scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Terminologija ir vertimų technologija daugiakalbėje informacinėje visuomenėje

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Terminologija ir vertimų technologija daugiakalbėje informacinėje visuomenėje

Author: Albina Auksoriūtė; Solvita Labanauskienė
Year: 2002
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/688/779
ISZSIENIO TERMINOLOGIJOS TERMINOLOGUA IR TERTIMU
TECHNOLOGUA DAUGTAKALn In NFoRMAc Nu suoMENn u
1992 me l ugpj dio I7- 9 dias na cidade u o á ia de Lawija
con e ência in e nacionaline e minologias,,Te -
J maloje iuiu minologija:
biikle e pe spec i as",
pa a 10O-osioms
E. D ezeno nascido (1892-1937)
gime me indms. E nes as
D ezenas
Liepojoje, e mo a a e udii abalha a Mosco o. Ele oi
gue a inZinie ius, pladios cijos Zmogus, uZsidmd
nologija, ypad e minq s anda d izacija. Te minologias e
emas de pad onização E. D ezenas em seus li os
a i idades, domejosi e mii ai ia cien í icine mui o
nag inejo (Cmngap' u3a Jp s
Ha) Ho-TexHl{ ecK[x
nou nli,
o6ogna. eHui u epuuHon, 1934;
I,lu epnaq oH ul ,I3all g
Hay Ho Texnl, qe
-
cKol
1936)
epunnoJ o u , e
a igos. Sioie o
cien inink i5 con e ência
pa icipou em
13 Saliq:
Áus ia, Dinama ca,
Es ijas, nados,
Unidos Amé ica Vals ijq, Ka-
La ijos, Olandijos,
F anclzijos,
Lenkijos, Li uânia,
Rusijos, S edijos,
Uk ainos.
2002me 4 ou ub o
2I-25 dias ealizou-se em Riga a segunda
con e ência in e nacional de
e minologia,Te minologia e e imq
echnologyja mul iakalbeje in o macindje na
sociedade",
1lO-osioms E. D ezeno nascindms. Kon e encij4 o ganizou
La ijos mokslq akademija, Lawiq kalbos ins i u as,
Vals ybines kalbos cen as, Th p au inis e minologijos
y imq ins i u as
(IITF), Th in e nacional
cen o de in o mação de
e minologia
(INFOTERM), Associação Eu opeia de Te minologia (EAFT). O Comi ê
O ganizacínio lide ou a Academia da Le ónia de Ciências na d eal,
Academia da Le ónia de Ciências Comissão de Te minologia Valen iqa
Skujiqa e Academia da Le ónia de Ciências p esiden e6 memb o eal da
Academia, iceep eziden e da Academia da Le ónia de Ciências
Ju is Ekmanis.
Seg ojoje con e ência in e nacional de
e minologia anunciouSimus angli5kai ou
la i5kai numi e Áus ia, Dinama ca, Es ónia,
Unidosiniq
Vals ijq Ame icano, chines, La ijos, Li uânia,
Rússia, Suomijos, Veng ijos, Alemães
cien is as.
Kon e enci-
saludinip adejo
j4 e
122
zod moi a e
P esiden e da Academia da
Cien q La ija
Janis S adinis
(S adi45).
P o . He ibe as
Pich as i5 de
Copenhague ela 5ime
,,Teo ias da
Te minologia
- c i ine jq
ul imainiq
de5im mediq
apZ alga"
p imei o
b e emen e
aba d os
objec i os, su o mulados e minologias
p incipais
D ezeno, Wiis e io e usq escolas
cien is asq.
Ele nag inejo Midu io Eu opa, Siau ds 5aliq, Canados,
F anclzijos e i Espanijas minologijas pokydius e no o
di eção. H. Pich as c i ica5kai ap uelge p incipais quais
eo ia link, e ap a e Siq ikslq susid i im4 com Wiis e io
põe no os einan es ikslos, judejimai, no a e minologia
laikq e ypad po ius e inio pe íodo i inejimais.
lie u iq e minologij4 amLil sand oje, suas
conquis as p oblemas Lie u iq kalbos
i
ins i u o e minologai S asys Keikalbejo
nys, Labanauskiene Jie abou akcen a o is
Sol i a e Albina
Aukso i[16.
