176 As a Mi ke ičienė | Figu es e opes dénominées 19181940 m.
| li e a ū os mokslo da buose
Figu es e opes dénomina ions 19181940 m.
science dans la li é a u e
ASTA MITKEVIČIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
ESMINIAI VOODŽIAI: li é ai es e me science, igu es, opai, hype onimai, synonymiai
e me, sinonimų eilu ės, bend ašakniai sinonimai, da ybiniai sinonimai ĮVADINS PASTABOS
Figu es e opes nommés en e dans une plus g ande g oupée
séman ique des nommemen s des moyens de aiškos a is iques. Ces
e mes ne son pas seulemen p op ié é de la li é a u e science ils
pa einaien de la hé o ique, appa iennen non seulemen li é ai e, mais aussi linguis ique s ylis ique. S ilis ique de la hé o ique a ep isie ou e igu ées science
(VLE XIX 791).
La p emiè e mi-XX a. es une pé iode essen ielle dans l'his oi e scien i ique de
la li é a u e li uanienne alo s aide les mode nes ondemen s de ce e
b anche scien i ique (Viliūnas 2003: 261). À ce momen a é é c éée e ma u ée
ac uelle adi ionnelle li é ai es Li uiniens e minija de la science. Pospelbus
indépendomybę, commencéie c ée Li uanie dans le sys ème de éduca ion e
plus a d li é a u e é ai un des plus impo an s humani ai es Li u iškos
mokyklos mokomųjų dalykų. Li e a u es enseignée aux Aukš uosiuose cou s
Kaune ( eikė 19201922), qui a aien humani ai e un chapi e, enseignan s
semina ijās. Depuis 1922 m. la li é a u e é ai possible d'é udie dans
deuxieux ces années ins i ué à l'uni e si é de Li uanie (nuo 1930 m. Vy au as
Didžiojo uni e si é) acul és Humani a inių mokslų e Teologijos- iloso ijos.
Li e a u es enseignemen s e app ymuisi pa iculiè emen alloi non
seulemen Li u iques moyens de enseignemen (si), mais e su a ky es
Li u iškos li e a ū as mokslo e minijos. Ta puka iu appa u les p emie s
li es de héo ie de li é a u e spéciale, qui son aussi les p emie s Li u iškos
s ilis ikos ou ils de enseignemen , impo an s Li uiniens s ilis ikos e mes de sou ces1.
1 Figu es e opes dénomina ions Li u iškues li é ai es héma iques ex es a é é u ilisée e aupa a an
(plačiau oi Mi ke ičienė 2007).
177Te minologija | 2014 | 21 Dans ce a icle son analysés 77 mono-syllables
igu ées e opes nommés, assemblés de 19181940 m. héo ie de la
li é a u e, li é a u e Li uanienne, uni e selines e des pays é ange s
li é a u e de a aux (ž . lis e des sou ces).
Les sou ces de l'a icle son les sui an es:
1) ous les manuels de héo ie de li é a u e in e guka io: deux
di é en s p emie Li u iško li e a ū os eo ijos ado ėlio, pa ašy o
(1918, 1922), S asio Češūno (1925), Mo iejaus Gus aičio (1927), Jono No -
Kazio Bizausko, leidimai kaus (19330) e Juozo Amb aze ičiaus (1938) a aux
de héo ie de li é a u e; 2) des œu es d'his oi e de la li é a u e
Li uiniens: Albino e Ma ijas Iešman ų (1923), Vinco Zajančkausko (1928),
Zigmo Kuzmickio (5 d., 19311934), Mo iejaus Miškinio (1939) manuels d'his oi e
de la li é a u e; des uni e si és de Li uanie (VDU) les magasins du Mykolo
Bi žiškos li e a ū os is o ijos leidimai (1920, 1925), ois Juozo
Tumo-Vaižgan o li e a ū os is o ijos paskai ų knygelės (1924, 1925), Vinco
Mykolaičio-Pu ino les magasins de li e a ū os lie u ių is o ijos (1936).
