scieee Science in your language
[lt] (orig) [de] [fr] [it] [es] [pt]

С. Д. Шелов. Термин. Терминологичность. Терминологические определения

Read accessible full text
Machine-translated document

This is a machine-generated translation of the original document and may contain errors, omissions, or changes in meaning. Do not rely on this translation for quotations, citations, or authoritative references. Please consult and cite the original document.

С. Д. Шелов. Термин. Терминологичность. Терминологические определения

Author: Solvita Labanauskienė
Year: 2005
Source: https://journals.lki.lt/terminologija/article/download/644/735
C..{. lll enon. TEPMI4H. TEPMI4HOJIO| { IHOCTb.
TEPMI4
H
OJIO| I4I{EC
K}I E ON
PEAEN
EHLI
gI
@n o o l qec n i $axy.n*e cau - e ep6yp c o o ocyAapc BeHHo o
yH Bepc , Te a
Can -lle ep6ypl 2003,
280 c.
da Rússia -
memb o do
in es igação
se e minologia
Se giejus
Se o as niai e puikiai
comi ê de
paZis amas
e minologijas
specialisq.
A sinaujinusiomas
jegomas usq
e minolog ja
cien í icines
pa i ies semiasi i is
uZsienio,
po
nãoesqueindama
kojomis sa q
e minologijas
undamen q ku eiq p incipq.
Tal idéia
egimos e mais
ecen e
S. Selo o monog a ijoj
e Te minas.
Te miniikumas.
Tb min4
desc e -
eiQs.
Como
indica -se li os
{ ade,i s
iS y imas
- is o no a, 199g
leis os
ilologinis m.
monog a ia i5
edi b a esmes e
dois capi os
apildy a, e são.
Siame no abalho
au o ius p is a o
nauj4pozi i i i
e min4 e
e miniSkumq.
No amen e
esponde-se
I
ques ões
impo an es: o que
e mo, é e mo
e minqapib ezdiq
apib eZ is, quie
ipos e equisi os,
e minq s4 okine
s uk l a,
uZ iksuo a
apib eZ imis.
Msi e minologai
p i a q
S. Selo o opinou, que
e mininai é idominha e
bas an e ampla
Siuolaikiniq kalbq pa e
do léxico. Te mino
lingu is ine
p oblema ika, sua
his ó ia ap esen ada
okiq y ejq como
A. chaju inas.
. Danilenko, . Leidikas, .
Niki o o as, A. Supe anskaja e
k . As ques ões eó icas
ine i a elmen e ligam-se com a
e minologia manequiba e
pad onização (D. Lo e, I.
olko a). Esama da bq, nos quais
o e mo, como unidade da eo ia
da ciência, é in es igado
cien í icoly os ou ilosó ico (E.
Mamdu as, aspek u
E. Muldenko,
V. Nalimo ).
Logine k yp imi ai P. Achins eins, . Ka po idius.
Kalbo y os li e ahl oje sem im i ai uja p óp io
e minc sq okos apib ez is.
Tadio Os
p incipais
equisi os pa a
e mos, como
especialingie ns
ZodZiams e ZodZiq conjun os, são
nusis o ejg de mui os k as q
e minologia e são i a d lami:
e mo s4 okines semân ica
p ecisão, e mo
iena eiks niSkumas, es ilis
neu alidade e exp esões e imas,
nomina i iSkumas
( a dininki5kumas),
e mo
sis emiskumas.
Vieni mais
impo an esq
e minq exigim l
lie u iq
e minologijas
eo ijoje
* egelingumas (Gai enis
2002:
36),
iena eiksmiSkumas (Keinys
1980:
28). Na li e a u a
linguis in[ a]
amplamen e
ala-se sob e o
e mo sis emiSkum4.
G ande pa e y ine oj l
p ipaZis a ji e mo poZymiu
I Se giejus
Selo as. Te minus.
Te miniskumas.
Te minq
apib eZ ys,
Sank
pe e bu g-
as:
Sank Pe e bu g
do es ado
uni e si á io
Faculdade
de Filologia,
2003,290
p.
160
(A. Chaju inas, B.
Go odeckis e V.
Raskinas e k .). Mas ano ,
S.