di eção do
abalho a ual
- 1) e minq Zodynq, enciklopedijq e
s anda q engim4 e publyb4,2) ele iniq
e minq bankq
(duomenq bazi $ k i im4 e 3) eó icos
e minologijas y inejimus. P aneime
pab dL a, que e minq p epa ação ypad
depois 1990 m. pa y ejo Zodynq iSleis a
bei Zodyndliq. uni e sal ls Ku iami e
sob e 150 olume de i ai ios e des inação
pad ãozuo q e minq bankai. Os abalhos
ai5kinam jq e e diamqjq e minq Zodynq
-
eó icos publicam-se no Lie ume iniame iq
e uZ-
ins i u o kalbos publicação nou as Li uânia
,,Te minologija", sienio
publicações, i5leis a monog a ia.
Mokslininkas i5
P o . Se giejus
Selo as de Moscou
em seu p anesime
ap a d Ele
pe spec i a da
eo ia da
e minologia.
i5skynaujas XXI a.
d dois p incipais
aspec os da sua
eo ia: ple ojamos
e minologia
L) o e mo se
(gen ojo) ZodZio compos o ka, que4 odos5kai ela i os, ligijis zymi;
dis ingue do
2) Sis e mo b uoZas é nan com s4 ocomias gen osias, cuja
a ZodZiq s4 o-
i5 ei5kiamos gene in6s idiomas ZodZiais ou ZodZiq S. Selo as kad
e minolojunginiais.
ab elc, gijos publicações
y imq susidomdjim4 indica
c escendo e mo
didZiuli cons an emen e
p oblema.
apib eZ ies analizds
La iq ins i u o de
linguagem p o .
Valen ina Skuji4a skai e p ane5im4
,,E nes as
D ezenas e a ualine e minologia eo ia e p á ica". Ji i5kele
in e nacionalizacij4 como ien4 i5 nea idelio inq
e minologijos p oblemq i nu ode, como li oje j4 sp ende
E. D ezenas seu 23
,,In e na ionalizaç-
ão de e minologia
cien í ica e
écnica". V. Skujiqa
accen a o
E. D ezeno min i, que in e nacionalmen e poZi l iu eike q
su ienodin i e minq s4 okq lygmeni, adiau e minq
ai5kos ní el depende de cada au inds lingua ad
en ymas susa i umo, ienodin i isq e minq aiSk4 b[ q
nena alus kalbq p essionimas au iniq kalbq sis emoms.
P aneeja paZymeio que E.
D ezeno cel os pensamen os são
opália e minologias soluZian
nea idelio inas p oblemas
disso, didZiuli nau in6s e jos
in e nacionalmen e le eniu, além
pa odo minijas idmeni buscando
sekmingo una eik5mio
in e nacional comunicamen o.
An is Th as as i5 da
Sociedade da
Te minologia da Es ónia
ap a 6 si lom4 desc ip i enes
(ap aomosios) in aes u u a de ges ão e minais4.
P o . Valen ina
No od ano a
i5 Mosco o
me
,,Sudd iniq minq seman ika" nag inejo sude iniq medicina
e p ane5i-
e minq seman ikq, e suedias i5 chines Qing Liu alou
sob e e minq simboliq p oblemas de pad onização.
Li uano e minologes
Angele Kaulakiene e Jolan a Gai eny d
leiai e p ane5im4 e mo
,,Teo inis undamen imas e p ak ine
a osena", no qual analiza o
pa eik ies ne ienodumus isikos e
g e imq s idiq e minq Zodynuose,
s a s e, kodel i ai iq mokslo s idiq
e minologijos komisijq acei a
e mininai não semp e specialis q são
consumados. Thi lemia
ex aling is iniai ei5kiniai: specialis q
au o i e as, neno as consumi ,
specialis q o ganizacijq ac i idades
neda numas e k . Mais um p ane5ejas
i5 Li uânia
- Kas y is Bei as alou sob e
e minq sis emas e
sis emi5kum4.
Suomijos y iausybds
e minologijos a nybos da buo oja
Glle o Hy inen apZ elge
e minologijos da bq Suomijos
y iausybds adminis acijoje.
