110 As a Mi ke ičienė | Desde
De Li uanian li e a u a ciencia
e minijos his o ia: XIX secžius
As mi AKE ičiEN
Ins i u o de lenguas Lie u ių
Li e a ū ologija como sa a ankiška disciplina en Li uania comenzó o ma se ū os
a p incipios del XX (LTE VII 1981: 55), sin emba go li e ada bų pagausėjo, ellos se
ciencia p egun as ski ų abajos de bū a ya de iejo. XIX a. ales a inales del XIX a.
con i ie on di e sosis, aunque mayo ía sink e iški, en ellos exis e y eo ías
li e a ias, y his o ia li e a ia, y li e a ias c í icas inimenas (LLI 2001: 206). XIX a. esas
ob as imp usdi i y lie u iš k ai, empezada ku i lie u iška li e a ū ologijos
e minija.
TERMINJOS CHALTINIAI
En el p ime XIX a. mi ad las ma e ias de li e a u a ue on discu idas no en
sepa adas iendas, y de di e sas publicaciones p a a mėse u o as pa es. 1824
m. Ezopo y K. Donelaičio pasakėčių leidime L. Rėza puso lie u išką p akalbą sob e
pasakėčią, pasakė ininkus y k . Esos mismos años edi ado K. Nezabi auskio
elemen o iaus apéndice Recollimás isokių aš ų lie u iškų, žemai iškų i
p ūsiškai lie u iškų es p ime a su es inė lie u iškų aš ų bibliog a ija lie u ių
kalba (joje dada un poco de umpų komen a ų) (Ginei is 1982: 125, 126). S.
S ane ičius a 1829 m. pe spausdin as la yniškos lie u ių kalbos g ama ikos añadió
p a a mę Skai ysian iems ( umpai aba iama lie u ių aš ija). Desconocido
au o J. J. V. Lie u is desde Š en os upės k aš o pa ašė p akalbą (da oada 1828
m.) 1829 m. S. S ane ičiaus y S. Daukan o ela i o pasakėčių leidimui, que es p ime
su poé ica ex o, esc i o esc i o en lie u ių kalba (Gi dzijauskas 2006: 77). P immu
abajo poé ica eó ica li u iamen e esc i o se conside a S. Daukan o en el lib o
Pasakos Fed o (isp asdin a 1846, p epa ada 1824 m.) inse a su s udia Pasakos
eo ija būdas (muy ampliamen e en endidas pasakos i pasakėčios eo ija)
( enimb: 79; LLI 2001: 214). En ella S. Daukan as api ėjia y explica los concep os,
undía odo su sis ema, man iene una es ic a consis encia logínica
(Gi dzijauskas 2006: 79). M. Valančius Žemaičių yskupys ėje (1848) a ención
des ina a la li e a u a eligiosa. XIX. a p ime oje
Li uania li e a u a ciencia e minijos...
Te minologija | 2007 | 14 111 en la página lie u iškai ue esc i o y sob e
au osaką. T umpas p a a mes se pueden encon a S. S ane ičiaus,
mokslynynka ly e a u as, en lib os Dainos zemaičių (1829) y Pažymės
žemai iškos gaidos (1833). S. Daukan as liaudies dainas discuia Dainės žemaičių
(1846) p a a mėje, en la cual pasako de ales cosas, que impo an esús no sólo
olklo is ikai, pe o y poe ikai en gene al (Gi dzijauskas
2006: 82).
Glaus ai sob e pasakėčias esc ibió J. Žel a ičius I. K ylo o pasakėčių colección Pasakos (1863) p akalboje.
Li e a ū as da bų (ypač c í icas) padaugėjo XIX a. inales, gausėjan g ožine lie u ių li e a ū ai, su gidos
lie u ių pe iodikai. Fue on imp esos a ículos li e a ios, eseñas, ano aciones, esc i o es biog a ías y
nec ólogos. Li e a u as Li uanas en c í ica a i ma que du an e el p ime ío pe iodís icas li uanas de ida
ein ecien os años de exis encia en ella apa eció ce ca de 400 c í icas esc i as li e a u a, lengua y nau osacos
cues iones, de los cuales la mi ad ue imp imió Auš oje y Va pe (LLK I 1971: 138). Va pe cons an emen e ue
ano uojados y ecensuojados lie u iškos lib os. Li e a ū os klausimais Auš oje esc ibió J. Šliūpas, J. Mikšas, J.