Aussi le manuel de nau osakos M. Bi žiškos Dainų li e a ū os ado ėlis
(1923), qui complé e é udiés au eu us des œu es d'his oi e de li é a u e
(apie cela zime il lui-même); 3) manuels d'his oi e de la li é a u e
uni e selle: Gab ielės Pe ke ičai ės-Bi ės (2 d., 1922, 1924), Vlado Dubo (deux
édi ions, 1923, 1927), J. No kaus (1931), J. Amb aze ičiaus e co-au eu du
Juozo G iniaus (d. 12), An ano Vaičiulaičio (d. 1938, 1939) on des a aux;
4) des œu es d'his oi e de la li é a u e des pays é ange s: V. Dubo
p ancūzų (2 d., 1929, 1930), Juozo E e o okiečių (1931), Balio S uogos usų (2
d., 1931, 1933), Vladimi o Šilka skio (1938) des ac i i és de l'his oi e de la
li é a u e des g ecs2. L'objec i de l'a icle discu e monožodžių igū ų
i opų pa adinimų kilmę i sinonimiją, mon e e minų kai ą, é abli
é abli inius e mes. Les mé hodes de a ail déc i omasis analy ique, g e inamasis.
Figu es e opes concep s
Figu es e opes concep s, la p emiè e de leu s classi ica ion a ein l'an ique emps, an ique he o iką. Mais
déjà de l'an ique opai e igū os peuodai comp endus. Ce ains opai son l'une des igu ées a maines,
d'au es igu es e opus dis ingue opes le ai d'a ibu es imaginai e, e les igu u es son
considé ées synakses eiškiniu (Zabo skai ė 1982: 97). 19181940 m. héo ie de la li é a u e ado2 Les édi ions de
La même li e dans ce a icle son considé ées en di é en es sou ces, e sépa émen émises le même
a ail pa ies une sou ce.
178 As a Mi ke ičienė | Figu es e opes dénomina ions 19181940 m. a dliues
| li e a ū os mokslo da buose
opai ne considè en pas igu ées espèce (dél à l'a icle ci-dessous igu ées
e opes dénomina ions), donc ces deux concep s en e nomman les e mes
des sou ces n'essieja hie a chinis ela ion. K. Bizauskas 1918 m. guideėlye ainsi
dé inie opus: žodžiai i išsi eiškimai, u ilisés pe kel oje sensé BizR 39.
T ein šim mečiu ėlesnė J. Amb aze ičiaus (1938) la dé ini ion es é ou esnė:
žodis, u ilisé au sens indi ec , es appelé opu Am 43. K. Bizauskas en 1918
assez miglo ai a expliqué que igu ums appellen se els é ènemen s, dans
lesquels éc i ain sen imen s p isou , s'éloigne des simples mani es a ions
açon BizR 47 (panachemen o mulée e plus a d dans 1922 m. édi ion). J.
Amb aze ičius 1938 m. a p ésen é e minologiškesnę igū ų apib ėž į: s iliaus
ins umen s, pa einances du aises o ma ion e leu conjonc ion, son
appelées igu ums. Li u iškojoje enciklopedijoje (1940) concep oka igū a
Juozo Žiugždos se explique similai emen comme J. Amb aze ičiaus ado ėly.
S. Češūnas (1925) opus a ibue à la poésie, e igū as aux moyens du langage,
M. Gus ai is (1927) opus déc i comme langues ly is, e igū as comme
e o iškus posakius. Les opas dans les sou ces é udiées son considé ées
mé apho e, allgo ie, p ozopopée, mé onymie, sinekdocha, an onomazie,
hype bolé, li o é, i onie, sa casme, pé iph azé, symbole, e les igu es
apos o a, épé i ion, pa allélisme, g ada ion, an i é, nu ili é, elipsé, ques ion
e sušukimas, co ec ion (S. Češūnas dis ingue hype bolé e li o é). Pas ous
les au eu s des sou ces les ous lis en , ce ains indiquen leu mu uelle
ela ion, dau es ne. Ce ains au eu s oppais considè en epi e ą (Bi žD,
No ) e compa aison (Bi žD, Bi ž2, No ). Les de nie s concep s son
main enan li é ai es science classés à opes (ž . Zabo skai ė 1982: 105-106;
LTA 96; LEM 391), bien qu'il soi no é qu'ils issuis de la sphè e opo enden à
expulse (LTA 96). Au pa allizmą, g ada ion J. Amb aze ičiaus e J. G iniaus
ado ėlyje je ie la ue plus la ge ils son considé és moyens de composi ion.