Na Suomijoje
s a us
nacionalines
idiomas4 em não
só suomiq, mas e
S edq kalba, ad
odos os
documen os
o iciais são
ap esen ados e
suomi5kai, e S ediSkai.
P aneieja papascojou que Os
Se iços de Te minologia do
Go e no e minologias da bq
abalha já d ide5im me q.
5i se iço a ko ak q e i ai iq o icialiq
documen oq e imus, o necem
consul acijq se iços ele ónico, pa icipa
em go e nos adminis ações e minijos de
ha monização p ojec os. Todo o abalho da
e minologia é abalhado em coope ação
com especialis as do assun o em
conside ação.
Se iço e minologíba do go e no inlandês
leidZia plu iakalbius dynus, nos quais
e minus, e a i ikmenis keliopa eikia jq
Zo-
L24
apib eZ is mis idiomas. lbkiq Zodynq pe
de5im .
ela já i5leido
P o . Ina D u ie d (Ryga) i á in o ma 5im4 sob e
biling ismo e biling is ino S ie imo e minologij4.
D ikalbys ds noção Le i joje paZis ama já mui os
de5im mediq, mas o e mo biling izma pladiai
espalhou só no úl imo de5im me ie e lig Siolei n6 a
uningas opiniões del seu assun o o mas e
a osenes, ad au o e del Siq pa eqike kele 4
pasi lymq.
Koki4 i ak4 ling is iniai p o esijq pa adinimq da ybai az e
Ela paZymdjo, que ypad mui o di iculdumq apa ece de inan i ai iq
Salig p o esijq classi icações e o mando e minq Zodynus, pois
eks aling is iniai eiksniai, s a s d la iq e minologe I e a Pii ele.
bu ina segui seu linguagem e minq da ybos p incipq, ambém como
cada linguagem e minq k[ imo adicijq.
La iq
Oja as
ilologas Bu5as
p ane5ime
,,D61 ik iniq daik a a dZiq e imo" e e a o, que bas an e
daLnai audima e li e a l oje encon a-se nuomond del ik iniq
daik a a dZiq e imo ne eque ingumo.
Seu uZ u, ano
p ie5 a auja
pa a am
p ane5ejo, ais
exemplosZias: se b.
Cma Go a - ns. Vepnoeopu
- i . - Mon eneg o
alb. Mali i Zi - k.
Ka adag
- cho e. Juodkalnija
- la .
Melnknlne. Thdiau bu ina co esponden a
eo ind kalbinio p ocesso analiz6, que bu q
uZ ik in as okiq e imq p ecisumas.
Ne e ai que alboje apascido, o iginalalo
ik inio daik a a dZio seman ind s uk l a
é u ingesnd nei e en ualaus e imo.
Jlnis
Rozenbe gas seu
algumas ainda
i5kele algumas
ainda
alias p oblemas,
ak up ane5ime
e minologias
elacionadas com
a ciência aida.
Ele acen uou que: L) desde5aly deixada
á eas de e minologia, elacionadas
su
Zmogumi, mundiu,
é Lmojo esybe,
2) e mos i5 esm6s
espi i uiniu
nijos esolimq,
alcanimq
in en o izuo ojai,
3) a e minologia ixa
Zmogaus e ci ilização aidos
p e is o.
bu im4 ou isso, o que de ida
Janosas i5
Pusz ayus p is a e kalbq miq, ma iq, mo d iq e k .)
Veng ijos
e minologias y inejimus.
Rússia
inoug y (ko-
Camiços
ela 5i
analisadas
e imq p oblemos.
no as le a
Zaube ga
(Ryga) albejo in luiki, da om4 e minijos i i inimui e ple ai. P o .
And ejis Veisbe gas i5 Rygos nag inejo kompiu e iq u ilizim4
sob e
e ec uando e imus o Jui p epa ando e djus, is Baldundikas i5
Ven spilio alou sob e p oblemas de e miniação de negócio, com as
e 6jq
quais con on a-se p epa ando Sios s ies e ejus. P o . La isa
125
Aleksiej-
(Pe me) p ane5ime
e a seu
poa skleide cogni y ini
i:in i i cien ini e im4.