Konce ičius, S. Dagilis, M. Da ainisSil es ai is, J. Mačys-Kėkš as, J. Zaue einas y k ., Va pe (XIX a. inal) P.
Mašio as, V. Mačys, V. Kudi ka, J. Jablonskis, A. K iščiukas-Ai a Kudbė, S. Ma ulai is y V. Va pe publica on la
p ime a línea poé ica de Tiesos (1898). a. en la segunda pa e sob e li e a u a y esc i o es o sepa ados abajos
ambién más o menos se esc ibía en Li u iškoje cei ungoje, Ga se, Žemaičių i Lie u os apž algoje, Naujoje
lie u iškoje cei ungoje, Tė ynės sa ge, ūkininke, Žinyčioje, así como en leis uose pe iodiniuose Lie u iškajame,
JAVenybėje lie u ninkų, JAVšnie, Naujoje gadynėje, Lie u e Lie u os, Ame ikosjų lie u ių, 1885, Tė ynės i
Lie u os apž algoje. A inales del XIX ue edi ada la p ime a his o ia de la li e a u a J Aug. Aplipo Š iškiai i aš ai
(1890), k . publicados en 1818-1889 Auš iškiai. En Amé ica J. Žilius-Jonila isleido lib ogelę Lie u iški dainiai comienzos
XIX s.mečio (a spaudas desde Di as). XIX. li e a u as li uanas apž algą p esen a on A. Milukas Lie u iško albumo
en segunda pa e (1900). Exclamados abajos, de los cuales y ue ecogida ma e ial a es e a ículo1 (ž . lis a de
p incipales uen es), en cuan o a e minía muy di e sos (sin duda, 1 Pe iodinė li e a u a neskai a ín eg amen e.
U ilo asi ais pe iodikoje publicados a ículos, eseñas y e c., los cuales discu ia i a mini li e a u ologai
( em asi A. Sp indžu 1957, LLK I 1971, L. Gineičiu 1982, LLI 2001, J. Gi dzijausku 2006). También adicionalmen e e
e isada unas cuan as de o os pe iodikoje (p z., Naujoje lie u iškoje cei ungoje) publicados abajos de
li e a u a cues iones.
112 As a Mi ke ičienė | Desde li uanas li e a u a de la ciencia e minijos...
ap oximadamen e 6 páginas de V. Kudi kos poe ikoje hay sob e 120 e minos de
ciencia de li e a u a, y es ai 234 páginas de J. Šliūpo Li u ias li e a u as
his o ijoje de ellos no compa ados muchos (ap oximadamen e 150 con e minis
de publicación). O as ob as de e minía his o iaía ambién son desiguodos
alo es: en uno apenas uno o o é mino, y en o os se puede encon a
e minos de iniciones, ano aciones po pachas e minos y pan. Es e a ículo
cen o de a ención esas ob as, en los cuales bien se e sis ema de e minos,
é minos de iniébi. Debido a ales e minos e miniškumo suelen dudas no
su gen. Ellos imámanse como undamen o XIX a. li e a u a de la ciencia
e minías posición y ca ac e ožams e elado. La mayo pa e de la a ención
se p es a no a singula es é minos, y a g upos de é minos, a e minos yšium,
sis emiskumui, i. y. a gene al imagen de e minía. Remiamasi y li e a u as
académicos aho a p esen ables concep os y é minos alo aciones.
