scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

Terminologija ir vertimų technologija daugiakalbėje informacinėje visuomenėje

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

Terminologija ir vertimų technologija daugiakalbėje informacinėje visuomenėje

Author: Albina Auksoriūtė; Solvita Labanauskienė
Year: 2002
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/688/779
ISZSIENIO TERMINOLOGIJOS TERMINOLOGUA IR VERTIMU
TECHNOLOGUA DAUGTAKALn In NFoRMAc Nu suoMENn u
1992 me l ugpj dio I7- 9 Tagen im Lawijas ku o lichen
S ad eil in e na ionale Kon e enz in Te minologien,,Te -
J maloje i yko
minologija: biikle und
pe spek i en", ü 10O-osiom
E. D ezeno gebimo (1892-1937)
gime me indms. E nes as
D ezenas
Liepojoje, o lebe e udii a bei e e Moskoje. E wa ka o
inZinie ius, pladios cijos Zmogus, uZsidmd Ak i i ä en,
ypad e minq s anda d izacija. Te minologies und
s anda disia ionsgegens ände E. D ezenas in seinen
domejosi e mii ai ia wissenscha ine seh nologija,
Büche n nag ineio (Cmngap' u3a Jp s
Ha) Ho-TexHl{ ecK[x
nou nli,
o6ogna. eHui u epuuHon, 1934;
I,lu epnaq oH ul ,I3all g
Hay Ho Texnl, qe
-
cKol
1936)
epunnoJ o u , und
A ikeln. Sioiewo
Wissenscha le q i5 Kon e enze
nahm
13 Saliq:
Ös e eichs, Dänema ks,
Es ijos, nados,
Ve einig en Ame ikaq Vals ijq, Ka-
Le ijos, Olandijos,
F anclzijos,
Lenkijos, Lie u os,
Rusijos, Swedijos,
Uk ainos.
2002me 4 Ok obe
Am 2I-25 Tag and in Rygo eine zwei e
in e na ionale
Te minologie-Kon e enz,Te minologie und
e imq Technologieja meh iakalbeje
in o mcindje in de Gesellscha ",
1lO-osioms E. D ezeno gebu sjah indms. Kon e encij4
o ganiso La ijas mokslq akademija, Lawiq kalbos
ins i u as, Vals ybines kalbos cen as, Th p au inis
e minologijos y imq ins i u as
(IITF), Th in e na ionalen
Te minologijs
In o ma ionszen um
(INFOTERM), Eu opäische Te minologijs Ve einigung (EAFT). Das
O ganisaciniam Komi ee lei e e de La ische Wissenscha q Akademie
wi kliche na d, de La ischen Wissenscha q Akademie Te minologijos
komisijos Valen iqa Skujiqa und La ijas wissenscha q pi minink6
Akademie wi kliche Mi glied, de La ischen Wissenscha q Akademie
Viceep eziden
Ju is Ekmanis.
An de Zwei en in e na ionalen
Te minologijs-Kon e enz be ich Simus
angli5kai ode la i5kai ead Ös e eichs,
Dänijos, Es jos, Ve einig eniniq
Ame ikas Vals ijq, chinesische , Le isches,
Li uanische , Russische , Suomijos, Veng ijos,
Deu sche Wissenscha le .
Kon e enci-
gesundinip adejo
j4 und
122
Zod moi a e
P äsiden de Le ischen
Wissenscha q Akademie
Janis S adinis
(S adi45).
P o . He ibe as
Pich as i5
Kopenhagens be ich 5ime
,,Te minologi-
jos Theo ien
- k i ine jq
le z iniq
de5im mediq
apZ alga"
zunächs ku z
uma d die
Haup ziele,
Te minologien
su o mulio en
D ezeno, Wiis e io und usq skolos
Wissenscha le q.