Klasikinėje lie u ių li e a ū ologijoje opai son géné alemen a ibués à
igū ų (ž . Zabo skai ė 1982: 104; LEM: 391). Dans kalbo y e Lie u ių opai
son égalemen considé és s iliaus (kalbos) igū ų espèce (ž . KTŽ; Župe ka
2001: 57; Vaskelienė 2007: 19). Dans la hé o ique dis ingués opas e igu ines
e o iques. Kele as e o inių min ies (seman inių) igū ų, comme e opai,
epose su le ans e , cependan es pas du mo , e min ies opai. Ce
son des é endues mé apho es algo ija e pa abolė, des mêmes comme e
opai e mes en e enues igu igu a ion hype bolė, i onija, li o ė, em azė (Koženiauskienė 1999: 206). Li e a-
179Te minology | 2014 | 21 dans la ou ologie p ozopopėja es a ibuée à
opes, e dans e o ique à e o inių min ies igū ų (ž . Zabo skai ė 1982:
108; LŽ; LEM 247; Koženiaus-
kienė 1999: 334).
Dans les a aux d'his oi e de la li é a u e du pé iodique Ti i aussi il y a igu e
de dénomina ions, mais elles dans la plupa du emps ne ou nissaien pas
igu ées e opes classi ica ion, à cause de cela ne pas oujou s clai e, ce qui
es a ibué à igu ées, e ce qui es considé ée opais. Pou cela décidée
dans ce a icle igu es e opus discu e ensemble. Vollan e minus à ce
a icle de yeux n'a pas émissiés ac uelles encyclopédies e dic ionnai es,
li é a u e science, kalbo y os e hé o iques a aux. Alo s, basé su
ac uelleine igu ées e opes classi ica ion, ici aussi aussi analysés e mes,
auxquels es nommée aliuzija, eu emizmas, lis eijimas, calambū as, pa adoxas,
pa allélisme, pleonazmas, pe iodas, bien ces e mes a oien les sou ces
é udiées au eu s leu s ne nommaien ni igu u es, ni opais. Pa exemple, su
pleonazmą ano me o les manuelles de héo ie de li é a u e éc i en , que dans
ce ains ex es cela yda, dans d'au es s iliaus moyen. a. au débu du us XX
encyclopedisé, auquel a pu u ilise ce ains au eu s, eu emizme, pleonazme,
pa adoxas minimi igu es dans l'a icle (ž . ЭС 1902: 649).
SKOLINIAI
Skolin ų une e odžių igū ų e opų pa adinimų es moins que
Li u iškų. Ils cons i uen 40,3 % (du 77) des e mes mono-syllabis iques.
Hipe onimai igu e e opas
T opa BizR 39 opas BizR 44, BizL 59, Bi žD 79, Bi ž2 38, Češ 25, Gus 79, Zaj No 25, No V 248, Pu I 24, 257, Am 43,
AG 14, Miš 633 son d'o igine g ecque (mais plg. TŽŽe g ., VTŽe lo . < g ., LÉTP g 26, o igu e 47, BizR 70, Bi žD
93, Bi ž 132, Češ 31, No 33, 193V, Kuz, I Pu 53, 53, 253, Am 53, Miš 65, 65 Pu yni la . J. No kus (1930) à opo p i ašė
lie u išką kei imą, mais u ilisai seulemen seulemen in e p au inį e miną. Alo s es e à l'éca si ce
changemen es à considé e e me ou seulemen explica ion. K. Bizauskas (1922) a ojo sudė3 Šal inių
nuo odas po e me dės ées ch onologiquemen . Įs ižuoju b ūkšniu dis ingués a ian es du e me
di é en s des mêmes e mes p o dales. Le même e me a ian es ( one iniai e ašybos, mo ologiniai)
son considé és un seul e me.
4 Figu es concep es appa u de l'ancienne G èce (VLE XIX 791), mais le e me in e na ional igū a es
lui-même d'o igine la ynique.
180 As a Mi ke ičienė | Figu es e opes dénominées 19181940 m.
| li e a ū os mokslo da buose
inį e me le igu a i s posakis BizL 173. Sude des e mes, qui dans les
manuelles concu encen a ec le e me igu e, son e plus, pa exemple:
synonymes e o iškasis posakis Gus 31 e o iškas posakis Gus 33 e
e o ikos posakis Gus Zaj 89; synonymes e o deco a ion BizL 174,
e o inis paginimas DubB až 37, 157, II 182 e e o inė puošmena 500;
synonymes e o iška p iemonė V 111 e e o inė p iemonė Š Kuzil 116 e k .
