Se puede asumi que po que de he manual way o da a collec ion, new-coined occasionalisms
a e no iced and eco ded mo e easily due o hei a ypicali y compa ed o he po en ial
wo ds, which a e o eseen in he sys em and can be coined any ime hey a e needed. Fo
his eason, he pe cen age o new-coined occasionalisms in DLN may be highe han in he
daily usage.
Va ias in e p e aciones o he o ma ion o new-coined occasionalisms a e o en a ailable and
hey p ede e mine he a ibu ion o coinages o one o ano he g oup o classi ica ion. This
may ha e in luence in iden i ying he ends and inno a ions in new wo d- o ma ion
in he Li huanian language.
Such wo ds as saulėdeng ės ‘sunblindʼ a e he p oduc s o composi ion-su ixa ion. Se e al o he
compounds o his ype we e o med ia analogy o a bigge o smalle ex en , e.g., ešnėd a
‘swee che y ea e ʼ (c . žmogėd a ‘man-ea e ʼ), gal apjū ė ‘head ha es ingʼ la ge-scale i ing
o people in high seeking anspa ency and enewalʼ, aldžiapjū ė business, (c . ugiapjū ė ‘ ye
A ículos A icles 51 /
Naujųjų dū inių analizės i klasi ikacijos gal osūkiai
‘a wa e o i ing o people in cha geʼ, kainapjū ė ‘p ice ha es ing – discoun ime in e ail
ha es ing pos s').
The analysis o 30 analogical compounds e eals ha some o hem (e.g. ausi a is ‘an a ea wi hin
hea ing dis anceʼ, lė puodis ‘a c ock-po ʼ, noska as ‘a nose ingʼ) belong o he same ypes as
he compound nouns on he basis o which hey we e coined (c . aki a is ‘an ou lookʼ, g ei puodis
‘a p essu e po ʼ, auska as ‘an ea ingʼ, espec i amen e). Howe e , he composi ion o a bigge
numbe o analogical compounds is o a ypical cha ac e . Fo example, judama is ‘a mo emen
me e ʼ, which consis s o wo e bal componen s (judė i ‘ o mo eʼ, ma uo i ‘ o measu eʼ), is
o med ollowing he analogy wi h o he compounds con aining his second e bal componen .
Howe e , he i s componen o p o o ypes is nominal, e.g., laikma is ‘a ime ʼ (: iempo ‘ imeʼ +
medi ‘ o measu eʼ). Blending di e s om wo d- o ma ion in i s non-mo phological cha ac e .
T adi ionally, blends a e no ega ded as o ma ions in he Li huanian language. Howe e , a numbe
o neologisms possess he ea u es o compounds and blends. Tha is why, i is complica ed o
unambiguously a ibu e hem o ei he ype. Some cases, such as, o example, he changed
lexion o he second componen (a ypical ea u e o composi ion), can be explained h ough
analogy (d i akis ‘a cycling ailʼ c . bėg akis ‘a eadmillʼ). Howe e , can i also be assumed
ha he me hods o mo phological wo d- o ma ion and blending, e.g., disin eg a ion o base s em
and phone ic sho ening o he sou ce wo d, a e some imes combined o used oge he ? The
e i ica ion o his assump ion calls o mo e ex ensi e da a.
In oducida m. 6 de ab il de 2020
DAIVA MURMULAITYTĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
Pe o Vileišio g. 5, Vilnius, LT-10308, Li uania
dai a.mu mulai y [email p o ec ed]