E nag ineio Midu io Eu opa, Siau ds 5aliq, Kanados,
F anclzijos e i Spanijas minologijos pokydius und
neue Rich ung. H. Pich as k i 5kai ap uelge
judejimai, neue e minologies heo ie hin, und ap a e
g undlegende welche s ell neue einan ys ziells,
Siq zielq susid i im4 mi Wiis e io zei q und ypad
po ius e inio pe ioden y inejimais.
lie u iq e minologij4 amLil sand oje, ih e
E ungenscha en P obleme Lie u iq kalbos
i
ins i u o e minologai S asys Keikalbejo
nys, Labanauskiene Sie akcen a o is Übe
Sol i a und Albina
Aukso i[16.
de
gegenwä igen A bei s ich ung
- 1) e minq Zodynq, encyclopedijq und
s anda dq engim4 und leidyb4,2)
elek oniniq e minq bankq
(duomenq bazi $ k i im4 und 3) heo e ische
Te minologies y inejimus. P ane5ime
pab dL a, dass e minq He s ellung ypad
nach 1990 m. pa y ejo Zodynq iSleis a übe
Zodyndliq. uni e sal ls Ku iami und
150 um angs i ai ios und Zweck ai5kinam jq
s anda d izuo q e minq bankai.
und e diamqjq e minq Zodynq bei
-
Theo e ische A bei en e ö en lichen sich
Publika ion in ande en Lie u os i uZ-
im Lie ume iniame iq Sp achins i u s
,,Te minologija", sienio
e ö en lichen, i5leis a
monog aphija.
Mokslnehme i5
Mosk as p o .
Se giejus Selo as
seines p anesime
ap a d E
e minologies
Theo iepe spek iw-
s.
i5skynaujas XXI a.
d zwei
g undlegende
Te minologien Theo ie: ple ojamos
Aspek e seine
L) de Beg i
(gen ojo) ZodZio Ve bindungs ka, die4 alle5kai ela i i us, ligijis
un e scheid-
zymi; 2) Sis Beg i b uoZas is nan mi gene osiomischen
e sich on a ZodZiq s4 o-
s4 okom, welche i5 ei5kiaman gene in6s Sp aZZiais ode ZodZiq S.
Selo as kad e minolojunginiais.
pab elc, gijos Publika ionen
y imq susidomdjim4 zeig
Beg i apib eZ ies analds
didZiuli s ändig wachsenden
P oblem.
La iq Sp achins i u
p o . Valen ina Skuji4a
skai e p ane5im4
,,E nes as
D ezenas und gegenwä ige Te minologien Theo ie und
P axis". Ji i5kele in e nacionalizacij4 wie ein4 i5
nea idelio inq e minologijos p oblemq und nu ode, wie
buchgoje j4 sp ende E. D ezenas seinen 23
‚Die
In e na ionalisie u-
ng on
Wissenscha s- und
Technik e minien'. V. Skujiqa akcen a o
E. D ezeno min i, dass in e na ionalen poZi l iu eike q
su ienodin i e minq s4 okq lygmeni, adiau e minq
ai5kos le el häng on jede au inds sp ach ad
es ymas susa i umus, einodin i isq e minq aiSk4 b[ q
nena alus kalbq D uckimas au iniq kalbq sys oms.
P aneeja paZymeio, dass E.
D ezeno kel os gedanken sind
ak ualios e minologies LösZian
nea idelio inas p obleme
auße dem, didZiuli nau in6s
in e na ionalem Ebeneen,
e jos pa odo minijas idmeni
hinsich lich e olg eichingo
eina eik5mio in e na ionalen
kommun a imo.
An is Th as as i5 Es ijas
Te minologijas d augijos
ap a 6 si lom4
desk ip i ines
(ap a5omosios) Te minijs e a bei ungsin as 4.
P o . Valen ina
No od ano a
i5 Mosk as
me
,,Sudd iniq minq seman ika" nag inejo sude iniq medizin
e p ane5i-
e minq seman ikq, und schedias i5 chines Qing Liu sp ach
übe e minq simboliq s anda disiie ungsp obleme.
Lie u os e minologes
Angele Kaulakiene und Jolan a
Gai eny d leseni e p ane5im4 e men
,,Theo inis G undnis und p ak ine
a osena", in dem analysiwo
Dank ies ne ienodumus physikos und
g e imq s idiq e minq Zodynuose,
s a s e, kodel i ai iq wissenscha
s idiq e minologijos komisijq akzep i
Te mine nich imme specialis q sind
e wende ami. Thi lemia
eks aling is iniai ei5kiniai:
specialis q au o i e as, neno as
e wenden, specialis q o ganiscijq
Ak i i ä en neda numas und k . Noch
ein p ane5ejas i5 Lie u os
- Kas y is Bei as sp ach übe
e minq sis emas und
sis emi5kum4.
Suomijos y iausybds
e minologijos a nybos da buo oja
Glle o Hy inen apZ elge
e minologijos da bq Suomijos
y iausybds adminis acijoje.