Des au es langues son a i ées emp un e igu ées e opes espèces
nommées son des e mes in e é a iques. Ta p d'en e eux son
p incipalemen des e mes d'o igine g ecque5, e.g.: an onomazie BizL 68, 85,
Gus an opomo isme AGV au oi onija Bi ž2 133, chiazmas E 16, epi e as
BizR 54, BizL 53, 35, Bi žD 80, Bi ž2 38, 38, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 23, 24, 24, 25, 25, 25, 28,
30, 30, 30, 33, 44, 44, 44, 44, 44, 38, 38, 35, 35, 60, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65,
65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 65, 66, 66, 66, 66, 66, 76, 76, 76, 76, 88, 89, 101, 102, 102, 112,
122, 112, 122, 122, 124, 124, 124, 124, 125, 125, 125, 125, 125, 125, 125, 126, 127, 127, 127, 127,
127, 127, 127, 127, 128, 128, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129, 129,
129, 129, e c. Ces e mes son p incipalemen u ilisés pou désigne les noms
de pe sonnes qui on é é nommées à l'Assemblée des ep ésen an s de
l'Assemblée des ep ésen an s de l'Assemblée des ep ésen an s de
l'Assemblée des É a s-Unis. Vie ojomo isme main enan li é ai es
pe soni ica ion.
moksle įsigalėjo ki a a p au inio e mino o ma – an opomo izacija
(ž . Zabo skai ė 1982: 108; LEM 247), plg. lo yniškos kilmės e miną
Les e mes d'o igine g ecque é udiée au cou s de la pé iode on a ié, pa exemple:
an i ezé BizR 50, BizL 27, 75, 45, 45, 45, 45, 14 Češ DubL 254, DubL 80, DubP II 80, E 139, I 98, II
127, Pu 203, Šil 254, Am AG an i eza Pe I 33 an i ėzė Bi žėD (pl., 36, 37, TŽŽZ), TŽZ, TŽZ,
TŽZ, TŽZ, TŽZ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ,
TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ,
TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ,
TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ,
TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ,
TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TŽ, TZ, TZ, TZ, TZ, TZ, T 6 L'i onie appa ien non seulemen de
la s ylis ique mais aussi du monde- aishdj (LTA 102; LEM 155).

181Te minologie | 2014 | 21 Ieš 124, Bi ž2 38, Gus 81, No 30, Kuz V 177 (plg.
p ozopopeja BizR 42, Am 44, Miš 107 / p ozopopėja BizL 64, Bi žD 80,
p ozopopėja TŽŽ 1936), sinekdocha BizR 44, BizL 67, Bi ž2 Češ 17, No 30,
S I 152, Kuz II 129, 38, ajou é dans 1936 m. le dic ionnai e des mo s
Pu 257, Am 48 / sinekdokė Bi žD 80 / sinėkdokė Bi žD 87 / sinekdochė
Gus 85 (plg. sinekdocha TŽŽ 1936). Daba a ojamas as a ian as, ku is
in e na ionaux. les a ian es des e mes qui main enan n'assignées
é aien u ilisées seulemen dans une des sou ces é udiées, pa
exemple: alego ija BizR BizL 62, Bi žD 86, DubB 41, Češ Gus 41, 81, DubL 30,
DubP I 73, No No V 51, E E 65, I 114, II 371, Pu Am 39, 28, AG 45, AG 119, Miš
64 Kuz Kuz opė Bi ž S 280, apos o a BizR 47, apos . BizL 70, I 24
Kuz opė Bi ž S 93 (plg. Dub o a TŽ 41, 1936), me a BizR 39, BizL 60, DubB
Bi ž 48, Bi ž 80, 80, 808, DubL 29, DubP I 182, E 6, Kai, I 99, I 149, Pu Am 34, 44,
44, 44, 40, 40, 30, Miš S e Bi ž Bi ž S 83 . G aikišku es aussi considé é
a ija ęs igu e noma ion elipsė BizR 50, BizL 76, Bi žD 93, Češ 28, Kuz I
155 elipsis Gus 29, Am 55 elipsas DubP II 189 (plg. elipsė TŽŽ 1936; TŽŽe g . ;
VTŽe lo . < g . ;
LÉTP g . ).