TERMINAI Y Y Y RIŠIAI
Las elaciones de é minos mejo se en de la eo ía de la li e a u a abajos. S. Daukan o en abajo El
modo Pasakos a eso a el sis ema hie a chico pasakojimo de los cuen os. Te minas pasaka es kinininis, y sus
especies e minai 1) wejkalĩne pasaka a ba is o ĩja DaukPB VII (apie eso que ue), 2) môkslĩne pasaka
DaukPB VIII (apie eso, kieno ce eza dudo ino) didac inis (li e a ū inis) na acimo, 3) źebele o DaukPB VIII (apie
eso que no ue) pasakėčia3. La base de la clasi icación cla o, y e minus une sólo las elaciones semán icas.
Da plg.: insc i a ábula wadinas jeau padawĩmu, Ło iniszkaj adicijĩ DaukPB VII. Sis emiškais da ybiniais
an onimais sùmesgĩmas ĩ ĩssĩmesgĩmas DaukPB X S. Daukan as nomb a los concep os užuomazga y
a omazga. 1883 m. Auš oje imp eso un a ículo J. Konce ičiaus sob e K. Donelai į con J. Šliūpo no as con
ano aciones. Es o es p ime in en o kuklus de clasi ica la li e a u a, comp ende odo su sis ema <...>
(Gi dzijauskas 2006: 85). P incipales hie a chicas e minos mic osis emas: asz ai A 1883 7 204: nau iniai
asz ai A 1883 7 204 au osaka (siūloma keis i e m źodinis ē A 1883 7 204) y dailus asz ai moki u i u sudē i A
1883 7 204 (pagal kilmę); au iniai asz ai: pasakos A 1883 7 204 y dainos A 1883 7 204; dailus asz ai: p osa A 1883 7
205 e poēzija A 7 1883 205 (pagal kalbą, plg. poēzija da i a llamada jung inę kalbą A 1883 7 205). J. Šliūpas de
inmedia o c i ica a J. Konce ičių, que es e nea ski ia dailę o p iemonę (a s) 2 La eo ía del cuen o S.
Daukan as o c eó él mismo, o oma á de cuyo o o (mums desconocido) au o , y la eo ía pasakėčios
ealmen e es neo iginali (p im a polkiška S. Če skio p a a mė Fed očių pasakė leidimui)
(ž . Gi dzijauskas 2006: 465, 466).
ambién di e encia silbi icamen e y subjec kiškai). Algunos, po ejemplo,
Te minologija | 2007 | 14 113 nů ciencia A 1883 7 204, . y. g ožines li e a u a desde
dalykinés. m. Auš oje publicado en un inacabado a ículo S. Dagilio la di isión de
p osa y poesía según lengua ( o mą) echaza como senesnių gadynių enómeno,
sin emba go el cambio de pe cepción se e leja sólo en el ni el semán ico del
sis ema de é minos (keičiasi base de clasi icación y plan de con enido), y los
é minos as aszinė A ai 1886 1 6 ipos é minos pe manecen los mismos p oza
1886 A 1886 1 6 ieē mokslinė li e a u a y k y poezia 1886 A 1 6 ~g ožinė
li e a u a3. El au o la di e encia ya desp ende abs akčiai: la p ime a mues a
daig us, al cual ellas isz ik o son, y la segunda kokeis u o ne u bu i A 1886 1 7.
Él sepa a e minus poēzija y giesmininkys ē A 1886 1 6: el úl imo conside ado más
es echo giedojimo o dainación eilės.
Pe judėjus lis ados abajos, e se mayo es o meno es é minos de signi ica i a g upos, más b illan es
de ellos cons i uye eilėda os e mininai, a inių ins umen os denominaciones, li e a u a gén ų
denominaciones. Ei lė da o s e mi na i. J. J. V. Li uio desde Š en os upės k aš o p akalboje, aunque eilėda a
sepa adamen e neap a iama, son algunos de es os é minos del g upo signi ica i o. P ime o, es
an oniminos é minos su ysz a kaba, ay i a, eyos lie V (eyłos ay i a su ysz a kałba Lie VII) y liuosa kaba
Lie IV. A a iesa la a ención que compues os an onimai o ma sis emicamen e: su ysz a liuosa (da plg.