Suomijoje
na ionale
Sp achen
s a us4 ha
nich nu
suomiq, abe und
S edq sp ich ,
ad alle o iziu
Dokumen e sind
o ges ell ami
und suomi5kai, und S ediSkai.
P aneieja papasako e, dass
Regie ung Te minologies
Diens ba e minologies da bq
a bei e schon d ide5im
me q.
5i Diens be handko ak q und i ai iq o izialiq
dokumen q e imus, bie en konsul cijq
ele on diens e, be eilig sich egie ungen
adminis a ions e minijas ha moninimo
p ojek en. All das Te minologiejob wi d
a bei e wi d in Zusammena bei mi dem
be ach e en Fach ach Expe en.
Suomijos y iausybds e minologijos
a nyba leidZia daugiakalbius dynus, denen
e minus, und a i ikmenis keliopa eikia jq
Zo-
L24
apib eZ is mis kalbomis. lbkiq Zodynq pe
de5im .
sie schon i5leido
P o . Ina D u ie d (Ryga) wi dd in o mi5im4 übe
Biling ismus und biling is ischen S ie imo
Te minologij4. D ikalbys ds samme a La i joje
paZis ama schon iele de5im mediq, abe de
Te min biling izmas pladiai e b ei e e nu im
le z en de5im me ie und lig Siolei n6 a einiges
meinungen del seine Fo men und Wo osenen, ad
au o e del Siq pa eq einige passi lymq.
Koki4 i ak4 ling is ische p o esijq namensinimq da ybai mach und
Sie paZymdjo, dass ypad iel schwe umq en s eh de inan i ai iq
Salig p o esijq klassi ika ionen und bildend e minq Zodynus, nes
eks aling is ische eiksniai, s a s d la iq e minologe I e a Pii ele.
bu ina olgen sa os Sp achs e minq da ybos p incipq, auch auch
jede de Sp achs e minq k[ imo adicijq.
La iq
Oja as
philologus Bu5as
p ane5ime
,,D61 ik iniq daik a a dZiq e imo" e e ie e, dass genug daLnai
gehö ima und li e a l oje inde ama nuomond del ik iniq
daik a a dZiq e imo i equigkei .
Sa o RuZ u, ano
p ane5ejo, solche
dem p i5 a auja
Beispiele: se b.
Cma Go a - ns. Vepnoeopu
- i . - Mon eneg o
alb. Mali i Zi - k.
Ka adag
- eg. Juodkalnija
- la .
Melnknlne. Thdiau bu ina en sp echende
Theo inind kalbinio P ozesses anal6, dass
bu q uZ ik in as okiq e imq genauumas.
Ne e ai dass Speech pass , o iginalo
ik inio daik a a dZio seman ind s uk l a
is u ingesnd nei e en ualaus e imo.
Jlnis
Rozenbe gas
einige welche
seinen i5kele
imme noch
alias p obleme,
ak up ane5ime
Te minologien
e bunden mi
wissenscha aida.
E be on e, dass: L) nun5aly e lassene
Te minologien Be eiche, e bunden
su
Zmogumi,
geisiniu
pasauliu, is
2) Te mine i5 esm6s
Lmojo esybe,
nijos lösimq,
e eich imq
in en o izuo ojai,
3) Te minologija iksie
Zmogaus und Zi ilisa ionens
Lebens o gesehen.
Raidos bu im4 ode das, was
Janosas i5
Pusz ayus p is a e kalbq miq, ma iq, mo d iq und k .)
Veng ijos
Te minologien y inejimus.
Russlands
inoug y (ko-
Keliuche
be ich en
analysie en
e imq p oblemos.
le a Zaube ga
übe e 6jq
(Ryga) albejo beein lusiki, da om4 e minijos i i inimui und
ple ai. P o . And ejis Veisbe gas i5 Rygos nag inejo kompiu e iq
benu z im4 bei Du ch üh ung e imus o Jui be ei end e djus,
is Baldundikas i5 Ven spilis sp ach übe Geschä s e minije
P obleme, mi denen kon on ie wi d bei Be ei s ellung Sios s s
we jus. P o . La isa
125
Aleksiej-
(Pe me) be ich 5ime
e a seinen
poa skleide kogni y ini
e im4.
i:in i i wissenscha ini
Th in e na ionalen
Ch isin o ma ionszen ums
Te minologies
Di ek o ianas Galinskis i5 Wiens
skai e ekonop ane5im4
,,Te minologies mika
ieliakalbes in o macinds
pab eZ6, dass m sq mode nai
amZiuje". E uni e somends
gesellscha enein lucken
mach wissenscha und
echnik, ku iq pld a echno-
Siandien spa eja del In o ma ionen und ySiq ypad logijq.