Lo yniques d'o igine ė a quelques igu ées dénomina ions. ils on
ous o man Kuz -ija, eg: ampli ica ion Gus 11, g adació BizR 49, BizL
74, Zaj 110, AGV 190, pe soni ica ion Gus 81, DubP I 89, E 123, S I 98, I 138,
Pu 348, Miš 65 (TŽŽe lo .; VTŽe anc. < lo .). A ec la ynes ou ancūzų
kalba es associé e le e me alliuzija E 155, S II 341, Pu 414.) alliuzija
Šil 206 (TŽŽe, VTŽe p anc. < lo .; VLE I id. a. lo .; ЛЭТП p anc /
Nelie u in ą in e sio Gus 40 (plg. in e sija TŽ 1936) a laissé le seul ce
e me en 'appelai ée concep é pa a ojęs M. Gus ai is. Du
ancūzs langue kilo a ija ęs e me kalambu s DubB 63 kalambu as
Gus 10, DubL 99. / Soi a ec ancūzų, soi a ec g eikų kalba lié le e me
pa allélisme BizR 24, BizL 40, Bi žD 64, Gus 14, No 22, S I 87, Pu 32, Am 41,
AG 13, Miš 50 pa alėlizmas I 23 Kuz
(VTŽe ., ЛЭТП g ).
Bien que ces e mes e mono e bes, ne son pas ous ils son d'un ni eau, pa
exemple, J. Amb aze ičiaus (1938) dans la classi ica ion e me mé apho e a
ois espèces e mes: p ozopopeja, allgo ija, symbole. Tad espec i emen
d ižodis e me mé apho a p ozopopeja Am 45 es ilgoji e me p ozopopeja
o me e espèces mé apho as e me. Hie a chinis appo is lie les e mes
i onija e au oi onija.
182 As a Mi ke ičienė | Figu es e opes dénominées 19181940 m.
| li e a ū os mokslo da buose
19181940 m. sou ces u ilisées abs ac es, cons i uées de opus
į a dijančių e minų ou leu s edinių, exemple.: hype bolizmas Pu 397,
i oniza imas Pu 232, synonymimai mé a o umas Ieš 6 e
mé a o iškumas DubP I 182, me onimiškumas Češ 21 e k .
LIETUVIŠKI TERMINALI Il es à no e que la Commission n'a pas é é en mesu e d'a i e à un acco d a ec le Liech ens ein.
Ti iamues 19181940 m. sou ces pa a o i 46 lie u iški ienažodžiai igū ų
i opų pa adinimai. Tou d'abo d, ce son à ce momen les seules
dénomina ions de concep s, n'ayan aucun même les Li uaniques
synonymes uni oques: duplicumas anadiplozė? (plg. lo . anadiplosis
sud ejinimas, pad igubina ion (Koženiauskien 1999: 266)), énumé a ion I 74,
33 (daba Pu ijimas (Koupe ka: Gusko 2001; Vaskelien 2007: 28)), Biz BizL 76,
Bi ž II 93, Češ, 37, 37, 37, 37, 733, 182 E sin e o inious adho acija?
(pl.kaženiausė: 292)), pas de o ma isa ion (pl. Ki i lie u iški ienažodžiai
e minai a synonymismes lie u iškų (bend ašaknių e nebend ašaknių) e
in e na ionaux (nebend ašaknių).
Lie u iški sinonimai
T ina ę une e odžių sinoniminių e minų eilu ę o me lie u iški
bend ašakniai sinonimai épé i ion BizR 47, BizL 71, DubB 82, Bi ž2 38, DubL
125, E 35, S I 152, Pu 37, Am AG 144, Miš 51 (be plg. pasika ojimo igū a Am
76), ép ojimas7 DubB 9, Bi žD 93, Češ Gus 26, 33, No 54, 24, Miš 48 e
a ka ojimas 54. I En esigalè en a an dėlė as e me épé jimen (ž .
Zabo skai ė 1982: 114; LTA 111; LEM 352), qui e sous in es iga ion au cou s
de la pé iode é ai le plus populai e. A en ionnable, que dans le langage
els a an délé és mo s ne son pas nep iešdėlė ų mo s synonymes, mais,
quand ils son p is ce même concep aie é a e , leu s di é ences de
signi ica ions neu alisés.