an e io men e ci ado J. Konce ičiaus jung inē kalba). S. Daukan o en abajo es a con a iedad exp esš a
e minis dajnĩne kałba y p ip as ĩne kałba DaukPB XVI. J. J. V. Lie u is elaciona e minus piedos pėdos
Lie IV y mie os Lie IV me ai? (LKŽe mie a 1. medimien o unidad, ma as, plg. g . me on ma as): ey piedomʼs
i a mie omʼs ay ay gàl pied aszi y IV, szima bù Lie om (pedes poe ici) o i a ayomʼs ey su ysz û Lie os
kabos VII. ¿ Ellos elacionados sinonimías, o je a chís icos elaciones, es di ícil deci . En la no en a década
usado el é mino hexame as y sus a ian es. J. Konce ičius mencionė omo a ículo ab e iamen e desaca
es e signi icado del é mino: eksamē ai, . i. szeszmie inēs eilēs A 1883 7 208 ( a plg. heksamē ai, . e.
szeszmē inės eilēs Šliūp 22). ¿O es que no explicación, sino sinónimo? Te miną hegzame as de ine M.
Juodišius Vienybėje lie u ninkų (1887 m. No. 4142) publicado en a ículo sob e K. Donela P adi yje (Keli žodžiai
apie sup a imą poezijos...)4: Kada kožnoje eilėje y a šešios mie os, 3 V. Kudi ka pačioje pabaigoje XIX a.
us aba e minus eposas i ly ika (V p 3 1898 42), epiška poezija i ly ika (V p 93 1898 6). Las úl imas diezmecio
uen es encon e mininai bonji li e a u a V p 1894 3 36 ( en pa belle is ika V p 1894 8 116), dailioji
li e a u a Mlk. 4 El o iginal de es e a ículo no pudo encon a se, po lo que u ilizo asi LPP 1985: 327331
publicada su ex ac a a adap ado ex o.
114 As a Mi ke ičienė | Desde Li uanias li e a u a cien í ica e minijos... o
hegzame u (ish g eikiško šešių pėdų eilė). Asomb osamen e, que se u iliza
hegzame as, aunque hay mie os, y no me as ( a plg. eilės mie uo os).
Además, el au o e miną eilės, al pa ece , iempo noaiškiu, po que al lado
pa ašo lenkiškai: iskas ašy a eilėmis (wie szami) (plg. 1824 m. K. Nezabi a
Nzkious bibliog a iją: ap aszi as Eyłomis (a ba wy szays) 47).
Uno de los p incipales 1886 m. Lie u iškajame balse imp imió o J. Adomaičio-Še no
a ículo Sob e musu poesía e miną su a inumas [eilu] LB 172. Con es e é mino
se llama y elėda os sis ema, y imas (ž . Gi dzijauskas 2006: 86). Se usan es
é mino con ac uinumas eilėda a especies e minos: syllabiszkas su a inumas
LB 172, mē inis su a inumas LB 172 (plg. mē a [eilu] LB 172 me as, syllabiszka mē a
mē a syllabiszka LB 172), 17 aleksand iszkas skambēsinis su a inumas LB
(skambēsinis su a inumas LB 172; silabo oninė eila a? Como se e, especies los
es imenos componen di e en emen e. Hablando sob e imą au o ius g e a su
nomb amien o li u iško su a inumas skliaus os p opo ciona y in e pau inį
sinonimą su a inumas ( ymas) LB 172, po ą eces pa a oja solo ymą LB 172 (plg.
TŽŽe imas < p anc. ime < g . hy hmos da numas, p opo cingumas). S aipsnyje
se u iliza y simila aiškos e minis su a imas (be sólo como p incipal dėmuo)
widu inis su a imas LB 172 (plg. su a imai syllabiszki LB 172). Se puede c ee que así
se inicia el i mo, po que después kablelio a bałsakia ( y mas) LB 172 ( oliau sólo