Globalisie ung,. Sie ö de pe djim4 i isuo ing in o macing
Lau ihm, Sios Technologien da d in e ne 4 und spa ina
isuoneng, in de sp ich gegensei igen kommunika ion
(sp echos) bleib wich igs ens
Zmoniq P imond (p iemones).
Tadiau In o ma ionen und ySiq
ple a echnologijq auch ha
sowohl und speziellen Sp achen
i akos sowohl bend inds Sp achen,
na u imdai und a ojimui.
Zaiga Ike d, Daugpilio Uni e si ä s sp achbejo p o eso 6, übe
laikq gesamomendje.
au iniq und in e na ionaleniniq philosophie e minq Beziehungen Siq
Ji paZymejo, dass ein Siq
iloso ies i5 laikq g undiniq
suk i imas und naujq
kann mEs an jedes bl i
uZda iniq is neue
aki adiq o enimas. All das
Z nogaus wel sinnmds
ealisie gim qja Sp ache.
s4 okq und naujq e minq
Thiq paai5kina
Sp ache.
en s eadim4 gim qja
He meneu iniai
Z eines p o o P ozesse is eine i5
beiZasdiq, paaiSkinandiq gim osios
Sp achen und in e na ionaliniq
e minq sinonimi5k4 a ojim4.
Mai e Raadik i5 Es ijos
pa eike es q
bankininkys es
e minijos aidos
deLim me yje
i5leis us p aei ame
apL- algq, ap a d
Sios s i es
Zodynus. akcen a o,
1990-qjq me q es q
P ane5eja dass sei
bankininkys ds
e minijai didZiuli
einiki
p adejo
machen anglq Sp ache.
Kon e encijoje wa einige
denen nag ind a a ski q s idiq
la i5ki pe skai y i p ane5imai,
e minija. Vik o ija Kuzina
sp ich -
(Ryga), ma übe ugniagesybos e minus, dass
g a a e minologies pab dZ6, p oblem is
ibq nusakymas. UldZio S inko spo o
wissenscha ine und p o esinds e minijos
spenuomone, spo o e minija palleg ina
cialis q mokym4, leidZia susis emin i ene iq,
ech djq, spo ininkq i ai iapusg eiklE,
in en o iaus namensinimus.
spo o
La ijas
au i 26

niq maZumq Schulen sei 1996 m.
la iq Sp ache e wende ama
k lno kul [ os Lek ionen und
eni uo 6se. La i5ka Spo
Leksika e ö en Lia nich nu
Spezialis en e o de ingq Ziniq,
isme i la iq sp ach4.
abe hil isigy i und sdkmingai
Velga
Laugald
echi e
p ane5im4
,,Pedagogikos ojimas", in dem e gino
e minai und jq a -
e minq pedagogikos a osenos
specialiojoje li e a l oje und 2000 m.
iodyne Un e suchung E gebnisse.
Aiikinamajame pedagogikos e min4
Ju is Guna as Pomme as
analysie e mo o iniq
aZal ungs p iemoniq
in e na ionale Te minen.
MaZ 30
Be eich
Siodaugje
p oc.
a ojamq
in e nau ini-
e minq
ZodZiai. Sie, als Te mininai,
p ipaZis ami da, wenn sind e wende
ai sind a-
maZ meis en ijose i5 4 ode 5 kalbq,
welche en sp echamam Be eicham
gel en als lemiamigen.
Ma is Bal inis
(Bal i45) la iq medizin e minijos endencies
nag inejo esmines
o e le z en me q. La ijas medicide5im nos
s a in usq Sp ache y aujan i wu de anglq
Sp ache. Ka u e minijoje mi medizin
E ungenscha en und la iq medizin e minijos
wissenscha sei 1988 m. daugejo
p oblemq: nepag is as Ve zich ühesnds
nenuosekliu su umpinimq Ve b auchimu,
e wendo os Te minijos, susiZa ejimas
anglybiq pe dmimas und k .