Th in e nacional
ianas Galinskis i5 Viena's
Ch isin o mação cen o di ec o
con ai e ekonop ane5im4
,,Te minologias mika
mui osakalbes in o macinds
pab eZ6, que m sq mode nai
amZiuje". Ele uni e somends
sociedade in luencas az
ciência e écnica, ku iq pld a
echno-
Siandien spa eja del in o mações e ySiq ypad logijq.
globalização,. Elas p omo em pe djim4 i isuo ing in o macing
Segundo ele, Sios ecnologias da d in e ne 4 e espa ina
isuoneng, na qual ala mú uo comp o amen o
(con e sos) ica á mais
impo an e Zmoniq p iemond
(p iemones). Tadiau in o mações e
ySiq ple a echnologijq ambém
linguagem, an o e linguís icas
em i acos an o bend inds
especiais p igimdiai e a ojimui.
Zaiga Ike d, Uni e sidade Daugpilio albejo p o eso 6, sob e au iniq e
in e nacionaliniq iloso ia e minq elações Siq laikq publicomendje.
Ji paZymeou que um Siq
iloso ia i5 laikq
p asmds suk i imas e naujq
pode mEs an de cada bl i
undamen iniq uZda iniq é
aki adiq e elação. Tudo isso
no a Z nogaus mundo
ealizada gim qja língua.
s4 okq e naujq e minq
Thiq nauj paai5kina
língua.
su gadim4 gim qja
He meneu iniais
Z humano p o o p ocessos são uma
i5 p ieZasdiq, paaiSkinandiq gim osios
línguas e in e nacionaliniq e minq
sinonimi5k4 a ojim4.
Mai e Raadik i5 Es ijos
pa eike es q
bankininkys es
e minijos aidos de
deLim me yje
i5leis us p aei ame
apL- algq, ap a d
Sios é eis
Zodynus. accen a o,
1990-qjq me q es q
P ane5eja que desde
bankininkys ds
e minijai didZiuli aze
e ei os
p adejo
anglq lingua.
Con e encijoje oi alguns
nos quais nag ind a a ski q
la i5ki pe scai y i p ane5imai,
s idiq e minija. Vik o ija
Kuzina ala-
(Ryga), ma sob e ugniagesybos e minus, que
se i a e minologijas pab dZ6, p oblema é
unsakimen o. UldZio S inko espo i o
cien í icines e p o esinds e minijos ibq
spenuomone, espo e minija paleng ina
cialis q mokym4, leidZia susis emin i ene iq,
eisdjq, spo ininkq i ai iapusg eiklE,
in en o iaus denominainimus.
depo
La ijos
au i 26

niq maZumq escolas desde 1996
m. la iq língua usada k lno
kul [ os ensinocos e
eni uo 6se. La i5ka lexica
espo i a publicaLia não só pa a
especialis as necessingq Ziniq,
iscome i la iq kalb4.
mas ajuda isigy i e sdkmingai
Velga
Laugald
con ai e
p ane5im4
,,Pedagogikos ojimas", no qual compa ino
e minai e jq a -
e minq pedagogikos a osenos
specialiojoje li e a l oje e 2000 m.
iodyne esul ados do es udo.
Aiikinamajame pedagogikos e min4
Ju is Guna as Pomme as
analisou mo o iniq aZia imo
p iemoniq e minos
in e nacionais.
MaZ 30daug
á ea p oc.
Sioje na
a ojamq
e minq
ai são a-
in e nau ini-
ZodZiai. Eles, como e mininai,
p ipaZis ami da, se são consumidos
maZicamen e ijose i5 4 ou 5 kalbq,
quais na co esponden e á ea são
conside adas dediaman es.
Ma is Bal inis
(Bal i45) la iq e minijos médicos endências
nag inejo esmines
sob e úl imos me q. Medicide5im nos da Le ônia
ao in és usq do idioma y aujan i o nou anglq
língua. Ka u e minijoje com medicina ciência
e minijos medicina p oblemq: nepag is as
desde 1988 m. daugejo conquis as e la iq
enunciamen o anks esnds a o os e minijos,
consumimu, anglybiq pe dmimas e k .