bałsakia LB 172)5. J. Adomai is-Še nas e mų neapib ėžia, sólo un poco nusako
e minų poēzija mē inē LB 172 y eilēs ba os
172 LB b uožus.
Eilėda os sis ema de e minos cla amen e is o V. Kudi kos en es udio Tiesos a líneas esc ibi , en
la cual consis en emen e se explican concep os, ellas se clasi ican, cuando donde se p esen a
e minos co espondimenos en o os idiomas. Los é minos an o lie u iški o lie u in i, an o y no
lie u in i se dis inguen cu sy u. Visko p ime o de iníbianse e minos se ies pa i šinė poezijos
o ma, que se sepa a de p zos V p 1898 1 14, eilė V p 1898 1 14 eilu ė (anksčiau V. Kudi ka a ojo
eilelė V p 1895 6 100, más a de ambos a ian es eilė 1898 V p 6 93, en su es udio ambién es á eilu ė
V p 1898 1 14), in e nacional e mis i mas V p 1898 1 14 (plg. i mi pėdos V p 1898 15, V mika V p 15) 1
1898 1 5 Ki i da ía el úl imo é mino V pkas 1894 1 14 imas V p 1895 5 5 Ki i da ía el úl imo é mino
V p A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A
A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A
A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A
8 33 y k . 1898.
6 A siliepimas (plg. S. Didžiulio eilelių a siliepimas ŽLA 1892 7 50) a inales XIX compe ía con el sinónimo
imas ŽLA 1895 22 174, L 1897 49 2.
así se llaman pėdos, es deci son seis achas, en onces ila se llamasi

Te minología | 2007 | 14 115
1 14 cezū a, pėda V p 1898 1 14 y k ., inal posmas V p 1898 3 41. Mie a7 con g eikišku
a i ikmeniu pa a o a sólo é mino pėda de inición. P e, ma y , menos conocidos o
nopublizados e minos añadiéndose la yniški a i ikmenys, ej.: pe ki imas,
(caesu a) V p 1898 1 14 ( oliau a ijuja ai pe ki imas (plg. TŽe lo . caesu a
pe skėlimas), ai caesu a, da plg pe d a pe dė caesu a V p 1898 28, 2 y iška
mo e iška caesu a V p 1898 2 28), V p 1898 3 40 diae esis V p (plg sa i LTŽ II 1998
g imes diai esis plyšimas, pálijimas), V p 1898 29, 2 e sus V p 1898 2 e sus V p 1898 2
e sus V p 1898 41 (li e as de poesia) V p 1898 3 ad ad ad ad. A icmio esc ibe y a
hesame as V p 1898 1 15, pe o sólo la p ime a ez, pos e io men e él uno
e a ojamos, de él aped ado el é mino hesame inis eikalas V p 1898 3 40. V.
Kudi ka explica no sólo gimininos, sino y especies e minos. Rūšiniai e mininos
p incipalmen e compon sis emicamen e, ej.: i mo: me iškas i mas V p 1898 1 14
an ikinė kiekybinė eilėda a, oniškas i mas V p 1898 2 28 silabo oninė eilėda a,
siliabiškas i mas V p 1898 3 41 silabinė eilėda a; // se ies // V p 1898 1 14: me iškos //
oniškos silabiškos eilės // V p 1898 1 14 (pagal i mą), eilės cho ejinės jambinės //
am ib achinės dak ilinės anapes inės // maišy os V p 1898 2 29 (pagal pėdas) (pagal
maišy os: eilės sa iškos // adoniškos V p 1898 2 29), y iškos mo e iškos V p 1898 3 40
(pagal úl imo skiį), akek i ka a alės ka alek iškos V pės 40 3; p V p 1898 1 14 1898
d isiliabės pėdos d iski V p 1898 1 14, piliabė pėds is pėdos V p 1898 1 14 (p. 11 13 si ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab
ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab ab Pėdos especiesinių e minų ienaskai os
a dininkas se p esen a nelie u in as (la ynų kalba), p z. :Py hichius, Spondeus,
T ochaeus o Cho eus, T ib achys, Dac ylus, Anapaes us (V p 1898 1 14), Dispondeus, An ispas us, Jonicus a majo i didysis jonikasʼ, Epi i us I, Epi i us II (V p 1898 1 15), y a o os izquie izquie da y muchosiskai os po apos o o añadidama galūnė, p z.: o išchaeusai, spondeus k ʼu p iesag 1898 1 15 y., aunque mane as de hace los con li . Su iškais leksiniais an onimais sis emicamen e o ma concep os opues os į a dijan ys e minos iš isinės eilės V p 1898 2 29 y pe pin inės eilės V p 1898 2 29 (dabajo isosilabinės eilės y he e osilabinės eilės).