Selo o, dias di ícil sis emas5kumo apa a3cas chama em con iadamen e
conc e -
es abelecidos. Da oma gana ka ego i5ka iS ada del ke u iq pi mqjq e mo
sensibilidade e exp essi idade
ypa ybiq ( iena eik5mi5kumas, p ecisão, não-exis ência, nomina y i5kumas) de
- elas es4capaci a denomina -se ais que
segundo e mos ca ac e izadas como
linguagem lexicica pab e-
specialDs ZodLiai e i5dis i iam i5 ge al da
(p. 22). Sis emi5kumas
Ziamas já como o mais impo an e e mo poZymis,
o mando
Zod[ ou ZodZiqjungini b l en como e minq. Ka ego i5kesnes min is ei5kia B.
Go odeckis e V. Raskinas: e mo, sepa adamen e, omado é icção. Ele exis e só
e minq no sis ema. Ki i au o es pab eZia da ybin[ sis emiSkum4 edi4 isso
e mini-
(R. Budago as), pasak nq isuma, na qual e mos a pusa y
susijg s4 okiniame, léxico-seman icos, ZodZiq doybos e
g ama ica ni eis, e i i ySi 1su ce a ciência á eaimi,
p oblema, ema, escola e e c. (F. Be ezinas, B. Golo inas).
S. Selo as isq p imei o pab eZia e mo sEsajq com
sq oka e seu s4 okines seman icos ikslumq. O
p incipal e mo b uoZas, pasak é gali-
S. Selo o, mybe
i5 eik5 i s4 okq.
Ques ão P incipal
- como a ibui especiais4 s4 ok4 de não especiais.
Zodiiai Zemd, lubos, e as ambém i5 ei5kia sE ok4
o quê eles di e encia do e minq? Segundo o
au o , 5i apib eZ is, ski umqpa odo que
co esponde lógica e linguís ica equisi os. Os
úl imos
S. Selo as discu e sepa adamen e
(IV) capí ulo. Com base
i ai iomis opiniemis, S.
Selo as o nece d ejop4
poZil [ i ZodZio eik5mg
- leksikologini e e minologini. Segundo
caso o e mo eik5me e é seu sq oka.
Au o ius e minq equisi os de aco do linguinius i5se ia dois
p ecisumas. Sup ie5adas ca ego ia p ecisão e não-p ecisão.
in imamen e elacionados ca ac e ís icas. Isso e mo
uma eik5mi5kumas e seu seman inis, s4 okinis g ieZ umas ou
P ecisão e minologia ques ão uZeina uZ
p ecisão po que é ob iga ó io, dia não
p oble na ikos ibq. Ma ema ikoje
pode b[ i,,be eik ikampis" i pana5iq
i a dijimq. D. Lo b daLnai discuia e minq
ne ikslum4si uacij4 kai e minas klaidingai
o ien uoja i ienq o ki q daik q ei5kini.
O au o da monog a ia dá aplicliq imoglis de p ecisão e de imp ecisão
de e minq semân ico: c iança, adolescen e, jo em, médio amiiaus
imogus, pagl enQs imogus, nusenqs imogus; Zemas igis, nedidelis ugis,
médio ugis, auki as ugis.
Ne a gene os nuomonds del e mo possimo
ou impossimo sen imen umo momen o.
S. Selo as A. Re o ma skio
p eciso a ibui e mos de
opinE, ap esen a que é
um campo ne e minino
(p.j., meninio s iliaus
ex os), . y. e minus,
pa y usius pe kelimq
eik5mes ou s ilis inp
kono acijq.
161
Nuomones i5sisci ia i del e mo
G.
nomina i i5kumo. Vinoku as, A.
Re o ma skis só daik a a dinius
e minologij4 inclinusi só
e minus, e V. Danilenko p ipaZ[s a i
b ld a diius, mas e p ie eiksmius,
assim isileis i não pa
eiksmaZodZius.
S. Selo as conco da que o e mo pode bU i neb[ inai daik a a dis.
Smulkiau i 5i4 e nqnesigilinama, au o ius analizuojama medZiagai
passelna só daik a a dinius e minus ou e minus, ku iq p incipal
d6muo é daik a a dis. I capí ulo uiys e esmd. S. Selo as não em ão
ci a R.