And ejis Banka as ap a e Leksikog aphijas e minq kl im4. E
sp ach übe heo e ing kylandi4 leksikog aphij4. Kadmingiau bl q
su okiama ka 4 la iq e minog a ijoje ijos e minija, pi m4
e minq Zodynas, die beim Au bau wa en e wende we den
e scheode kalbis ( anc izq-la iq-anglq kalbq) leksikog aphijos
p anc lzq und la iq kalbq monog a iniai pe iodiniq und ki a
medZiaga.
e inejimai,
leidiniq Da en
Zwei Be ich enin wu den e glichen
la iq und lie u iq Te mininen. Regina
K a5y e La i4-lie u i 4 kalb4 iodyne
und Lie u i4-Ia i 4 palygino
la iq und lie u iq inansq,
kalb4lodyne wi scha , pa eik q
buhal e ijos i eises e minq kilmg,
sanda 4 und Ve b auch s i is.
Lie u os e minologq S asio Keinio und Sol i os
Labanauskiends p ane5ime,,La iq augalq a d ai
Lie u iikame bo anikos iodyne kalbe a übe la iq
Sp ache e minus, die sind pa ekg
! padius pi muosius
lie u iSkus e minq
Zodynus, eng us J. A.
Pab eZos.
XIX. a. p adZioje
Beme bde e, dass!
neue us lie u iq augalq
nela i5ki bepa enka.
a dynus o dai
27
Baigiamajame Kon e enz eadungs ku iuoposedyje p ane5imai, se
nag ind i Te minijs Da enq bazh4, Compu e ijs und in o maciniq
k l imo. Inguna Skadi4a echnolo e e a o übe compu e inds gijos
echnolog j.l Te minijs dalykai. Se giejus Selo s sp ach übe ejimq
und be ei end Zodynus,llz€Yancane benu z im4 übe se zungen und
on e minq banko baki imo bei Te minologien wissenscha liche zds
Vale ijis K ugle skis aiSkino samplaikiniq e minq sanda 4 und
kompu e izuo 4 paie5k4 ex en.
Valen ina Dagiene sp ach übe in o ma ikos li e a u i 4 und
e minij4, e w ojam4 Lie u os mokyklose. Ein Kon e enz ag
wa ü ein Semina und Kolok ium bes imm .
Semina 4,,Kompuu e isie e Te minija In e ne p oblemos
amZiuje: und Lösungen" ed6 p o . Sue Ellena W igh i5 JAV und
p o . Klaus
Di kas Schmi zas
disku ie en g undlegende
Ve a bei ungsp inzipien,
e minijos i5 Deu sch. Sie
mi Da enq und supaZindino
Te minijos bas6mis
und pademo ie en ande e
Compu e inemis
compu e ine
suda yp og ammi, ü dich
a5yp og ammi: bos
Da enq basdms i, apL, elge
übe p üimo, Zodynq
he s ellung und k .
Kolok ium4
,,Bende schöp ung zwischen Ry q und Vidu io Eu opos Saliq
ak i inamas e minologijas e s i yje" o ganizocho Th p au inis
minologijos y imq cen as, Th p au inis e minologijos in o macijos
He ibe as Pich as. da b4 ap a e
cen as und La ijos als ybine o ede kalbos komisija, p o .
La ijas, Li ujias und Es ijas Te minologijas
p o . Valen ina Skuji4a. INFOTERM Di ek o
Ch is ianas Galinskis sp ach übe Mi u iou opas
Te minologie s O ganisa ionen und jq a liekam4 da b4, und
p o . Sue Ellen W igh ep is a e umgedangames giono
Rich ungis. pladi4 e minologien Ghana e eo ijas Ry q
Eu opas minologies cen q ap ualg4 Übe pa eike p o .
Se giejus
Selo as.
angewamosios Te minologien und
Te minog aphischen Sch i 4 Mi le en
Eu opa sp ach K. D. Schmi zas, und Bal ijes Salyse
- A. Vasilie as.
Kon e enz eilnehme disku ie en, wie zu s i en und zu machen
Ry q und Wes enq
Eu opäische e minologq Zusammena bei im4.
AIbiNA AUKSORIUTE SOIViIA
IABAUSKIENE GAUTA 2OO2-TI-22
Lie u iq Sp ache Ins i u Lie u iq
Sp ache Ins i u
P. Vilei5io g. 5,
Vilnius P. VileiSio
g. 5, UI-2055
[JI-2055 Vilnius
E. pa5 as [email
p o ec ed] E.
pa5 as [email
p o ec ed] 28