7 Tais mis mis mis mismos años Vaižgan as en una ecenzijoje us aba es e é mino Li u išką pakai ą mąs as mas as
S 1898 8 30 (da plg. maiszy as mas as TS 1898 8 30) (plg. LKŽe 1 g ado 4. ma as; 3 magni ud 3. s o a, posma
(eilė aš yje)).
116 As a Mi ke ičienė | Desde e minijos de ciencia de la li e a u a li uanas...
bal osios eilės V p 1898 3 40 (da plg. menė ą J. Adomaičio-Še no a ian ą),
pe o, po ejemplo, sólo liuosos eilės V p 1898 3 40. Algunos del con enido de
e minos aho a es cambiado, po ejemplo, é mino í isinés líneas en
nues os iempos se llaman as o inés se ies (ž . LTŽ II 1998: 10), y lo que V.
Kudi ka llamó ka elek iškomis eilėmis V p 40, 1898 3 ac ualmen e ing esijama
é mino hipe ka alek inės eilu ės ( en pa : 26).
Pacien e XIX y XX a. sandū oje (1900 m.) Žinyčioje ue imp eso pla us K. Maciaus
(Samogi os) a ículo sob e liaudies dainas. Aunque es e au osaco a ículo, sin
emba go en él hay eilėda as e minos. El au o usa e minus me as Žnč 1900 1
72, me ika Žnč 1900 1 83, y mie as Žnč 1900 1 82, pa ece, signi ica an o me as,
como i mos (a iene musų poezija eilinį mie ą, a ba i mą . i. a puola
co ec amen e las oces palab asuosę eilių an ap ibo ų a snių Žnč 1900 1 82).
Us ojaba del úl imo é mino especies de é minos: mie as me iškas me iškas
mie as Žnč 1900 1 82, oniškas mie as Žnč 1900 1 82, silabiškas mie as Žnč 1900 1 82,
p iegaidžiuo as mie as Žnč 1900 1 83, okaiškas mie as Žnč 1900 1 83, dak iliškas
mie as dak iliškas Žnč 1900 1 83, mie as okaiškai - dak iliškas Žnč 1900 1 83,
jambi 1900 mie as Žnč 1900 1 83 / Todos los es imenes especies de o igen
es animas hace con la misma apesaga. Lie u išku é mino a liepimas Žnč 1900 1
82 į a dijamas imas (plg. V. Kudi kos a siliepimą). Es impo an e que K. Macius
pasionó po el é mino in e p au inį s o a Žnč 1900 1 83 (yi uose uen es en
nepas ebė a) en luga de an e io men e consumido bal a usiškos o igen
é mino posmas. Es e úl imo é mino se puede encon a ya en los abajos de
S. Daukan (DaukD VII)9, es e é mino con el po él más an iguo de la misma
aiškos liaudies é mino (siūlų pluoš as) pe palyginimą susceja J. Konce ičius:
Poēzija da i a se llama jung inę kalbą, nēs joje isados a si inka źodźiai,
pa ogiai sujung i, aniai posmůse, ligiai sumes os i posiedis su su su su
su os siulu s ągių a ba aczisz g aźie źai, isz da źu i lauku i su ink i i dailiai su
k onkon ( iszelin) A ien 1883 205. S. S ane ičius posmo en signi icado us ojo más
a de neįsi i inusį e miną a g ana S nD 52/5310.