-Te 4apib eZ ys:
Desca es'o lodZl
ZodZius:
,,Apib eZki e desde lados é bl inas suklydimq'. Apib eZ ies
eikimes e i5 aduosi e
mundo[
bu i nas alguns y ine ojams e mo a paZinimo Zenklas. J.
K uopas 1972m. a igonele Mais demesio e minologijal a5e:
nos é i5kilgs uZda inys
,,Noa passa de e minq in en o ização p a e minq
sis emq cons i uição, p a e minq de inicijq, p epa ando
pladios de olume, cis e ninius, ai5kinamuosius e minq
Zodynus"
(K uopas
1998: 528). Te mino de con eúdo, ixsuo o apib eZ imi,
y inejimo az-se mais impo an e in es igando odas
ques ões da eo ia e mo seman ikq undamen os
e minq mo y acijq e pan.
e minologijas e minq s4 okq s uk l q e minq sis em4
(p. 32).
Apib eZ is b[das
eik5mei nd a único
specialaus leksinio une o
ixsuo i.
Reikmes aikinimas e ap aomuoju,
galimas b[du. Tadiau apib eZ ies
ch ak e is ikos, compa inimo e pan.
ykdyp i alum é logikos e
Selo as conco da com a opinião
de que ai5kinamajame e minq
lingu is ikos equi imq mas. S.
odos5kai
Zodyne ixa a-se que
possí el daik o de odo
isci i i5 ki q daikq, e
já é enciclopedines
ou os poZymia sob e
bD q poZymiq bas a, ela
4 daik 4. Apib eZ ies
Zinios uZda inys mas só
nus a i a , apib eZ i objecE e
sepa a ela de kiq (p. 33)
são não con i mizi e não ap ai i,
Toliau imasi e minq apib eZdiq au o ius ipologias. SupaZindinama
p oblema ikos, apib eZ ys em e ling is iniq (mo ologias,
apib eZ ies unção, s uk [ a, apib eZdiq classi icação. Be logines
sin akses, da ybos, seman icas) ca ac e is ikq. écnicoq.
su
aip eikaling4
pa
leksikog a inE
S. Selo o li oje
o ien iojamasi
q i apib eZdiq
nomenkla 4 que é logikoje.
| . Klas ikacinds apib ei ys (pogou4onue u; u
acu$ q py oune o peAe eH l, Apib eZ yje
dis inguida p. 37). giminine sq oka e sua D5inis poZymis, que
leidzia co espondamE uSing publica a ibui i sq okqi
e mo eik5me.
j4apib eZia no
Sio ipo apib eZdiq ku iq his ó ia
começa a pa i de Pla ão e
A is ó eles, encon a-se em
odos em inqZodynuks.
dis ibuídas ai5kinamuosiões i
Classi icacines apib eZ s
pa i y ines
(nenu odomas gi ninines
sq okos ní el de classi icação)
e o a luines
( om uja sE okq i5 uSiniq a
pa i[ ini l a s onl segundo ien4 ou
ki 4poim[).
62
2. I i a dij amos ios desc i dilys
(nepe ucJu e ,Hb e onpeAeneHuq, p. 45).
Ele mesmo diz, o nome que Siuo caso s4 okinis
ep esen uaujandiq elemen q i5 a dijimu.
con eúdo e mo ixadoado lhe
Pa yLijdui, pa es p incipais da ase
-,,acções e
his ó ias".
3.5Ca Todos o ou oio pob ldZio são
con ex eis apib eZ y.s
( on exc ya, uH e onpeAeneH l , p. 5l). B i en elas desc i [dinam como ikslus
isq con ex q, indicandiq apib eZiamo e mo eik5mg, i5 a dijimas, exemplo. :
S ilis ika i ia as kalbines
. o mas, que ap aio g ama ica e leksikog ia. Tais apib eZ ies limi es
ex o -p adLia e pabaiga mui o apib eZ os: quan o ilgesis con ex o,
necessá io pa a a iden idade do con eúdo sq okos do co esponden e
apib eZiamo unidade, an o maio unidade e min5kum Sioq p ecisa
e ela . Todel ais impo an es são exa os con ex inds apib eZ ie
limi es e comp imen o. Neaksiomines con ex uales apib eZ ys
andamos, S. Zodynuses, pasak
Selo o, ci a q ipo k.