susiZa ejimas nenuosekliu su umpinimq
And ejis Banka as ap a e leksicog a ia e minq kl im4. Ele ala a
sob e eo ing kylandi4 leksicog a iaij4. Kadmingiau bl q su okiama
ka 4 la iq e minog a ijoje ijos e minija, pi m4 pasi ode
Zodynas, que na composição o am u ilizados p anc lzq e la iq
kalbis ( anc izq-la iq-anglq kalbq) leksikog a ijas e minq
kalbq monog a iniai pe iodiniq e ou a medZiaga.
in es iginejim-
ai, leidiniq dados
Dois ela 5men os o am compa ados
la iq e lie u iq e mos. Regina
K a5y e La i4-lie u i 4 kalb4 iodyne e
Lie u i4-Ia i 4 palygino kalb4lodyne
inansq, buhal e ijos e eises
economia, pa eik q la iq e lie u iq
e minq kilmg, sanda 4 e consumo
s i is.
Li uologq S asio Keinio e Sol i os Labanauskiends
p ane5ime,,La iq augalq a d ai Lie u iikame
bo anikos iodyne kalbe a sob e la iq linguagem
e minus, que são pa ekg
! padius p immuosius
lie u iSkus e minq
Zodynus, eng us J. A.
Pab eZos.
XIX a. p adZioje
No obdi a que! naujus
lie u iq augalq a dynus
bepa enka.
a dai nela i5ki
27
Bailiamajame con e ências a le ku iuoposedyje p ane5imai, se
nag ind i e minijos da iq bazh4, compu ado ijos e in o maciniq
cien í icines zds k l imo. Inguna Skadi4a echnolo e e ao sob e
echnolog j.l e minijos dalykai. Se giejus Selo as alou sob e
compu ado inds gijos e p epa ando Zodynus,llz€Yancane u ilizim4
ejimq desde e minq banko baki imo a é e minologijas
aduções e Vale ijis K ugle skis aiSkino samplaikiniq e minq
sanda 4 e compu ado izuo 4 paie5k4 ex os.
Valen ina Dagiene alou sob e in o má ica li e a u a i 4 e
e minij4, us ojam4 Li uânia escolas. Uma dia da con e ência oi
dedicada ao seminá io e coloc iumui. Semina 4,,Kompu u e izada
e minija p oblemas in e ne amZiuje: e soluções" ed6 p o .
Sue Ellena W igh i5 JAV e p o . Klaus
Di kas Schmi zas
discu em os p incípios
básicos de a amen o,
e minijos i5 Alemanha. Eles
com dadosq e supaZindino
e miniação base6mis
bazdms i, apL, elge e
compu ado inemis
pademons a am ou o
suda yp og ams,
compu ado ines
des inadas a dadosq
a5yp og ams: bos
e k .
e i ico, Zodynq p epa amo
Kolok ium4
,,Bend coope ação en e Ry q e Vidu io Eu opa Saliq a i inimas
e minologijas e s i yje" o ganizou Th p au inis minologijos y imq
cen as, Th p au inis e minologijos in o macijos cen as e La ijos
ap a e
als ybine o ede kalbos komisija, p o . He ibe as Pich as. da b4
La ias, Li uânia e Es ônia e minologias
p o . Valen ina Skuji4a. Di e o INFOTERM
Ch is ianas Galinskis alou sob e O ganizações de
Te minologia do Cen o Eu opeu e jq a liekam4 da b4, e p o .
Sue Ellen W igh ep is a e discussado giono di eção. pladi4
e minologias Ghana e eo ijas Ry q Cen oq Eu opeu
minologijas ap ualg4 Sob e pa eike p o . Se giejus
Selo as.
aplicomosios e minologias e e minog a ia
aid4 Na Eu opa Cen al alou K. D. Schmi zas, e
das Bal icas Salyse
- A. Vasilie as.
Os pa icipan es da con e ência deba e am como sua iza e aze
mais es eudes
Ry q e Vaka q Eu opa
e minologq colab im4.
AIbiNA AUKSORIUTE SOIViIA
IABAUSKIENE GAUTA 2OO2-TI-22
Li u iq ins i u o de linguagem
Lie u iq ins i u o de linguagem
P. Vilei5io g. 5,
Vilnius P. VileiSio
g. 5, UI-2055
[JI-2055 Vilnius
E. pa5 as [email
p o ec ed] E.
pa5 as [email
p o ec ed] 28