Ke u na ė lie u iškų bend ašaknių sinonimų eilu ė – palyginimas BizR 35,
BizL 54, Pe I 25, DubB 41, VžgA 43, Češ 22, Gus 79, DubL 8, DubP I 182, No 17, No V 14, E 124, S I 87, Kuz II 145,
35, Pu Šil 27, 7 Te minas ca ojim No V 189 a égalemen é é u ilisé à un des dé au s du composi i à
in o a di e . Tokia signi ica ion il appa ien séman ique des noms d'ac ions g oupe.
183Te minologie | 2014 | 21
Am 41, AG 14, Miš 61, compa aison Bi žD 80, Bi ž2 38, No 26, No V 14, Kuz I 23,
alignemen Bi ž2 96, AGV 210 e sulygina ion DubP I 242, Kuz II 140. Ins au é dans
la plus g ande pa ie sou ces a o a an dėlė s e me compa ais (ž .
Zabo skai ė 1982: 106; LTA 96; LEM 391). Dans ke u na ę uni odžių synonyminių
e minų eilu ę en en les e mes equê e BizR 51, in e oga ion BizL 77, Kuz
II 70, in e oga ion Bi žD 93 (plg. en ée en cause Bi žD 99), ques ion Bi ž2 E
38, 77, I 47, Pu , Kuz 253, Am 55. Nep įs as seulemen M. Bi žiškos naujada as
acc oussemen . Įsigalėjo nep iešdėlė as e minas klausimas populia iausias
anuome (plg. ( e o inis) klausimas, oi Zabo skai ė 1982: 114; LTA 114; LEM
353). Elle es égalemen connue sous le nom de Zabo skai ė Penkiana ę
une oodžių synonyminių e minų eilu ę o me commun ašakniai e minai
appelemen BizR 51, Bi ž2 38, sušukimas BizL 77, Gus 32, Kuz I 134, Pu 253, Miš
175, įšaukimas Bi žD 93, S uksmas šaL 71, I 147, šūkis Kuz III 2198. Comme e
d'au es commun ašaknių synonymes, les cas acquisilè en au cou s de la
pé iode é udiée le plus populai e e me sušukimas (plg. ( e o inis) sušukimas,
oi . Zabo skai ė 1982: 114; LTA 114; LEM 353). Elle es égalemen connue sous le
nom de Zabo skai ė Sou oka e o ical ques ion es aussi in odui ijama e
composi i e me i o iškas klausimas Češ 28, Gus 3 i o iškasis klausimas
Kuz III 107 e o iškasis klausimas Kuz III 238, e e o inis sušukimas
i o iškasis sušukimas Kuz 39. IV / Saulu ine de els composés e mes de
démen n'es pas espèceux de ce e séman ique g oupe e mes de con ex e
e o iškas klausimas i klausimas, i o iškasis sušukimas e sušukimas
concu encen comme longosios e umposios e mes de o mes. Tad
espec i emen ižodžio e me li eginis e o iškas k eipimasis Pu 19
espècesinis dėmuo dans le sys ème des e mes es un seulemen li eginis.
Beaucoup ous énumé és Li u iški e minai appa iennen des noms de ac es
( eiksmažodžių abs ak ų) de la ca égo ie de da ybos. Isolue se dis ingue
seulemen B. S uogos pa a o non-sys emique e me doppubumas
nomma ion de ca ac é is ique selon da ybą.
Lie u iški e in e au inie synonymiais Déjà XIX a., quand commence
lie u iškai éc i e li é ai es a aux de science, quand in e na ionales
auxquelles igu es e opes concep s a é é che choma lie u iškų e minų.
Tai ęsėsi e 19181940 m. Tad é udiamues sou ces u ilisées 8 Te miną šūkis
S I 160 B. S uoga a ojo ki a de izo signi icme.
184 As a Mi ke ičienė | Figū ų i opų pa adinimai 19181940 m.
| li e a ū os mokslo da buose
Li u iques e in e na ionaux synonyminai es e mes de. La même
concep jama aussi une in e na ional e plus d'un Li u išku e me,
donc o me keliana ės sinonimų eilu ės.
D'issues a ian es synonymes son le e me li a iškas émission BizR 50, BizL
76, Bi žD 93 e a ijuan in e na ional e minis elipsė, cons i uan s d ina ę
synonymų eilu ę. Ces synonymes concu encen seulemen au débu de la
pé iode é udiée: K. Bizauskas en abiejues publica ions di igeèlio Li u išką
sinonimą p i ašė po in e na ionalinio e min, e M. Bi žiška (1923) a i kščiai.