a. Rep esen an e de
P ahosa nokyklos
J. Vacheko J uuzeucmu, ecxuil cnoeapo llpac cc coil anolb (P ahos nokyklos
kalboQ os Zo$ nas, 1964),E. Hampo Cnoeapa co cpuKaHcKoil nuuzeucmu, ecxoil m
uH on o e u u (A m e i e i n p. M q ka k i I b o s e m i n o dy n
e
4'
4 2
a s, | 9 64) e k .
4.Ope cines desc iZ ys
(onepaq . oHalbu , e
onpeAeneHu , p. 621. Sio
ipo apib eZ ys
pamine q jomis
di e encia no que de
ealizá eis e algumas
nãoalbines Ope cines
p oced i os.
apib eZ ys semp e elacionadas com
umce o i npe a y u, gale q di ecionado
I Zmog4, que pe coco apib eZ ies eks 4 pa a que c ia , o ma objecq - aa yk
sim, s ebek sim! Nele e le e-se ope acine ac i idades, odel apib eZ ys b dingas
da ísica eg., ais e das ciências ma emá icas, ugi ino-basico indicado ,,o ganico
compos o, que keidia co 4 a ce o pH in e ale" ChZ 1991).
5. Monomo ines e polimo ines apib ei ys
( aono op$Hb e 4 o il Mop$nHe
o peAeneH .n,p.67). Es e é sumend inamasis
posky is, no qual isq ipq apib eZ ys subdi isadas
Monomo iniq apib eZdiq peculia ybe é
desc i dZiamo
I duas g upes.
e mo g ieZ ai nusaki ado con eúdo, be
a piniq pe ejimq, be b[dingq b uoZq,
kokybes e san ykiq g adniação. Tokio ipo
apib eZ ys nep ipaZls a objekhl nusakandiq
mais ou maLiau",,,be eik, например.:
ienana is aseys
-,, ien isinis aseys,
e u in is ienq
undamen ing sen inio
dal ' (KTZ 1990).
Polhnds apimo Z ys,
a i k5diai, pe mi Lia
mais li e in e p e a i
s4 ocos seman ik u
asociacya exemplo.
p ocesso '.q
-,.sEmones
ySiai.
kai ienq imagemdiniq.
sE okq, ou emocijq kili nas ou os
panaSius, g e u inius idejq causelia
1993). Regulia us b[das iS ei5kiamas
e con as inius imagdinos.
Zodeliais
polimo ismo s4 okas e k . " (PT
,,e assim adian e",,,i pana5iai"
- okias apib eZ is podem acilmen e in e p e a -se. Elas são
insu icien emen e p ecisas, odel, como e sinónimi5kumas
163
mui osia eik5mi5kumas, não ecomendojamas no minei a e minog a ia.
i
Tadiau o papel polimo ismo é nega i o okiq e minq eiSkinio não semp e
(p. 85), i5b auk i i5 e minijos sude ies neimanoma. capí ulo II - Te mi ul
apib ei ys e sq okind e minijos es u u a: sq ok4 classi icacines
hie a chijas analizd. [ledam no as apib eZdiq classes, chamadas de
gene osiimas apib eZi imis (p. 128), que não êm Sinio poZymio, e isE
apib eZ ies eks 4 cons i ui o pa en es agmen o, e nespeci inemis
de ini~Z imis, cuja dis inção, uSinio mais p óximo apib eZiamai sq okai, não
ixa
(p. I 3 1). E só a pa i daí
ap esen a-se inu ine
e minq apib eZdiq
classi icação
(6 ipos).
capí ulo III - Apib ei is e le min l mo acija. Da XX a. qua o ajame de-
Em Sim me y
D. Lo e a5e, eik3me, que e mo ixada seu apib eZ yje, u i b[ i
impo ância4 g ilden i kalbing e mo s uk l qi seu apib eZ ikaip
ha monizada com e mo kalbine s uk i a. V. Danilenko pab lZia
isum4 a k eipian demesiijqg ama ing, da ybing e ki okiqda nq.