8 Į a džiuo inės ūšinių dėmenų o mas en ese momen o a as. 9 m. 1852 Kelei yje de Ka aliaučiaus <...> imp esdino en
F. Ku šaičio a ículo sob e giesmių eilėda ą pa a o a okie ybė pe kšmas Kl 59, 1852 cuyo signi icado, según J.
Gi dzijausko, es posmas (ž . LPP: 390). Según LKŽe pe kšmas eilu ė, sin emba go en ade a ículo eilu ė se llama eile. 10
J. Lebedys a i ma que es e é mino co esponde e imologína s o os y an is o os signi icado (sucimasis, ol iimas
a ás) (S ane ičius 1967: 586; plg. TŽe s o a < g . s ophē u imasis, po ūkis; LTŽ II 1998 an is o a
< an is oph apg ęžimas).
V. Kudi ka g e a blanos eilės V p 1898 3 40 usoja į a džiuo inį a ian ą8
Te minología | 2007 | 14 117
Me ni ni ų p iem on ių pa ad i ni ma i. Tame pačiame K. Maciaus a ículo
de inejimi nomb es de los ins umen os a ís icos, mayo ía de ellos
u ilizados bene p ime a ez. En él apa ecenciadas y au osakai noūdingas
a ís icas ins umen os. Au o ius explica e minus epy e as Žnč 1900 1 72,
opas Žnč 1900 1 73, poe iška igu a Žnč 1900 1 72. Es os é minos se
conside an del mismo ango. A con inuación se explican opos y igu as
poé icas iposinos (pu os li e a ios sólo paminimi) opai: palyginimas Žnč 1900
1 72, me apho a Žnč 1900 1 76, p ozopopėja Žnč 1900 1 77, gipe bola Žnč 1900 1 78
pe de ación subida y educción; me onymia Žnč 1900 1 82, sinekdoka Žnč 1900 1
82; poe iškos igu os: šaukimas (in oca io) Žnč 1900 1 72 ( oliau igu a šaukimo
(in oca io), o k eipimos Žnč 1900 1 79; šaukimas Žnč 1900 1 82; Žnč 1900 1 82; Žnč
1900 1 82; Žnč 1900 1 82; Žnč 1900 1 82; Žnč 1900 1 82; Žnč 1900 1 82; Žnč 1900 1 82; Žnč
1900 1 82; Žnč 1900 1 82; Žnč 1900 1 92; Žnč 1900 1 92; Žnč 1900 1 90; Žnč 1900 1 90; Žnč
1900 1 90; Žnč 1900 1 90; Žnč 1900 1 90; Žnč 1900 1 90; Žnč 1 90; Žnč 1 90; Žnč 1 90; Žnč 1
90; Žnč 1 90; Žnč 1 90; Žnč 1 90; Žnč 1 90; Žnč 1 90; Žnč 1 90; Žnč 1 90; Žnč 1 90; Žnč 1 90;
Žnč 90 Como isible, unos (kolin os, in e nacionales) concep os encon a
lie u iški nomb inimai, o os no. Li u iški e mininos ue on pa enkados
eniendo en cuen a del é mino in e nacional (la ynų o g iegos o igen de
palab a) e imologína signi icación, da plg. apos opa, o a sig ęžimas Žnč 1900
1 43 (apos o a Žnč 1900 1 43; a sig ęžimas Žnč
1900 1 79) (plg. TŽŽe apos o a < g . apos ophō a sig ęžiu). Que e mininai en
ese momen o aún no había nusis o ėję, puede e se de Tė ynės sa go
é mino compa aimas TS 1898 10 29, pa a o o epi e o signi icadome. En
o os abajos del siglo XIX ambién se puede encon a una o a
denominación de ins umen os a ís icos (p.ej., pa alėlizmas ŽLA 1895 22 174).