J. Amb aze ičius (1938) suplaké elipses e nu ylėjimo concep s, donc il comme
elipses sinonimą a p ésen é non le e me émission, e le nu ylėjimą Am 55
(c'es main enan li é ai e science u ilisée elipsée, oi Zabo skai ė 1982: 113;
LEM 353). Da ybiniai synimai9 con ep ieša BizR 50, Bi žD 93, Bi ž2 38, No 35 e
con ep iešis Gus 37 e a ijuan in e na ional e minus an i ezė en eeina
dans ina ę sinonimų eilu ę. Dans la p emiè e édi ion de K. Bizausko (1918) e
M. Bi žiškos dainų ado ėly (1923), où synonymiquemen son u ilisés ces
di é en s e mes d'o igine, la p é é ence es donnée Li u iškai p iešp iešai,
cependan plus a d K. Bizauskas (1922) u ilise un seul in e na ional, e M.
Bi žiška (1975) con e […] un seul e min lie u išką (plg. ūšinį laipsni p ieš Bi ža
97D). M. Gus ai is (1927) aussi la p émene é p oposée Li u iškam e me
da ybiniam p iešp iešos sinonimui p iešp iešis. J. No kaus ado ėlyje (1930)
ou ons un seul Li u išką sinonimą. dans les i iams qua du XX a. dixmečio
sou ces u ilisé seulemen le e me in e na ional (daba an i ezė, oi
Zabo skai ė 1982: 112; LTA 112;
LEM 353)
T ina ė sinonimes eilu ė es Li u iški bend ašakniai sinonimai k eipimasis BizR 47, BizL 70, Bi žD 93, Bi ž2
38, Gus 33, No 35, Kuz II 90, Pu 253, Am 55, a sik eipimas Bi žD 99 e a ijuan le e me in e na ional
apos o a. Lie u iškas synonyme k eipimasis même popula esnis que l'in e pau inį u ilisé dans la plus
g ande pa ie des sou ces. Pi menybę Li u iškam e me lui p oposaien deux di é en es o igine
synonymes a ojęs K. Bizauskas (1918 e 1922), M. Gus ai is (1927), e in e na ional […] Z. Kuzmickis (1931,
1932). M. Bi žiškos ado ėlyje (1923) ces concep s en 'appellijimai cons i uen ina ę synonymų eilu ę
(k eipimasis, a sik eipimas i apos opė), don k eipinio a ių (ž . Koženiauskienė 1999: 331). 9 Da ybinia
synonymes de da ybinių a ian ų son épa is selon Jolan os Vaskelienės nusaky us c i e ium
dominan ė – k eipimasis. Daba apos o a e o ikoje y a ienas iš e o inio
(ž . Vaskelienė 2013: 207210).
191Te minologie | 2014 | 21
These conclusions a e d awn:
1) All bo owings we e in e na ional e ms. Mo e han one hi d o hem had a ian s. 2)
9 concep s we e named only by Li huanian-o igin e ms. 21 e ms we e used o ha
pu pose ( hey made om h ee o i e synonymic lines) and he mos popula e ms a e
s ill used oday.
3) In e na ional e ms had om one o h ee Li huanian synonyms (14 synonymic lines in
o al). Mos Li huanian synonyms o in e na ional e ms we e names o ac ion in espec
o de i a ion and e ms o di e en exp ession we e no es ablished. F om hose
in e na ional and Li huanian synonyms now jus he in e na ional ones a e used excep
he Li huanian e ms g adnia imas g ada ion and įasmeninimas
pe soni ica ion.
4) Bien que le nomb e de Li huanian e ms é ai supé ieu que o in e na ional names o
igu es and opes, he o me named ewe concep s han he la e
( espec i emen 23 and 31). Tha was due o nume ous synonymy o Li huanian e ms
which e lec s a emp s o name some in e na ional concep s wi h Li huanian-o igin
e ms. Some cases o excessi e Li huanianiza ion a e no iced, bu ha endency was
no widely sp ead in he sou ces in es iga ed.
Reçu 2014-09-01
As a Mi ke ičienė
Lie u ių kalbos ins i u as
P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius
E. paché [email p o ec ed]