Siame abalho sinch oni5kai se es o çasi sq ySi en e e m
es u u aos e jI apib eiiandios aiScos, ambém i5ai5kin, em que
sqlyghos al ySys é só acul a y us, e em que sqlyghos
- b inas.
Capí ulo IV
- k min4apib eiimo logi. {kumas e lingu is iikumas. G au de Te miniikumo. Siame
capí uloue au o ius analisa loginiq e ling is ini l exigimq i ykdomum4
e minog a ijā.
A maio Z demesys é concedida
àqueles Zodynas, nos quais Sie
An o de ungen u eq bl i
execu domi p incipalmen e
- nos no ma i os e minq
Zodynas.
I5 a dijami se ini
loginiai equisi os:
e mo de inidaZ ies
bD inas apib eZ ies
1)
p opo cingumas
(copa: epnoc )
- apib eZiamojo e ap b eZiiojo
ex ensão homogeneidade;
2) bu inumas apib eZ yje usa p óximos4 giming e uSies
ski um4(pe genus p oximum e di . e enciam spec ican);
3) b inas di e Sumo usso especi ic$umas;
4) apib eZdiq no
sis ema não
adme a oda
ydingha
(ci cul s i iosus); logi 5)Skai
p ies a ingq neleis inumas; (6)
bu inas apib eZdiq apib eZdiq
nega i as apib eZ ys. I5 is l
ai5kum e p ecisão; 7) não pe mi i am
ben aisykliq d iausias é Se5 asis
ai5ku nas e p ecisumas.
Requisi o
- odas
do sis ema
Além disso
e dades
elhas
e minologias
p i nenadas; I
) isq leksiniq iene q
a oja n iapib eZ yje,
iena eikSmiSkumo exigim; 2) lingubinis
sis emiSkumas, . y.
signi icmes pa ys em bl i i5 ei5kiamas
iena ipemis kalbinemis cons uções.
Acabamajim
od je S. Selo o Z ilgsnis c ip s a e
[4: amanhã espe a-se que a ei y
i5siples e minologijas ySiai não só
com adiindmis y inejimq
c ip imis, mas ambém com as mais
ecen es linguagem s udijq
c ip imis
- com he meneu ika,
kogni y ine lingu is ica,
compu ado ine lingu is ica
e k .
64

Cnígos e
s4 ok l apêndice
- enninq apib eZdi l ca ac e ís ica
hie a chijos analisd., iia i aquiamas
classi icaciniq
e minq sq a5as, e mo e seu
apib eZ ies o muluo e, gimininio
agmen o o muluo d, de ini~Z ies
ipas, ambém impo an e pa e - no as,
elacionadas com analds p oced[ a e
apib eZdiq sis ema ne ikslumais.
S. Selo as
- semasiologines e minologijas di eção ep esen an e. Como
is o i5 li e a u a i os s4 aSo (oje p incipalmen e. aS uoniolika,
p o esso iaus posicijq uZima a igos), S. Selo o mui o sob e
e minq apib eZ is loginiu e kalpa ies a5y a biniu a Z ilgiu.
Ikiol emda gsi T. Kandelaki, D.
Lo es, A. Supe anskajos e k . Zymiq
Zmoniq e i5 da Rússia
p o esso iaus lo o
abalhos de ciência, ago a
e minologijos ak ualumas
é elho, maZai ealizuo as
lie u iq e mino ado o.
moky is S. Segalesime
be assun o.
Te minq apib eZimo logijoje
LITERATURA
ChZ 1997: Chemijos e min4 aiikinamqsis iodynas,Vilnius.
Gai enis K. 2002: Lie u i4 e minologija: eo uos e
a lq bos me menys, Vilnius
Keinys S . 1980: Te minologijos abecdld, Vilnius.
K uopas J. 1998: Rink iniai ai al, Vilnius. KTL
1990: Gai enis K., Keinys S . Kalboh, os
e minqiod nas, Kaunas. 1993: PT Pedagogikos
enninai, Kaunas.
Sol i a
LABANAUSKIE-
Lie u iq
ins i u o da língua
P. LI-10308
VileiSio
5, E.
Vilnius g.
pa5 as
sol i al
@one.l
NE Gau a2005-Il-02
165