Li e a u as gén ų denominaciones. XIX. a. uen es enloškinados, de iniéziamos
gen as de d amas. Vydūnas Naujoje lie u iškoje cei ungoje en a ículo sob e
ea ą (1895) explica: d amas du an e homb e con ge esneis ó p as esneis no ais,
po su culpa bajo p ažus a; agēdije du homb e al oš u [?] budu e ge u no u pe
amsų likimą o pik us žmones pažu a; ko me di je ku i odos nus idimos [?] en iso la
e čia y odo lo esca nece, nožg iebda do ą (NLc 1895 5 1). Él une las p ime as dos
de iniciones de é minos (coño el p o agonis a y po qué él p ažū a). D ama aquí es
de inida de inida como géne o (d ama es eu ąja sen ido?)11, ad odos es
é minos se ía ek onimai. Más a deėl (1897) es os e minos de d ama us ojo (sólo
d ama llamaba 11 V. Mačys us ojo e miną piēsa V p 1893 2 23.
118 As a Mi ke ičienė | De Li uanias li e a u a ciencia e minijos... d ama u)
como homb e g uma con iskiais p ieszingumais, con sus malos deseos es al
llamadanę apsk i ai d ama u, si odo se acaba a ho iblemen e es llama
agediją, si b oman emen e es como ya a mena e 8 TS 27. 1897 Tad agedía
y comedia él nusaco le an ando sólo po una dis in i o el concep o de b uož.
Los é minos de d ama no a iibibles del escena ios música eikalos
nomb ilimien os: po ope a TS 1897 8 25 y ope e ka TS 1897 8 25 eškinamas
ode ilis umpas juokingas nuda imas be gilesnio leconinimo TS 1897 8 25.
Aus oje cuán p esc i o ēpas: Isz s ie iszkos poiēsies enemos aipogi giesmes i
ēpus, i. i. la ienda del pueblo ap aszimus A 1883 7 206 (poyzdys K. Donelaičio Me ai).
También Auš oje skliaus os se acla a el é mino epig ama as: umpos dumos,
iszmin ingai i jůkingai eilēmis pa aszi os A 1884 123 16 (J. Šliūpo a ian e
epig amas LB 1888 17 132, Šliūp 24). Ki i e mininai uen es neap injez i y neaiškin i
(išsky us ya menė us S. Daukan o e minus źebele o поси)12, ad a menudo di ícil
de e mina , si conc e us e mis es denominación de géne o. Kū inių ecenzen a,
c í icos p incipalmen e ėmėsi žan inėmis ob as paan aš ėmis, sin emba go
paan aš ė no siemp e į a dija ob a del žan inę p iklausomybę (Sp indy ė 1996:
53). Po ejemplo, é mino á apysaka, bas an e ecuen e en uen es, aho a
pe cibimos como el nomb e de géne o, y XIX a. apysakos concep o aún designaba
no an o gén icos, cuan o especies ca ac e ís icos de li e a u a <...>, apysaka
la gookai ue cie o nomb e gené ico bele ís ica, neįpõe obligado a de ini con
p ecisión ob a de géne o ( en pa : 54). Apysaka, como é mino de amplnés
signi icado, ambién se u iliza en luga poemos (p.ej., V p 1898 6 92). El é mino
No elės en ese iempo e a nepopulia us, en uen es pasi aikė una o a ez. Su
signi icado mucháž es la misma que apysakos (pa y example, ci a oje u ilizada
apysaka, a au o iaus eks e no elė V p 1898 3 47). Apsacimien o (no an ecuen e
como apysaka y sus a ian es) ambién ha sido u ilizado no li e a u a en el
signi icado del géne o. Él ( ambién sinonimai apsakinējimas A 1883 3 75,
apipasakojimas V p 1898 3 42) eiškė pasakojimą apsk i ai (ž . Zala o ius 1971: 19).
Juk p ima ias sus lexinas signi icanzas son nomb es de acciones. J. Šliūpas ob a
en signi icado usaba galūnės edinį apsakas Šliūp 220 (dailus apsakas Šliūp 219).
Poēma as A 1883 810 246, 1896 NG 19 5, ēpas A 1883 7 206 ēposas Šliūp 21, ēpopēja NG
1896 19 5, kaimiszka idylla NG 1896 19 5, poė12 Los é minos de Tau osakos en es e
a ículo especialmen e no nenag inėjami.
y sus signi icados nusakė Vaižgan as Tė ynės sa ge: Jei egime nuda imą,